*Πρώτη δημοσίευση στο fa.ve
Η παιδεία αποτελεί ίσως το βασικότερο τομέα ανάπτυξης μιας χώρας. Αλίμονο σ’ αυτούς που δεν επενδύουν στο μέλλον , που δεν επενδύουν στα παιδιά.
Στη χώρα μας έχουμε μάλλον μπερδέψει την έννοια της παιδείας με αυτή της εκπαίδευσης. Πρακτικά, η διαφορά των δυο λέξεων έγγυται στο κατά πόσο ενθαρρύνεται η κριτική σκέψη και η διαφορετικότητα στη διαδικασία της μάθησης. Θα ήμουν τουλάχιστον επιεικής εάν έλεγα πως στον τομέα αυτό υστερούμε.
Τα παιδιά , όπως έχουν σήμερα τα πράματα, με το που μπαίνουν στη διαδικασία της μάθησης, στα έξι τους χρόνια, εκπαιδεύονται για να λειτουργούν ως μηχανές , ως ρομποτάκια αποστήθισης και επαγγελματίες εξεταζόμενοι. Αν εξαιρέσουμε το δημοτικό, σε όλες τις άλλες βαθμίδες της εκπαίδευσης οι γνώσεις που απέκτησε ο μαθητής ελέγχονται από τυποποιημένες εξετάσεις που βασίζονται στα «sos» που δίνει ο εκάστοτε καθηγητής. Η νοοτροπία αυτή έχει ως συνέπεια στο μυαλό των παιδιών μα και στο σύνολο της κοινωνίας οι εξετάσεις να γίνονται ο βασικός στόχος και όχι η γνώση αυτή καθεαυτή.
Η κατάσταση αυτή οφείλεται στην ανεπάρκεια των καθηγητών; Οφείλεται στη αυταρέσκεια τους; Στην ελλιπή τους εκπαίδευση; Στον τρόπο που είναι χτισμένη η παιδεία στην Ελλάδα; Στο βόλεμα όλων μας στη υπάρχουσα νοοτροπία; Μάλλον σε όλα τα παραπάνω μπορούμε να βρούμε τους περισσότερους από τους λόγους που μας οδήγησαν στο να λέμε παιδεία αυτό το έκτρωμα.
Αν επιθυμούμε σαν χώρα να ξεφύγουμε από το βούρκο στον οποίο κυλιόμαστε, είναι νευραλγικής σημασίας να γίνουν ριζικές τομές στο πεδίο αυτό. Πρέπει με κάθε μέσο να ξεφύγουμε από τη θεοποίηση των εξετάσεων και της βαθμολογίας και να πάμε σε ένα πιο προσωπικό σύστημα με άρτια εκπαιδευμένο καθηγητικό προσωπικό.
Η διαδικασία μάθησης θα πρέπει να φύγει από τη λογική προετοιμασίας του μαθητή για τις εξετάσεις και να μετατραπεί από διανομή μασημένων γνώσεων και - δυστυχώς- απόψεων, σε διανομή πληροφοριών. Τις πληροφορίες αυτές θα πρέπει να τις επεξεργάζεται ο κάθε μαθητής ξεχωριστά και βγάζει τα δικά του συμπεράσματα , τις προσωπικές του «γνώσεις» οι οποίες και θα παρατηρούνται – παρά θα εξετάζονται- από ερωτήσεις κρίσεως και όχι αποστήθισης, από κατάλληλα εκπαιδευμένο καθηγητικό προσωπικό. Από τα παραπάνω βεβαίως αποκλείονται αυτόματα οι θετικές και απόλυτες επιστήμες.
Αυτό που πετυχαίνει η υπάρχουσα κατάσταση, είναι να αναπαράγει κλώνους που στην πλειοψηφία τους είναι ανίκανοι να σκεφτούν έξω από το πλαίσιο και να διαμορφώσουν καθαρά προσωπική άποψη. Επηρεάζονται εύκολα από απόψεις άλλων με συνέπεια να κατευθύνονται ακόμη ευκολότερα. Με την εισαγωγή της έννοιας της κριτικής σκέψης στην παιδεία και την απομάκρυνση από τις εξετάσεις και τις βαθμολογίες, αυτό που μπορεί να επιτευχθεί , είναι οι νέοι να μπορούν να διαμορφώνουν προσωπικές απόψεις για σημαντικούς τομείς που σήμερα είτε τους αφήνουν αδιάφορους, είτε -ακόμη χειρότερα- χειραγωγούνται. Ακόμη, μπορούν αυτό τον τρόπο να ξεφύγουν από τη λογική της νίκης του συμφέροντος επί της ιδεολογίας, που ουσιαστικά καλλιεργείται ως νοοτροπία στο σχολείο. Όταν ο μαθητής σήμερα, συναντήσει μια ερώτηση που θα τον φέρει στο δίλλημα να απαντήσει με την προσωπική του άποψη ή με την άποψη του καθηγητή, βαθμοθηρικά θα επιλέξει το δεύτερο, κάνοντας έτσι ιδεολογικές «εκπτώσεις» με κίνητρο το βαθμολογικό «συμφέρον». Όπως όλα , στην κοινωνία που ζούμε, έτσι και αυτή η κίνηση θα έχει ένα αντίτιμο. Οι μαθητές , σε περίπτωση που περάσουμε από την αποστήθιση στην κριτική σκέψη θα αγνοούν, κατά πάσα πιθανότητα, σημαντικότατες πληροφορίες όπως για παράδειγμα ημερομηνίες γέννησης και θανάτου σημαντικών προσώπων, προσωπικές απόψεις καθηγητών, αποστήθιση αρχαίων στίχων και ίσως ανωτάτου επιπέδου μαθηματικές πράξεις, πράγματα που αποτελούν βασικό μέρος των εξετάσεων σήμερα μιας και είναι εφόδια που θα χρειαστεί ο καθένας στη ζωή του πολύ περισσότερο από την ικανότητα να σκέφτεται και να κρίνει.
Πρέπει ως λαός να θέσουμε προσεκτικότερα τις προτεραιότητες μας. Μέχρι πότε θα αδιαφορούμε για το μέλλον μας; Δεν μπορεί εν έτει 2009 (για λίγο ακόμη) να είναι θέμα συζήτησης το 5% του ΑΕΠ για την παιδεία, ακόμη και το νούμερο αυτό που αποτελεί –ήμαρτον- στόχο την τελευταία δεκαετία είναι πάρα πολύ μικρό. Είναι επίσης απαράδεκτο να βρίσκεται στο πρόγραμμα να αλλάξει το σύστημα στην παιδεία και να πάρει πρωταγωνιστικό ρόλο η κριτική σκέψη στις μαθητικές αίθουσες. Όλα αυτά θα έπρεπε να αποτελούν όχι στόχους, μα πραγματικότητα. Όχι διεκδικήσεις, δεδομένα.
Διαβάστε όλο το άρθρο στο "Dewaterizing efforts..." »
Μεταφράστε αυτό το άρθρο (Translate this article) »
