Εισαγωγή

Η Σύμβαση της Ανταλλαγής που προηγήθηκε της Συνθήκης της Λοζάννης θεωρήθηκε ως η μοναδική στο είδος της περίπτωση συμφωνίας ανταλλαγής πληθυσμών σε τόσο ευρεία κλίμακα και από την πλευρά της Κοινωνίας των Εθνών (Κ.τ.Ε) προτάθηκε ως λύση σε ζητήματα μειονοτήτων. Είναι γεγονός πάντως ότι, όλοι οι συμπράξαντες απέφυγαν με επιμέλεια να αναλάβουν την ευθύνη της ιδέας για τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του μέτρου. Με τη Συνθήκη της Λοζάννης η ελλαδική Θράκη αποτέλεσε μία έκταση που κάλυπτε, με εξαίρεση τη στενή λωρίδα γύρω από την Αίνο, ολόκληρη σχεδόν την νότια ακτή της Βαλκανικής Χερσονήσου και όπου σύμφωνα με τον Βενιζέλο θα μπορούσε να γίνει η εγκατάσταση των προσφύγων.

Πληθυσμιακές μεταβολές στην ελλαδική Θράκη μετά το 1922

Τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν στη Θράκη (1912-1922) είχαν σαν αποτέλεσμα να προκληθούν δυσμενείς καταστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό ο αριθμός των Ελλήνων, Βουλγάρων και μουσουλμάνων που άλλαξαν τόπο εγκατάστασης στο παραπάνω χρονικό διάστημα υπολογίζεται από 2.300.000 έως 2.500.000. Οι απογραφές του 1920 και 1928 αναδεικνύουν μία αριθμητική διαφορά των Ελλήνων που ανέρχεται σε ποσοστό 50% - 303.171 κάτοικοι, έναντι 209.443 το 1920. Το 1923, με την έναρξη της εισροής των προσφύγων, ο πληθυσμός της περιοχής είναι 94.226 Έλληνες, 95.407 Μουσουλμάνοι, 1.183 Αρμένιοι, 16.828 Βούλγαροι και 1.112 Εβραίοι. Παράλληλα θα πρέπει να προστεθούν και 105.438 Έλληνες πρόσφυγες που κατέφυγαν στην περιοχή, πριν ακόμη αρχίσει η ανταλλαγή πληθυσμών, γεγονός που ανεβάζει το πληθυσμό της ελλαδικής Θράκης στα 314.235 άτομα.

Οι προσπάθειες αποκατάστασης

Με την κατάρρευση του μετώπου οι Έλληνες της Ανατολής, κατέφθεσαν στην ελλαδική Θράκη και την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι πρώτες επιτάξεις δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα και καθημερινά εκατοντάδες πέθαιναν από την εξάντληση και τις επιδημίες. Το έργο της αποκατάστασης προσέκρουε σε δυσκολίες, λόγω του όγκου των προσφύγων και της φύσης των προβλημάτων. Oι ρυθμοί αύξησης των προσφύγων και η προσπάθεια εγκατάστασής τους, παρέλυσαν τους ρυθμούς της κοινωνικής ζωής αφού η υποδομή και οι πόροι απουσίαζαν. Η κατάσταση οδήγησε στην απόφαση της ίδρυσης αρχικώς του «Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων- Αυτόνομου Οργανισμού Προσφυγικής Αποκατάστασης» και στη συνέχεια της «Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων» (E. A. Π.), η οποία εγκρίθηκε από την Κ.τ.Ε., το 1923. Στο καταστατικό αναφερόταν ότι αποστολή της Ε.Α.Π θα ήταν η κατάρτιση και εφαρμογή ενός προγράμματος «για την προσφορά παραγωγικής εργασίας στους πρόσφυγες», ενώ τα εισοδήματα από τα κεφάλαια της Ε.Α.Π., απαγορευόταν να δαπανηθούν «δια την ανακούφισιν δυστυχίας ή δι\’ άλλους φιλανθρωπικούς σκοπούς, μη συνδυαζομένους με την εις παραγωγικά έργα αποκατάστασιν των συντρεχομένων προσώπων». Tο ελληνικό δημόσιο παραχώρησε στην E.A.Π., εκτάσεις 5.000.000 στρεμμάτων αξίας 13.000.000 Λιρών Αγγλίας για την υλοποίηση του έργου της αποκατάστασης. Επίσης προχώρησε στην παροχή και άλλων πόρων σε μια προσπάθεια αναζωογόνησης της αγροτικής παραγωγής, σε συνδυασμό με τη διαχείριση ενός διεθνούς δανείου με επαχθείς όρους για την Eλλάδα, ύψους 12.300.000 Λιρών Aγγλίας. Το 1927 συνάφθηκε το δάνειο «σταθεροποιήσεως» ύψους 7.500.000 Λιρών Αγγλίας, με ποσοστό 86%, επιτόκιο 7, 05% και απόδοση 6.500.000 αγγλικές λίρες, ενώ τον ίδιο χρόνο συνάφθηκε δάνειο με τις Η. Π. Α., ύψους 6.000.000 λιρών Αγγλίας από τις οποίες όμως μόνο οι 500.000 καταβλήθηκαν απευθείας στην Ε. Α. Π. Παράλληλα, μεταξύ των ετών 1923-1928, το κράτος εξέδωσε έξι δάνεια ύψους 10.500.000 αγγλικών λιρών, με τα οποία δάνεια καλύφθηκε το πρόγραμμα στέγασης. Από τα δάνεια αυτά καλύφθηκε το πρόγραμμα στέγασης των προσφύγων καθώς και μία σειρά άλλων δανείων /δαπανών που χορηγήθηκαν απευθείας στους πρόσφυγες. Oι αντιφάσεις και η σύγχυση που επικράτησε στην εφαρμογή -συχνά αλληλοαναιρούμενων- επιλογών, μεταξύ ελληνικού κράτους και E.A.Π., προκάλεσε προβλήματα στη διαδικασία της παροχής προσφυγικής πρόνοιας και διαχείρισης των προσφυγικών πόρων. Oι ενέργειες, εκ μέρους του κρατικού μηχανισμού περιστολής των αρμοδιοτήτων της επιτροπής, κορυφώθηκαν το 1925, με τη προσαγωγή σε δίκη στελεχών της E.A.Π.

Οι πρόσφυγες στη Θράκη

Η Θράκη (και η Μακεδονία) ήταν οι περιοχές όπου κατεξοχήν δραστηριοποιήθηκε η Ε.Α.Π. Παρά το γεγονός ότι η αγροτική αποκατάσταση προχωρούσε ταχύτερα και υποστηριζόταν περισσότερο από την αστική η χάραξη των συνοικισμών καθυστερούσε, διότι έπρεπε να γίνει η εκλογή του χώρου και να εξασφαλιστούν τα υλικά και η μεταφορά τους. Επιπλέον η Ε.Α.Π., έπρεπε να χορηγήσει δάνεια και να προμηθεύσει τους πρόσφυγες με εφόδια Επειδή ήταν αδύνατον από τις πρώτες ημέρες να εξασφαλισθεί η επικοινωνία με τις ορεινές περιοχές όπου προωθήθηκαν πρόσφυγες, αυτοί σύντομα, μαστιζόμενοι από τις ασθένειες, την έλλειψη τροφίμων και εργασίας,εγκατέλειψαν τα ορεινά και κατέφυγαν στις πόλεις. Εξάλλου η εποίκιση των ορεινών περιοχών δεν ήταν δυνατό να γίνει μόνο με την παραχώρηση λίγων στρεμμάτων, κατοικίας και γεωργικών εφοδίων, όπως έγινε με τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στις πεδιάδες. Η γη ήταν μεγάλη, αλλά άγονη και φτωχή σε απόδοση. Εξάλλου επικρατούσε η άποψη ότι η επιστροφή ήταν ζήτημα χρόνου. Έτσι συσσωρεύτηκε μεγάλος αριθμός προσφύγων στο νομό Έβρου, με την ελπίδα της επιστροφής, γεγονός που ήταν η αιτία για την οποία τα δύο πρώτα χρόνια, οι πρόσφυγες δεν ασχολήθηκαν με τη γη. Άλλος σημαντικός παράγοντας απραξίας ήταν ο χαρακτήρας της διανομής της γης. Ορισμένοι πρόσφυγες καλλιέργησαν τα χωράφια, άλλοι όμως, δεν εργάζονταν πριν αποκτήσουν τίτλους ιδιοκτησίας.

Το 1928 οι τελικά ολοκληρωμένοι αγροτικοί προσφυγικοί οικισμοί της Θράκης ανέρχονται σε 243, έναντι των 1.396 της Μακεδονίας. Για την ανέγερση των αγροτικών οικιών η Διεύθυνση Εποικισμού Θράκης εφάρμοσε ένα πρόγραμμα χορηγίας στον πρόσφυγα του οικοδομικού υλικού, ενός αλόγου και ενός κάρου, ενώ εξασφαλίστηκαν κονδύλια για τους χτίστες και τους ξυλουργούς. Το σύστημα αυτό, βοήθησε τόσο στην ανέγερση των οικιών όσο και στη μείωση του κόστους κατασκευής τους- υπολογίστηκε γύρω στις 11.000 -12.000 δρχ., η δαπάνη για κάθε αγροτικό σπίτι-, το 1/2 ή τα 2/3 του κόστους των σπιτιών που χτίζονταν από εταιρείες.

Η διαφορά ιδιοσυγκρασίας των προσφύγων όχι μόνο σε σχέση με τους γηγενείς αλλά και μεταξύ τους, δημιουργούσε πιεστικά προβλήματα που έπρεπε να λυθούν το συντομότερο. Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή του Ν.Κ. Λάιου, υπαλλήλου του εποικισμού, ο οποίος στα 1927 έγραφε για το θέμα\’: “Οι Έλληνες, επί παραδείγματι, της Μ.Ασίας, ως ζήσαντες αμέσως υπό τον (τουρκικόν) ζυγόν εις τας απομεμακρυσμένας επαρχίας του εσωτερικού εν μέσω Τούρκων και Κούρδων ομοιάζουσιν απολύτως προς τους ασιατικούς λαούς, είναι καθυστερημένοι, ταπεινοί και φοβισμένοι, μέγας δε αριθμός τούτων είναι τουρκόφωνοι. Άλλοι ως οι Καππαδόκες, εκ της καρδίας της Ανατολής, είναι οι τύποι των διανοούμενων ανθρώπων, μορφωμένοι, ενεργητικοί, επιχειρηματικοί και λεπτολόγοι. Άλλοι ως οι Έλληνες των παραλίων της πεδιάδος του Μαιάνδρου είναι οι πλέον αυθεντικοί Ιωνοί: ατομισταί. εφευρετικοί, ενεργητικοί, εύστροφοι, αφομοιούνται ταχέως, είναι εύγλωττοι, ευρίσκονται πανταχού παρόντες… Εις τον Πόντον… συναντά κανείς τους πλέον ανόμοιους τύπους, από του τύπου του τετριμμένου, αμαθούς και αγροίκου μέχρι του πλέον λεπτού και ευγενούς των Ελλήνων… Θεωρούνται οι Πόντιοι ως οι πλέον αυθεντικοί Έλληνες… η επιβλητική παρουσία, η καθαρότης των χαρακτηριστικών και της γλώσσης… Οι πρόσφυγες του Καυκάσου είναι οι τύποι οι πλέον όμοιοι προς τους Ποντίους αλλά πολύ υπερήφανοι… Ο χωρικός Θραξ, ποιμήν ή γεωργός, είναι άνθρωπος ήρεμος και λογικός, βραδύς και σοβαρός με συνήθειας απλάς και κανονικάς. Δίδει την εντύπωσιν ανθρώπου μετρημένου και σταθερού, πράγμα όπερ είναι ίδιον ανθρώπων αφοσιωμένων εις την γην. Κρίνει τα πράγματα ησύχως και ψυχρώς, σκέπτεται πολύ, είναι εργατικός και ανεκτικός αλλά και πείσμων, … ζn συντηρητικά… Ο συγγενής του ο εκ Βουλγαρίας πρόσφυξ αποδίδει επίσης τον τύπον του αληθούς χωρικού, όστις δεν ζn παρά εκ της γης και δια την γην. Ομοιάζει απολύτως προς τον Θράκα αλλ\’ είναι περισσότερο εξελικτικός τούτου, είναι εις σκοπανεύς της προόδου, είναι στοιχείον τάξεως”.

Η αγροτική παραγωγή στη Θράκη

Το επίπεδο γνώσεων των προσφύγων συνέβαλε στην ανάπτυξη της γεωργίας, η οποία γινόταν ακόμη με πρωτόγονο τρόπο. Εντός του διαστήματος 1924-1927, η παραγωγή σιταριού αυξήθηκε από 22.810.793 οκάδες σε 43.198.174. Στην περίοδο 1931- 1933 η παραγωγή σιτηρών στη Θράκη αντιπροσώπευε το 8-11% της συνολικής εσοδείας. Άλλη μια αγροτική δραστηριότητα ήταν η αμπελουργία. Το 1925 είχε αμπελωθεί έκταση 57.000 στρεμμάτων και έως το 1928 είχαν διανεμηθεί στους πρόσφυγες 1.400.000 φυτάρια αμπελιών, από την Ε.Α.Π, πέρα από κείνα που είχαν εισαχθεί από τους συνεταιρισμούς. Ο καπνός της Θράκης, υπήρξε η πηγή στην οποία όφειλε τον πλούτο και την ανάπτυξη της ένα τμήμα της περιοχής. Οι εξαγωγές του καπνού έφτασαν να καλύπτουν το 1929, το 70% της συνολικής παραγωγής, απασχολώντας 150.000 οικογένειες. Η Διεύθυνση Εποικισμού Θράκης, συγκέντρωσε τον καπνό της Θράκης στην Ξάνθη, με την προοπτική να πουληθεί από τις συνεταιριστικές ενώσεις, με στόχο την μη μείωση των τιμών που επιδίωκαν οι καπνέμποροι.Η κρίση του 1929-32 είχε όμως επιπτώσεις στον καπνό, οδηγώντας το δίκτυο σε κατάρρευση, και μειώνοντας τις εξαγωγές κατά το 1/3 ως προς την ποσότητα και κατά 81% ως προς την αξία. Ο αριθμός των ανέργων καπνεργατών αυξήθηκε, γεγονός που τροφοδότησε τις αναταραχές που ταλάνισαν την περιοχή.

Οι προσφυγικοί αγροτικοί συνεταιρισμοί

Η ανάγκη αποκατάστασης των προσφύγων επιτάχυνε τις διαδικασίες απαλλοτρίωσης των μεγάλων αγροκτημάτων και έδωσε ώθηση στο αγροτικό κίνημα.. Στη Θράκη υπήρχαν 234 προσφυγικές συνεταιριστικές οργανώσεις με 13.258 μέλη, κεφάλαιο 4.443 .650 δρχ. και απόθεμα 1.083.447 δρχ. Με το κεφάλαιο αυτό η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας (ΕΤΕ) έδωσε δάνειο ύψους 33.000.000 δρχ. και οργανώθηκε με μηχανική καλλιέργεια, ένας μεγάλος αριθμό αγροκτημάτων. Στα τέλη του 1927 τα μέλη αυξάνονται σε 16.803, το κεφάλαιο ανεβαίνει στο ύψος των 8.910.610 δρχ., και τα δάνεια που χορηγήθηκαν από την Ε.Τ.Ε., ανέρχονται σε 81.240.667 δρχ., εκτός από εκείνα που χορηγήθηκαν σε μέλη, ύψους 3.500.000 δρχ. Με το ποσό των 3.516.832 δρχ., αγόρασαν αγροτικές μηχανές, χημικά λιπάσματα, ζώα, δημιούργησαν φυτώρια από μωρεόδεντρα και αμπέλια και προώθησαν σημαντικά μεταξουργία και την οινοποιία.

Οι μουσουλμάνοι και το προσφυγικό πρόβλημα

Ενώ σ’ όλες τις άλλες περιοχές η αναχώρηση των ανταλλάξιμων μουσουλμάνων εξασφάλιζε στέγη και γη στους πρόσφυγες, στη Θράκη η παραμονή των μη ανταλλάξιμων μουσουλμάνων βραχυκύκλωνε την αποκατάσταση και περιέπλεκε το προσφυγικό ζήτημα, Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η δυσκολία εξεύρεσης στέγης και χωραφιών για τους πρόσφυγες. Kαι αυτό διότι οι μουσουλμανικές περιουσίες δεν μπορούσαν να διατεθούν για την αποκατάσταση των προσφύγων, εκτός εάν εξαγοράζονταν ή απαλλοτριώνονταν με αποζημίωση και μόνο με τη συγκατάθεση των ιδιοκτητών τους. Από τις 15.326 αγροτικές προσφυγικές οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στη Θράκη (Δεκέμβριος 1924), 13.300 άρχισαν ήδη να καλλιεργούν χωράφια ιδιοκτησίας μουσουλμάνων, παρόλο που δεν είχαν ακόμη εξαγοραστεί (Μάρτιος 1925).
Η επίταξη των μουσουλμανικών περιουσιών δεν κράτησε πολύ. Αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης, άρχισε η εφαρμογή των άρθρων, που αναφέρονταν στην προστασία των μειονοτήτων και η αραίωση των προσφύγων είχε ως αποτέλεσμα τη απόδοση των κτημάτων στους μουσουλμάνους. Ωστόσο το γεγονός των καταλήψεων μουσουλμανικών περιουσιών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Τουρκία. Στην Κωνσταντινούπολη, δημιουργήθηκε ο «Σύνδεσμος της Ανταλλαγής της Ανατολικής Μακεδονίας», που αποφάσισε ν’ ασκηθεί πίεση στην τουρκική κυβέρνηση, ώστε να λάβει αντίποινα κατά των Ελλήνων για τις «καταπιέσεις και τη τυραννία» που υφίστανται οι ομόθρησκοί τους στην Ελλάδα.

Συμπερασματικές παρατηρήσεις

Καταλύτης για το ελληνικό κράτος ήταν η έλευση των προσφύγων το 1922, που επηρέασε και την ελληνική κοινωνία. Οι πρόσφυγες εμπλούτισαν τόσο τον αστικό όσο και τον αγροτικό χώρο, ειδικά ο προσφυγικός πληθυσμός της Θράκης ανερχόταν στο 35% του συνολικού πληθυσμού. H πλειοψηφία των προσφύγων κατέφυγε στο Θρακικό χώρο χωρίς πόρους. Οι μαρτυρίες δίνουν την εικόνα της συρροής προσφύγων, σε μια περιοχή με ανοιχτές, τις πληγές από την περίοδο του πολέμου και με αρκετές ιδιαιτερότητες λόγω της παρουσίας των μουσουλμάνων, και των βουλγαρικής καταγωγής κατοίκων. Στις εκθέσεις της Ε.Α.Π., γίνεται, λόγος, για τα προβλήματα της προσφυγικής αποκατάστασης, γεγονός που μαρτυρεί την ιδιαιτερότητα του θέματος στην περιοχή. Στη Θράκη η εγκατάσταση των προσφύγων είχε μεγάλη συνεισφορά τόσο στην δημογραφική ανάπτυξη της περιοχής όπου μέχρι το 1928 είχαν εγκατασταθεί 18.856 αστοί και 71.923 αγρότες όσο και στην εισαγωγή νέων δεδομένων στην αγροτική παραγωγή. Τα 721.959 στρέμματα του 1922 γίνονται 1.478.956 το 1931. Οι δαπάνες που κάλυψαν εποικιστικές ανάγκες στην Θράκη αντιπροσωπεύουν το 21,83% του συνόλου των δαπανών όλης της χώρας, ενώ η δαπάνη που αντιστοιχεί σε κάθε οικογένεια υπολογίζεται γύρω στις 41.315 δρχ. Η δαπάνη της αστικής αποκατάστασης, στο ίδιο διάστημα, ανέρχεται στο ύψος των 203.115.756 δρχ. O κορεσμός όμως στην αγορά εργασίας, τα προβλήματα εγκατάστασης, τα φαινόμενα κηδεμονίας, οδήγησαν ένα μεγάλο τμήμα των προσφύγων στις παρυφές των πόλεων και κυρίως στην Αθήνα.

H υπογραφή του «Συμφώνου Φιλίας» από τον Μουσταφά Κεμάλ και το Bενιζέλο το 1930, δρομολόγησε αναπότρεπτες αλλά και δυσάρεστες εξελίξεις, καθιστώντας ανενεργό το προσφυγικό αίτημα της επανεγκατάστασης. Με τη Συμφωνία αυτή και σε αντίθεση με τα όσα προέβλεπε η αρχική Σύμβαση επήλθε η οριστική ρύθμιση με τη μέθοδο του συμψηφισμού των απαιτήσεων των δύο κρατών, ανεξαρτήτως του οφειλομένου από τη μία ή την άλλη πλευρά χρεωστικού υπολοίπου. Με τη ρύθμιση, προϊόν της Ελληνοτουρκικής Φιλίας του 1930, η Ελλάδα έχασε περισσότερες από 100.345.427.910 δρχ. (με τιμή χρυσής λίρας Αγγλίας 372 δρχ.). εφόσον εξισώθηκαν οι τεράστιες περιουσίες των 1.400.000 Ελλήνων της Μικράς Ασίας με τις αντίστοιχες των 354.647 μουσουλμάνων της Ελλάδα Oι προσφυγικές περιουσίες δεν αποδόθηκαν ποτέ, όπως η Σύμβαση της 30ης Ιανουαρίου 1923 προέβλεπε. Κατάσταση που υφίσταται ακόμη και σήμερα με τη διασπάθιση της προσφυγικής περιουσίας και της διαχείρισής της για πελατειακούς σκοπούς.

Μέρος της ομιλίας του Φάνη Μαλκίδη στις «Διαδρομές στην Ιστορία» ( Σειρά ανοικτών μαθημάτων για τη ζωή και τον πολιτισμό του Προσφυγικού Ελληνισμού της Ανατολής) που διοργάνωσε το Ιστορικό Αρχείο του Προσφυγικού Πολιτισμού του Δήμου Καλαμαριάς.

Ανδριώτης Ν.Π. (1952) «Τα ελληνικά στοιχεία της βουλγαρικής γλώσσης» Αρχείον του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού 17:34-100.
Ασημακοπούλου, Φ.,- Σ.Χρηστίδου-Λιοναράκη (2002) Η Μουσουλμανική Μειονότητα της Θράκης και οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις, Αθήνα:Λιβάνης.
Ασκούνη Ν. (2006). Η εκπαίδευση της μειονότητας στη Θράκη. Από το περιθώριο στην προοπτική της κοινωνικής ένταξης. Αθήνα:Αλεξάνδρεια.
Βrunnbauer, U. (2000) «Κοινωνική Προσαρμογή σ’ ένα ορεινό περιβάλλον,: Πομάκοι και Βούλγαροι στην Κεντρική Ροδόπη 1830-1930» στο Ο Ορεινός Χώρος της Βαλκανικής, 53-78, Αθήνα:Πλέθρον.
Bακαλιός Θ. (1997). Το πρόβλημα της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στη Δυτική Θράκη, Αθήνα, Gutenberg.
Βαρβούνης Μ. (1992-4) «Συμβολή στη μελέτη των δημοτικών τραγουδιών των Πομάκων της Ελληνικής Θράκης» Θρακική Επετηρίδα 9:329-348.
Βαρβούνης Μ.Γ. (1994) «Συμβολή στη μελέτη των τοπωνυμίων των Πομάκων στην περιοχή Ξάνθης» Θρακικά Β9:79-105.
Βαρβούνης Μ.Γ. (1999) «Παραδοσιακή θρησκευτική συμπεριφορά και παροιμιακός λόγος στους Βαλκανικούς λαούς», Α’ Διαβαλκανικό Συνέδριο Οι πνευματικές σχέσεις του ελληνισμού με τους Βαλκανικούς λαούς (18ος-20ος αι.), Εταιρεία Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής, Κομοτηνή, 137-149.
Βαρβούνης Μ.Γ. (2005) Λαϊκά παραμύθια της Θράκης. Αθήνα:Εν πλω.
Βαρβούνης, Μ.Γ. (1993) «Όψεις της παραδοσιακής λαίκής ιατρικής και κτηνιατρικής των Ελλήνων Πομάκων» Θρακικά Β8:33-55.
Βαρβούνης, Μ.Γ. (1995)Συμβολή στη Λαογραφική Μελέτη των Πομάκων και του Παραδοσιακού Πολιτισμού της Θράκης, Παράρτημα Θρακικής Επετηρίδας, Κομοτηνή.
Βαρβούνης, Μ.Γ. (1996) Λαογραφικά των Πομάκων της Θράκης. Αθήνα:Πορεία.
Βαρβούνης, Μ.Γ. (1997) H Καθημερινή Ζωή των Πομάκων. Αθήνα:Οδυσσέας.
Βαρβούνης, Μ.Γ. (2000α) Παραδοσιακός πολιτισμός των Πομάκων της Θράκης. Λαογραφικά μελετήματα. Αθήνα:Οδυσσέας.
Vernier B. (1987) «Μυθική αναπαράσταση του κόσμου και ανδρική κυριαρχία στους Έλληνες Πομάκους» Σ.Δαμιανάκος (επιμ.) Διαδικασίες κοινωνικού μετασχηματισμού στην αγροτική Ελλάδα. Κοινωνιολογικές, ανθρωπογεωγραφικές, εθνολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις. Αθήνα, 297-344.
Βραχιόλογλου Δ. (2000β) Μορφές λαϊκού πολιτισμού στη Θράκη και στον Έβρο. Αλεξανδρούπολη: Κ.Ε.Κ. “Ορφέας”.
Γεροβασιλείου Κ. (2005) «Στάσεις των πομακόφωνων της ορεινής Ξάνθης αναφορικά με την πιθανότητα εισαγωγής της πομακικής γλώσσας στη μειονοτική σχολική εκπαίδευση».
Γεωργαντζής Π. (1993) Η σημασία των ονομασιών: Αχριάνες και Πομάκοι, εισήγηση στο Α’ Παγκόσμιο Συνέδριο Αποδήμων Θρακών, Ξάνθη, 285-297.
Γεωργούλης Σ. (1995) «Ο θεσμός του μουφτή στην ελληνική και αλλοδαπή έννομη τάξη» Προσέγγιση Ιούλιος-Αύγουστος:115-117.
Γιαννοπούλου-Ρουκούνη, Μ. (1982) «Πομακοχώρια, διαμόρφωση ενός προτύπου κατοικίας» Θρακικά Χρονικά, 37.
Γιαννοπούλου-Ρουκούνη, Μ. (1983) «Πομακοχώρια- Κατασκευή, υλικά και τεχνολογία σαν τροποποιητικοί παράγοντες της μορφής της κατοικίας» Θρακικά Χρονικά, 38.
Γκουβέντα Ε. (2003) «Μεταναστευτικά δίκτυα και ταυτότητα στη Μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης στην Ελλάδα» Διεθνής συνδιάσκεψη για την «Ευρω-Μεσογειακή ταυτότητα». Λέσβος 6-8 Νοεμβρίου 2003.
Γκροζούδης Π. (1988) Δέκα Θρακιώτικα παραμύθια. Ορεστιάδα.
Γονατάς Ν. & Π.Κυδωνιάτης (1985) Η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης μέσα από τα άρθρα του τοπικού τύπου. Κομοτηνή.
Γουδέλης Σ., (1991) Σχέσεις χριστιανών – μουσουλμάνων στην Ελληνική Θράκη, Κομοτηνή.
Δήμου, Π. & Τ.Μηλιαζήμ (2002) «Οι δυσκολίες ενός εκπαιδευτικού στα μειονοτικά σχολεία της Ξάνθης» Συνέδριο Γλωσσικών Μειονοτήτων Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ.
Διβάνη Λ. (1995). Ελλάδα και μειονότητες. Το σύστημα διεθνούς προστασίας των εθνών. Αθήνα:Νεφέλη.
Δομτζίδης Α. & Ν.Κόκκας (2006) Καταγράφοντας ζωντανές μνήμες στα Κιμμέρια Ξάνθης. Κιμμέρια:Πολιτιστικός Σύλλογος Κιμμερίων.
Δροσίδου Κ. (2004) Οι Μουσουλμάνοι της Θράκης στα Ελληνικά Μ.Μ.Ε.: Η επίσκεψη Ερντογάν στη Θράκη στις 8 Μαΐου 2004 και η μεταβολή στην κάλυψη των ελληνικών μέσων. Πτυχιακή εργασία. Πανεπιστήμιο Αιγαίου:Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας..
Δώδος Δ.Χ. (1994) Εκλογική γεωγραφία των μειονοτήτων. Μειονοτικά κόμματα στη Νότιο Βαλκανική, Ελλάδα, Βουλγαρία, Αλβανία. Αθήνα:Εξάντας.
Εμμανουηλίδης Δ. (2005) Η μουσική ταυτότητα των Πομάκων του Ν.Ξάνθης. Μεταπτυχιακή διατριβή Κομοτηνή: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Επιστημών Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού.
Ευστρατίου, Ν. (2002) Εθνογεωγραφικές Αναζητήσεις στα Πομακοχώρια της Ροδόπης. Θεσσαλονίκη:Βάνιας.
Ζεγκίνης, Ε. (2001) Ο Μπεκτασισμός στη Δ.Θράκη. Θεσσαλονίκη:Πουρνάρας.
Ζεγκίνης, Ε. (2002) Γενίτσαροι και Μπεκτασισμός, Γενεσιουργοί Παράγοντες του Βαλκανικού Ισλάμ: Θεσσαλονίκη:Βάνιας.
Ηλιάδης Χ. (2004) Η εθνική ταυτότητα της μουσουλμανικής μειονότητας και η εκπαιδευτική πολιτική. Εθνικό και Καποδιστριακό πανεπιστήμιο Αθηνών. Μεταπτυχιακή μελέτη.
Ηλιάδης Χ. (2006) «Μυστική πολιτική για την Θράκη: Το Συντονιστικό Συμβούλιο» Αυγή 21/5/2006:40
Θεοχαρίδης, Π. (1995) Πομάκοι. Οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης. Ξάνθη:ΠΑΚΕΘΡΑ..
Θεοχαρίδης, Π. (1996α) Πομακο-Ελληνικό Λεξικό, Θεσσαλονίκη:Αίγειρος.
Θεοχαρίδης, Π. (1996β) Ελληνο-Πομακικό λεξικό, Θεσσαλονίκη:Αίγειρος.
Θεοχαρίδης, Π. (1996γ) Γραμματική της Πομακικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη:Αίγειρος.
Ιμάμ Μ. & Ο.Tσακιρίδη (2003) Μουσουλμάνοι και κοινωνικός αποκλεισμός Αθήνα:Λιβάνης.
Κανακίδου, Ε. (1996) «Το Δίγλωσσο Αναλυτικό Πρόγραμμα και η Παράλληλη Διδασκαλία στα Μουσουλμανικά Σχολεία της Δ.Θράκης», περ. Σύγχρονη Εκπαίδευση, 89:47-54.
Κανακίδου, Ε., (1998) Η Διακοπή της Φοίτησης στους Μουσουλμάνους Μαθητές, στο Η εγκατάλειψη του Σχολείου, Gutenberg, 189-205.
Καραχότζα, Ρ. (1996) Πομακικό-Ελληνικό Λεξικό, Δ Σώμα Στρατού.
Καραχότζα, Ρ. και άλλοι, (1998) Ελληνικό-Πομακικό Λεξικό, Δ Σώμα Στρατού.
Καραχότζα Σ. (2006) Η καθημερινή γλώσσα των Πομάκων της περιοχής Μύκης. Ξάνθη:Σπανίδης.
Κασίμη Χ. (2005) «Εθνο-γλωσσική ταυτότητα και σχολική επιτυχία. Αλλοδαποί μαθητές στο Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα: Ανάμεσα στη Μητρική Γλώσσα και τη Γλώσσα του Σχολείου». Διεθνές Συνέδριο: Η Γλώσσα σε έναν κόσμο που αλλάζει. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών. Αθήνα 9-11 Δεκεμβρίου 2005.
Κατάκη Δ.- Καραχότζα Ρ. (1997), Ντάντο ι μπάμπα κάζαχο - 21 Παραμύθια από τη Ροδόπη, Γυμνάσιο Σμίνθης-Νομαρχία Ξάνθης.
Κατσαβέλης, Ι.,Παπαδημητρίου, Π., Δημόπουλος, Π., Καραχότζα Ρ., Μουμίν, Α. (1997) Συντακτικό Πομακικής Γλώσσας, Δ’ Σώμα Στρατού.
Κελεσίδης, Γ., -Σ.Μαραγκός (2003) «Από τα Μειονοτικά Σχολεία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» 6ο Διεθνές Συνέδριο «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση – Τα Ελληνικά ως δεύτερη ξένη γλώσσα» Πάτρα.
Κελτσίδου Π. (1996) Ο εορτασμός του Εντρελές στην Κοτύλη Ξάνθης. Πρακτικά Συνεδρίου:Λαϊκά δρώμενα. Παλιές μορφές και σύγχρονες εκφράσεις. Κομοτηνή:Δήμος Κομοτηνής-Κέντρο Λαϊκών Δρωμένων.
Κέντρο Μελετών Μειονοτικών Ομάδων, (2001) Γλωσσική Ετερότητα στην Ελλάδα, Αθήνα:Αλεξάνδρεια.
Κόκκας Ν., Α.Παπάνης, Ρ.Χατζητουλούση, Σ.Χρηστίδου (1999) «Η διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας στο διαπολιτισμικό σχολείο» Bridges 1:30-33.
Κόκκας, Ν. (1999) Παραδοσιακοί Οικισμοί της Ορεινής Ξάνθης. Ξάνθη: Νομαρχίας Ξάνθης.
Κόκκας, Ν. (2001) Ανθρώπινες δραστηριότητες και η επιδρασή τους στη διαμόρφωση της Πομάκικης κατοικίας, Πρακτικά ημερίδας του προγράμματος TOMOD, Ξάνθη.
Κόκκας, Ν. (2001) Ορεινά Μονοπάτια στα Πομακοχώρια της Ξάνθης - Φύση-Ιστορία-Πολιτισμός. Θράκης, Ξάνθη:Ταμιείον Θράκης.
Κόκκας N. & Α.Ρόγγο (2005) Παραμύθια και Παροιμίες από τη Γλαύκη του Ν.Ξάνθης. Θεσσαλονίκη:Σταμούλης.
Κόκκας Ν. (2004α) Μαθήματα Πομακικής Γλώσσας. Ξάνθη:Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης.
Κόκκας Ν., Ν.Κωνσταντινίδης, Ρ.Μεχμεταλή (2003) Τα Πομακοχώρια της Θράκης. Ιστορία, γλώσσα, περιήγηση, λαϊκός πολιτισμός. Αθήνα:Οδυσσέας.
Κόκκας Ν.Θ. (2004β) «Η “γέφυρα του παπά” στα Πομακοχώρια της Ξάνθης» Πρακτικά Ημερίδας του Κέντρου Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών. Αθήνα, σ. 317-359.
Κόκκας Ν.Θ. & Τ.Μηλιαζήμ (2005) «Η συνύπαρξη γλωσσικών ομάδων στη Δυτική Θράκη & ο ρόλος της εκπαίδευσης στη διαπολιτισμική επικοινωνία» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών - Διεθνές συνέδριο με τίτλο: Η γλώσσα σε έναν κόσμο που αλλάζει. 9-11 Δεκεμβρίου 2005.
Κόκκας Ν. (2006α) «Η προφορική παράδοση των Πομάκων της Ροδόπης», στο Μ.Γ.Βαρβούνης (επιμ.) Θράκη.Ιστορική και λαογραφική προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού της. Αθήνα:Αλήθεια, σ.271-310
Κόκκας Ν. (επιμ.) (2006β) Πρακτικά ημερίδας: Η τριγλωσσία στη μειονοτική εκπαίδευση και τα μαθησιακά προβλήματα των Πομάκων μαθητών. Ξάνθη:Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης – Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης.
Κοντογιαννίδης Τ. & Ν.Πουλόπουλος (1981) Οι Πωμάκοι της Θράκης. Κομοτηνή:Σωματείον Αρωγής των Πωμάκων της Δυτικής Θράκης.
Κοππά Μ. (1997) Οι μειονότητες στα μετα-κομμουνιστικά Βαλκάνια. Πολιτικές του κέντρου και μειονοτικές απαντήσεις. Αθήνα:Νέα Σύνορα.
Κοττάκης, Μ., (2000) Θράκη, Η Μειονότητα Σήμερα. Αθήνα:Νέα Σύνορα.
Κουτζακιώτης, Γ. (2000) «Οι Ορεσίβιοι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης (τέλη 18ου – αρχές 19ου αιώνα)», Εθνολογία, 8, 249-264.
Κυρανούδης Π. (1994α) «Τα πομακικά του Έβρου» Ενδοχώρα 37-38:65-69.
Κυρανούδης Π. (1994β) «Μειονοτικά σχολεία του Έβρου» Επιλογές (εφ.Μακεδονία) Οκτώβριος 1994:80-86.
Κυρανούδης Π. (1995) «Πολυάριθμα χριστιανικά στοιχεία. Το παράδειγμα των Μπεκτασήδων και οι σχέσεις τους με την Ορθόδοξη Εκκλησία» Επιλογές (εφ.Μακεδονία)Μάιος 1995:32-39.
Κυρανούδης Π. (1996-8) «Οι Πομάκοι και η γλώσσα τους» Ελληνική Διαλεκτολογία 5:141-192.
Κυρανούδης Π. (1997) «Τα ελληνικά στοιχεία στο λεξιλόγιο των Πομάκων» Ελληνική Διεθνής Γλώσσα 29:19-26.
Λιάπης, Α. (1983) «Οι Πομάκοι μέσα στο χρόνο» Θρακική Επετηρίδα, 4.
Λιάπης, Α. (1989) «Οι Πομάκοι της Θράκης» Θρακικά Χρονικά 43.
Λιάπης, Α.(1995) Η υποθηκευμένη γλωσσική ιδιαιτερότητα των Πομάκων Κομοτηνή:Θρακική Εταιρεία.
Μαγκριώτης, Γ. (1980-81) «Πομάκοι ή Ροδοπαίοι» Θρακικά Β3:42-64
Μαγκριώτης, Γ. (1994) Πομάκοι ή Ροδοπαίοι, Πελασγός.
Μαλκίδης Θ. & Ν.Κόκκας (επιμ.) (2006) Μετασχηματισμοί της συλλογικής ταυτότητας των Πομάκων. Ξάνθη:Σπανίδης.
Μαλκίδης Θ. (1999) Η πολιτική της Ελλάδας και της Τουρκίας για τη Θράκη μετά την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ. Διδακτορική διατριβή. Πάντειο πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Τμήμα Κοινωνιολογίας.
Μαλκίδης Θ. (2002) «Μειονότητες και αγροτική κοινωνία. Οι Πομάκοι στη Θράκη» Συνέδριο: Χώρος και Περιβάλλον:Παγκοσμιοποίηση-Διακυβέρνηση-Βιωσιμότητα. Αθήνα:Πάντειο Πανεπιστήμιο 9-10 Μαρτίου 2002.
Μαλκίδης Θ. (2005α) «Η οικογένεια και η γυναίκα στην κοινωνία των μουσουλμανικών μειονοτήτων της ελληνικής Θράκης» Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών 116Α:51-76.
Μαλκίδης Θ. (2005β) «Θρακικός κοινοτισμός και πολιτική στην προεπαναστατική περίοδο» Πρακτικά 3ου Διεθνούς Συνεδρίου Θρακικών Σπουδών (Κομοτηνή 25-30 Μαϊου 1998). Κομοτηνή:Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, σ. 345-358.
Μαλκίδης Φ. (2000) «Η τουρκική πολιτική και η μειονοτική παιδεία στη Θράκη» Αγώνας 13-7-2000.
Μανάκας Δ. (1955) «Κιρτζαλήδες, Πομάκοι, Αγριάνοι, Νταγλήδες και Κιζιλ-μπάσηδες, οικούντες πέριξ του όρους Ροδόπης» Αρχείον Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού 20:334-336.
Μάρκου Κ.(2004-5) «Χώρος, κοινωνικές σχέσεις και ταυτότητες στην πόλη της Ξάνθης» Εθνολογία 11:21-58.
Μάρκου Κ. (2006) «Πομάκοι και επιτόπια έρευνα στην ελληνική Θράκη: Πολιτικές συνιστώσες και βιωματική εμπειρία», στο Θ.Ιωσηφίδης & Μ.Σπυριδάκης, Ποιοτική κοινωνική έρευνα. Μεθοδολογικές προσεγγίσεις και ανάλυση δεομένων. Κριτική.
Μέκος, Ζ. (2001) Οι Πομάκοι στη Θράκη, Ηρόδοτος.
Μητσάκης, Κ. (1979) Πομάκικες Διασκευές του τραγουδιού για το “Γεφύρι της Άρτας” Γ’ Συμπόσιο Λαογραφίας του Βορειοελλαδικού χώρου- Πρακτικά, Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου- 186 Θεσσαλονίκη, 461-492.
Μητσάκης Κ. (1982) Πορεία μέσα στο χρόνο. Μελέτες νεοελληνικής φιλολογίας. Αθήνα:Φιλιππότης.
Μητσάκης, Κ., (1983) Ακριτικά Τραγούδια της Αρπαγής στους Πομάκους, Δ’ Συμπόσιο Λαογραφίας Βορειοελλαδικού χώρου, - Πρακτικά, Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου , Θεσσαλονίκη, 189-202.
Μιχαήλ Δ. (2003) «Ο ρόλος της γλώσσας στην εκπαίδευση των Πομάκων της Δ.Θράκης: Πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις» Μακεδνόν 11:117-131.
Μουσόπουλος, Θ. (2000) Πομάκοι, Οι Θρακιώτες Μουσουλμάνοι (Πολιτιστική Αλλοίωση-Αφανής Γενοκτονία), Πρακτικά Συνεδρίου “Ο Βίαιος Εξισλαμισμός και Εκτουρκισμός των Λαών της Μ.Ασίας και της Κύπρου από τους Τούρκους”(1995) εκδ. Κυριακίδη 170-177.
Brunnbauer U. (2000) «Κοινωνική προσαρμογή σ’ ένα ορεινό περιβάλλον: Πομάκοι και Βούλγαροι στην Κεντρική Ροδόπη, 1830-1930» στο Β.Νιτσιάκος & Χ.Κασίμης (επιμ.) Ο ορεινός όγκος της Βαλκανικής. Συγκρότηση και μετασχηματισμοί. Πλέθρον-Δήμος Κόνιτσας, σ. 53-77.
Νικολακόπουλος Η. (1990-1991) «Πολιτικές δυνάμεις και εκλογική συμπεριφορά της μουσουλμανικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη: 1923-1955», Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών 8:171-204.
Νικολακόπουλος Η. (2004) «Η πορεία προς την αυτόνομη πολιτική συγκρότηση της Μουσουλμανικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη». Στο Επιστημονικό συμπόσιο Μειονότητες στην Ελλάδα (7-9 Νοεμβρίου 2002) Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας σ. 119-162
Παναγιωτίδης, Ν., (1997) Οι Πομάκοι και η γλώσσα τους, Αλεξανδρούπολη:Γνώμη.
Παναγιωτίδης, Ν., (2005) Δικαιώματα και μειονότητες. Αλεξανδρούπολη.
Πάντος Π.Α. (1975-6) «Ιστορική τοπογραφία του νομού Ξάνθης» Θρακικά Χρονικά 32:3-26.
Παπαδημητρίου P. (2003) Οι Πομάκοι της Ροδόπης. Από τις εθνοτικές σχέσεις στους Βαλκανικούς εθνικισμούς. (1870-1990) Θεσσαλονίκη:Κυριακίδης.
Παπαδημητρίου, Π., Δημόπουλος, Π, Δουλόπουλος, Γ. Καραχότζα Ρ., Μουμίν, Α. Γραμματική Πομακικής Γλώσσας, εκδ. Δ’ Σώμα Στρατού, Απρίλιος 1996
Παπαδόπουλος Χ. (2006) «Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στη μειονοτική Θράκη» Αυγή 21/5/2006:43.
Παπαδοπούλου Ε. (2001) «Πομάκοι. Ο λαός των βουνών» Συν5 Μάρτιος 2001:82-85.
Παπαχριστοδούλου Π. (1958) «Οι Πομάκοι» Αρχείον Θρακικού και Λαογραφικού Θησαυρού, 23:3-25.
Ροδάκης Π. (1999) Θράκη, Θράκες και Θράκες Μουσουλμάνοι, Γόρδιος.
Σολταρίδης Σ. (1986) Η μουσουλμανική μειονότητα της δυτικής Θράκης σήμερα.Η θέση της στην ανθελληνική πολιτική της Τουρκίας. Κομοτηνή:Νομαρχία Έβρου-Σ.Ε.Β.Ε.
Σολταρίδης Σ. (1997) Η ιστορία των μουφτειών της Δυτικής Θράκης, Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη.
Σολταρίδης Σ. (1999) Μουσουλμάνοι της Βουλγαρίας. Θρησκευτικό και πολιτικό καθεστώς, Αθήνα:Νέα Σύνορα.
Συρίγος, Α. (2000) Δώδεκα Προτάσεις για τη Μειονοτική Εκπαιδευτική Πολιτική, Πρακτικά διημερίδος Θράκη-Βαλκάνια 2000 μ.Χ. (1997) σελ. 328-330 Ξάνθη:Ταμιείον Θράκης.
Συρίγος, Α.(1999-2000) Δυτική Θράκη, Η αθέατη όψη, Νέα Κοινωνιολογία. 29,. 43-84
Ταραμπατζή Κ. (2001) Οι Πομάκοι της Θράκης.Μια κοινωνιογλωσσολογική προσέγγιση. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης.
Τεντοκάλη, Β. (1989)Η Οργάνωση του χώρου της Κατοικίας ως έκφραση της δομής της Οικογένειας-Η Περίπτωση της Οργάνης, Θεσσαλονίκη:University Studio Press.
Τοπαλίδου, Σ. (2000) «Ενισχυτική Διδασκαλία στα Πομακοχώρια», Πρακτικά διημερίδος Θράκη-Βαλκάνια 2000 μ.Χ. (1997) σελ. 323-327 Ξάνθη:Ταμιείον Θράκης.
Τρουμπέτα S. (2000) “Μειονότητες και εθνοτική ταυτοποίηση” Εθνολογία 8, 174-210.
Τρουμπέτα, Σ. (2001) Κατασκευάζοντας Ταυτότητες για τους Μουσουλμάνους της Θράκης, Κέντρο Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων-Κριτική.
Τσακιρίδου, Ο., Ιμάμ Μεχμέτ, (2003) Μουσουλμάνοι και κοινωνικός αποκλεισμός, Αθήνα:Λιβάνη
Τσιμπιρίδου Φ. (1985-6) «Εθνολογική έρευνα σ’ ένα χωριό της ορεινής Ροδόπης. Συμβολή σρτη μελέτη των συγγενικών δεσμών» Θρακική Επετηρίδα, 213-223.
Τσιμπιρίδου, Φ. (1994) Χώρος: Δομές και αναπαραστάσεις. Ανθρωπολογική πρόταση ανάγνωσης του χώρου στα Πομακοχώρια του Ν. Ροδόπης, Εθνολογία 3, 5-31.
Τσιμπιρίδου, Φ. (2000) «Πομάκος σημαίνει άνθρωπος του βουνού», στο Ο Ορεινός Χώρος της Βαλκανικής, 35-52, Αθήνα:Πλέθρον.
Τσιμπιρίδου, Φ. (2002) «Οι αποχρώσεις μιας ‘μειονοτικής κατάστασης’. Η περίπτωση της ελληνικής Θράκης σήμερα». Επιστημονικό συμπόσιο: Μειονότητες στην Ελλάδα. Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και γενικής Παιδείας, σ. 101-118.
Τσιμπιρίδου, Φ. (επιμ. (2006) «Μουσουλμάνες της ανατολής». Αναπαραστάσεις, πολιτισμικές σημασίες και πολιτικές. Αθήνα:Κριτική.
Τσιούμης Κ. & Δ.Μιχαήλ (2005) «Το ζήτημα της ταυτότητας των Πομάκων: Ιστορική και ανθρωπολογική προσέγγιση» Περί Θράκης 4:237-258.
Τσιούμης, Κ. (1997) Οι Πομάκοι στο Ελληνικό Κράτος (1920-1950), Θεσσαλονίκη:Προμηθεύς.
Τσιτσελίκης Κ. & Χριστόπουλος Δ. (1997) Το Μειονοτικό Φαινόμενο στην Ελλάδ. Κριτική.
Τσιτσελίκης Κ. (1996) Το Διεθνές και Ευρωπαϊκό Καθεστώς Προστασίας των Γλωσσικών Δικαιωμάτων των Μειονοτήτων και η Ελληνική Έννομη Τάξη. Αθήνα-Κομοτηνή:Σάκκουλας.
Τσιτσελίκης Κ. (2006) «Εθνοκάθαρση στη Θράκη». Καθημερινή 7 Απριλίου 2006.
Τσούλου Χ. (2003) «Μουσουλμανική Μειονότητα Δυτικής Θράκης: Τα όρια του αυτοπροσδιορισμού και η ενδεδειγμένη πολιτική του Ελληνικού κράτους», Στρατηγική, Νοέμβριος 2003:100-103.
Φραγκόπουλος Γ. (2000) “Πολλαπλή ταυτότητα και εκπαίδευση στους Πομάκους της Θράκης” Νέα Κοινωνιολογία 29:97-113.
Φραγκόπουλος Ι.Θ. (2002) «Θρησκεία, ταυτότητα και πολιτική σύγκρουση σ’ ένα πομάκικο χωριό της Θράκης», Επιστημονικό συμπόσιο: μειονότητες στην Ελλάδα. Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, σ. 261-284.
Φραγκόπουλος Ι.Θ. (2004) «Κοινωνική μετάβαση και χωρική οργάνωση σε μία ορεινή μειονοτική κοινότητα της Θράκης» Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 10(9):221-258. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Φωτέας, Π. (1978) Οι Πομάκοι της Δυτικής Θράκης, Κομοτηνή.
Φωτιάδης Θ. (1979) «Ένας πολυσήμαντος θρακικός εορτασμός (Του Άη Γιώργη, Άμφια Κομοτηνής) Πρακτικά Γ’ Συμποσίου Λαογραφίας του Βορειοελλαδικού Χώρου (Αλεξανδρούπολη 14-18 Οκτωβρίου 1976), Θεσσαλονίκη:Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, 681-691.
Pomakohoria.blogspot.com

Δεινά χειρότερα του πολέμου προκάλεσε η μετανάστευση στη Σαμοθράκη, καθώς τέσσερις στους δέκα κατοίκους εγκατέλειψαν το νησί. Σύμφωνα με έρευνα του κ. Φάνη Μαλκίδη –έρευνα που παρουσιάστηκε στο Επιστημονικό Συνέδριο: «Σαμοθράκη: Ιστορία – Αρχαιολογία – Πολιτισμός» - από το 1951 έως το 2001 υπάρχει μείωση κατά 1805 ατόμων, δηλαδή 39,8%, έφυγαν από το νησί σχεδόν τέσσερις στους δέκα κατοίκους.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 η μετανάστευση προέκυψε ως μοναδική λύση στο μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας, λύση πάνω στην οποία θα εκτονωνόταν οι κοινωνικές πιέσεις και συγκρούσεις και ανοιγόταν μία προοπτική επιβίωσης για τους κατοίκους του νησιού, δηλώνει ο κ. Μαλκίδης και εξηγεί ότι από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 αρχίζει να δημιουργείται ένα μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα, από τη Σαμοθράκη προς τη Γερμανία και κατά δεύτερο λόγο προς το Βέλγιο, την Ολλανδία, τις ΗΠΑ και αλλού, ρεύμα που θα ενταθεί στη δεκαετία του 1960 και 1970. Όπως δείχνουν οι απογραφές των ετών 1951 (4258 κάτοικοι), 1961 (3850 κ.), 1971 (3012 κ.), 1981 (2871 κ.), 1991 (3083 κ.), 2001 (2723 κ.) παρατηρείται συνεχής μείωση του πληθυσμού και ιδιαίτερα των πιο παραγωγικών ηλικιών. Ειδικότερα, από το 1940 έως το 1951 υπάρχει αύξηση του πληθυσμού κατά 265 άτομα (6,6%) παρά τον πόλεμο και τη σκληρή κατοχή, από το 1951 έως το 1961 υπάρχει μείωση 428 άτομα (11,1%). Από το 1961 έως το 1971 υπάρχει μείωση του πληθυσμού κατά 818 άτομα (21,3%), από το 1971 έως το 1981 υπάρχει μείωση 141 (4,6%), από το 1981 έως το 1991 υπάρχει αύξηση 212 (68,%), από το 1991 έως το 2001 υπάρχει μείωση 360 άτομα (11,6%). Συνολικά, σύμφωνα με τον κ. Μαλκίδη από το 1951 έως το 2001 υπάρχει μείωση κατά 1805 ατόμων, δηλαδή 39,8%, έφυγαν από το νησί σχεδόν τέσσερις στους δέκα κατοίκους της.

Η εγκατάλειψη του Ξηροπόταμου και των άλλων οικισμών

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 1951-1961 ο πληθυσμός στη Χώρα, την πρωτεύουσα του νησιού, εμφάνισε μείωση κατά 240 κατοίκους (13,3%) και στη δεκαετία 1961-1971 κατά 341 κατοίκους (21,9%). Στον Ξηροπόταμο τη δεκαετία 1951-1961 εμφανίστηκε μείωση κατά 94 κατοίκους (20,7%) και στη δεκαετία 1961-1971 180 κατοίκους (51,1%). Αντίθετα η Καμαριώτισσα, το λιμάνι του νησιού, εμφανίζει τη δεκαετία 1951-1961 αύξηση κατά 101 κατοίκους (57,3%) και στη δεκαετία 1961-1971 αύξηση κατά 59 κατοίκους (21,2%), ενώ η αύξηση του πληθυσμού λιμανιού της Σαμοθράκης εντείνεται στις επόμενες δεκαετίες γεγονός που αποδεικνύει ότι συγκεντρώνει ένα μεγάλο μέρος της παλιννόστησης και τους νέους κατοίκους (υπάλληλους, στρατιωτικούς, κλπ). «Συνολικά, από το 1951 έως το 2001, ο πληθυσμός της Χώρας, εμφανίζει συνολική μείωση 1118 δηλαδή 62,2%, το Λάκκωμα έχει μείωση 219 ή 39,9%, ο Προφήτης Ηλίας έχει μείωση 201 ή 48,4%, τα Αλώνια έχει μείωση 421 ή 62,9%, ο Ξηροπόταμος έχει μείωση 413 κατοίκους ή 91,3%, ( μέσα σε πενήντα έτη το χωριό έχει εγκαταλειφθεί) ενώ η Καμαριώτισσα εμφανίζει το εκπληκτικό ποσοστό αύξησης των 793 κατοίκων ή 450, 5% (!), που ομοιάζει με οικισμούς που αναπτύσσονται τουριστικά (π.χ Κυκλάδες)».

Οι Σαμοθρακίτες της Στουτγάρδης…

«Μετά από την πάροδο 25 ετών εντατικής μετανάστευσης από τη Σαμοθράκη, το 1975, δόθηκε η ευκαιρία να διαπιστωθεί ότι στην Στουτγάρδη την πρωτεύουσα του κρατιδίου της Βάδης –Βυρτεμβέργης της τότε Δυτικής Γερμανίας κατοικούσαν περισσότεροι Σαμοθρακίτες παρά Θεσσαλονικείς» δηλώνει ο κ. Μαλκίδης και εξηγεί ότι η Σαμοθράκη βρισκόταν επικεφαλής των ελληνικών κοινοτήτων που τροφοδοτούσαν την πόλη της Στουτγάρδης με στρατιές μεταναστών. Αποτέλεσμα της μετανάστευσης ήταν ότι το 1961 πάνω από ένα τρίτο του πληθυσμού του νησιού ήταν κάτω των 15 χρονών. Το 1976 σ’ αυτήν την ομάδα ηλικιών ανήκει λιγότερο από το ένα πέμπτο και υπολογίζεται ότι υπάρχουν κιόλας περισσότεροι γέροι από νέους. «Ουσιαστικά, χρειάστηκε λιγότερο από ένα τέταρτο αιώνα εντατικής μετανάστευσης για να καταβληθεί ένα από τα τελευταία προπύργια του ζωντανού και γόνιμου κόσμου των νησιών του Αιγαίου και, εάν ληφθεί υπόψη και η φυσική αύξηση του πληθυσμού, μέσα σε δύο δεκαετίες η Σαμοθράκη έχασε περισσότερο από το μισό πληθυσμό της εξαιτίας της εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης» σημειώνει ο κ. Μαλκίδης.

Δεσμοί αγάπης… αιώνιοι δεσμοί με το νησί

Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι οι Σαμοθρακίτες του εξωτερικού δεν έπαψαν στιγμή να ενδιαφέρονται για το νησί τους. Αντίθετα δημιούργησαν συλλογικές δομές για να βοηθήσουν το νησί τους. Μία σημαντική πρωτοβουλία, η οποία έβγαζε τη Σαμοθράκη από την απομόνωση στην οποία οφειλόταν εν πολλοίς και η υπανάπτυξη της Σαμοθράκης, ήταν η αγορά πλοίου και δρομολόγηση του στη γραμμή Αλεξανδρούπολης – Σαμοθράκης, από την «Ναυτιλιακή και Τουριστική Εταιρεία των Σαμοθρακιτών της Δυτικής Γερμανίας 1975», στην οποία συνεισέφεραν οι Σαμοθρακίτες με μετοχές αξίας 5.500 μάρκων η μία.
«Η μετανάστευση αποτέλεσε σημαντικό μέρος της μεταπολεμικής ιστορίας της Σαμοθράκης, φαινόμενο που σημάδεψε και συνεχίζει να σημαδεύει πολλές γενιές κατοίκων της» δηλώνει ο κ. Μαλκίδης και εξηγεί ότι η απώλεια κατοίκων, η εγκατάλειψη παραδοσιακών ασχολιών αποτέλεσαν ψηφίδες των επιπτώσεων της μετανάστευσης. Την τελευταία περίοδο η εμφάνιση του τουρισμού ήταν η εναλλακτική πρόταση στο τέλος της περιόδου της παραδοσιακής μετανάστευσης και της διεξόδου για τους Σαμοθρακίτες. «Η Σαμοθράκη θα πρέπει να είναι πρότυπο τουριστικό προορισμό απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς και αναζήτησης της τοπικής κοινωνικής ιδιαιτερότητας, και όχι να μεταβληθεί σε παραμορφωμένο τοπίο τουριστικού προορισμού, φαινόμενο πολύ γνωστό στον Ελλαδικό χώρο» καταλήγει ο ερευνητής καταθέτοντας την ανησυχία του για το μέλλον του νησιού.

Για τη Σαμοθράκη τόπο εξορίας συνομιλούμε σήμερα με τον Στράτο Δορδανά, Ειδικό Επιστήμονα στο Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών Φλώρινας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Το νησί των Καβείρων, τόπος εξορίας χιλιάδων ανθρώπων σύμφωνα με τον Σαμοθρακίτη Επιστήμονα.. Το νησί της Θράκης, κεντρική και περιφερειακή πολιτική εξουσία, το αντιμετώπισαν ως τόπο «αποθήκευσης» ανεπιθύμητων ατόμων, καθώς αποτέλεσε τον τελικό προορισμό για ανθρώπους που διώχθηκαν για τα πολιτικά τους φρονήματα αλλά και για όλους εκείνους οι οποίοι θεωρήθηκε ότι με την παραμονή τους στα αστικά κέντρα ή στους τόπους καταγωγής τους ήταν δυνατό να «μολύνουν» δια της παρουσίας και της δράσης τους την υπόλοιπη «χρηστή», «ηθική» ή πολιτικά «υγιή» κοινωνία.

Στράτος Δορδανάς, Ειδικός Επιστήμονας στο Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών Φλώρινας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας:

«Στην ιστορία δεν πρέπει να υπάρχουν αζήτητα»

Η Σαμοθράκη υπήρξε τόπος εξορίας;
Το θέμα των πολιτικών εξόριστων το αγνοούσα. Έψαξα εφημερίδες της εποχής και έπεσα σε ένα πρώτο δημοσίευμα, μετά βρήκα ένα δεύτερο, ένα τρίτο και συνέλεξα πολύτιμο υλικό για τη Σαμοθράκη του Εμφυλίου Πολέμου που αποτέλεσε όντως τόπο εξορίας. Εκείνο που μου προκάλεσε πολύ μεγάλη έκπληξη ήταν ο αριθμός των πολιτικών εξόριστων της περιόδου του Εμφυλίου Πολέμου στη Σαμοθράκη.

Πόσοι συνολικά στάλθηκαν στο νησί για να «μη μολύνουν δια της παρουσίας και της δράσης τους την υπόλοιπη «χρηστή», «ηθική» ή πολιτικά «υγιή» κοινωνία», όπως λέγονταν τότε;
Λένε ότι εξορίστηκαν στο νησί τουλάχιστον 1500. Πιστεύω σίγουρα 1300. Εντυπωσιακός αριθμός, αν σκεφτεί κανείς, να τον συγκρίνει με τον συνολικό αριθμό των μόνιμων κατοίκων της Σαμοθράκης. Ένα νησί το οποίο είχε κάτι λιγότερο από 4.000 κατοίκους, όταν δέχεται 1500 πολιτικούς εξόριστους, είναι πάρα πολύ σημαντικό κι αυτό μου προκάλεσε έκπληξη. Μου δημιουργήθηκε η εικόνα ενός νησιού το οποίο υπερφορτώθηκε. Υπερκαλύφθηκε, όσον αφορά στο ανθρώπινο δυναμικό, και υπερφορτώθηκε στο να καλύψει επισιτιστικά και οικιστικά αυτόν τον αναπάντεχο επιπλέον αριθμό ανθρώπων.

Για ποια περίοδο μιλάμε;
Για την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, από τα τέλη του ‘46 έως το ‘48. Τότε, όπως αυτοί είχαν σταλεί στη Σαμοθράκη για να τιμωρηθούν για τις πολιτικές τους ιδέες, κάποιοι άλλοι προωθήθηκαν και σε άλλα νησιά, όπως ο Αϊ Στράτης και η Λήμνος. Η Σαμοθράκη ως τόπος εξορίας, ως «αποθήκη ανθρώπων», δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο αυτή την περίοδο ξεκίνησε από την ψήφιση του Ιδιώνυμου και μετά και μέχρι την πτώση της Χούντας να δέχεται πολιτικούς εξόριστους, να λειτουργεί δηλαδή ως τόπος εξορίας. Διέτρεξε μ΄ αυτόν τον ρόλο τα περισσότερα χρόνια του 20ου αιώνα.

Ποια χαρακτηριστικά την έκαναν «ιδανικό» τόπο εξορίας;
Την επέλεγαν ως τόπο εξορίας γιατί είχε όλα τα «κατάλληλα» χαρακτηριστικά. Δηλαδή, επελέγη ως τόπος εξορίας γιατί ήταν σε μια περιοχή απρόσιτη από άποψη συγκοινωνίας, στην άγονη γραμμή, προβληματική στη σύνδεσή της με την Αλεξανδρούπολη, κάτι το οποίο ακόμη και σήμερα ταλανίζει το νησί. Και φυσικά ένα νησί με δύσκολες συνθήκες, ακόμη και για τους μόνιμους κατοίκους.
Επομένως, η «στόχευση» της Κεντρικής ή της Περιφερειακής Πολιτικής Σκηνής να αποσταλούν εκεί πολιτικοί εξόριστοι, να εκτοπιστούν, νομίζω ότι καλύφθηκε πλήρως στο νησί.

Εντοπίσατε κάποια γνωστά ονόματα εξόριστων;
Δεν ξεχωρίζω ονόματα εξόριστων γιατί ήταν πάρα πολλοί. Εκείνο που μου έκανε εντύπωση είναι το γεγονός ότι πολιτικοί εξόριστοι στάλθηκαν στη Σαμοθράκη από κάθε περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης. Βρέθηκαν στη Σαμοθράκη άνθρωποι από την Καστοριά μέχρι και τον Έβρο.

Ποιας αντιμετώπισης έτυχαν από τον ντόπιο πληθυσμό;
Ξέρω ότι δεν υπήρχαν επαφές με τον ντόπιο πληθυσμό γιατί δεν επιτρεπόταν οι επαφές, ο συγχρωτισμός. Βέβαια, αυτό το μοντέλο δεν λειτούργησε 100%. Υπήρχαν για παράδειγμα μεικτές χορωδίες πολιτικών εξόριστων και των μαθητών του Σχολείου. Αθλητικές και Πολιτιστικές Εκδηλώσεις στις οποίες συμμετείχαν και πολιτικοί εξόριστοι. Ουσιαστικά είχαν γκετοποιηθεί, πράγμα το οποίο οφειλόταν στα αυστηρά μέτρα των αρχών.

Πού έμεναν οι πολιτικοί εξόριστοι στη Σαμοθράκη;
Έμεναν σε τρεις βασικούς χώρους: Η πλειοψηφία των πολιτικών εξόριστων βρισκόταν στο Λάκκωμα, το πρώτο χωριό που δέχτηκε πολιτικούς εξόριστους και σε μεγάλο αριθμό, λίγοι, έμειναν στην Χώρα και ακόμη λιγότεροι στην Καμαριώτισσα. Δεν υπήρχε οργανωμένο στρατόπεδο συγκέντρωσης με αυστηρά περιοριστικά μέτρα.
Περιοριστικές συνθήκες βέβαια ίσχυαν. Για παράδειγμα, απαγορεύονταν να απομακρυνθούν σε μια ακτίνα 300 μέτρων έξω από το χωριό και για να το κάνουν έπρεπε να πάρουν άδεια. Έμεναν σε σπίτια, που συντήρησαν και επιδιόρθωσαν οι ίδιοι και για τα οποία θα έπρεπε να καταβάλλουν και μίσθωμα. Σπίτια που ήταν σε κακή κατάσταση.

Μελετώντας την άγνωστη ιστορία των πολιτικών εξόριστων στη Σαμοθράκη σε ποιο συμπέρασμα οδηγηθήκατε;
Η ιστορία δεν θα πρέπει να δημιουργεί αζήτητα. Το ζήτημα των πολιτικών εξόριστων της Σαμοθράκης αποτελεί ένα αζήτητο το οποίο μέχρι τώρα δεν έχει έρθει στην επιφάνεια. Τα ιστορικά υποκείμενα δεν έχουν αποκτήσει τις διαστάσεις που τους πρέπουν, επομένως θα πρέπει να γίνει μια επιπλέον δουλειά για να τύχει και η Σαμοθράκη της ιστορικής προβολής, να πάρει το κομμάτι της ιστορίας που της αναλογεί κατ΄ αντιστοιχία με άλλα νησιά τα οποία δικαίως προβάλλονται ως μνημονικοί τόποι εξορίας.
Η Ειρήνη Αραμπατζή είναι πρόεδρος του Συλλόγου «Σαμοθράκη Εν Δράσει». Τα μέλη του Συλλόγου αναλαμβάνουν την ευθύνη και αντιδρούν στα κακώς κείμενα του νησιού προτείνοντας λύσεις. «Όπως έχουμε δηλώσει, δεν αξιώνουμε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αλλά είναι απαράδεκτο 500 παιδιά να μην έχουν παιδίατρο», δηλώνει και σημειώνει: «Το Κέντρο Υγείας εξακολουθεί να μην έχει μικροβιολόγο και ακτινολόγο, γιατί μετά την τελευταία κινητοποίησή μας, με τη διαμαρτυρία μας έξω από το Κέντρο Υγείας Σαμοθράκης, το Νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης έστειλε με μετακίνηση μόνο για 10 μέρες τις δύο αυτές ειδικότητες!» Ξεχασμένοι στο Βορειοανατολικό άκρο του Αιγαίου, οι κάτοικοι της Σαμοθράκης εκπέμπουν το δικό τους SOS…

Ειρήνη Αραμπατζή, πρόεδρος του Συλλόγου «Σαμοθράκη Εν Δράσει»:

«Αν κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας ως πολίτες έχουμε την ελπίδα να διαδραματίσουμε έναν πιο ενεργό ρόλο στην πολιτική σκηνή της χώρας»
Ποια είναι η ταυτότητα και το προφίλ του Συλλόγου «Σαμοθράκη εν δράσει»;
Ο Σύλλογος «Σαμοθράκη Εν Δράσει» είναι μη κερδοσκοπικός, ιδρύθηκε το 2006 και αποτελείται από ανθρώπους που πιστεύουμε ότι όλοι έχουμε μερίδιο ευθύνης σε αυτά που συμβαίνουν, και ότι έχει έρθει πια ο καιρός που οι πολίτες πρέπει να αντιδρούν σε πράγματα και καταστάσεις που δεν τους ικανοποιούν. Η φράση που μας χαρακτηρίζει είναι: «Είναι ωραίο να ονειρεύεσαι το μέλλον, αλλά πιο ωραίο να συμμετέχεις σε αυτό».

Γιατί επιμένετε να αναδεικνύεται το θέμα της ελλιπούς στελέχωσης του Κέντρου Υγείας;
Για δύο λόγους: Πρώτον διότι είναι ζήτημα ζωής. Αν καταφέρουμε να μείνουμε υγιείς, θα μπορέσουμε να ονειρευόμαστε το μέλλον. Δεύτερον, όσο οι αρμόδιοι επιμένουν να μας αγνοούν, τόσο εμείς θα επιμένουμε. λλωστε το δικαίωμα στην υγεία είναι ύψιστο δικαίωμα κάθε πολίτη και καθήκον της πολιτείας.

Τι ζητάτε για τη σωστή ιατρική περίθαλψη και φροντίδα των κατοίκων;
Τίποτα λιγότερο από αυτό που δικαιούμαστε. Όπως έχουμε δηλώσει, δεν αξιώνουμε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αλλά είναι απαράδεκτο 500 παιδιά να μην έχουν παιδίατρο. Το Κέντρο Υγείας εξακολουθεί να μην έχει μικροβιολόγο και ακτινολόγο γιατί μετά την τελευταία κινητοποίησή μας, με την διαμαρτυρία μας έξω από το Κέντρο Υγείας Σαμοθράκης, το Νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης έστειλε με μετακίνηση μόνο για 10 μέρες τις δύο αυτές ειδικότητες. (σημείωση: δεν έστειλε καν παιδίατρο). Και τελικά ο χρόνος έχει δείξει ότι εννιάμηνες συμβάσεις γιατρών, με τις οποίες έρχονται κάποιες ειδικότητες, αποτελούν ημίμετρο, και κάνουν το νησί κάθε χρόνο μετά το καλοκαίρι να αντιμετωπίζει τις ίδιες ελλείψεις σε προσωπικό.

Πώς είναι να μένει κανείς σε ένα νησί, όπως αυτό της Σαμοθράκης;
Σε μια τηλεοπτική συνάντηση φορέων με βουλευτές του νομού τον περασμένο Νοέμβριο, όπου εκθέταμε τα προβλήματα διαβίωσης στο νησί, μας κατηγόρησαν ότι δημοσιοποιώντας τα, βγάζουμε έναν μίζερο χαρακτήρα και μια κακή εικόνα της Σαμοθράκης. Αυτός βέβαια που το είπε, αλλά και οι βουλευτές που συμμερίστηκαν την άποψή του, δεν κατοικούν στη Σαμοθράκη. Το να μένει κάποιος σε νησί από μόνο του είναι πολύ ωραίο. Αλλά αν σκεφτεί κανείς την έλλειψη βασικών υποδομών, η αλήθεια είναι ότι αισθάνεται απομονωμένος. Η υγεία, η συγκοινωνία, η έλλειψη πολιτιστικών δραστηριοτήτων, κάνει τον χειμώνα να μοιάζει μακρύτερος. λλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι τα νησιά ερημώνουν από μόνιμους κατοίκους, και αποτελούν πλέον μόνο τουριστικούς προορισμούς. Όσο για το νησί της Σαμοθράκης, επειδή ο τουρισμός περιορίζεται μόνο σε ένα με ενάμιση μήνα, αυτό κάνει το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων ιδιαίτερα χαμηλό.

Τι νομίζετε ότι θα πρέπει να γίνει στο νησί τη νέα χρονιά;
Το τι πρέπει να γίνει το γνωρίζουν καλύτερα οι αρμόδιοι που πολιτεύονται. Εμείς αυτό που ευχόμαστε για το 2008, είναι να έχουμε καλύτερη περίθαλψη, καλύτερη εκπαίδευση για μικρούς και μεγάλους, περισσότερο πράσινο, καθαρότερο περιβάλλον, περισσότερα ενδιαφέροντα για τα παιδιά μας, πιο πολύ πολιτισμό και περισσότερο τουρισμό.
Από ποιες υποδομές έχει ανάγκη το νησί;
Από μια καθημερινή και γρήγορη ακτοπλοϊκή σύνδεση, γιατρούς όλων των ειδικοτήτων, πολιτιστικές δραστηριότητες, τουρισμό για πάνω από δύο μήνες και, γιατί όχι, και χειμερινό τουρισμό, σύστημα σωστής διαχείρισης απορριμμάτων και ανακύκλωσης, πρόσβαση μικρών και μεγάλων σε προγράμματα εκμάθησης και εκπαίδευσης, και τέλος υποδομές για μείωση της ανεργίας, ώστε οι νέοι να μην αναγκάζονται να εγκαταλείπουν το νησί.

Δεν σας αγχώνει το γεγονός ότι είστε «δέσμιοι» μιας ακτοπλοϊκής σύνδεσης που όταν γίνεται – γίνεται μετ’ εμποδίων;
Το να μην έχει κάποιος επιλογές πράγματι αγχώνει. Φαντάζεστε τη ζωή σας, όπου κάποιος να σας απαγορεύει την Δευτέρα πχ. να πάτε κάπου; Το αναφέρουμε αυτό γιατί δεν είχαμε δρομολόγιο τις Δευτέρες. Τη ζωή μας τη ρυθμίζει το δρομολόγιο του καραβιού, ενώ κανονικά θα έπρεπε το δρομολόγιο του καραβιού να ρυθμίζεται από την ζωή των κατοίκων. Εκτός αυτού, αν μιλήσετε με έναν τουριστικό πράκτορα της Αλεξανδρούπολης, θα σας εξηγήσει γιατί λόγω των δρομολογίων, επιλέγει να μην φέρει group ξένων ταξιδιωτών στη Σαμοθράκη. Αν μιλήσουμε και για την παλαιότητα του καραβιού, νομίζω χαρακτηριστικό είναι ότι κάνουμε πρώτα τον σταυρό μας και μετά υπομένουμε καρτερικά τις 3 ώρες ταξίδι για Αλεξανδρούπολη. Σας θυμίζει κάτι από Ευρώπη αυτό;

Ποιο μήνυμα θα στέλνατε στον Πρωθυπουργό της χώρας που επισκέφτηκε το νησί με τη σύζυγό του;
Τον προσκαλούμε να έρθει χειμώνα για μία εβδομάδα να κάνει διακοπές στη Σαμοθράκη με τα δύο του παιδιά και τα έξοδα πληρωμένα από εμάς. Ξέρετε, το λέμε αυτό γιατί οι φίλοι μας με παιδιά δεν μας επισκέπτονται τον χειμώνα, γιατί ξέρουν ότι δεν έχουμε παιδίατρο. Αν πιάσει και απαγορευτικό λόγω καιρού… καταλαβαίνετε…

Και στους κατοίκους της υπόλοιπης Θράκης τι θα λέγατε;
Κατά πρώτον ότι ζούμε στο ίδιο πανέμορφο γεωγραφικό διαμέρισμα. Θα τους στέλναμε τα αισθήματα συμπάθειας που έχουμε για αυτούς μιας και μοιραζόμαστε μαζί τους το ρόλο του ξεχασμένου Ακρίτα. Πιστεύουμε ότι, αν κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας ως πολίτες, έχουμε την ελπίδα όλοι οι κάτοικοι της Θράκης (ηπειρωτικής και νησιωτικής) να διαδραματίσουμε έναν πιο ενεργό ρόλο στην πολιτική σκηνή της χώρας

Ποια είναι τα άμεσα σχέδια του Συλλόγου σας;
Στα σχέδιά μας είναι να προχωρήσουμε στην έκδοση εφημερίδας που θα διατίθεται δωρεάν στους κατοίκους, μια και ο τοπικός τύπος της Θράκης δεν φτάνει στο νησί. Αν προσθέσετε ότι με δυσκολία πιάνουμε και τηλεοπτικούς σταθμούς του Έβρου, θα συμπεράνετε ότι πολύ λίγο ενημερωνόμαστε για το τι συμβαίνει στη γειτονιά μας που λέγεται Θράκη.

Τι είναι η Σαμοθράκη για σας;
Είναι το μέρος που αγαπάμε και που ενάντια στις αντίξοες συνθήκες επιλέγουμε να μένουμε και τον χειμώνα. Είναι το μέρος όπου μένουμε, άλλοι από επιλογή, άλλοι από ανάγκη. Όπως και να ‘χει, όμως, και οι δυο κατηγορίες αναμφισβήτητα αγαπούν και νοιάζονται αυτόν τον τόπο και δεν ξεχνούν να το δείχνουν όχι με λόγια, αλλά με πράξεις.

Και το γεγονός ότι την ανακάλυψαν αρκετοί ξένοι και την έκαναν μόνιμο τόπο κατοικίας τους τι δείχνει;
Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την απαράμιλλη γοητεία που μπορεί να ασκήσει η Σαμοθράκη στον καθένα έτσι όπως ξεπροβάλει δωρική, αυθεντική και αφτιασίδωτη.
«Η ανάγκη να πεις, να διηγηθείς, να μεταφέρεις, να μεταδώσεις αυτό που βλέπεις, ακούς κι αισθάνεσαι γίνεται ποίημα, τραγούδι, εικόνα» δηλώνει η Σαμοθρακίτισσα, κ. Μαρία Βερβερή-Κράουζε και με αφορμή τη νέα της δισκογραφική δουλειά με τίτλο: «Μουσικές ενθυμήσεις της Σαμοθρακίτισσας» σημειώνει: «Αυτό το είδος έκφρασης είναι ένα από τα πολλά δώρα του Θεού στον άνθρωπο. Μα τι λέω άνθρωπο; Όλα τα ζωντανά «πάσα πνοή» υμνεί, παρακαλεί, ευχαριστεί». Από μικρή άκουγε τους γονείς της να τραγουδούν διάφορα τραγούδια, Σαμοθρακίτικα και άλλα που τα μάθαινε από τις «πλάκες», τους «δίσκους» του γραμμοφώνου τους. «Είναι ξεχωριστό το Σαμοθρακίτικο τραγούδι, όπως ξεχωριστό είναι και όλο το νησί», δηλώνει με αγάπη για τον τόπο της και εξηγεί: «Τα βιώματα των ανθρώπων γίνονται ποίημα, τραγούδι, χορός, κέντημα, ζωγραφική κ.λπ. Η γαλάζια θάλασσα, το αηδόνι, το θυμάρι και το λυγερό λύγισμα της λυγαριάς, όλα τούτα δίνουν χρώμα, τόνο, άρωμα και τσακίσματα μουσικά στο τραγούδι και στη συνέχεια τους χορευτές που προσπαθούν να μεταφέρουν με το σώμα τους το λύγισμα και τα τσακίσματα στις «γκάγκλες» του χορού».

Μαρία Βερβερή-Κράουζε, καλλιτέχνης:
«Τα βιώματα των ανθρώπων της Σαμοθράκης γίνονται ποίημα,
τραγούδι, χορός, κέντημα, ζωγραφική»

Πώς προέκυψαν οι «Μουσικές ενθυμήσεις της Σαμοθρακίτισσας»;
Από μικρή άκουγα τους γονείς μου να τραγουδούν διάφορα τραγούδια, Σαμοθρακίτικα και άλλα, που τα μάθαιναν από τις πλάκες «δίσκους» του γραμμοφώνου μας. Η αδελφή μου, μια βελούδινη φωνή, συμπλήρωνε, αν και ήταν μικρή, την τετραφωνία μας. Το 1966 ήρθε στη Σαμοθράκη Ιάπωνας μουσικολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου Αμερικής. Φιλοξενήθηκε μια εβδομάδα στο σπίτι μας. Αυτή την εβδομάδα όλη, ο πατέρας μου έκλεισε το παντοπωλείο του, αν και στεναχωριόταν που θα σάπιζαν τα λαχανικά, αλλά θεωρούσε χρέος προς την πατρίδα μας, την παράδοσή μας και χρέος προς το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον να δώσουμε και εμείς όπως έλεγε ότι γνωρίζουμε σε αυτόν. Τα τραγούδια, έλεγε, έχουν φτερά. Πρέπει να πετούν, να φεύγουν μακριά. Έτσι, στον Ιάπωνα καθηγητή τραγουδήσαμε όλη η οικογένεια Σαμοθρακίτικα τραγούδια και φυσικά η φιλοξενία ήταν απλόχερη και πρωτόγνωρη σε αυτόν. Τα ζαρζαβάτια πετάχτηκαν, αλλά τα τραγούδια μας βρίσκονται στο πανεπιστήμιο της Αμερικής. Το δώρο που μας έδωσε ο καθηγητής είναι ένα μαντιλάκι τσέπης με ζωγραφιές γκέισες. Το έχω κορνιζάρει μαζί με τις φωτογραφίες που μας έβγαλε και είχε την ευγένεια να μας τις στείλει. Στην μία φωτογραφία καθόμαστε οι τέσσερις, πατέρας, μητέρα, αδελφή κι εγώ πάνω στο κρεβάτι μας. Φαίνεται ο ομορφοπλεγμένος κρεβατόγυρος, πλεγμένος από την μητέρα μου το 1936. Ετών 9 έφτιαχνε την προίκα της! Πίσω στον τοίχο φαίνεται το ταπί, «πάντα» με τον Τάσο και την Γκόλφω, κεντημένο σταυροβελονιά σε τσουβάλι.

Οι μουσικές σας μνήμες έχουν τη ρίζα τους στην οικογένειά σας;
κουγα από μεγάλους σε ηλικία ανθρώπους, να λένε ότι ο παππούς μου, ο Θεόδωρος Βερβέρης, τραγουδούσε τα πιο όμορφα «μεντένια» ή «αμανέδες». Είχε όμορφη φωνή την οποία κληρονόμησε και ο πατέρας μου. Τα μουσικά όργανα που έπαιζε ο πατέρας μου τον βοήθησαν στο να μεταδίδει καλύτερα τα τραγούδια σε μας. Τα όργανα που έπαιζε ήταν βιολί, μαντολίνο και ούτι. Το ούτι το είχε πληρώσει 9 λίρες χρυσές το 1928 και του το έφεραν από τη Βηρυτό στην Καβάλα. Τότε ήταν εύκολο να γίνει αυτό, γιατί ταξίδευαν ψαροπούλες από την Καβάλα προς την Βηρυτό (έλεγε ο πατέρας μου). Επομένως, οι μουσικές μου ενθυμήσεις έχουν ρίζες τόσο βαθιές όσο και το γενεαλογικό μου δένδρο. Χωρίς υπερβολή.

Διασώζετε τραγούδια που ακούγονται σπάνια πια στις μέρες μας;
Γνωρίζω και τραγουδώ πολλά τραγούδια. Κάποια όμως από αυτά τα γνωρίζω μόνον εγώ και η αδελφή μου. Οι Σαμοθρακίτες αγαπούν το χορό, γι’ αυτό και σε αυτούς είναι γνωστά μόνον τραγούδια που χορεύονται. Τα άλλα κάποιοι μεγάλοι τα γνώριζαν, αλλά αυτοί πια δεν υπάρχουν. Έτσι τα τραγούδια χάθηκαν. Έχω βρει ένα του 1855 που το κατέγραψε Γερμανός συγγραφέας 25 Οκτωβρίου 1855. Το τραγούδι αυτό ήταν σε μουσείο της Λειψίας (ανατολικής Γερμανίας). νοιξα μια αλληλογραφία με το μουσείο που με πήρε 3 χρόνια. Ζητούσα να μου δώσουν αντίγραφο. Τελικά δέχτηκαν να μου το πωλήσουν. Το αγόρασα και το έχω στο βιβλίο μου «Έθιμα και παραδόσεις της Σαμοθράκης» σελίδα 170. Το τραγούδι όμως είναι μόνο οι στίχοι. Δεν υπάρχει η μουσική του. Έτσι το έχουμε μεν, αλλά να το τραγουδήσουμε δεν μπορούμε. «Λεβέντης εκατέβαινε από ψηλό παγίρι/ είχε το φέσι του στραβά/ και τα πετζά του κάτω» κ.λ.π. Μια και αναφέρθηκα στο βιβλίο μου, να πω ότι εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και το 2006 και μπήκε στις σχολικές βιβλιοθήκες.

Ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που κάνουν τη μουσική και τα τραγούδια της Σαμοθράκης να ξεχωρίζουν;
Είναι ξεχωριστό το Σαμοθρακίτικο τραγούδι, όπως ξεχωριστό είναι και όλο το νησί. Τα βιώματα των ανθρώπων γίνονται ποίημα, τραγούδι, χορός, κέντημα, ζωγραφική κ.λ.π. Η γαλάζια θάλασσα, το αηδόνι, το θυμάρι και το λυγερό λύγισμα της λυγαριάς, όλα τούτα δίνουν χρώμα, τόνο, άρωμα και τσακίσματα μουσικά στο τραγούδι και στη συνέχεια τους χορευτές που προσπαθούν να μεταφέρουν με το σώμα τους το λύγισμα και τα τσακίσματα στις «γκάγκλες» του χορού.

Ποια είναι η θεματολογία των τραγουδιών; Συνήθως για τι μιλούν οι στίχοι;
Ο θαυμασμός του αρσενικού προς το ωραίο φύλλο είναι σε κάθε στίχο. Π.χ. «Στις σκάλες π’ ανεβαίνεις και στα σκαλώματα/ όλο τζιολβέδες κάνεις κι όλο καμώματα » /«Αχ στρατί το μονοπάτι, βάσανα ποχει η γι’ αγάπη …» Θα βρεις επίσης στον στίχο σοφά συμπεράσματα της ζωής. π.χ. «… Ακούστε! Δεν ακούστε τί κελαλείν η κίσσα;/ ος αγαπήσει κ’αρνηθεί να λιώνει μεσ’ την πίσα;/ Ακούστε! Δεν ακούστε τί κελαηδεί τ’ αηδόνι / ος αγαπήσει’ λικρινά να ζήσει χίλιοι χρόνοι»…

Υπάρχουν παραδοσιακοί μουσικοί σήμερα στο νησί;
Ίσως απίστευτο. Όμως υπέροχο. Έχουν ξεφυτρώσει κάτι φυντάνια μουσικών, που παίζουν παραδοσιακά όργανα και σε ξετρελαίνουν με το παίξιμο τους. Οι μεγάλοι σε ηλικία οργανοπαίχτες πάνω από 60 χρονών είναι λίγοι. Αυτοί έρχονται από γονείς οργανοπαίχτες, αλλά κατάφεραν να μεταδώσουν στα παιδιά τους την αγάπη προς την μουσική παράδοση. Εγώ τους συγχαίρω όλους, γονείς και παιδιά.

Το γλέντι εξακολουθεί να ενώνει τους κατοίκους; Συγκεντρώνονται στα σπίτια, στις γιορτές;
Το «γλέντι» στη Σαμοθράκη είναι για όλους. Κανείς δεν κάθεται να φυλάει την καρέκλα του. Μόλις ακουστεί η δοξαριά όλοι, μα όλοι «στο φτερό», για να χορέψουν. Κι αυτοί που λόγω ηλικίας δεν μπορούν χορεύουν, όσο μπορούν. Μα είναι δυστυχία μεγάλη να ακούς «… και τώρα που φιλόστοη μελαχρινούλα μου και νόστιμη…» οι άλλοι να τον «παν’ στο νύχι» κι εσύ να κάθεσαι. Μα δεν μπορείς σε «πετάει ο τόπος». Όσο για τα γλέντια που γίνονταν στα σπίτια, τώρα δεν χωρούν αυτά, διότι τον χώρο έπιασε η τηλεόραση…

Το πανηγύρι, κατεξοχήν χώρος συγκέντρωσης και αφορμή για γλέντι, εξακολουθεί να έχει το χρώμα των περασμένων χρόνων; Έχασαν και τι τα πανηγύρια στις μέρες μας;
Τα πανηγύρια είχαν «σκοπό». Ένα είδος νυφοπάζαρου. Να ανταμώσουν οι νέοι. «Αποτέλεσμα». Μετά από κάθε πανηγύρι «έπαιρναν κι έδιναν τα προξενιά». Σήμερα η ανάγκη αυτή του ανταμώματος δεν υπάρχει, γι’ αυτό και τα πανηγύρια… (δεν τολμώ να πω την λέξη. Πέθαναν). Τώρα μόνο μνημόσυνο μπορείς να το πεις το πανηγύρι.

Τι είναι αυτό που σας οδηγεί να κάνετε τραγούδι τη χαρά, τη λύπη, τον πόνο, τον έρωτα;
Η ανάγκη να πεις, να διηγηθείς, να μεταφέρεις, να μεταδώσεις αυτό που βλέπεις, ακούς, αισθάνεσαι γίνεται ποίημα, τραγούδι, εικόνα. Αυτό το είδος έκφρασης είναι ένα από τα πολλά δώρα του Θεού στον άνθρωπο. Μα τι λέω άνθρωπο; Όλα τα ζωντανά «πάσα πνοή» υμνεί, παρακαλεί, ευχαριστεί. Τραγούδι έγινε η φυλακή «Στα καφάσια τα ψηλά μ’ έχουνε κλειστή /Και κλαίγω για την τύχη μου γιατ’ εκείνη/ μ’ έχει φυλακή …». Τραγούδι επίσης έγινε ο έρωτας του νέου «Για βγεες στο μπαλκονάκι… στείλε μου τα φιλιά σου μ’ ένα βασιλικό…». «Ξύπνα θεά της γειτονιάς, χρυσή μηλιά με τ’ άνθη ξύπνησε συ που μ’ έβαλες στου έρωτα τα πάθη…».

Στην κατάμεστη αίθουσα ξενοδοχείου της Αλεξανδρούπολης πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του βιβλίου των Δ. Κιηγμά και Γ. Ρυζιώτη «Αδριανούπολη- Κάραγατς- Νέα Ορεστιάδα. Μία πόλη».
Η εκδήλωση έγινε στα πλαίσια των εκδηλώσεων «Τρένο του Πολιτισμού» της Νομαρχίας Έβρου και με τη στήριξη του Συλλόγου Ορεστιαδιτών Αλεξανδρούπολης και του Συλλόγου Φίλων της Αδριανούπολης. Η εκδήλωση ξεκίνησε με το χαιρετισμό του Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως κ. Ανθίμου, ο οποίος συνεχάρη τους συγγραφείς και τους ευχήθηκε τα καλύτερα για τη συνέχεια. Χαιρετισμό απηύθυναν ο αντινομάρχης Έβρου Μ. Κογιουμτζής και οι πρόεδροι του Συλλόγου Ορεστιαδιτών Αλεξανδρούπολης κα Μουρούκη και του Συλλόγου Φίλων της Αδριανούπολης κα Αστρίδου, μιλώντας με τα καλύτερα λόγια για το έργο. Στη συνέχεια ο συντονιστής της εκδήλωσης δημοσιογράφος Δ. Κολλιός, έδωσε το λόγο στο Φάνη Μαλκίδη, ο οποίος πραγματοποίησε την παρουσίαση του βιβλίου, δίνοντας τη σημασία που έχει το κείμενο για τη διάσωση της ταυτότητας και της ιστορίας μίας από τις πιο σημαντικές πόλεις της Θράκης.
Οι συγγραφείς με τη βοήθεια φωτογραφικού υλικού εξήγησαν τους λόγους για τους οποίους έγραψαν το βιβλίο και ευχαρίστησαν όλους αυτούς που συνέβαλλαν στην έκδοσή του, καθώς και τους συμπατριώτες τους που κατέκλυσαν το χώρο της εκδήλωσης.
Οι συγγραφείς ανέφεραν ότι «το βιβλίο αυτό είναι αποτέλεσμα μιας πολύχρονης έρευνας και ενασχόλησης με την ιστορία του τόπου. Αφού έγινε μια συγκέντρωση σχετικών πηγών, δημιουργήθηκε η ανάγκη να γραφεί ένα βιβλίο που να περιλαμβάνει όλα εκείνα τα στοιχεία που καταδεικνύουν την συνέχεια των κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου γίνεται μια προσπάθεια να αναδειχτεί η σημαντικότητα της Θράκης για όλο τον Ελληνισμό, και στη συνέχεια να γίνει φανερή η καταγωγή των κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας από το Καραγάτς, την Αδριανούπολη, τα προάστιά της, και τους οικισμούς της…»
H παρουσίαση του βιβλίου έκλεισε με τις αφηγήσεις παλιών Αδριανουπολιτών και με τις μελωδίες που χάρισε η Ασνίν Τιγκαριάν.

Συνέντευξη στο Θανάση Πολυμένη. Εφημερίδα «Πρωινός Τύπος Δράμας» 17 Ιουνίου 2010.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ να δημιουργηθεί επιτέλους ένα μουσείο των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα το 1922, την πολιτική της Ελλάδας και της Τουρκίας στη Θράκη και την απουσία της Ελλαδικής πολιτείας από την παγκόσμια αναγνώριση της γενοκτονίας των, μιλάει στον «Πρωινό Τύπο» ο κ. Φάνης Μαλκίδης.
O Φάνης Μαλκίδης γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη από γονείς πρόσφυγες από την Αδριανούπολη της ανατολικής Θράκης.
Είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών και είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης για τη Μελέτη των Γενοκτονιών, η οποία το 2007 αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων.
Έχει τιμηθεί από το Συμβούλιο Τύπου των Εθνικών Κοινοτήτων του Καναδά για τη συνεισφορά του στην προαγωγή του πολιτισμού και την αλληλοκατανόηση μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων του Καναδά.

ΘΠ:. κ. Μαλκίδη. Σε πρόσφατη ομιλία σας με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων που οργάνωσε το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο της Νέας Ορεστιάδας, αναφερθήκατε στην ανάγκη δημιουργίας «ζωντανών μουσείων» για τον προσφυγικό ελληνισμό. Πώς ακριβώς θα μπορούσαν να δημιουργηθούν σήμερα τέτοια μουσεία και ποια είναι η προσφορά της Πολιτείας σ’ αυτό το ζήτημα;
Φ.Μ: Είναι γεγονός ότι δεν υπάρχει μουσείο των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα το 1922. Ουσιαστικά δεν υπάρχει ένα μουσείο για ένα μέρος του ελληνικού λαού, το οποίο έζησε για χιλιάδες χρόνια στη Μικρά Ασία, στην Καππαδοκία, στον Πόντο, στην ενιαία Θράκη, ένας πληθυσμός ο οποίος έχει σημαντική προσφορά στον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό. Μία προσφορά η οποία διακόπηκε βίαια με τη Γενοκτονία, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 1.000.000 Έλληνες, από τους 2.600.000 που ζούσαν στο οθωμανικό κράτος το 1914, και εξαφάνισε τα τεκμήρια της ελληνικής παρουσίας. Με εξαιρέσεις τις φιλότιμες προσπάθειες προσφυγικών σωματείων και άλλων φορέων – αναφέρω ενδεικτικά την Ένωση Σμυρναίων, το Κέντρο Θρακικών Μελετών, την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Κέντρο Σπουδής του Μικρασιατικού Ελληνισμού του Δήμου Νέας Ιωνίας Αττικής- τα οποία διέσωσαν ένα μεγάλο μέρος του Ελληνισμού, η ελλαδική πολιτεία δεν έδειξε κανένα ενδιαφέρον για τη συγκρότηση μουσείων για τον Ελληνισμό της καθ΄ ημάς Ανατολής.
Στην απουσία και στην ολιγωρία αυτή φαίνεται ότι θα απαντήσουν οι πρόσφυγες, ήδη το κάνουν από τη Νέα Ορεστιάδα μέχρι την Κρήτη και από την Ευρώπη μέχρι την Αυστραλία και τις ΗΠΑ. Το ζωντανό μουσείο είναι πραγματικότητα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού, είναι η τέταρτη γενιά προσφύγων, είναι η μεγάλη ανάγκη για να βρει ο Έλληνας την ταυτότητά του.

Θ.Π:Τον τελευταίο καιρό βλέπουμε να αναπτύσσεται μια περίεργη κινητικότητα στη Θράκη. Έχουμε το περιστατικό της δασκάλας κας Χαράς Νικοπούλου στο Μεγάλο Δέρειο, έχουμε τα ζητήματα του τουρκικού Προξενείου και άλλα πολλά, που καθημερινά συνθέτουν ένα σκηνικό. Φαινομενικά, όλα μοιάζουν γνωστά και καθημερινά! Στο σύνολό τους όμως, κάτι αλλάζει στη Θράκη, όσον αφορά τη στάση της Τουρκίας. Πώς βλέπετε την εξέλιξη σ’ αυτή την περίεργη κατάσταση;
Φ.Μ:Όπως είχε πει ο παλιός πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιτεράν «αποτελεσματική πολιτική είναι η τέχνη της διαχείρισης των συμβόλων».
Η δημοσιοποίηση της επίσκεψης της τουρκικής αντιπροσωπείας δεν έπιασε απροετοίμαστη τη Θράκη και τους κατοίκους της, απλώς εξέπληξε με τη σημειολογία της. Για τους Θρακιώτες, η 14η Μαΐου είναι η ημέρα απελευθέρωσής τους το 1920, μετά από 600 (!) χρόνια. Η ημέρα αυτή επιλέχθηκε να επισκεφθεί την Ελλάδα ο πρωθυπουργός της Τουρκίας και μάλιστα είχε προετοιμασθεί και η επίσκεψή του και στη Θράκη. Αυτή αναβλήθηκε, σύμφωνα με τις δηλώσεις του ίδιου του Ερντογάν, ως «χειρονομία καλής θέλησης» έναντι της Ελλάδας, λόγω της οικονομικής συγκυρίας και «για να μην παρεξηγηθεί η επίσκεψη».
Είναι γνωστό ότι έναν από τους κύριους μοχλούς πίεσης της τουρκικής πολιτικής προς την Ελλάδα, αποτελεί η Θράκη. Με μέσο το Τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής, επιχειρείται αρχικώς η χειραγώγηση των μουσουλμανικών μειονοτήτων, εκπέμποντας μηνύματα «συμβολικής και ουσιαστικής συνδιοίκησης» στην Θράκη.
Παράλληλα εκτός από την προφανή εξωτερική απειλή και την αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας στη Θράκη, υπάρχει και μία εσωτερική πτυχή αφού η κοινωνική και πολιτική συγκρότηση στην περιοχή, έχει μεγάλη Τουρκική δραστηριότητα:
Α) οικονομική, ήδη έχει δοθεί στη δημοσιότητα η πρόθεση τουρκικών εταιρειών να αγοράσουν τα κουφάρια των βιομηχανιών στην Θράκη, Β) πολιτική με την διαχείριση της μειονοτικής ψήφου και Γ) κοινωνική- θρησκευτική, με την εκλογή των μουφτήδων και του μη διορισμού των ιμάμηδων από το ελληνικό κράτος, διαιωνίζοντας την εξάρτηση των θρησκευτικών λειτουργών από την Τουρκία.

Θ.Π:Ζήτημα Πομάκων. Οι ίδιοι οι Πομάκοι, επιμένουν να δηλώνουν ότι δεν είναι Τούρκοι μουσουλμάνοι, αλλά Έλληνες μουσουλμάνοι πολίτες. Διαμαρτύρονται προς το ελληνικό υπουργείο Παιδείας, ότι αναγκάζονται να διδάσκονται την τουρκική γλώσσα σε μειονοτικά σχολεία και όχι την ελληνική, όπως οι ίδιοι επιθυμούν. Από την άλλη πλευρά, η ελληνική Πολιτεία μοιάζει να κωφεύει στα αιτήματά τους. Σπρώχνει η Ελλάδα τους Πομάκους προς την Τουρκία ώστε αυτοί να τουρκοποιηθούν πλήρους; Προσφέρει η Ελλάδα στην Τουρκία μια μειονότητα για κάποιο λόγο; Τι ακριβώς συμβαίνει μ’ αυτό το ζήτημα;
Φ.Μ:Το σχέδιο που έχει σαν στόχο έχει την ομαδοποίηση της μειονότητας με βάση τη θρησκεία και η πολιτική της τουρκοποίησης των μουσουλμάνων πρέπει να σταματήσει.
Όπως πρέπει να λυθεί και το ζήτημα των σχολείων όπου διδάσκεται μόνο η τουρκική γλώσσα, καταπιέζοντας και εξαφανίζοντας τις άλλες μειονοτικές γλώσσες, την πομακική και τη Ρωμανί.
Το ζητούμενο για τη Θράκη σήμερα σε σχέση με την Τουρκία, είναι η απαλλαγή από τον εναγκαλισμό από ένα κράτος με φασιστικά- ρατσιστικά χαρακτηριστικά, ο εκδημοκρατισμός της κοινωνίας των μουσουλμανικών μειονοτήτων της Θράκης. Να αποκτήσει δηλαδή η μειονοτική κοινωνία πολυφωνία, αυτόνομη έκφραση, ταυτότητα και αυτοπροσδιορισμό, όπου έχει καταπιεσθεί και συμπιεσθεί (Πομάκοι-Ρωμά).
Η κατάρρευση των δομών του τουρκικού κράτους στη Θράκη, δομές που θυμίζουν Εργκενεγκόν, δηλαδή κράτος- παρακράτος, αποτελεί βήμα ενίσχυσης της εθνικής κυριαρχίας, παράδειγμα απελευθέρωσης και εκσυγχρονισμού των μουσουλμάνων, αποκόπτοντάς τους από τους εθνικιστές κεμαλικούς Τούρκους.
Η τουρκική πολιτική όπως αυτή εμφανίστηκε με την πρόσφατη επίσκεψη του Ερντογάν δεν πρέπει να συνεχιστεί άλλο για τη Θράκη. Η εφαρμογή μίας ελληνικής πολιτικής για την περιοχή, την πλειονότητα και τη μειονότητα, δεν πρέπει να εξαρτάται από μία ξένη δύναμη που εδώ και δεκάδες χρόνια αμφισβητεί την εθνική κυριαρχία. Για να πάνε μπροστά οι διμερείς σχέσεις οφείλουν να κοιτούν και πίσω, δηλαδή την ιστορία. Αυτή είναι η βασική θέση όλων των θεωριών των Διεθνών Σχέσεων.

Θ.Π:Από το 1908 έως και το 1923 οι ομαδικές σφαγές και εκτοπίσεις των Ελλήνων από τους Τούρκους, είχαν ως στόχο να αφανίσουν τον Ελληνισμό και να προωθήσουν το όραμα του Παντουρκισμού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι σήμερα η Τουρκία, μέσω της επεκτατικής της πολιτικής έναντι της Ελλάδας, συνεχίζει να προωθεί το όραμα του Παντουρκισμού ή μήπως έχουν αλλάξει τα συμφέροντά της; Την ενδιαφέρει δηλαδή μόνο η οικονομική εκμετάλλευση του Αιγαίου ή μήπως ενδιαφέρεται και για κάτι περισσότερο από αυτό;
Φ.Μ:Η Τουρκία και οι μηχανισμοί της σε όλον τον κόσμο εφευρίσκουν διάφορα σενάρια προκειμένου να δικαιολογήσουν τις μαζικές εκτοπίσεις και τελικώς τις μαζικές δολοφονίες ενάντια στους Έλληνες. Προσπαθούν να δικαιολογήσουν τους Νεότουρκους, τους διδάξαντες το ρατσισμό και εθνικισμό στους Γερμανούς Ναζί, καθώς και τους Κεμαλικούς.
Στο εξωτερικό, η Τουρκία αφιερώνει ένα διαρκώς αυξανόμενο προϋπολογισμό σε προγράμματα που αποσκοπούν να δώσουν μια άσπιλη εικόνα για το παρελθόν της και να της εξασφαλίσουν καλές σχέσεις. Επίσης απειλεί για την οργάνωση εκδηλώσεων για τη Γενοκτονία και στοχοποιεί όσους ασχολούνται με την ανάδειξή της, παρεμβαίνοντας σε ξένες κυβερνήσεις για να αποτραπεί η είσοδος και η δραστηριότητα σε ακαδημαϊκούς και πολιτικούς που ασχολούνται με τη Γενοκτονία.
Στο εσωτερικό η Τουρκία προσπαθεί να συσπειρώσει το εθνικό συναίσθημα γύρω από γεγονότα, όπως τα μνημόσυνα των θυμάτων της Τουρκίας κατά την περίοδο 1915-1918, ή ημέρες μνήμης και τιμής ορισμένων υπευθύνων της γενοκτονίας (μεταξύ των οποίων οι Μουσταφά Κεμάλ, και οι ηγέτες των Νεότουρκων, ο Ταλάτ, ο Ενβέρ, Τζεμάλ, ή ο Τοπάλ Οσμάν), καθώς και με τη δημιουργία «ινστιτούτων» και άλλων «κέντρων τουρκικών μελετών».
Τίθεται το ερώτημα γιατί οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί συνειδητά επεδίωξαν την εξόντωση των Ελλήνων; Ο κυριότερος λόγος ήταν χωρίς αμφιβολία τα εθνικιστικά αισθήματα, που ενισχύθηκαν μετά το 1908 και οπωσδήποτε μετά την επικράτηση του Μουσταφά Κεμάλ, ενώ δεν πρέπει να παραβλεφθούν οι ρατσιστικές θεωρίες που αναπτύχθηκαν από τα δύο αυτά εθνικιστικά κινήματα.
Όλες οι διαδοχικές κυβερνήσεις της Τουρκίας, αρνήθηκαν τη σχετική με τη γενοκτονία κατηγορία και δεν έπαψαν να αναπτύσσουν συντονισμένες προσπάθειες για να εμποδίσει κάθε αναγνώριση της γενοκτονίας, και κάθε έρευνα πάνω στα περιστατικά της γενοκτονίας.
Η αλήθεια όμως, η πραγματικότητα δεν μπορεί να εμποδιστεί. Αυτό γίνεται αντιληπτό και στην ίδια την Τουρκία όπου έχει ξεκινήσει μία μεγάλη προσπάθεια ανάδειξης των γενοκτονιών και των διώξεων που έχουν υποστεί οι μη μουσουλμανικές μειονότητες. Η Τουρκία δεν μπορεί να συνεχίσει αρνούμενη την ευθύνη της για τη γενοκτονία των Ελλήνων για αυτό στρέφει την δραστηριότητα στο Αιγαίο, στην Κύπρο, στη Θράκη. Εκεί έχει το προνόμιο της δράσης. Στο ζήτημα της Γενοκτονίας όμως έχει την αντίδραση για αυτό και η ανασφάλειά της. Για αυτό και η βία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, από τη δολοφονία του καθολικού ιερέα Αντρέα Σαντόρο στην Τραπεζούντα μέχρι τη δολοφονία του Αρμένιου δημοσιογράφου Χραντ Ντίνκ, και του καθολικού επισκόπου στον Εύξεινο Πόντο Λουίτζι Καντονέζε.

Θ.π: Ποια είναι η σημερινή κατάσταση σχετικά με τη γενοκτονία; Τι προοπτικές υπάρχουν σχετικά με την αναγνώρισή της;
Φ.Μ: Οι επιλογές της Ελλάδας μετά την Γενοκτονία – σύμφωνο ελληνοτουρκικής φιλίας, πρόταση από τον Ελ. Βενιζέλο για απονομή βραβείου Νόμπελ ειρήνης στον Κεμάλ (!), αποσιώπηση της ιστορίας – ώθησε τη δεύτερη και την τρίτη γενιά προσφύγων σε δυναμική προσέγγιση της κατάστασης. Οι παλιοί πρόσφυγες συνάντησαν τις νέες γενιές, οι οποίες αναζήτησαν μία νέα σχέση με την ιστορία και την παράδοση, περνώντας σε νέες οδούς αναζήτησης της ταυτότητας. Και εν μέρει το έχουν πετύχει αν αναλογιστούμε το πρόσφατο παρελθόν της λήθης και το συγκρίνουμε με το παρόν της ενεργοποίησης και του μέλλοντος της δημιουργικής και της παραγωγικής μνήμης και ειδικότερα με τη διεθνή ανάδειξη του ζητήματος.
Μέχρι σήμερα την γενοκτονία των Ελλήνων έχει αναγνωρίσει, το Σουηδικό Κοινοβούλιο, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας, πολιτείες, δήμοι και άλλοι φορείς των ΗΠΑ και η βουλή της Νότιας Αυστραλίας.
Την υπόθεση έχει απασχολήσει το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ, και τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη μετά από παρεμβάσεις μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Η γενοκτονία τέθηκε στην Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (5 Σεπτεμβρίου 2006), με την κατάθεση της έκθεσης του Ολλανδού ευρωβουλευτή Camiel Eurlings, ο οποίος ανέφερε τις παρατηρήσεις τους για την πρόοδο της Τουρκίας, στην πορεία για την Ευρωπαϊκή της ένταξη.
Επίσης το Δεκέμβριο του 2007, η Διεθνής Ένωση Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars –IAGS) αναγνώρισε με ψήφισμά της τη Γενοκτονία των Ασσυρίων και των Ελλήνων στο διάστημα 1914-1923, ψήφισμα στο οποίο κατέληξε μετά από ψηφοφορία μεταξύ των μελών της.
Παρά την απουσία της ελλαδικής πολιτείας, διαπιστώνεται ότι Έλληνες κυρίως της Διασποράς και Φιλέλληνες, έχουν αναδείξει το ζήτημα και έχουν πετύχει σημαντικά αποτελέσματα, εάν αναλογιστούμε, ότι είναι μόνοι.
Ωστόσο η προσπάθεια συνεχίζεται, έχει αποτελέσματα και το επόμενο διάστημα θα είμαστε σε θέση να δούμε ότι η δικαίωση των θυμάτων και των απογόνων τους, θα γίνει πράξη.
Ο ελληνικός λαός έχει δικαίωμα να απαιτεί με επιμονή την αναγνώριση των εγκλημάτων και αδικιών που διαπράχτηκαν σε βάρος του. Μάλιστα όσο μεγαλύτερη είναι η αδικία, όταν σχεδόν το 50% των Ελλήνων εξαφανίσθηκαν όσο περισσότερο χρόνο αποκρύφτηκαν τα γεγονότα, τόσο πιο έντονη είναι η επιθυμία για μια τέτοια αναγνώριση. Αναγνώριση η οποία είναι ένας ουσιαστικός τρόπος πάλης ενάντια στο έγκλημα της γενοκτονία, αναγνώριση που αποτελεί μία επιβεβαίωση του δικαιώματος ενός λαού να γίνει σεβαστή η ύπαρξή του σύμφωνα με το δίκαιο και την ιστορική αλήθεια.

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι συγγραφείς και ο Φάνης Μαλκίδης, ενώ την εκδήλωση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Δημήτρης Κολλιός

Από τον πρόλογο του βιβλίου :

«Το βιβλίο αυτό είναι αποτέλεσμα μιας προηγηθείσης πολύχρονης έρευνας και ενασχόλησης των συγγραφέων με την ιστορία του τόπου.
Αφού έγινε μια μεγάλη συγκέντρωση σχετικών πηγών, δημιουργήθηκε η ανάγκη να γραφεί ένα βιβλίο που να περιλαμβάνει οργανωμένα όλα εκείνα τα στοιχεία που καταδεικνύουν την ιστορική συνέχεια των κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου γίνεται καταρχάς μια προσπάθεια να αναδειχτεί η σημαντικότητα της Θράκης για όλο τον Ελληνισμό και τους γειτονικούς λαούς, και στη συνέχεια να γίνει φανερή η ιστορική και πολιτιστική καταγωγή των κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας από το Καραγάτς, την Αδριανούπολη, τα υπόλοιπα προάστιά της, αλλά και τα άλλα χωριά της ευρύτερης περιοχής και ακτινοβολίας της…»

Στην κατάμεστη αίθουσα του Πολιτιστικού Πολύκεντρου του Δήμου Νέας Ορεστιάδας πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του βιβλίου των Δ. Κιηγμά και Γ. Ρυζιώτη «Αδριανούπολη- Κάραγατς- Νέα Ορεστιάδα. Μία πόλη
Νέα Ορεστιάδα 2010».
Η εκδήλωση έγινε στα πλαίσια των «Ορέστειων» των εκδηλώσεων που γίνονται κάθε χρόνο για να τιμηθούν οι ιδρυτές της πόλης της Νέας Ορεστιάδας, όταν διωκόμενοι έφυγαν το 1923 από τις εστίες τους.
Την εκδήλωση άνοιξε η πρόεδρος της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτιστικής Ανάπτυξης Νέας Ορεστιάδας Γ. Ροροπούλου η οποία καλοσώρισε τους παρευρισκόμενους και τις παρευρισκόμενες. Στη συνέχεια ο συντονιστής της εκδήλωσης δημοσιογράφος της ΕΡΑ Γ. Σκερλίδης έδωσε το βήμα για χαιρετισμούς, στο Μητροπολίτη Νέας Ορεστιάδας, Διδυμοτείχου και Σουφλίου κ. Δαμασκηνό, στο Δήμαρχο της Νέας Ορεστιάδας Δ. Μουζά, στο Νομαρχιακό Σύμβουλο Θ. Γκουγκουσκίδη και στον πρόεδρο του συλλόγου απογόνων Αδριανουπολιτών-Καραγατσιανών Χ. Κούκλατζη, σύλλογος ο οποίος έχει δημιουργήσει το ερευνητικό κέντρο «Η Αδριανούπολις» για τη μελέτη της ιστορίας της πόλης.
Οι συγγραφείς με τη βοήθεια σημαντικού φωτογραφικού υλικού εξήγησαν τους λόγους για τους οποίους έγραψαν το βιβλίο και ευχαρίστησαν όλους αυτούς που συνέβαλλαν στην έκδοσή του, καθώς και τους συμπατριώτες τους που κατέκλυσαν το Πολιτιστικό Πολύκεντρο.
Οι συγγραφείς ανέφεραν ότι «το βιβλίο αυτό είναι αποτέλεσμα μιας προηγηθείσης πολύχρονης έρευνας και ενασχόλησης των συγγραφέων με την ιστορία του τόπου. Αφού έγινε μια μεγάλη συγκέντρωση σχετικών πηγών, δημιουργήθηκε η ανάγκη να γραφεί ένα βιβλίο που να περιλαμβάνει οργανωμένα όλα εκείνα τα στοιχεία που καταδεικνύουν την ιστορική συνέχεια των κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου γίνεται καταρχάς μια προσπάθεια να αναδειχτεί η σημαντικότητα της Θράκης για όλο τον Ελληνισμό και τους γειτονικούς λαούς, και στη συνέχεια να γίνει φανερή η ιστορική και πολιτιστική καταγωγή των κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας από το Καραγάτς, την Αδριανούπολη, τα υπόλοιπα προάστιά της, αλλά και τα άλλα χωριά της ευρύτερης περιοχής και ακτινοβολίας της…»
Την παρουσίαση του βιβλίου έκανε ο Φάνης Μαλκίδης, ο οποίος έλκει την καταγωγή από την Αδριανούπολη, ο οποίος ανέφερε τα εξής: «Το βιβλίο αποτελεί μία πολύτιμη καταγραφή της ιστορίας της Αδριανούπολης, του προάστιού της του Κάραγατς και της συνέχειάς της τη Νέα Ορεστιάδα. Αποτελεί σημαντική συμβολή στην ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας της Θράκης και της πιο κεντρικής ίσως πόλης της, της Αδριανούπολης.
Η Αδριανούπολη εάν και είχε κατοικηθεί από τους Θράκες, έχοντας το όνομα «Ουσκουδάμα», στη ρωμαϊκή περίοδο έγινε κέντρο συγκοινωνιών και εμπορίου. Την ίδια εποχή εξωραΐστηκε (υδραγωγεία, λουτρά, αγορά κλπ.) με δαπάνες του αυτοκράτορα Αδριανού, που της έδωσε το όνομά του και το οποίο διατήρησε. Μέχρι το 1453 ήταν πρωτεύουσα του Οθωμανικού κράτους. Από την εποχή αυτή σώζονται τεμένη, λουτρά, ανάκτορα, ιδρύματα κ.α. που κτίστηκαν με το υλικό των ρωμαϊκών και βυζαντινών κτιρίων. Στη διάρκεια της εποχής που αναφερόμαστε ήταν κέντρο του Ελληνισμού, όταν δεινοπάθησαν πολύ οι κάτοικοι με την κήρυξη της επανάστασης.Στους βαλκανικούς πολέμους την κατέλαβαν οι Βούλγαροι, ενώ την περίοδο 1920- 1922 ανήκε στην Ελλάδα και μάλιστα ήταν κέντρο της Γενικής Διοίκησης Θράκης.
Μετά το 1922 οι Έλληνες κάτοικοι αναγκάστηκαν να ξεριζωθούν, όταν με τη Συνθήκη της Λωζάννης η Αδριανούπολη περιήλθε στη Τουρκία. Στη Λωζάνη οι Άγγλοι, οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, υπέκυψαν στην απαίτηση του Ισμέτ πασά ( μετέπειτα Ινονού), βουλευτή Αδριανούπολης, που ζητούσε αποζημίωση από την Ελλάδα 4 δισεκατομμύρια χρυσά φράγκα, το μισό πολεμικό και εμπορικό ελληνικό στόλο, να φύγει το Πατριαρχείο από την Κωνσταντινούπολη και να γίνει δημοψήφισμα στη Δυτική Θράκη. Ο Βενιζέλος τελικά δέχθηκε να θυσιασθεί η περιοχή για να σωθεί η Ελλάδα, για αυτό και ο Δήμος της Νέας Ορεστιάδας έχει σαν σύμβολο την Ιφιγένεια.
Στις 4 Ιουνίου 1923, επιτροπή που σχηματίστηκε την προηγούμενη μέρα σε σύσκεψη των κατοίκων της παλιάς Ορεστιάδας-Κάραγατς, πήγε 17 χιλιόμετρα νοτιότερα, στην αγροτική τοποθεσία Κουμ-Τσιφλίκ (Αμμώδες Τσιφλίκι), για να δει αν μπορεί να δημιουργηθεί μια καινούρια πόλη.
Ο τόπος κρίθηκε κατάλληλος και αρχικά μεταφέρθηκαν 900 οικογένειες. Στις 12 Αυγούστου 1923, έγιναν τα εγκαίνια της νέας πόλης που ονομάστηκε Νέα Ορεστιάς και αργότερα Νέα Ορεστιάδα για να θυμίζει την παλιά Ορεστιάδα, το Καραγάτς».

H παρουσίαση του βιβλίου έκλεισε με τις αφηγήσεις παλιών Αδριανουπολιτών και με τις μελωδίες που χάρισαν οι Ασνίν Τιγκαριάν και ο Τ. Φουλίδης.
Επίσης ανακοινώθηκε ότι το βιβλίο των Δ. Κιηγμά και Γ. Ρυζιώτη θα παρουσιασθεί στο κοινό της Αλεξανδρούπολης την Κυριακή 20 Ιουνίου 2010 και ώρα 8 μμ, στο ξενοδοχείο Grecotel Εγνατία, παρουσίαση η οποία γίνεται στα πλαίσια των εκδηλώσεων της Νομαρχίας Έβρου «Τρένο του Πολιτισμού» και με τη στήριξη των Συλλόγων Αδριανουπολιτών και Ορεστιαδιτών της πόλης.

Το βιβλίο αποτελεί μία πολύτιμη καταγραφή της ιστορίας της Αδριανούπολης, του προάστιού της του Κάραγατς και της συνέχειάς της τη Νέα Ορεστιάδα.
Το βιβλίο των Δ. Κιηγμά και Γ. Ρυζιώτη θα παρουσιασθεί την Κυριακή 13 Ιουνίου 2010 στο Πολιτιστικό Πολύκεντρο του Δήμου Νέας Ορεστιάδας (8μμ) από τους συγγραφείς και τον καταγόμενο από την Αδριανούπολη Φάνη Μαλκίδη.

Τα δεδομένα

Η πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού της Τουρκίας και της πολυπληθούς του συνοδείας, η οποία μας θύμισε παλαιότερες εποχές, άνοιξε ένα νέο κύκλο στις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Κύκλος ο οποίος θα έχει μεγάλη διάρκεια, αν κρίνουμε, από τα μνημόνια που υπογράφτηκαν- συνολικά 21- τη σύσταση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και από τις εκατέρωθεν δηλώσεις, ειδικά από την Τουρκική πλευρά.
«Ο αριθμός και το βάθος των συμφωνιών που υπογράψαμε είναι ένδειξη της ιστορικότητας της συνάντησης», είπε ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, ενώ ο Τούρκος ομόλογός του δήλωσε ότι «το casus belli που έχει κηρύξει η Τουρκική Εθνοσυνέλευση σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, δεν μπορεί να αρθεί μονομερώς και ότι κάτι τέτοιο συναρτάται προς την πορεία των διερευνητικών συνομιλιών για την υφαλοκρηπίδα». Θυμίζουμε ότι σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι η υφαλοκρηπίδα ανήκει σ΄ αυτήν, αν και μπορεί να συζητηθεί η διευθέτησή της, από τρίτους, εν προκειμένω από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Οι σχετικές δηλώσεις προετοιμασίας του εσωτερικού ακροατηρίου έχουν ήδη γίνει.
Ο Ερντογάν σχετικά με τις παραβιάσεις στο Αιγαίο πρότεινε «τον αφοπλισμό των ελληνικών και τουρκικών αεροσκαφών όταν εκτελούν πτήσεις», ενώ για το Κυπριακό, δήλωσε πως «η Τουρκία είναι αποφασισμένη να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις από το σημείο που τις άφησαν οι προηγούμενοι πρόεδροι πριν την «εκλογή» Έρολγου στα κατεχόμενα». Η δήλωσή του ότι μέχρι το τέλος του χρόνου «θα πετύχουμε το στόχο μας», εκτός από ευσεβείς τουρκικούς πόθους, προφανώς θα αποτελεί μία προτεινόμενη λύση, στη βάση μίας νέας έκδοσης του σχεδίου Ανάν.
Για την Ελλάδα, είναι γεγονός ότι αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα η επαναλειτουργία της Θεολογικής σχολής της Χάλκης καθώς και την απόδοση του Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ζητήματα για τα οποία ο Τούρκος πρωθυπουργός δήλωσε «έτοιμος να πράξει τα αυτονόητα, συνδέοντας όπως συμβαίνει πάντα, τις «παραχωρήσεις» αυτές με την εκλογή των μουφτήδων στη Δυτική Θράκη, και με το θέμα των ιμάμηδων, ώστε να υπάρξει, παραλληλισμός με τα ισχύοντα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, όπου η κυβέρνηση, έδωσε το δικαίωμα στους υποψήφιους πατριάρχες να αποκτούν τουρκικής υπηκοότητα».
Οι 21 συμφωνίες, μνημόνια και διακηρύξεις, που υπεγράφησαν αποτελούν στην πραγματικότητα, μία σημαντική εξέλιξη στις διμερείς σχέσεις. Μεταξύ των άλλων συμφωνήθηκαν και υπογράφτηκαν τα εξής: η Κοινή Πολιτική Διακήρυξη για την σύσταση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, το Πρωτόκολλο για τακτικές πολιτικές διαβουλεύσεις μεταξύ των Υπουργείων Εξωτερικών, η Συμφωνία σχετικά με την επικερδή απασχόληση των εξαρτώμενων μελών των διπλωματικών αποστολών, η Δήλωση για την άρση των περιορισμών που ισχύουν στους μεθοριακούς σταθμούς Καστανέων-Παζαρκουλέ, το Μνημόνιο Κατανόησης για την προώθηση της συνεργασίας σε θέματα επενδύσεων, η Διακήρυξη για την προώθηση της οικονομικής και επιχειρηματικής συνεργασίας, το μνημόνιο Κατανόησης για θέματα προστασίας δασών, για την συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, το μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας, και για τη συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης, το Μνημόνιο για την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών και συνδυασμένων μεταφορών, η Διακήρυξη στους τομείς των Τεχνολογιών Πληροφορικής, Επικοινωνιών και των Ταχυδρομικών Υπηρεσιών, η Διακήρυξη για την ανάπτυξη της συνεργασίας στον τομέα των οδικών μεταφορών, η διακήρυξη για την κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης για τους κατόχους τουρκικών ειδικών διαβατηρίων, η διακήρυξη συνεργασίας στον τομέα του πολιτισμού και του τουρισμού, το πρωτόκολλο συνεργασίας των δύο κρατικών ειδησεογραφικών πρακτορείων, το μνημόνιο Κατανόησης για την Τεχνική Συνεργασία μεταξύ των Οργανισμών Τυποποίησης, το Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία μεταξύ της Ελληνικής και της Τουρκικής Ένωσης Τραπεζών. Αυτό που έχει πολύ ενδιαφέρον είναι η Διακήρυξη επί θεμάτων παράνομης μετανάστευσης, ασύλου, οργανωμένου εγκλήματος, διακίνησης ναρκωτικών και προστασίας του πολίτη, η οποία η Τουρκία θα δέχεται τους λαθρομετανάστες που διέρχονται από το έδαφός της προκειμένου να έλθουν στην Ελλάδα.
Κάτι που θα έπρεπε να γίνεται χωρίς περαιτέρω διαπραγμάτευση ήδη με τη συμφωνία επαναπροώθησης, η οποία όμως δεν εφαρμόζεται με αποτέλεσμα να εντείνεται το ζήτημα εδώ και χρόνια. Επίσης η συγκυρία της επίσκεψης συνδυάστηκε με την οικονομική βοήθεια προς την Ελλάδα, για την οποία ο υπουργός εξωτερικών εκφράστηκε με απαξίωση, μία βοήθεια που μπορεί να σχολιαστεί ποικιλοτρόπως….

Ο Ερντογάν και η Θράκη

Όπως είχε πει ο παλιός πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιτεράν «αποτελεσματική πολιτική είναι η τέχνη της διαχείρισης των συμβόλων».
Η δημοσιοποίηση της επίσκεψης της τουρκικής αντιπροσωπείας δεν έπιασε απροετοίμαστη τη Θράκη και τους κατοίκους της, απλώς εξέπληξε με τη σημειολογία της. Για τους Θρακιώτες, η 14η Μαΐου είναι η ημέρα απελευθέρωσής τους το 1920, μετά από 600 (!) χρόνια. Η ημέρα αυτή επιλέχθηκε να επισκεφθεί την Ελλάδα ο πρωθυπουργός της Τουρκίας και μάλιστα είχε προετοιμασθεί και η επίσκεψή του και στη Θράκη. Αυτή αναβλήθηκε, σύμφωνα με τις δηλώσεις του ίδιου του Ερντογάν, ως «χειρονομία καλής θέλησης» έναντι της Ελλάδας, λόγω της οικονομικής συγκυρίας και «για να μην παρεξηγηθεί η επίσκεψη». Επίσης η έλευση της τουρκικής αντιπροσωπείας έγινε σε μία περίοδο όπου ανά την Ελλάδα και τον κόσμο, οι προσφυγικής καταγωγής Θρακιώτες, Πόντιοι, Μικρασιάτες, τιμούν τη Γενοκτονία 1.000.000 προγόνων τους. Για το ζήτημα το οποίο υποβαθμίστηκε, αν όχι εξαφανίστηκε, οφείλουμε να πούμε περισσότερα και μάλιστα πιο συγκεκριμένα στο μέλλον, αφού κάθε Μάιο οι τουρκικές ενέργειες ακύρωσης της ημέρας μνήμης της Γενοκτονίας, έχουν αποκτήσει χαρακτήρα εθίμου…..
Είναι γνωστό ότι ένας από τους κύριους μοχλούς πίεσης της τουρκικής πολιτικής προς την Ελλάδα, αποτελεί η Θράκη. Με μέσο το Τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής, επιχειρείται αρχικώς η χειραγώγηση των μουσουλμανικών μειονοτήτων, εκπέμποντας μηνύματα «συμβολικής και ουσιαστικής συνδιοίκησης» στην Θράκη.
Παράλληλα εκτός από την προφανή εξωτερική απειλή και την αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας στη Θράκη, υπάρχει και μία εσωτερική πτυχή αφού η κοινωνική και πολιτική συγκρότηση στην περιοχή, έχει μεγάλη Τουρκική δραστηριότητα.
Α) οικονομική, ήδη έχει δοθεί στη δημοσιότητα η πρόθεση τουρκικών εταιρειών να αγοράσουν τα κουφάρια των βιομηχανιών στην Θράκη, Β) πολιτική με την διαχείριση της μειονοτικής ψήφου και Γ) κοινωνική- θρησκευτική, με την εκλογή των μουφτήδων και του μη διορισμού των ιμάμηδων από το ελληνικό κράτος, διαιωνίζοντας την εξάρτηση των θρησκευτικών λειτουργών από την Τουρκία.
Το σχέδιο που έχει σαν στόχο έχει την ομαδοποίηση της μειονότητας με βάση τη θρησκεία και η πολιτική της τουρκοποίησης των μουσουλμάνων πρέπει να σταματήσει.
Όπως και πρέπει να λυθεί το ζήτημα των σχολείων όπου διδάσκεται μόνο η τουρκική γλώσσα, καταπιέζοντας και εξαφανίζοντας τις άλλες μειονοτικές γλώσσες, την πομακική και τη Ρωμανί.
Το ζητούμενο για τη Θράκη σήμερα σε σχέση με την Τουρκία, είναι η απαλλαγή από τον τουρκικό εναγκαλισμό, ο εκδημοκρατισμός της κοινωνίας των μουσουλμανικών μειονοτήτων της Θράκης να αποκτήσει η μειονοτική κοινωνία πολυφωνία, αυτόνομη έκφραση, ταυτότητα και αυτοπροσδιορισμό, όπου έχει καταπιεσθεί και συμπιεσθεί (Πομάκοι-Ρωμά).
Η κατάρρευση των δομών του τουρκικού κράτους στη Θράκη, δομές που θυμίζουν Ερεκνεγκόν, δηλαδή κράτος- παρακράτος, αποτελεί βήμα ενίσχυσης της εθνικής κυριαρχίας, παράδειγμα απελευθέρωσης και εκσυγχρονισμού των μουσουλμάνων, αποκόπτοντάς τους από τους εθνικιστές κεμαλικούς Τούρκους.
Η τουρκική πολιτική όπως αυτή εμφανίστηκε με την πρόσφατη επίσκεψη του Ερντογάν δεν πρέπει να συνεχιστεί άλλο για τη Θράκη. Η εφαρμογή μίας ελληνικής πολιτικής για την περιοχή, την πλειονότητα και τη μειονότητα, δεν πρέπει να εξαρτάται από μία ξένη δύναμη που εδώ και δεκάδες χρόνια αμφισβητεί την εθνική κυριαρχία. Για να πάνε μπροστά οι διμερείς σχέσεις οφείλουν να κοιτούν και πίσω, δηλαδή την ιστορία. Αυτή είναι η βασική θέση όλων των θεωριών των Διεθνών Σχέσεων.

Η κατάρρευση του κεμαλισμού και η αναγνώριση

Μέρος της ομιλίας στην εκδήλωση του Συλλόγου Ποντίων Θάσου «Διογένης ο Σινωπεύς».

Είναι πολλά τα ερωτηματικά που απασχολούν τον Έλληνα και την Ελληνίδα ιδιαίτερα το τελευταίο χρονικό διάστημα που βομβαρδίζονται από «ειδήσεις» ανασφάλειας για το μέλλον του.
Ταυτόχρονα έρχεται σαν σωτηρία του ελληνικού λαού η έλευση των ξένων επιχειρηματιών, ανάμεσά τους και Τούρκοι, οι οποίοι με επικεφαλής τον πρωθυπουργό τους επισκέφθηκαν την Ελλάδα το Μάιο.
Ένα μήνα, όπου η Ελλάδα με απόφαση του κοινοβουλίου της έχει ορίσει την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων. Μάλιστα η φετινή κίνηση από πλευράς της Τουρκίας και η αποδοχή της εισόδου των Τούρκων στην Ελλάδα ήρθε σαν συνέχεια της ετήσιας πράξης ακύρωσης της 19ης Μαΐου που γίνεται με τη συμβολή των Ελλαδιτών από το 1994. Από τη συναυλία Ρουβά Κούτ το 1995 στην Κύπρο μέχρι την απόπειρα αποστολής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών για να συμμετάσχει στη γιορτή του «Ατατούρκ» την 19η Μαΐου!
Ταυτόχρονα υπάρχουν και οι σχετικές ανακοινώσεις από το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών για να μην γίνονται εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία (!) και να μην συμμετέχουν εκλεγμένοι εκπρόσωποι του ελληνικού λαού.
Η Ελλάδα, όπως και κάθε κράτος που έχει αναδυθεί μέσα από τη στάχτη των πολιτών του και μη που θυσιάστηκαν για να υπάρχει αυτό και οι μελλοντικές γενιές, θα περίμενε κάποιος να κινηθεί αναλόγως. Δηλαδή με αξιοπρέπεια. Εδώ όμως συμβαίνει το αντίθετο. Από την ανυπαρξία της ελληνικής πολιτικής και διπλωματίας σε διεθνές επίπεδο, όπου θα τοποθετούσε το ζήτημα περάσαμε στη συνενοχή με το βασικό υπεύθυνο της Γενοκτονίας. Αυτό δηλώνει άλλωστε η τιμή στον Μουσταφά Κεμάλ από την πολιτική μέχρι την εκπαίδευση, μία τιμή που προσβάλλει νεκρούς και ζωντανούς.
Η υπόθεση όμως, ευτυχώς, έχει φύγει από την επίσημη πολιτική, έστω και εάν αυτή σαν το σαλιγκάρι εμφανίζεται κάθε 19η Μαΐου για να καρπωθεί την νίκη των Ελλήνων και των Φιλελλήνων. Η νίκη και η δικαίωση είναι μπροστά μας και μαζί με τη αναγνώριση θα γίνει και η αποκαθήλωση του φασισμού. Παρά το γεγονός ότι οι οπισθοφυλακές του κεμαλισμού αντιστέκονται ακόμη στην Ελλάδα, ο κεμαλισμός και η φασιστική του ιδεολογία θα καταρρεύσει.

Ομιλητές:

Γιάννης Κουριαννίδης αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θρακικών Σωματείων.

Φάνης Μαλκίδης, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών

Κυριακή 6 Ιουνίου 2010
«Καλογερικό», 11:00 πμ.
Λιμένας Θάσου

Ο Γιάννης Κουριαννίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη από γονείς πρόσφυγες. Είναι εκδότης του Θρακικού περιοδικού Ενδοχώρα, το οποίο έχει πραγματοποιήσει δεκάδες εκδόσεις για την ιστορία και τον πολιτισμό της Θράκης και του Εύξεινου Πόντου, είναι αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θρακικών Σωματείων και δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης.

Ασχολείται ενεργά εδώ και πολλά χρόνια με την ιστορία της Θράκης και γενικότερα με την ιστορία του προσφυγικού Ελληνισμού και έχει κάνει σχετικές ομιλίες σε συνέδρια και εκδηλώσεις.

O Φάνης Μαλκίδης γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη από γονείς πρόσφυγες.

Είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών και είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης για τη Μελέτη των Γενοκτονιών, η οποία το 2007 αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων.

Έχει τιμηθεί από το Συμβούλιο Τύπου των Εθνικών Κοινοτήτων του Καναδά για τη συνεισφορά του στην προαγωγή του πολιτισμού και την αλληλοκατανόηση μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων του Καναδά.

Τον περασμένο Φεβρουάριο είχαμε κάνει γνωστή, στην Ελλάδα και διεθνώς, την περίπτωση της σύλληψης του συναγωνιστή Τούρκου δημοκράτη Μουράτ Ακιντζιλάρ. Ο Μουράτ είναι ένας ακόμη αγωνιστής που διώκεται για τις ιδέες και τους αγώνες του. Ο Murad Akincilar, οικονομολόγος με σπουδές στο London School of Economics (LSE), γραμματέας της ένωσης για τους βιομηχανικούς εργάτες στην UNIA, την ελβετική εργατική συνδικαλιστική οργάνωση, ζούσε στη Γενεύη για οκτώ χρόνια, έχοντας εγκαταλείψει στην Τουρκία αναζητώντας καταφύγιο στην Ελβετία. Ο Murad επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη για να επισκεφθεί τους δικούς του ανθρώπους. Παρά το γεγονός ότι έλαβε τη διαβεβαίωση από το τουρκικό Υπουργείο Δικαιοσύνης, ο Murad συνελήφθη από την αστυνομία, μπροστά στη σύζυγό του και μέχρι τη δίκη του κρατούνταν σε λευκό κελί στην Αδριανούπολη με την υγεία του να δοκιμάζεται καθημερινά. Μάλιστα μετά από βασανιστήρια έχασε μέρος της όρασής του.
Εμείς πεισμένοι πλήρως από την αθωότητα και την ηθική ακεραιότητα του Murad απαιτήσαμε την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωσή του και ενώσαμε τη φωνή μας με αυτή των δημοκρατών σε όλη την Ευρώπη. Δυστυχώς στην Ελλάδα, ήταν ελάχιστοι και ελάχιστες που ασχολήθηκαν με τον Μουράτ. Ωστόσο το δίκαιο ήρθε. Στις 3 Ιουνίου ο Μουράτ απελευθερώθηκε αφού δε βρέθηκε από το «δικαστήριο» κάτι σε βάρος του. Ας ελπίσουμε ότι η ελευθερία του Μουράτ, θα σημάνει και την ελευθερία και των χιλιάδων Τούρκων, Κούρδων και άλλων αγωνιστών που κρατούνται σε λευκά κελιά. Εμείς πιστεύουμε ότι η δημοκρατία και η ελευθερία στην Τουρκία και η αλληλεγγύη των λαών, θα νικήσει το φασισμό και τον κεμαλισμό.
ΥΓ Έσχατο αλλά όχι τελευταίο. Τον Murad τον γνώρισα πριν χρόνια στις κοινές μας προσπάθειες για δημοκρατία και ελευθερία στην Τουρκία, για όλους τους λαούς που κατοικούν εκεί. Επίσης συνεργαστήκαμε στην έκδοση του αγγλόφωνου βιβλίου Aspects of the Southeastern Europe and the Black Sea after the Cold War, (2006) του οποίου είχα την επιμέλεια όπου ο Murad είχε γράψει ένα κείμενο για την Τουρκία, την αναγκαιότητα εκδημοκρατισμού της και τους αγώνες των λαών της.
Ο Μουράτ μου είχε εκμυστηρευθεί προφητικά κάτι που αξίζει να το σημειώσουμε τώρα που είναι ελεύθερος. Μου είχε πει πως ο Κεμαλισμός στην Τουρκία θα καταρρεύσει, αλλά οι οπισθοφυλακές του θα υπάρχουν. Μία από τις χώρες που ανέφερε ότι θα υπάρχουν οι οπισθοφυλακές του κεμαλισμού ήταν και η Ελλάδα. Πόσο δίκιο είχε για την πατρίδα μας όπου ο υπεύθυνος για τη γενοκτονία των προγόνων μας τιμάται ποικιλοτρόπως…..

Παλαίμαχοι του Πιερικού και οι Παλαίμαχοι της «Ελλάδας Ποντίων Βερολίνου» έπαιξαν ποδόσφαιρο στη μνήμη των αθλητών του Ελληνικού Αθλητικού Συλλόγου «Πόντος», φορώντας αντίγραφα της φανέλας που φορούσαν το 1921 στον Πόντο.

Μιλώντας πριν ένα ακριβώς χρόνο στο Βερολίνο μετά από πρόσκληση του Συλλόγου Ποντίων Βερολίνου «οι Υψηλάντηδες» μίλησα για τη Γενοκτονία, σε μία συμβολή που κάνει εδώ και χρόνια ο Σύλλογος για την ανάδειξη του λησμονημένου εγκλήματος εναντίον των Ελλήνων.
Εκεί πρότεινα ως μέρος της προσπάθειας ανάδειξης του εγκλήματος και όλων των παραμέτρων του, την προβολή της μαζικής δολοφονίας των Ελλήνων στην Αμάσεια το Σεπτέμβριο του 1921. Τότε που δολοφονήθηκαν πολλοί αθλητές του Ελληνικού Αθλητικού Συλλόγου «Πόντος».
Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος «Πόντος», ιδρύθηκε από αποφοίτους του Αμερικανικού Κολλεγίου Μερζιφούντας «Ανατόλια» το 1903. Ο σύλλογος διέθετε τρία τμήματα: το φιλολογικό, το οποίο οργάνωνε συζητήσεις για διάφορα θέματα και διαγωνισμούς μεταξύ των μαθητών, το αθλητικό, το οποίο διοργάνωνε αθλητικούς αγώνες, και το μουσικό, με διευθυντή το Ν.Σ. Σειρηνίδη. Το 1910 ανέλαβε την έκδοση του περιοδικού «Πόντος», το οποίο αποτέλεσε βήμα έκφρασης των μαθητών και αποφοίτων του κολεγίου και πραγματευόταν ιστορικά, αρχαιολογικά, κοινωνιολογικά και φιλοσοφικά θέματα. Περιείχε επίσης μεταφράσεις ξένων έργων, ποιήματα και άρθρα, καθώς και ειδήσεις από την κίνηση του συλλόγου και τη ζωή των Ελλήνων στον Πόντο.
Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος «Πόντος» κατέχει ιδιαίτερη και σημαντική θέση μεταξύ των συλλόγων του Πόντου εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του χαρακτήρα του, αφού συγκροτήθηκε στο πλαίσιο ενός σχολείου και εργάστηκε για το Ποντιακό ζήτημα, διακηρύσσοντας την εθνική ταυτότητα των μελών του.
Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος «Πόντος», συμπυκνώνει την νεότερη ιστορία των Ελλήνων, η οποία κατέληξε με ευθύνη των Νεότουρκων και των Κεμαλικών στην γενοκτονία. Ειδικότερα, στις 12 Φεβρουαρίου 1921 θα γίνει η σύλληψη των μαθητών- αθλητών του αθλητικού συλλόγου «Πόντος», οι οποίοι θα απαγχονιστούν στα μέσα Ιουνίου του ίδιου έτους στην Αμάσεια, έχοντας σαν βασική κατηγορία την εμφάνιση της ομάδας: Άσπρες και μπλε οριζόντιες ρίγες και το γράμμα «Π» στο στήθος. Τα μέλη της ποδοσφαιρικής ομάδας, οι αθλητές της, οι μικροί μαθητές του «Ανατόλια» ήταν ανάμεσα στα θύματα της γενοκτονίας, που δολοφονήθηκαν μετά την διαδικασία των αποκαλούμενων «δικαστηρίων ανεξαρτησίας».
Ως ένδειξη τιμής προς τους νέους αυτούς ανθρώπους που θυσιάστηκαν, σωματεία όπως ο Σύλλογος Ποντίων Βερολίνου «οι Υψηλάντηδες» ανέλαβε σχετική πρωτοβουλία, αφιερώνοντας στη μνήμη των αθλητών -συμπατριωτών τους της ομάδας «Πόντος», έναν ποδοσφαιρικό αγώνα, φορώντας μάλιστα αντίγραφο της φανέλας που είχε ο αθλητικός σύλλογος «Πόντος». Μία συμβολική αλλά και πολύ ουσιαστική ενέργεια για αυτά τα νέα παιδιά που δεν μπόρεσαν να χαρούν ούτε τη χαρά της γνώσης, ούτε του αθλητισμού. Γι΄ αυτά τα παιδιά που το 1921 έχασαν τη ζωή τους πριν προλάβουν να τη γνωρίσουν. Είναι ένα μήνυμα ότι ο αθλητισμός ενώνει και δεν είναι μέσο βίας και εκδίκησης,
Το ζήτημα της δολοφονίας των αθλητών του Αθλητικού Συλλόγου «Πόντος», αποτελεί σημαντική συνιστώσα της γενοκτονίας. Οι προσπάθειες ανάδειξης της συγκεκριμένης παραμέτρου της γενοκτονίας, αποτελούν την ελάχιστη πράξη διάσωσης της μνήμης των νέων αυτών ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους. Οι Έλληνες δεν είναι στα μουσεία, διεκδικούν την αναγνώριση της γενοκτονίας και την αποδοχή της ενοχής από το θύτη και καμία ενέργεια δεν μπορεί να σταματήσει την προσπάθεια ανάδειξης της αλήθειας. Η λήθη και το σκοτάδι δεν υπάρχουν πια, η αλήθεια και το φως έχουν νικήσει.

Ο ποδοσφαιρικός αγώνας
Ο ποδοσφαιρικός αγώνας ο οποίος πραγματοποιήθηκε μεταξύ των Παλαίμαχων ποδοσφαιριστών της Ελλάδας Ποντίων Βερολίνου και των Παλαιμάχων ποδοσφαιριστών του Πιερικού, είχε ως νικητές τους Παλαίμαχους του Πιερικού με 3 - 5 τέρματα.
Τον αγώνα παρακολούθησαν και τα μέλη του Ποντιακού Συλλόγου Ποντίων Βερολίνου “Οι Υψηλάντηδες”.
Ο αγώνας αυτός έγινε στη μνήμη των αθλητών της ποδοσφαιρικής ομάδας της Μαρφιζούντας “Ο Πόντος” και ήταν ενταγμένος στο πρόγραμμα των εκδηλώσεων του Συλλόγου Ποντίων Βερολίνου της Γενοκτονίας. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Βερολίνου “Οι Υψηλάντηδες” Κ. Φωτιάδης στο χαιρετισμό του ανέφερε τα εξής: “Ο Σύλλογος Ποντίων Βερολίνου σας καλωσορίζει στο Βερολίνο. Είναι μεγάλη η χαρά και η συγκίνησή μας που μας κάνατε την τιμή να είστε εδώ αυτές τις μέρες για να αναβιώσουμε μαζί ένα ποδοσφαιρικό αγώνα στη μνήμη της ομάδας «Πόντος» της Μερζιφούντας και να θρηνήσουμε μαζί τις τόσες χιλιάδες ποντίων που σφαγιάστηκαν, πυρπολήθηκαν, βιάστηκαν, διώχτηκαν και ξεριζώθηκαν. Είναι θλιβερά γεγονότα που τα ζήσαμε μέσα από τις διηγήσεις των παππούδων μας. Γεγονότα που χαράχτηκαν στη μνήμη μας που δεν μπορούμε να ξεχάσουμε και με το πέρασμα του χρόνου με αφορμή αυτές τις ημέρες μνήμης προσπαθούμε να τα διδάξουμε στα παιδιά μας έτσι όπως τα διδαχτήκαμε και εμείς. Αυτό είναι το χρέος μας σ’ αυτούς τους ανθρώπους που υπόφεραν τα πάνδεινα. Για άλλη μία φορά σας ευχαριστώ για την παρουσία σας και σας εύχομαι καλή διαμονή”. Ο χαιρετισμός του προέδρου Παλαιμάχων του Πιερικού κ. Νίκου Καλαμπάκα, είχε ως εξής: «Με το μεγάλο σεβασμό και τη δέουσα τιμή εμείς οι αδελφοί σας Παλαίμαχοι ποδοσφαιριστές του ιστορικού Συλλόγου της Πιερίας “Πιερικός” αποτίουμε φόρο τιμής στις εκδηλώσεις του Συλλόγου των Ελλήνων του Βερολίνου “Οι Υψηλάντηδες” που πραγματοποιούνται με αφορμή την Γενοκτονία των Ποντίων. Η 19η Μαΐου του 1919 αποτελεί μία από τις αποφράδες ημέρες του Ελληνισμού. Τα 353.000 θύματα περίπου από το 1916 - 1923 ζητούν δικαίωση. Οφείλουμε να κρατάμε ζωντανή τη μνήμη μας γύρω από το λεγόμενο ποντιακό ζήτημα, της μεθοδικής εξολόθρευσης των Ελλήνων του Πόντου. Είμαστε εδώ απλοί προσκυνητές με τη σκέψη μας ότι δεν ξεχνούμε αλλά και παράλληλα για να απαιτήσουμε από την παγκόσμια κοινότητα αλλά και την ίδια την Τουρκία να αναγνωρίσει τα γενοκτόνα εγκλήματα που διέπραξαν οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί. Αδελφοί μας Έλληνες του Βερολίνου σας ευχαριστούμε για τη φιλοξενία σας και αναμένουμε την παρουσία σας στην μητέρα Ελλάδα για να σας ανταποδώσουμε τα όσα με την αγάπη σας μας προσφέρατε. Η ποιητική ρήση του Καβάφη θεωρώ ότι ταιριάζει τούτη την ώρα: “Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιζε το άσμα το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα και με τη λύπη των Γραικών των μακρυνών εκείνων”. Σε σχετικό φυλλάδιο που εξέδωσε ο Σύλλογος Ποντίων Βερολίνους, αναφερόταν στο χρονικό της ίδρυσης του Πιερικού με τη συγχώνευση Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ολύμπου μ’ ένα πολύ μικρό ιστορικό της παρουσίας των επιτυχιών τους στο ποδοσφαιρικό γίγνεσθαι της Ελλάδας.
Οι Παλαίμαχοι του Πιερικού παρακολούθησαν τη θεία λειτουργία στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία Αναλήψεως του Σωτήρος αλλά και την επιμνημόσυνη δέηση καθώς και την ομιλία για την Γενοκτονία από τον ιερέα κ. Κωνσταντίνο Δρακωνάκη.

Είναι διαπιστωμένο πλέον ότι ο Θρακικός Ελληνισμός και γενικότερα ο Ελληνισμός του Πόντου, της Μικράς Ασίας- Ιωνίας, της Καππαδοκίας, ο οποίος ζούσε στο οθωμανικό κράτος μέχρι το 1922-1923, έπαιξε σημαντικότατο αν όχι κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας του ελληνικού λαού.
Επίσης είναι κοινά αποδεκτό ότι αυτό το ιδιαίτερης αξίας κομμάτι του Ελληνισμού που ζούσε στην ενιαία Θράκη, στην Ιωνία, στον Πόντο, στην Καππαδοκία, μπήκε στο περιθώριο αμέσως μετά την έλευσή του ως ακρωτηριασμένο προσφυγικό σώμα στον ελλαδικό χώρο. Ειδικότερα το προσφυγικό στοιχείο αντιμετωπίστηκε σε γενικές γραμμές σαν ξένο, που ήλθε στην Ελλάδα προκειμένου να διαταράξει πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και άλλες ισορροπίες, και τέθηκε στο παρασκήνιο. Ήταν βάρος που έπρεπε ή να εξαφανισθεί ή τουλάχιστον να μείνει χωρίς ουσιαστικό μέλλον και αυτό μπορούσε να γίνει με την ολοκληρωτική ισοπέδωση του πλούσιου παρελθόντος. Ειδικότερα, σε ότι αφορά το Θρακικό Ελληνισμό, σύντομα ο πρώτος ακρωτηριασμός ακολουθήθηκε και από ένα δεύτερο με τον διασκορπισμό των ανατολικοθρακών σε όλη την Ελλάδα και από έναν τρίτο στη δεκαετία του 1950 και 1960, με τη μετανάστευση σε όλο τον κόσμο.
Η Θράκη, η Ιωνία, ο Πόντος, η Καππαδοκία απουσίαζαν, υπήρχαν μόνο στις αναζητήσεις του Ερυθρού Σταυρού,- η «Σιδερή Ευρυδόγλου αναζητά την αδελφή της που χάθηκε το 1922 στην Αδριανούπολη…..»- λες και δεν υπήρξαν ποτέ, ενώ το νεοτουρκικό και κεμαλικό καθεστώς που δημιούργησε τους αγνοούμενους, επειδή έμεινε ατιμώρητο, συνέχισε να πράττει το ίδιο και στη συνέχεια. Η Κύπρος σήμερα είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Οι σύλλογοι, ήταν οι κυριότεροι εκφραστές του προσφυγικού χώρου και λειτούργησαν ως κιβωτοί διάσωσης της ιστορικής διαδρομής του ελληνικού λαού, ενώ διέσωσαν και ανεκτίμητης αξίας κειμήλια και ιδιαίτερες πολιτισμικές εκφράσεις. Χωρίς αυτούς τους συλλογικούς θεσμούς, δεν θα υπήρχε καμία σοβαρή και δυναμική αναφορά για τον Ελληνισμό της καθ΄ υμάς Ανατολής.
Μία ανάλογη περίπτωση είναι το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο της Νέας Ορεστιάδας, το οποίο αποτελεί ένα κόσμημα για την πόλη, τη Θράκη, την Ελλάδα, όπου προβάλλεται ο προσφυγικός Ελληνισμός.
Στο Μουσείο εκτίθεται υλικό της Ανατολικής Θράκης, της Ανατολικής Ρωμυλίας και της Δυτικής Θράκης, εκτίθενται αυθεντικές αγροτικές και αστικές παραδοσιακές θρακιώτικες φορεσιές, εκκλησιαστικά σκεύη, γεωργικά και επαγγελματικά εργαλεία, μουσικά όργανα και είδη οικοσκευής. Σκοπός του μουσείου είναι οι επισκέπτες, ντόπιοι και ξένοι, να γνωρίσουν την ιστορία της περιοχής, τον ξεριζωμό από τις εστίες τους, τον τρόπο ζωής των πρώτων προσφύγων κατοίκων της Νέας Ορεστιάδας, την παράδοση της περιοχής και τα μέσα που χρησιμοποιούσαν για ν’ αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της πρώτης εγκατάστασής τους.
Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο της Νέας Ορεστιάδας, είναι από τα μοναδικά μουσεία προσφυγικού Ελληνισμού της πατρίδας μας. Είναι μία μεγάλη παρουσία η οποία μαζί με τους ζωντανούς απογόνους της τέταρτης γενιάς προσφύγων, δίνουν το μήνυμα της συνέχειας και της προσφοράς.

Η Γενοκτονία στη διεθνή της διάσταση

Μέρος της ομιλίας στην εκδήλωση που οργάνωσε ο Δήμος Γρεβενών σε συνεργασία με την Ένωση Ποντίων και Μικρασιατών Νομού Γρεβενών και τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Γρεβενών.

Πέρα από τον ιστορικά αποδεδειγμένο γεγονός της Γενοκτονίας, αναμφισβήτητο πλέον και το οποίο αρνείται η Τουρκία και η ανά τον κόσμο συνοδοιπόροι της, οφείλουμε οι Έλληνες και οι σύμμαχοί μας να δούμε τη διεθνή της διάσταση. Αυτή που μας έδωσαν οι συμπατριώτες μας και οι Σουηδοί, λίγο καιρό πριν με την απόφαση του Σουηδικού Κοινοβουλίου. Μία νίκη ειδικά στην Ελλάδα για την οποία υπάρχουν πολλοί γονείς, έστω και οι περισσότεροι αν όχι όλοι, απουσιάζουν, όταν δεν πολεμούν την υπόθεση, όλον τον υπόλοιπο καιρό. Η έννοια «γενοκτονία εκφράζεται για πρώτη φορά το 1944 από τον Πολωνό εβραϊκής καταγωγής Ραφήλ Λέμκιν και αναδείχθηκε λίγο πριν από τη Δίκη της Νυρεμβέργης. Ο όρος γενοκτονία προέρχεται από την ελληνική λέξη γένος και το λατινικό ρήμα caedere (=φονεύω) και προέρχεται από την μαζική σφαγή Ελλήνων και Αρμενίων, όπως έγραφε ο Λέμκιν.
Η γενοκτονία σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας, αφορά ένα έγκλημα που αποβλέπει στη συστηματική, με βίαια ως επί το πλείστον μέσα, επιδιωκόμενη εξόντωση ολόκληρης φυλής ή τμήματος αυτής σε ορισμένο τόπο και πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. Η γενοκτονία αποτελεί το βαρύτερο έγκλημα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, για το οποίο μάλιστα δεν υπάρχει παραγραφή. Αυτός ο οποίος διαπράττει τη γενοκτονία δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι. Η γενοκτονία μπορεί να επιδιωχθεί είτε με σειρά ομαδικών φόνων, όλων ή σχεδόν όλων των μελών μιας φυλής, είτε με συστηματική εξασθένιση αυτής (με διάφορα μέσα) μέχρι τη βαθμιαία εξάλειψή της φυλής. Στα βίαια δε μέσα αυτά περιλαμβάνονται και σειρά απαγορευτικών μέτρων επί εθνικών, θρησκευτικών, γλωσσικών, ηθικών, ιστορικών ή άλλων παραδόσεων προκειμένου να επέλθει διαφοροποίηση ή αλλοίωση της ομάδας με βέβαιη με την πάροδο του χρόνου απώλεια του εθνικού και φυλετικού γνωρίσματός της. Ωστόσο, η απόδοση του όρου για μια συγκεκριμένη ενέργεια, οργανωμένου χαρακτήρα, ενέχει υποκειμενικά κριτήρια και τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει αρκετές φορές διάσταση απόψεων.
Η ανάδειξη και διεθνοποίηση της γενοκτονίας, η οποία αφορά όλους τους Έλληνες θα πρέπει αποτελεί κυρίαρχο συστατικό στοιχείο της εθνικής εξωτερικής πολιτικής που σέβεται την ιστορία και την αλήθεια, δηλαδή τη μνήμη της. Ταυτόχρονα, η αναγνώριση της γενοκτονίας αποτελεί και ένα σπουδαίο βήμα του τουρκικού λαού προς την απελευθέρωση, βήμα που δείχνει και τις βάσεις μίας πραγματικής φιλίας και σχέσης βασισμένης στην ειλικρίνεια και στο σεβασμό. Οι Έλληνες, οι λαοί που ζούσαν στο οθωμανικό κράτος και δολοφονήθηκαν δεν είναι ένα θέμα των μουσείων. Είναι ένα ζωντανό πολιτικό, διπλωματικό και ηθικό ζήτημα, το οποίο οι εξελίξεις στην Ευρώπη και διεθνώς το καθιστούν επίκαιρο ως θέμα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερίας, αξιοπρέπειας, πραγματικής φιλίας και συνεργασίας.

Η αναγνώριση της γενοκτονίας αποτελεί μία νίκη της συνέπειας και της πίστης στο τελικό αποτέλεσμα

Μέρος της ομιλίας στην εκδήλωση που οργάνωσε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δράμας, ο Δήμος Δράμας, η ΤΕΔΚ Δράμας και τα Ποντιακά σωματεία του νομού Δράμας, στην κεντρική πλατεία της Δράμας।

Τελικά όλοι κάποια στιγμή δικαιώνονται! Μπορεί η απόφαση της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Αμερικανικής Βουλής, που υιοθέτησε το ψήφισμα για την αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας, να φαίνεται σε μερικούς άσχετη με τα Ελληνικά συμφέροντα και επιδιώξεις, αλλά στη πραγματικότητα ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για την αναγνώριση και της Γενοκτονίας των Ελλήνων, για την οποία υπήρξε μία σημαντική εξέλιξη με την αναγνώριση από το Κοινοβούλιο της Σουηδίας την 11η Μαρτίου।
Η απόφαση της Σουηδικής Βουλής για το θέμα της γενοκτονίας, αποτελεί μία νίκη της ιστορίας της αλήθειας έναντι της πολιτικής και των συμφερόντων. Το ψήφισμα , αποτελεί μία νίκη της συνέπειας και της πίστης στο τελικό αποτέλεσμα. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης προσπάθειας της Διασποράς, η οποία κινήθηκε έξω από κρατικές λογικές και συμφέροντα, υλοποιώντας το αίτημα για αναγνώριση ενός αποσιωπημένου εγκλήματος. Η απόφαση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την αναγνώριση, την επανάληψη και την αποτροπή των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας। Το ψήφισμα αποτελεί και ένα προηγούμενο για να ανοίξει ο κύκλος και αλλού για την αναγνώριση της γενοκτονίας των Ελλήνων, η οποία υλοποιήθηκε από τον ίδιο θύτη, τον ίδιο υπεύθυνο, την Τουρκία. Στις 11 Μαρτίου, το Σουηδικό Κοινοβούλιο αποφάσισε ότι ήταν ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ η βαρβαρότητα που υπέστησαν οι Έλληνες από το οθωμανικό και το τουρκικό κράτος, από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς. Η Γενοκτονία των Αρμενίων, όπως και η Γενοκτονία των Ελλήνων, είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός, το αναγνωρίζει η συντριπτική πλειοψηφία . Τώρα, είναι ώρα και η Τουρκία να αναγνωρίσει την πραγματικότητα των Γενοκτονιών που έχει διαπράξει, χωρίς να τις αρνείται. Είναι ένα βήμα μπροστά για την αλήθεια, είναι μία πράξη θάρρους αναγνώρισης των εγκλημάτων και της πραγματικής φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των λαών.

Ομιλητής Φάνης Μαλκίδης μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των Γενοκτονιών।

Είναι κοινά αποδεκτό ότι αυτό το ιδιαίτερης αξίας κομμάτι του Ελληνισμού που ζούσε στην ενιαία Θράκη, μπήκε στο περιθώριο αμέσως μετά την έλευσή του ως ακρωτηριασμένο προσφυγικό σώμα στον ελλαδικό χώρο. Ειδικότερα, σε ότι αφορά το Θρακικό Ελληνισμό, σύντομα ο πρώτος ακρωτηριασμός ακολουθήθηκε και από ένα δεύτερο με τον διασκορπισμό των ανατολικοθρακών σε όλη την Ελλάδα και από έναν τρίτο στη δεκαετία του 1950 και 1960, με τη μετανάστευση σε όλο τον κόσμο.
Η υπογραφή του ελληνοτουρκικού συμφώνου φιλίας του 1930 δεν λειτούργησε μόνο οικονομικά εις βάρος των προσφύγων, αλλά λειτούργησε ηθικά και πολιτικά σαν μέσο για την εξαφάνιση της μνήμης. Ο Δημήτρης Ψαθάς, τονίζει σχετικώς με το ζήτημα αυτό: «….Ούτε επιτρέπεται να θυσιάζουμε την ιστορική αλήθεια σε καμία σκοπιμότητα, όπως, δυστυχώς, καθιερώθηκε να γίνεται απ΄ τον καιρό που χαράχτηκε η λεγόμενη ελληνοτουρκική φιλία. Η άστοχη τακτική της αποσιώπησης των γεγονότων της Ιστορίας ήταν ίσως κι΄ ένας απ΄ τους λόγους που τόσο άσκημα πορεύτηκε η «φιλία» με τους Τούρκους. Να ρίξουμε τον πέπλο της λήθης στο παρελθόν αλλά να ξέρουμε, όχι να κρύβουμε….».
Η Θράκη, απουσίαζαν, υπήρχαν μόνο στις αναζητήσεις του Ερυθρού Σταυρού,- η «Σιδερή Ευρυδόγλου αναζητά την αδελφή της που χάθηκε το 1922 στην Αδριανούπολη…..»- λες και δεν υπήρξαν ποτέ. Παράλληλα ένα σημαντικό μέρος της Θράκης και του ελληνικού της πληθυσμού που χάθηκε στην ανατολική Ρωμυλία, λησμονήθηκε επίσης στη δίνη των βαλκανικών εντάσεων και αντιπαραθέσεων και μετέπειτα στον παραλογισμό του Ψυχρού Πολέμου.
Τα Κέντρα Μελετών και εκδόσεων για τη Θράκη, οι Σύλλογοι, ήταν η απάντηση των προσφύγων και του πολιτισμού τους στον πόλεμο της μνήμης.
Οι Θρακιώτες πέρασαν στο στάδιο της αυτογνωσίας στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές του 1990, όταν διοργάνωσαν τα πρώτα πανθρακικά συνέδρια, τα οποία εκτός των άλλων ανέδειξαν πτυχές του μαζικού διωγμού των προγόνων τους. Ο νέος κύκλος για τη Θράκη έχει αρχίσει. Οι Θρακιώτες όπως έγραφε το σύνθημα του Παγκοσμίου Συνεδρίου των Φερών, της βυζαντινής Βήρας της Παναγίας Κοσμοσώτειρας το 1993, είναι πρωταγωνιστές της αναγέννησής τους. Ο Μάιος, ο μήνας της απελευθέρωσης ενός μέρους της ενιαίας Θράκης ας είναι η συνέχεια στο κύκλο δραστηριοποίησης των Θρακών.

Εκδήλωση για την 95η επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την Τουρκία, πραγματοποίησε η Αρμένικη Εθνική Επιτροπή Ελλάδας σε συνεργασία με την Αρμένικη Κοινότητα Κομοτηνής, το πρωί της Κυριακής (25/4), στο Πολιτιστικό Κύτταρο Κομοτηνής (πρώην ΡΕΞ), με κεντρικό ομιλητή τον Δρ. Μαλκίδη Θεοφάνη, με θέμα: “Η Γενοκτονία των Αρμενίων: Το αποσιωπημένο έγκλημα στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής”. Ανάμεσα στο κοινό που παρακολούθησαν την εκδήλωση ήταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος και βουλευτής Ροδόπης Γιώργος Πεταλωτής, ο βουλευτής Ροδόπης Ευριπίδης Στυλιανίδης, εκπρόσωποι αρχών, κομμάτων και φορέων της Ροδόπης.
Ο κ. Μαλκίδης στις δηλώσεις του προς τα Μ.Μ.Ε. είπε πως η επέτειος της Γενοκτονίας των Αρμενίων αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την Ελλάδα, αλλά και για όλο τον κόσμο για τρεις λόγους, πρώτον λόγω της πρόσφατης απόφασης της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του Αμερικανικού Κογκρέσου, του Σουηδικού κοινοβουλίου, αλλά και των Ελλήνων, για την Γενοκτονία των Αρμενίων, δεύτερον ότι όλοι σε παγκόσμιο επίπεδο μιλάνε για ένα ζήτημα το οποίο για πολλά χρόνια ήταν στο περιθώριο της διεθνούς πολιτικής και τρίτον και πιο σημαντικό ότι σε όλη την Τουρκία γίνονται αντίστοιχες εκδηλώσεις, όπως γίνονται και στην Ελλάδα, για ένα ζήτημα το οποίο ο ίδιος ο Τουρκικός λαός δεν το γνωρίζει.
Ο κ. Μαλκίδης τόνισε ότι η σημερινή εκδήλωση στην πόλη της Κομοτηνής δίνει ένα μήνυμα, δίνει συμβολισμούς και μία ουσία σε μία νέα πραγματικότητα, την οποία ανοίγει ένα ζήτημα το οποίο θα οδηγήσει στη συναδέλφωση, σε μία ειρηνική συμβίωση και κυρίως σε μία συνεργασία μεταξύ των λαών.
Ο κ. Πεταλωτής χαρακτήρισε πολύ σημαντική αυτήν την εκδήλωση, γιατί όπως γνωρίζουν όλοι πως η ιστορία πολύ να παραχαράσσεται, αλλά δεν μπορεί να πλαστογραφείται, ότι μπορεί να γεμίζει με υπόνοιες και να σκιαγραφείται, αλλά δεν διαγράφεται. Επίσης τόνισε ότι όσοι προσπάθησαν στο βάθος των αιώνων να κάνουν κάτι τέτοιο, είχαν αποτύχει οικτρά, γιατί αυτή είναι η ζωή, αυτή είναι η πραγματικότητα και ότι άμα δεν γνωρίζουμε το παρελθόν μας, δεν μπορούμε να έχουμε μέλλον.
Ο κ. Στυλιανίδης με αφορμή την επέτειο της γενοκτονίας των Αρμενίων δήλωσε πως ο ελληνικός λαός μπορεί να καταλάβει έντονα τις θυσίες αυτών των ανθρώπων, γιατί βίωσε στην ιστορία του ανάλογες συμπεριφορές βαρβαρότητας και απανθρωπιάς. Χαρακτήρισε αυτήν την επέτειο διδακτική, γιατί μας δίνει την δυνατότητα εκτός από το να τιμήσουμε τους νεκρούς, να προβληματίσουμε και να προβλέψουμε ώστε ποτέ κανένας λαός στην οικουμένη να μην δοκιμαστεί κατ΄ αυτόν τον τρόπο, όπως δοκιμάστηκαν οι Αρμένιοι και οι Έλληνες.
Τέλος ο πρόεδρος της Αρμένικης Κοινότητας Κομοτηνής Στεπάν Ματεοσιάν, υποστήριξε πως θα πρέπει κάποτε και η Τουρκία να αναγνωρίσει το γεγονός και να ζητήσει μία συγνώμη. Επίσης ο κ. Ματεοσιάν τόνισε δύο πράγματα, τα οποία είναι πολύ σημαντικά να κρατηθούν στις μνήμες όλων.
Πρώτον ότι όταν κανείς σκέφτεται την Αρμενική γενοκτονία, πρέπει να σκέφτεται όχι αυτούς που χάθηκαν, αλλά αυτούς που δεν γεννήθηκαν και δεύτερον ότι το Αρμενικό έθνος ήρθε στη γη για να καταδεικνύει πάντα, ότι όπως ήρθε ο Χριστός για να υποφέρει τα πάντα για τον άνθρωπο, το Αρμενικό έθνος ήρθε για να καταδεικνύει το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
Στέφανος Κούκλαρης

Η Αρμένικη Εθνική Επιτροπή Ελλάδος σε συνεργασία με την Αρμένικη Κοινότητα Κομοτηνής, διοργάνωσαν εκδήλωση για την 95η επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την Τουρκία, την Κυριακή 25 Απριλίου 2010 και ώρα 11:30 π.μ. στο «Πολιτιστικό Κύτταρο» Κομοτηνής με ομιλητή τον Θεοφάνη Μαλκίδη, Διδάκτορα Κοινωνικών Επιστημών και μέλους της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών η οποία το 2007 αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων.

Γιώργος Πεταλωτής: «Η ιστορία δεν μπορεί να διαγράφεται»Ο Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος , βουλευτής ΠΑΣΟΚ Ν.Ροδόπης Γιώργος Πεταλωτής στο χαιρετισμό του, μεταξύ άλλων, τόνισε:

«Είναι σημαντική η σημερινή εκδήλωση διότι γνωρίζουμε όλοι ότι η ιστορία μπορεί να παραχαράσσεται, μπορεί να πλαστογραφείται, μπορεί να γεμίζει με σκιές, υποψίες και υπόνοιες, μπορεί να αμφισβητείται αλλά δεν διαγράφεται. Όσοι προσπάθησαν μέσα στα βάθη των αιώνων να κάνουν κάτι τέτοιο έχουν αποτύχει οικτρά, γιατί αυτή είναι η ζωή, αυτή είναι η πραγματικότητα. Αν δεν γνωρίζουμε το παρελθόν μας δεν έχουμε μέλλον. Δίχως μισαλλοδοξίες, δίχως φανατισμούς, με στοιχεία πολιτισμού. Την ιστορία πλέον την γνωρίζουμε και την αποτυπώνουμε για να μπορούμε να πορευόμαστε από εδώ και πέρα».Ευριπίδης Στυλιανίδης: «Η επέτειος ευκαιρία να προβληματιστούμε ώστε να μην επαναληφθούν τέτοια φαινόμενα»«Ένας λαός που μπορεί να καταλάβει τις θυσίες αυτών των ανθρώπων είναι ο ελληνικός που βίωσε στην ιστορία του ανάλογες συμπεριφορές βαρβαρότητας και απανθρωπιάς. Είναι η επέτειος διδακτική για όλους και μας δίνει τη δυνατότητα όχι μόνο να τιμήσουμε τους νεκρούς αλλά και να προβληματιστούμε και να παλέψουμε ώστε ποτέ κανένας λαός στην οικουμένη να μη δοκιμασθεί με αυτό τον τρόπο, όπως δοκιμάστηκαν οι Αρμένιοι και οι Έλληνες» τόνισε σε δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους ο βουλευτής Ροδόπης κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης.

Όσον φορά στην στάση που κρατά η ελληνική πολιτεία στο θέμα του να θυμόμαστε αυτές τις επετείους ο κ. Στυλιανίδης απάντησε ότι «κατά καιρούς και διακομματικά το ελληνικό κοινοβούλιο έχει πάρει πρωτοβουλίες για τη διοργάνωση εκδηλώσεων μνήμης και για τον ελληνισμό που χάθηκε μέσα από τέτοιες διαδικασίες βαρβαρότητος αλλά βεβαίως και για την έκφραση αλληλεγγύης σε άλλους δοκιμαζόμενους λαούς. Πιστεύω ότι μέσα από την ιστορία μπορούμε να διδασκόμαστε και για αυτό όταν την γράφουμε δεν πρέπει επ’ ουδενί να παραποιούμε την αλήθεια να την παρουσιάζουμε ως έχει και να προσπαθούμε να αποφύγουμε λάθη που στο παρελθόν οδήγησαν σε τέτοιες καταστάσεις».

Σε ερώτηση δημοσιογράφου για την στάση της Τουρκίας στο θέμα ο κ. Στυλιανίδης μεταφέροντας την εκτίμησή του τόνισε ότι «είναι μια λάθος στάση και σας το λέω γιατί έχω βιώσει την αντίστοιχη αντίδραση στη Γερμανία όπου η υιοθέτηση της Γερμανίας και του Γερμανικού λαού για το ολοκαύτωμα της Γερμανίας τότε και το αιματοκύλισμα που προκάλεσε σε όλη την Ευρώπη ήταν διαφορετική. Θυμίζω την συγνώμη που ζήτησε στην Κρήτη ο Χέλμουτ Κολ και θυμίζω την αποκήρυξη του ναζισμού από όλες τις γερμανικές κυβερνήσεις τις μεταπολεμικές και όλο τον γερμανικό λαό. Αντίστοιχες θαρραλέες στάσεις λαών και κυβερνήσεων συμβάλλουν στο να διορθώνονται τα ιστορικά λάθη και βεβαίως στο να μην επαναλαμβάνονται».Φάνης Μαλκίδης: «Η φετινή εκδήλωση δίνει συμβουλισμούς και ουσία σε μια νέα πραγματικότητα»Κατά την άποψη του κ. Μαλκίδη τρεις είναι οι λόγοι για τους οποίους φέτος η επέτειος της γενοκτονίας των Αρμενίων αποτελεί σημαντικό ορόσημο όχι μόνο για την πατρίδα μας αλλά και για όλο τον κόσμο. «Πρώτον η πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Αμερικανικού Κογκρέσου για την γενοκτονία των Αρμενίων, όπως και η πρόσφατη απόφαση του Σουηδικού Κοινοβουλίου για την γενοκτονία των Αρμενίων, καθώς και για πρώτη φορά και των Ελλήνων. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με το γεγονός ότι ολόκληρος ο πλανήτης συζητά για ένα θέμα που για χρόνια ήταν στο περιθώριο της διεθνούς πολιτικής, σας αναφέρω το μήνυμα του Μπάρακ Ομπάμα και το τρίτο και πιο σημαντικό για μένα είναι ότι σε όλη την Τουρκία γίνονται αντίστοιχες εκδηλώσεις, όπως και στην πατρίδα μας, για ένα ζήτημα που ο ίδιος ο τουρκικός λαός δεν το γνωρίζει. Θυμίζω το συνέδριο στην Άγκυρα την ίδια ημέρα της γενοκτονίας στη μνήμη του δολοφονημένου δημοσιογράφου και επίσης την αντίστοιχη εκδήλωση στην πλατεία Ταξίμ όπου και δολοφονήθηκε στη μνήμη όλων των ανθρώπων που υπέστησαν δολοφονίες και διώξεις και βιασμούς κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας. Συνεπώς η σημερινή εκδήλωση όχι μόνο δίνει ένα μήνυμα αλλά δίνει συμβολισμούς και ουσία σε μια νέα πραγματικότητα η οποία ανοίγει ένα νέο ζήτημα που θα οδηγήσει στη συναδέλφωση ειρηνική συμβίωση και κυρίως συνεργασία μεταξύ των λαών».Στεπάν Ματεοσιάν: «Και η Τουρκία να αναγνωρίσει το γεγονός και να ζητήσει συγνώμη»«Πιστεύω ότι οι περισσότεροι έλληνες γνωρίζουν τα γεγονότα, αυτό που μένει να πραγματοποιηθεί είναι και η Τουρκία κάποια στιγμή να αναγνωρίσει το γεγονός και να ζητήσει μια συγνώμη. Για εμάς που έχουμε αρμενική καταγωγή είναι μια πολύ σπουδαία ημέρα. Αυτό που θα ήθελα να πω και να κρατήσει ο κόσμος είναι δύο θέματα που δεν είχα και εγώ σκεφθεί ποτέ και τα οποία μου τόνισε ο Νίκος Λυγερός. Το πρώτο είναι ότι όταν κανείς σκέφτεται την αρμενική γενοκτονία δεν πρέπει να σκέφτεται αυτούς που χάθηκαν αλλά αυτούς που δεν γεννήθηκαν, στοιχείο που είναι πολύ σημαντικό για το αρμενικό έθνος. Το δεύτερο σύμφωνα με τη δική του δήλωση είναι ότι το αρμενικό έθνος ήρθε στη γη και όπως ο Χριστός ήρθε για να υποφέρει για τον άνθρωπο το αρμενικό έθνος ήρθε για να καταδεικνύει το έγκλημα κατά της ανθρωπότητος», ανέφερε ο πρόεδρος της Αρμενικής Κοινότητας στην πόλη μας Στεπάν Ματεοσιάν.

Μικρά Ασία: στο προσκήνιο της δυναμικής μνήμης

Μέρος της ομιλίας στις εκδηλώσεις για τη Μικρά Ασία, τις οποίες οργάνωσε ο Δήμος Άσσου- Λεχαίου Κορινθίας, ο Οργανισμός Πολιτισμού του Δήμου Άσσου- Λεχαίου και το Κέντρο Ιστορικών και Λαογραφικών Σπουδών Κορινθίας.

Είναι αλήθεια ότι ο εμπρησμός της Σμύρνης και η καταστροφή κάθε ελληνικής παρουσίας αποτελεί εικόνα που την έχει κάθε Έλληνας και Ελληνίδα, προσφυγικής και μη καταγωγής. Εκεί, όπως σημειώνει σχετικά ο πρόξενος των ΗΠΑ Τζωρτζ Χόρτον «δεν έλειπε τίποτε σχετικά με τη θηριωδία, την ακολασία, την σκληρότητα και όλη τη μανία του ανθρώπινου πάθους». Κάθε στοιχείο της καταστροφής των Ελλήνων έπρεπε να εξαφανιστεί για να μην ενοχοποιηθεί ο κεμαλισμός, ο οποίος δημιουργεί συνθήκες για να εξαφανίσει κάθε πειστήριο, με τη συνεργασία ξένων δυνάμεων.
Όπως γράφει ο Νίκος Ψυρρούκης, «η προσεκτικότερη μελέτη του κεμαλισμού μάς πείθει ότι πρόκειται για βαθιά αντιλαϊκή και αντιδημοκρατική θεωρία. Ο φιλοναζισμός και άλλες αντιδραστικές δοξασίες είναι νομοτελειακή εξέλιξη του κεμαλισμού…».
Στις 28 Αυγούστου 1922 κατακρεουργήθηκε ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, και μαζί του 342 κληρικούς της Μητροπόλεως Σμύρνης και των περιχώρων που βασανίστηκαν άγρια. 50.000 οι θανατωθέντες Σμυρναίοι, 4.000 Αϊβαλιώτες, 3.500 Φωκαείς, 3.361 Περγαμηνιώτες, 6.000 Μοσχονησιώτες, έχασαν τη ζωή τους εκείνες τις ημέρες. Περίπου 1.200.000 Έλληνες αναγκάστηκαν να έρθουν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αφήνοντας πίσω τους 1.000.000 νεκρούς και χιλιάδες αγνοούμενους.
Μετά όμως από μία μεγάλη περίοδο σιωπής, αναγκαστικής, που οδήγησε στην προπαγάνδα και στο ψεύδος, η Μικρά Ασία επανέρχεται στο προσκήνιο με ένα δυναμικό τρόπο.
Η ιστορική περίοδος που διανύουμε δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες. Σε όλη την Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στην Τουρκία γίνεται πλέον κατανοητό ότι χωρίς τη γνώση της ιστορίας και της τραγικής αυτής σελίδας που γνώρισαν οι Έλληνες, και άλλοι λαοί, χωρίς δηλαδή της ανάδειξης της γενοκτονίας, δεν μπορεί να υπάρξει ολοκληρωμένη κατανόηση της ιστορίας. Για αυτό και αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες ουσίας για την ανάδειξη της γενοκτονίας που κινούνται σε ένα νέο και πιο ουσιαστικό πλαίσιο λειτουργίας και δραστηριότητας των συλλογικών εκπροσωπήσεων. Ο χρόνος θα δείξει το αποτέλεσμα αυτής της παρέμβασης, τα πρώτα δείγματα όμως και οι εξελίξεις σε όλο τον πλανήτη, δείχνουν ότι η ουσία έχει υπερβεί τον τύπο, η αλήθεια έχει ξεπεράσει το ψεύδος, η φως έχει νικήσει το σκότος.

Η πραγματική αξία της απρόσμενης κληρονομιάς από τα ασφαλιστήρια της
New York Life

Από 800 μέχρι 5000 δολάρια μοιράστηκαν μετά από αγωνιώδη αναμονή 18 μηνών.

Της Εύας Λαδιά

ΟΙ ΑΣΦΑΛΕΙΕΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Κάπου ενοχλεί ο τόσος θόρυβος που δόθηκε στην “απρόσμενη” κληρονομιά
απογόνων Μικρασιατών, Κωνσταντινουπολιτών, Θρακών και Ποντίων που είχαν ασφαλιστεί στην New York Life
Τα χρήματα που τους αναλογούν είναι από 800 έως 5000 δολάρια στην καλύτερη περίπτωση.
Δηλαδή 600- 3800 ευρώ, ποσόν που νοείται ότι μοιράζεται ανάλογα με τον
αριθμό των δικαιούχων. Σήμερα, 2.850 Ελληνες δικαιούχοι άρχισαν να
λαμβάνουν την επιταγή που περίμεναν τόσους μήνες. Η ασφαλιστική
εταιρία έδειξε όντως εντιμότητα πρωτοφανή για τα δεδομένα της εποχής
και όπως είχε προαναγγείλει τήρησε με συνέπεια τη διαδικασία καταβολής
ασφαλίστρων που αντιστοιχούσαν σε 1031 συμβόλαια συνολικής αξίας 15
εκατομμυρίων δολαρίων. Κάποιοι σπεύδουν να δίνουν συνεντεύξεις ,άλλοι καρπώνονται το πρωτοφανές επίτευγμα να δίδονται χρήματα από το “πουθενά” και επί της ουσίας, κουβέντα, ότι δηλαδή επιτέλους αναγνωρίζεται η γενοκτονία των Ελλήνων και αποδεικνύεται περίτρανα ότι για
κανένα λόγο η τραγωδία δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται” συνωστισμός”
Ηταν και μια ευκαιρία να φωτιστεί λίγο η ζωή αυτών των ανθρώπων που
το ενδεχόμενο της κληρονομιάς τους έφερε στην επικαιρότητα με τη
δημοσιοποίηση των ονομάτων τους.
Όπως δείχνουν όλα τα στοιχεία ήταν άνθρωποι εργατικοί, φιλοπρόοδοι,
πατριώτες, νοικοκύρηδες όπως συνηθίζει να λέει ο λαός.
Είχαν δημιουργήσει τεράστιες περιουσίες, όσο κι αν αυτό ακουγόταν
περίεργο και σε ορισμένες περιπτώσεις εξωπραγματικό. Κάποιοι θεωρούσαν
ότι οι μετέπειτα ρακένδυτοι που κυνηγούσαν το μεροκάματο
,δημιουργούσαν μυθοπλασίες γύρω από το παρελθόν τους για να νοιώθουν
πως είναι κι αυτοί “κάτι” Κι όμως. Οι άνθρωποι που δούλευαν από ήλιο σε ήλιο, αν χρειαζόταν, κάποτε στην πατρίδα τους ήταν αφεντικά. Και μάλιστα ήταν πολλοί εκείνοι που έτρωγαν ψωμί στη δούλεψή τους.
Από τα έσοδά τους , ενίσχυαν με κίνδυνο της ζωής τους κάθε πατριωτική
κίνηση και η ελληνική σημαία υπήρχε σε κάθε σπίτι , καλά κρυμμένη ,
για να θυμίζει τα ιδεώδη της φυλής.
Είχαν μάθει να περνούν την άμπωτη και την παλίρροια του βίου τους με
αξιοπρέπεια. Και να είναι πάντα οπλισμένοι με υπομονή και δύναμη για
να ξεπερνούν τις δυσκολίες.
Εκεί που ζούσαν μέσα στη χλιδή , μια κίνηση, ένας διωγμός και
βρίσκονταν από τη μια στιγμή στην άλλη πρόσφυγες. Έκαναν το σταυρό
τους και προσπαθούσαν πάλι από την αρχή.
Οι περισσότεροι που ήρθαν στο μεγάλο διωγμό του 1922, είχαν δοκιμάσει
και μια και δυο φορές την τραγωδία του ξεριζωμού.
Γι΄αυτό και όταν ήρθαν στην Ελλάδα , μόλις πήραν μια ανάσα ,προσπάθησαν
και πάλι να σταθούν στα πόδια τους. Κάποιοι στάθηκαν τυχεροί άλλοι
πέθαναν πάμπτωχοι. Ήξεραν βέβαια πως είχαν αφήσει πίσω κάποια
συμβόλαια που είχαν συνάψει σε ανύποπτο χρόνο με ασφαλιστικές
εταιρείες. Αλλά κανένας δεν έκανε λόγο γι΄ αυτά επειδή τα θεωρούσε χαμένη υπόθεση. Μέχρι που ήρθε η ανακοίνωση της αμερικανική εταιρεία New York Life, να
ξαφνιάσει τους απογόνους των ανθρώπων αυτών μετά από εκατό και πλέον
χρόνια.

ΜΙΑ ΑΝΕΛΠΙΣΤΗ ΛΙΣΤΑ

Ηταν ένα μεγάλο επίτευγμα του αρμενικής καταγωγής δικηγόρου Βαρτκές
Γεγκαγιάν, από τη Σπάρτη της Μικράς Ασίας, που τώρα ζει στις ΗΠΑ και που αναζήτησε αρχικά τη λίστα με τα ονόματα των Αρμενίων
ασφαλισμένων της New York Life. Μετά από δικαστικούς αγώνες άνοιξε τα
αρχεία της εταιρείας, που παραμένει εν λειτουργία, και βρήκε 2.300
Αρμένιους δικαιούχους αλλά και Έλληνες. Έτσι υποχρεώθηκε η New York
Life τον Σεπτέμβριο του 2008 να δημοσιοποιήσει λίστα με ονόματα 1.031
ασφαλισμένων ελλήνων, καλώντας τους δικαιούχους να καταθέσουν
δικαιολογητικά μέχρι τις 31 Μαρτίου 2009, για να λάβουν την αποζημίωσή
τους από ένα πρόγραμμα 15 εκ. δολαρίων.
Αξίζει να σταθούμε στο ιστορικό της υπόθεσης που είναι ασύγκριτα πιο
σημαντικό από το ύψος της απρόσμενης αυτής κληρονομιάς μέσα από κείμενα του Φάνη Μαλκίδη, μέλους της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών
για τη μελέτη των γενοκτονιών. Αναφέρει σχετικά:
” Κατά την ανάγνωση του βιβλίου του πρώην πρέσβη της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας Χένρυ Μοργκεντάου ο Αρμένιος δικηγόρος Βαρτκές
Γεγκιαγιάν, ανακάλυψε ότι ο
Ταλάτ πασά, ένας εκ των τριών της ηγετικής ομάδας των Νεότουρκων, είχε
αναφέρει στον Χένρυ Μοργκεντάου ότι θα προσπαθήσει να του καταβληθούν
οι αποζημιώσεις των Αρμενίων, Οθωμανών υπηκόων, θύματα της
γενοκτονίας. Ουσιαστικά, ο θύτης ζητούσε ακόμη και τα χρήματα του
θύματος. Υπάρχουν στοιχεία ότι ορισμένες ασφάλειες εξ αυτών τελικά
ελήφθησαν από τους θύτες και τελικά τις καρπώθηκαν τα χρήματα οι θύτες
και πρωτεργάτες της γενοκτονίας. Έχοντας αυτή την πληροφορία, ο
Αρμένιος δικηγόρος Βαρνές Γεγκαγιάν ξεκίνησε μία διαδικασία στις Ηνωμένες Πολιτείες πριν είκοσι περίπου χρόνια. Ο Αρμένιος δικηγόρος μετά από μακρόχρονη προσπάθεια ανακάλυψε σε δύο ασφαλιστικές εταιρείες ονόματα Αρμενίων και τελικά,
μέσω μιας διαδικασίας που ακολουθείται στις ΗΠΑ, των ομαδικών
περιπτώσεων, προσέφυγε στα δικαστήρια και δικαιώθηκε από τις δύο
ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες επιδίκασαν αποζημίωση ύψους 53
εκατομμυρίων δολαρίων. Ουσιαστικά δηλαδή αποζημίωσαν τους απογόνους
των θυμάτων της γενοκτονίας των Αρμενίων σε μία ξένη χώρα έχοντας όμως
ως τεκμήρια τις ασφάλειες ζωής που είχαν κατατεθεί στο δικαστήριο.

ΚΑΙ ΟΝΟΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΩΝ
Στις ασφαλιστικές εταιρείες που είχαν ασφαλίσει Αρμένιους υπήρχαν και
ονόματα. Ελλήνων που ζούσαν στις περιοχές της Θράκης, της Μικράς Ασίας
και του Πόντου. Κάποια στιγμή έγινε γνωστή και στην Ελλάδα η
ανακοίνωση του δικηγορικού γραφείου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και
έτσι ξεκίνησε μία προσπάθεια ενημέρωσης και πληροφόρησης των πολιτών,
οι οποίοι έλκουν την καταγωγή τους από τις περιοχές του Πόντου, της
Θράκης, της Κωνσταντινούπολης, της Μικράς Ασίας. Μετά ξεκίνησε μία προσπάθεια προκειμένου να
βρεθούν τεκμήρια ύπαρξης ασφαλειών ζωής ή άλλων τύπων ασφαλειών οι
οποίες αφορούσαν Έλληνες που ζούσαν σε αυτές τις περιοχές.
Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον, ότι περιοχές, όπως η Σμύρνη, η
Τραπεζούντα, η Αδριανούπολη, η Κωνσταντινούπολη δεν ήταν μόνο χώροι στους οποίους ζούσε ο
Ελληνισμός, αλλά και χώροι έντονης οικονομικής, πνευματικής, εμπορικής
δραστηριότητας και, συνεπώς, αυτοί οι άνθρωποι είχαν την οικονομική
άνεση και, αν θέλετε, και την πνευματική ανάπτυξη προκειμένου να
σκεφτούν το μέλλον τους. Επειδή θεώρησαν ότι σε εκείνη την ταραγμένη
περίοδο που ξεκίνησε περίπου το 1912 και κορυφώθηκε περίπου το 1923 ο
κίνδυνος για το μέλλον τους ήταν ακόμη μεγαλύτερος, θεώρησαν καλό να
προβούν σε τέτοιες κινήσεις.

ΜΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΟΡΦΗ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑ
Ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο εξάλλου αφορά ένα πολύ σημαντικό άνθρωπο
που έζησε στη Σμύρνη. Είναι ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, ο
οποίος σε μία επιστολή του έκανε γνωστό ότι είναι ασφαλισμένος σε
τρεις ασφαλιστικές εταιρείες, στη Βιέννη, στην Άγκυρα και στη Νέα
Υόρκη και ό,τι κι αν γίνει, προαισθανόμενος ίσως το τέλος του, τα ποσά
από τις αποζημιώσεις να δοθούν στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Αυτό
έχει μεγάλη σημασία και μάλιστα, αν βρεθεί έστω και ένας πρωτότυπος
τίτλος του ασφαλιστηρίου συμβολαίου του Μητροπολίτη Σμύρνης, θα έχει
ενδιαφέρον να δούμε και την επόμενη ημέρα αυτής της διαδικασίας, η
οποία αφορά άμεσα τους Έλληνες πολίτες απογόνους των θυμάτων της
γενοκτονίας.
Είναι ένα ζήτημα ουσίας, επειδή όλα αυτά τα χρόνια πράγματι υπήρχε μία
περισσότερο τυπική προσέγγιση του ζητήματος παρά ουσιαστική θεωρώ ότι
τέτοιες παράμετροι του μαζικού εγκλήματος εναντίον των Ελλήνων
ουσιαστικά αναδεικνύει μία πτυχή προσέγγισης συναδέλφωσης αλλά και
συνεργασίας μεταξύ των λαών οι οποίοι αποδεχόμενοι το παρελθόν τους,
όσο βαρύ κι αν είναι αυτό, μπορούν να κινηθούν πλέον με πραγματική
φιλία στο μέλλον και, κυρίως, αποδεχόμενοι ένα μαζικό έγκλημα.

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΜΥΘΗΤΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ
Τα 800 ή τα 5.000 δολάρια θα εξανεμιστούν μέχρι να σβήσει και ο
απόηχος της ευχής ” σε καλή μεριά ” στους τυχερούς κληρονόμους.
Αυτό που δεν μπορεί με τίποτα να φθαρεί είναι η εθνική μνήμη και ο
άπειρος σεβασμός στις ιερές παρακαταθήκες εκείνων των μαρτύρων που
ήξεραν να βλέπουν την ξαστεριά ακόμα και στο καταχείμωνο χωρίς να
πάψουν τα χέρια να δουλεύουν και ο νους να σκέπτεται.
Υπάρχει λοιπόν μεγαλύτερη κληρονομιά από το να είσαι καρπός από αυτά τα δέντρα;

Από την Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδας και την Αρμενική κοινότητα της Κομοτηνής

Φόρο τιμής στις ψυχές των 1,5 εκατ. και πλέον προγόνων τους που δολοφονήθηκαν από την οθωμανική αυτοκρατορία 95 χρόνια πριν, τον Απρίλιο του 1915, απέτισαν οι Αρμένιοι της Κομοτηνής αλλά και της ευρύτερης περιοχής σε εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν η Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδας και η Αρμενική Κοινότητα Κομοτηνής.

Ομιλητής στην εκδήλωση, που φιλοξενήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Κυττάρου Κομοτηνής ήταν ο κ. Θεοφάνης Μαλκίδης, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Η Γενοκτονία των Αρμενίων: Το αποσιωπημένο έγκλημα στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής».

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν εκπρόσωποι αρχών και φορέων του τόπου, ο γ.γ. της πρεσβείας της Αρμενίας στην Ελλάδα κ. Γκριγκόρ Ασόπ, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργό και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, κ. Γιώργος Πεταλωτής, και ο πρώην υπουργός κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης. Ο Γιώργος Πεταλωτής απηύθυνε χαιρετισμό αναφέροντας, μεταξύ άλλων τα εξής: «Είναι σημαντική η σημερινή εκδήλωση διότι γνωρίζουμε όλοι ότι η ιστορία μπορεί να παραχαράσσεται, μπορεί να πλαστογραφείται, μπορεί να γεμίζει με σκιές, υποψίες και υπόνοιες, μπορεί να αμφισβητείται αλλά δεν διαγράφεται. Όσοι προσπάθησαν μέσα στα βάθη των αιώνων να κάνουν κάτι τέτοιο έχουν αποτύχει οικτρά, γιατί αυτή είναι η ζωή, αυτή είναι η πραγματικότητα. Αν δεν γνωρίζουμε το παρελθόν μας δεν έχουμε μέλλον. Δίχως μισαλλοδοξίες, δίχως φανατισμούς, με στοιχεία πολιτισμού. Την ιστορία πλέον την γνωρίζουμε και την αποτυπώνουμε για να μπορούμε να πορευόμαστε από εδώ και πέρα».
Για τρεις λόγους που καθιστούν τη φετινή επέτειο της γενοκτονίας ορόσημο όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για όλο τον κόσμο έκανε λόγο ο κ. Μαλκίδης.
Πρώτον η πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Αμερικανικού Κογκρέσου για την Αρμενική Γενοκτονία και η ομιλία του προέδρου των ΗΠΑ ο οποίος έκανε λόγο για τη Μεγάλη Καταστροφή («Μετς Γεργενί») καθώς και η πρόσφατη απόφαση του Κοινοβουλίου της Σουηδίας για τη γενοκτονία Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων.
Δεύτερον το γεγονός ότι πλέον όλος ο πλανήτης μιλάει για να ένα ζήτημα που πάρα πολλά χρόνια ήταν στο περιθώριο της διεθνούς πολιτικής και τέλος το ότι για πρώτη φορά φέτος στην Τουρκία πραγματοποιήθηκαν αντίστοιχες εκδηλώσεις «για ένα ζήτημα που ο Τουρκικός λαός δεν γνωρίζει», όπως το συνέδριο της 24ης Απριλίου στη μνήμη του δολοφονημένου Τούρκου και αρμενικής καταγωγής δημοσιογράφου Χραν Ντίνκ και η αντίστοιχη εκδήλωση στην πλατεία Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης στη μνήμη όσων υπέστησαν δολοφονίες, βιασμούς και διώξεις κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας.
«Η εκδήλωση αυτή δίνει συμβολισμούς και ουσία σε μία νέα πραγματικότητα η οποία ανοίγει ένα ζήτημα που θα οδηγήσει στη συναδέλφωση, ειρηνική συμβίωση και κυρίως συνεργασία μεταξύ των λαών» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μαλκίδης.
Στην ομιλία του κ. Μαλκίδης, πέραν της ιστορικής αναδρομής που έκανε στο «Έγκλημα της Σιωπής» (όπως έχει χαρακτηριστεί η γενοκτονία των Αρμενίων), αναφέρθηκε διεξοδικά στα νέα δεδομένα που έχουν προκύψει στο διεθνές πολιτικό σκηνικό αναφορικά με την αναγνώριση της Γενοκτονίας από τους Τούρκους ενώ παρουσίασε στοιχεία και παραμέτρους που έχουν έρθει τα τελευταία χρόνια στο φως της δημοσιότητας. Σήμερα ένα αιώνα σχεδόν μετά τη Γενοκτονία η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της Γενοκτονίας που διέπραξαν οι προκάτοχοι της το 1915 και συνεχίζει να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα παρά τις συστάσεις των Διεθνών Οργανισμών όμως η ελπίδα και η προσδοκία για έναν κόσμο δίκαιο και ειρηνικό, βασισμένο στην αλήθεια, παραμένει.
Η εκδήλωση διανθίστηκε με μουσικές παρεμβάσεις από τους Κατερίνα Γρηγοριάδου, Ασμίκ Μπεκλαριάν, Χριψιμέ Ντανελιάν και Γιώργο Παπουτσή

Το αποσιωπημένο έγκλημα στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής

Η αρμενική εθνική επιτροπή Ελλάδας σε συνεργασία με την αρμενική κοινότητα Κομοτηνής διοργανώνουν εκδήλωση για την 95η επέτειο της γενοκτονίας των Αρμενίων από την Τουρκία, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 25 Απριλίου 2010 και ώρα 11.30 π.μ. στο «Πολιτιστικό Κύτταρο» Κομοτηνής (πρώην ΡΕΞ).

Ομιλητής θα είναι ο δρ. Θεοφάνης Μαλκίδης ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα: «Η γενοκτονία των Αρμενίων: Το αποσιωπημένο έγκλημα στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής».

Ο Θεοφάνης Μαλκίδης είναι διδάκτωρ Κοινωνικών Επιστημών και είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των γενοκτονιών η οποία το 2007 αναγνώρισε τη γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων.
Έχει τιμηθεί από το Συμβούλιο Τύπου των Εθνικών Κοινοτήτων του Καναδά για τη συνεισφορά του στην προαγωγή του πολιτισμού και την αλληλοκατανόηση μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων του Καναδά.

Το πρόγραμμα έχει ως εξής:
Εναρκτήριος λόγος:
Ντικρανουή Γκιουμουσιάν – Παπατσή,
χαιρετισμός: του υπουργού Γ. Πεταλωτή,
χαιρετισμοί: εκπροσώπων αρχών, κομμάτων και φορέων,
ομιλία: του δρ. Θεοφάνη Μαλκίδη.
Μουσική παρέμβαση: Κατερίνα Γρηγοριάδου, Ασμίκ Μπεγκλαριάν, Χριψιμέ Ντανιελιάν, Γιώργος Παπουτσής.

Σάββατο 24 Απριλίου 2010

Ο Σύλλογος Εβριτών Δράμας «ο Έβρος», και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μαυρολεύκης Δράμας, με την υποστήριξη του Δήμου Δράμας και του Δήμου Σιταγρών Δράμας, οργανώνουν εκδήλωση για τη Θράκη.
Στην εκδήλωση η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Δημοτικό Ωδείο Δράμας το Σάββατο 24 Απριλίου 2010 και ώρα 7:30 μμ θα μιλήσει ο Φάνης Μαλκίδης.

Στην εκδήλωση συμμετέχουν οι χορευτικές ομάδες του Συλλόγου Εβριτών Δράμας «ο Έβρος», του Πολιτιστικού Συλλόγου Μαυρολεύκης Δράμας και του Κέντρου Παιδικής Μέριμνας του Δήμου Δράμας

Εκδόσεις Αιγαίον. Σειρά Μικρή Κυπριακή Βιβλιοθήκη αρ. 2. Λευκωσία
ISBN 978-9963-596-31-7
[www.yialousa.org] e-mail: yialousa@cytanet.com.cy,

Η δεκαετία του 1950 αποτέλεσε τη χρονική περίοδο που χαρακτηρίστηκε από την κυριαρχία του Κυπριακού ζητήματος στον Ελληνικό κόσμο, αλλά και παγκόσμια. Το δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση -Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, ο απελευθερωτικός αγώνας 1955-1959, οι συμφωνίες Ζυρίχης- Λονδίνου, αποτέλεσαν παραμέτρους του Κυπριακού στη δεκαετία του 1950. Με την Κύπρο ασχολήθηκε σύσσωμη η ελληνική πολιτική και κοινωνία και υπήρξε μία πρωτοφανή κινητοποίηση κοινωνικών ομάδων, τάξεων, επαγγελματικών φορέων και κυρίως της νεολαίας. Μάλιστα αυτή έδωσε και φόρο αίματος στις μεγάλες διαδηλώσεις.
Ο Ιωάννης Πασαλίδης (1885- 1968), σημαντική πολιτική προσωπικότητα που πρωταγωνίστησε στη δεκαετία του Κυπριακού, αποτέλεσε την προσωποποίηση της ελληνικής ιστορίας του 19ου και 20ου αιώνα, την προσωποποίηση της διαδρομής των Ελλήνων της καθ΄ ημάς Ανατολής. Πόντιος, ο οποίος κατέφυγε στη Ρωσία για σωτηρία από την Τουρκική καταπίεση και γενοκτονία, με σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση και στη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης, δραστηριότητα για την ανάδειξη της γενοκτονίας των Ελλήνων, προσφυγιά στην Ελλάδα, προσφορά στον προσφυγικό πληθυσμό, ανιδιοτελής κοινωνική δράση, φυλάκιση στην κατοχή, παρουσία στις δύσκολες μεταπολεμικές και μετεμφυλιακές δεκαετίες.
Ο Ι. Πασαλίδης υπήρξε μία σημαντική πολιτική προσωπικότητα με καθολική αποδοχή, πρωτοπόρος στους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη, ελευθερία, εθνική ανεξαρτησία, προάσπιση των συμφερόντων του Ελληνικού λαού. Όλα αυτά τα συνδύασε με την ηθική, με την πραότητά του, την οξυδέρκειά του και την ουσία των παρεμβάσεών του.
Το βιβλίο διερευνά την πολιτική παρουσία του προέδρου της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ) Ιωάννη Πασαλίδη και τις παρεμβάσεις του για την Κύπρο, όπως αναπτύχθηκαν εντός της Βουλής των Ελλήνων στη δεκαετία του 1950. Το βιβλίο καταγράφει μέσα από τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Βουλής τις αγορεύσεις, τις παρεμβάσεις, τα επερωτήσεις, τους λόγους, τα κείμενα του Ιωάννη Πασαλίδη. Το βιβλίο συμβάλλει στη διερεύνηση μίας εκ των πολλών πτυχών δράσης του Ι. Πασαλίδη, αυτής που σχετίζεται με την Κύπρο και κάνει ευρύτερα γνωστή τη δραστηριότητα του πολιτικού ανδρός, ο οποίος έβαλε το εθνικό πάνω από το κομματικό ή το προσωπικό συμφέρον.
Όπως σημειώνεται στο βιβλίο, η πολιτική προσωπικότητα του Ιωάννη Πασαλίδη ενσάρκωσε ένα μεγάλο μέρος των οραμάτων του ελληνικού λαού για την Κύπρο- η μεγάλη εκλογική δύναμη που ανέδειξε την ΕΔΑ αξιωματική αντιπολίτευση το 1958 οφείλεται κατά τη γνώμη μας κυρίως σε αυτή τη στάση- προκαλώντας τον πανικό στις δυνάμεις της υποχώρησης. Παρά τα πάθη και τις διώξεις, το διχασμό, ο Ιωάννης Πασαλίδης ένωσε τους ανθρώπους που πίστευαν στο δίκαιο του αγώνα του ελληνικού λαού στην Κύπρο, καταγγέλλοντας την υποχώρηση, την υποτέλεια και την παράδοση. Το βιβλίο είναι χρήσιμο, όχι μόνο για την γνώση των παρεμβάσεών του Ι. Πασαλίδη για την Κύπρο στη Βουλή των Ελλήνων, αλλά και για την κατανόηση της στάσης της ελλαδικής πολιτικής ηγεσίας.

Ο Φάνης Μαλκίδης είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης για τη Μελέτη των Γενοκτονιών και έχει τιμηθεί από το Συμβούλιο Τύπου των Εθνικών Κοινοτήτων του Καναδά για την συνεισφορά του στον πολιτισμό και την αλληλοκατανόηση μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων.

Η Γενοκτονία των Ελλήνων και οι αμερικανικές πηγές.

Μέρος της εισήγησης στο 30ο συνέδριο για το Ολοκαύτωμα και τη Γενοκτονία. Πανεπιστήμιο Millersville Πενσυλβάνια ΗΠΑ

Όπως είναι γνωστό η έννοια «γενοκτονία» εκφράζεται για πρώτη φορά το 1944 από τον Ραφαήλ Λέμκιν (Raphael Lemkin) καθηγητή του Πανεπιστημίου του Γέιλ και αναδείχθηκε λίγο πριν από τη Δίκη της Νυρεμβέργης. O Λέμκιν για να στηρίξει τα επιχειρήματά του αναφέρθηκε (και) στις μαζικές σφαγές- εξόντωση των Ελλήνων και των Αρμενίων και χρησιμοποίησε την ελληνική λέξη γένος (οικογένεια ή φυλή) και –cidium (λατινική λέξη που σημαίνει σκοτώνω) για να εισάγει τον όρο Γενοκτονία.
Στην πραγματικότητα, η σκέψη του Lemkin για ένα νόμο της διεθνούς κοινότητας που θα τιμωρεί τους δράστες ενός μαζικού εγκλήματος, που αρχικά ονόμασε “Έγκλημα της Βαρβαρότητας”, δεν ήρθε ως απάντησή του στο Ολοκαύτωμα αλλά μετά από τις σφαγές των Αρμενίων το 1915, των Ελλήνων και των Ασσυρίων εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Εκτός από τον Λέμκιν, ο πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη Τζώρτζ Χόρτον μέσα από τα βιβλία του «Αναφορικά με την Τουρκία», και «Η κατάρα η Μικράς Ασίας», μαζί με αυτά του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία Χένρυ Μοργκεντάου («Τα μυστικά του Βοσπόρου»), αποτελούν σημαντικά τεκμήρια διάπραξης του μαζικού εγκλήματος.
Μαζική βία, συλλήψεις γυναικών και παιδιών, βίαιοι εξισλαμισμοί, πορείες θανάτου, μαζικές δολοφονίες, διώξεις, εκτοπίσεις, εγκλήματα που επιβεβαιώνονται από τις αμερικανικές πηγές.
Σχεδόν 1.000.000 Έλληνες από ένα πληθυσμό πάνω από 2.600.000 εξαφανίσθηκαν, εξόντωση η οποία αποτελεί γενοκτονία, στον τύπο της (άρθρο 2 της Σύμβασης του ΟΗΕ για την πρόληψη και την καταστολή της γενοκτονίας ) και την ουσία της έννοιας της γενοκτονίας.
Ο Χένρυ Μοργκεντάου («Η δολοφονία ενός έθνους Νέα Υόρκη 1974) επέστησε την προσοχή στο γεγονός ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των αρμενικών σφαγών ήταν παρόμοιες με εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου και εναντίον των Ελλήνων. «Οι Τούρκοι υιοθέτησαν τις [ίδιες] μεθόδους ενάντια στους Έλληνες που είχαν χρησιμοποιήσει ενάντια στις Αρμενίους. Τους πήραν στον οθωμανικό στρατό, και [έπειτα] τους μετέφεραν σε χιλιάδες τάγματα εργασίας… αυτοί οι Έλληνες στρατιώτες πέθαναν από το κρύο, την πείνα και άλλες στερήσεις, ακριβώς όπως οι Αρμένιοι… οι Έλληνες μαζεύτηκαν παντού στις ομάδες. Κατόπιν, κάτω από την υποσχεθείσα προστασία των τούρκων χωροφυλάκων, μεταφέρθηκαν στις εσωτερικές περιοχές [της Ανατολίας]» .
Η μαρτυρία του Μοργκεντάου αναφορικά με το θέμα της πρόθεσης της γενοκτονίας, συνεχίζεται ως εξής: « Όταν οι τουρκικές αρχές έδωσαν διαταγή να εφαρμοστεί το μέτρο των εκτοπίσεων δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να απαγγείλουν την καταδίκη σε θάνατο ενός ολόκληρου λαού. Οι Τούρκοι ιθύνοντες είχαν πλήρη συνείδηση αυτού του γεγονότος και δεν προσπαθούσαν καθόλου να το αποκρύψουν στις συνομιλίες τους μαζί μου.» Ο Μοργκεντάου εκτός από τη συμβολή του στην ανάδειξη του εγκλήματος, αποτέλεσε και πρόεδρος της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων που περιέθαλψε τους επιζώντες απογόνους των θυμάτων.
Οι αμερικανικές πηγές και γενικότερα η έρευνα που έγινε και γίνεται στις ΗΠΑ αποτελούν σημαντικότατα τεκμήρια και εφόδια για την έρευνα της Γενοκτονίας. Είναι τα μέσα με τα οποία πολλοί Αμερικανοί πολιτικοί, ερευνητές και συγγραφείς αποδεικνύουν το μαζικό έγκλημα εναντίον των Ελλήνων. Είναι οι σύμμαχοί μας στην προσπάθεια για διεθνοποίηση και αναγνώριση.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νέας Βύσσας «Στέφανος Καραθεοδωρής» σε συνεργασία με τον Δήμο Νέας Βύσσας και το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Νέας Βύσσας, διοργάνωσαν το Σάββατο 17 Απριλίου και την Κυριακή 18 Απριλίου 2010, μία ειδικής σημασίας εκδήλωση με θέμα: «Ένα γένος μια ιστορία. Οι απόγονοι Καραθεοδωρή στον τόπο τους».

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν τα δισέγγονα του Στεφάνου Καραθεοδωρή αλλά και από την μεριά του Κωνσταντίνου, απόγονοι, οι οποίοι έκαναν και μια ευγενική δωρεά για την προτομή του Στέφανου Καραθεοδωρή, τα αποκαλυπτήρια της οποίας έγιναν την Κυριακή στην κεντρική πλατεία της Νέας Βύσσας, μπροστά από το Πνευματικό Κέντρο.
Δωρεές έγιναν και σε τεκμήρια της οικογένειας προς τη διαμόρφωση του Μουσείου για τους Καραθεοδωρή, όπως και από την κόρη του συγγραφέα Τάκη Τσονίδη, η οποία δώρισε ένα χάρτη τον οποίο έκανε ο καταγόμενος από την Αδριανούπολη, Οικουμενικός Πατριάρχης και εθνομάρτυρας Κύρριλος ΣΤ΄ συγγενής των Καραθεοδωρή.
Η εκδήλωση ξεκίνησε το Σάββατο όπου υπήρξε προσκύνημα στους τάφους του Στεφάνου και Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή στην Κωνσταντινούπολη όπου τελέστηκε και επιμνημόσυνη δέηση στο Νεοχώρι, στο προαύλιο της Παναγίας Κουμαριώτισσας, και στη συνέχεια ακολούθησε επίσκεψη στο Φανάρι και συνάντηση με τον Οικουμενικό Πατριάρχη.

Την Κυριακή 18 Απριλίου έγιναν τα αποκαλυπτήρια προτομής του Γενάρχη της οικογενείας Καραθεοδωρή, Ιατρού και Λόγιου Στέφανου Θ. Καραθεοδωρή, στο Πνευματικό Κέντρο Νέας Βύσσας και στη συνέχεια η αναγόρευση των απογόνων Καραθεοδωρή σε επίτιμους δημότες του Δήμου Βύσσας.
Αμέσως μετά ξεκίνησε η ημερίδα για την οικογένεια Καραθεοδωρή, η οποία περιλάμβανε τις εξής εισηγήσεις:
- Οικογένεια Καραθεοδωρή: το ιστορικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον τον κ. Μαλκίδη Φάνη.

- Η ζωή και το έργο του Ιατρού και Λόγιου Στέφανου Θ. Καραθεοδωρή (1789 – 1867) από τον καθηγητή και απόγονο του Στεφάνου Θ. Καραθεοδωρή κ. Πηλαβάκη Παύλου

-Η θεωρία των somas του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή από τον κοσμήτορα της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Δ.Π.Θ κ. Βουγιουκλή Θωμά.

- Η ζωή και το έργο του μεγάλου μαθηματικού Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή από τον μαθηματικό - συγγραφέα κ. Σπανδάγο Ευάγγελο.

-Μουσείο Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας και Κων/νος Καραθεοδωρή από τον Λέκτορα του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Συμεωνίδη Χρυσολέων.

Μετά το τέλος της ημερίδας απονεμήθηκε τιμητική πλακέτα στον δυο φορές βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών μαθηματικό - συγγραφέα Ευάγγελο Σπανδάγο, για την μεγάλη συμβολή του στην προβολή της ζωής και του έργου του Κωνσταντίνου Σ. Καραθεοδωρή και στον εκδότη του περιοδικού «Βορέας» κ. Παπαθανάκη Σταύρο για την ανάδειξη της ιστορικής αλήθειας και την ουσιαστική στήριξή του στις προσπάθειές για την ίδρυση Μουσείου στη Νέα Βύσσα.

Την εκδήλωση παρακολούθησαν πολλοί πολίτες της Νέας Βύσσας και τη χαιρέτησαν ο υφυπουργός Εσωτερικών Γ. Ντόλιος, οι βουλευτές Ο. Ρενταρή και Α. Δερεμετζόπουλος, ο έπαρχος Β. Έβρου Π. Αντωνιάδης, ο Δήμαρχος Νέας Βύσσας Π. Σιανκούρης και ο πρόεδρος του Συλλόγου Σ. Καραθεοδωρή Χ. Ορμανλίδης΄. Την εκδήλωση συντόνισε ο δημοσιογράφος Ν. Πετρίδης

1 Proposal for Parliament Decision
1. The Parliament announces to the government its decision in reference to what is stated in the motion regarding Sweden recognizing the 1915 genocide against Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans and Pontic Greeks.
2. The Parliament announces to the government its decision in reference to what is stated in the motion that Sweden should act within EU and UN for an international recognition of the 1915 genocide against Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans and Pontic Greeks.
3. The Parliament announces to the government its decision in reference to what is stated in the motion that Sweden should act for Turkey to recognize the 1915 genocide against Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans and Pontic Greeks.
2 Background
“Forum for living history is an authority which has the mission to – with basis in the Holocaust – work with issues which concern tolerance, democracy and human rights. By illuminating the darkest pieces of the human history we want to affect the future.”
So reads the description of an agency which works on mission by order of the Swedish Government and educates, among others, about the 1915 genocide. The lesson of history is one of the cornerstones of the present-day democracies where we have learned of our mistakes and by preventing repetition of earlier errors we strive for a better future. However, a prevention of future missteps, especially if these are known from the history, can not be implemented if one does not openly recognizes committed errors. Thus, history revisionism is a dangerous tool for facilitating repetition of the dark pages of the history.
The 1915 genocide foremost engulfed Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans and Pontic Greeks, but later came to also affect other minorities. It was the dream of a large Turanic Empire, Great Turan, which caused the Turkish leaders wanting to ethnically homogenize the remains of the decaying Ottoman Empire at the turn of the 19th century. This was achieved under the cover of the ongoing world war, when the Armenian, Assyrian/Syrian/Chaldean and Pontic Greek population of the empire were, almost entirely, annihilated. Researchers estimate that about 1,500,000 Armenians, between 250,000 and 500,000 Assyrians/Syrians/Chaldeans and about 350,000 Pontic Greeks have been killed or disappeared.
During the short period following the Turkish defeat in 1918 until the time when the Turkish nationalistic movement, under the leadership of Mustafa Kemal, the genocide was discussed openly. Political and military leaders stood on trial, accused for “war crimes” and “committed crimes against humanity”. Several of them were found guilty and sentenced to the death or prison. During these trials horrible details about the persecution of the minorities in the Ottoman Empire were reveled. Thus, Turkey went through the same phase as the one Germany experienced after the Second World War. However, the process was short-lived. The emergence of the Turkish nationalistic movement and the dissolution of the Sultanate resulted in the discontinuation of the trials and the majority of the accused were set free. Almost, the entire remaining Christian population – Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans, and Pontic Greeks – were expelled from areas they had inhabited for over thousands of years.
3 UN Genocide Convention 1948, the European Parliament and Official Recognitions
Raphael Lemkin, the Polish-Jewish lawyer who coined the term “genocide” during the 1940s and was the father of the UN Convention of Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, was fully aware of the 1915 genocide and the failure of the international community to intervene. His revision of the definition was adopted in the UN Convention which reads as follows:
Article 2) In the present Convention, genocide means any of the following acts committed with intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnical, racial or religious group, as such:
- Killing members of the group;
- Causing serious bodily or mental harm to members of the group;
- Deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction in whole or in part;
- Imposing measures intended to prevent births within the group;
- Forcibly transferring children of the group to another group.
Furthermore, it is established that the present-day UN Convention from 1948 is not a new legislation, but merely a ratification of existing international laws on “crimes against humanity” which were stated in the Sèvres Treaty, Article 230 (1920). Even more important is the fact that the UN Convention on the Non-Applicability of Statutory Limitations to War Crimes and Crimes Against Humanity, adopted on November 26, 1968, in power since November 11, 1970, which ratifies its retroactive an non-prescriptive nature. Of this very reason, both massacres in the Ottoman Empire and the Holocaust are cases of genocide in accordance to the UN Convention, in spite the fact that both occurred before the Convention was established.
During the history of UN two larger studies/reports have been conducted on the crime of genocide. The first was the so-called Ruhashyankiko Report, from 1978, and the second was the Whitaker Report, conducted by Benjamin Whitaker in 1985 (Economic and Social Council Commission on Human Rights, Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities, Thirty-eighth session, Item 4 of the provisional agenda, E/CN.4/Sub.2/1985/6).
The 1915 genocide is mentioned in several places in as an example of committed genocides during the 20th century. The report was voted on in the Subcommittee of the UN Committee for Human Rights with the voices 14 against 1 (4 abstentions) in August, 1985. On June 18, 1987, the European Parliament officially recognized the Armenian genocide. Since 1965, that is, the 50th anniversary of the genocide, several countries and organizations have officially recognized the 1915 genocide, among others Uruguay (1965), Cypress (1982), Russia (1995), Greece (1996), Lebanon (1997), Belgium (1998), France (1998), Italy (2000), The Vatican (2000), Switzerland (2003), Argentina (2003), Canada (2004), Slovakia (2004), Netherlands (2004), Poland (2005), Venezuela (2005), Germany (2005), Lithuania (2005), and Chile (2007).
4 The Research on the 1915 Genocide and Swedish Knowledge
Second to the Holocaust, the 1915 genocide is regarded as the most studied case in the modern time. Today a broad and interdisciplinary consensus exists among an overwhelming majority of genocide scholars who regard the massacres in the Ottoman Empire during World War I as genocide and which is referred by the scholars as the “genocide prototype” (while the Holocaust is called the “genocide paradigm”). The International Association of Genocide Scholars (IAGS), an independent world leading and interdisciplinary authority within the area, has in several occasions ratified a consensus in this matter, namely: June 13, 1997, June 13, 2005, October 5, 2007 and April 23, 2008. The resolution from July 13, 2007 reads as follows:
WHEREAS the denial of genocide is widely recognized as the final stage of genocide, enshrining impunity for the perpetrators of genocide, and demonstrably paving the way for future genocides;
WHEREAS the Ottoman genocide against minority populations during and following the First World War is usually depicted as a genocide against Armenians alone, with little recognition of the qualitatively similar genocides against other Christian minorities of the Ottoman Empire;
BE IT RESOLVED that it is the conviction of the International Association of Genocide Scholars that the Ottoman campaign against Christian minorities of the Empire between 1914 and 1923 constituted a genocide against Armenians, Assyrians, and Pontian and Anatolian Greeks.
BE IT FURTHER RESOLVED that the Association calls upon the government of Turkey to acknowledge the genocides against these populations, to issue a formal apology, and to take prompt and meaningful steps toward restitution.
ON June 8, more than 60 world leading genocide experts signed an appeal directed to the members of the Parliament where they dismissed the claims about disunity among scholars regarding the 1915 genocide. The research must continue and both Turkey and the world must secure the possibilities for an open, independent and undisturbed atmosphere, among others by Turkey having to give full access to its archives as well as allowing similar discussions without scientist, authors, journalists and publishers risking prosecution for having commented on the reality of the genocide.
New research at Uppsala University witnesses also about a genuine Swedish knowledge of the 1915 genocide. Swedish Foreign Ministry and General Staff Head Quarters were fully informed about the ongoing annihilation through reports which the Swedish Ambassador Per Gustaf August Cosswa Anckarsvärd and the Swedish Military Attaché Einar af Wirsén (both stationed in Constantinople) sent to Stockholm. Among others one can read the following:
• Anckarsvärd, July 6, 1915: “Mr. Minister, The persecutions of the Armenians have reached hair-raising proportions and all points to the fact that the Young Turks want to seize the opportunity, since due to different reasons there are no effective external pressure to be feared, to once and for all put an end to the Armenian question. The means for this are quite simple and consist of the extermination of the Armenian nation.”
• Anckarsvärd, July 22, 1915: “It is not only the Armenians, but also the Turkish subjects of Greek nationality who at the present are subjected to severe persecutions… According to Mr.Tsamados [Greek chargé d’affaires] it [the deportations] can not be any other issue than an annihilation war against the Greek nation in Turkey …”
• Anckarsvärd, September 2, 1915: “The six so-called Armenian vilayets seem to be totally cleansed from, at least, its Armenian-Catholic Armenians… It is obvious that the Turks are taking the opportunity to, now during the war, exterminate the Armenian nation so that when the peace comes no Armenian question longer exists.”
• Wirsén, May 13, 1916: “ The health situation in Iraq is horrifying. Typhus fever claims numerous victims. The Armenian persecutions have to a large degree contributed to the spreading of the disease, since the expelled [Armenians] in hundred thousands have died from hunger and deprivation along the roads.”
• Anckarsvärd, January 5, 1917: “ The situation would have been different if Turkey had followed the advice of the Central Powers in letting them organise the question of provisioning etc…Even worse than this is, however, the extermination of Armenians, which, perhaps, could have been prevented if German advisers had in time received authority over the civilian administration as the German officers actually practise over army and navy.”
• Envoy Ahlgren, August 20, 1917: “The high prices continue to climb… There are several reasons:… and finally the strong decreasing of labour power, caused partly by the mobilisation but partly also by the extermination of the Armenian race”.
In his memoirs “Memories from Peace and War” (1942), Wirsén dedicated an entire chapter to the genocide. In “The Murder of a Nation”, Wirsén writes that:
“Officially, these [the deportations] had the goal to move the entire Armenian population to the steppe regions of Northern Mesopotamia and Syria, but in reality they aimed to exterminate the Armenians, whereby the pure Turkish element in Asia Minor would achieve a dominating position.… The annihilation of the Armenian nation in Asia Minor must upset all human feelings. The way in which the Armenian issue was solved was hair-raising.”
In addition to these, there are numerous eyewitness accounts which missionaries and field workers such as Alma Johansson, Maria Anholm, Lars Erik Högberg, E. John Larson, Olga Moberg, Per Pehrsson and others published. Hjalmar Branting was the very first person, who long before Lemkin, used the term genocide (“folkmord”) when he, on March 26, 1917, called the persecutions against the Armenians as “an organized and systematic genocide, worse than what we ever have seen in Europe”.
A recognition of the 1915 genocide is not only important in order to redress the affected ethic groups and minorities which still live in Turkey, but also for the promotion of Turkey’s development. Turkey can not become a better democracy if the truth about its past is denied. The Armenian journalist Hrant Dink was murdered for having openly expressed himself regarding thegenocide and several others have been prosecuted by the same infamous Paragraph 301. The latest changes of the law by the Turkish Government are purely cosmetic and do not imply any changes what so ever. It is said that history should be left to historians and we completely support that. However, it is the responsibility of the politicians to act in accordance to historic facts and historic research. Furthermore, a Swedish recognition of the truth and a historic fact should not imply any hinder for either the reform work in Turkey or Turkey’s EU negotiations. With basis in what we have stated above, we consider that Sweden should recognize the 1915 genocide against Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans, and Pontic Greeks. This should the Parliament present as its consideration to the Government.
Furthermore, we do consider that Sweden should act internationally, within the framework for EU and UN, for an international recognition of the 1915 genocide against Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans, and Pontic Greeks. This should the Parliament present as its consideration to the Government.
As long as countries such as Sweden does not confront Turkey with the truth and the facts which are at hand, Turkey can not go further on its path to an more open society, a better democracy and fully open up its possibilities for a membership in EU. Thus, Sweden should act for Turkey to recognize the 1915 genocide against Armenians, Assyrians/Syrians/Chaldeans, and Pontic Greeks. This should the Parliament present as its consideration to the Government.
Alice Åström (Left) Annelie Enochson (Christian Democrat) Bodil Ceballos (Green) Christopher Ödmann (Green) Esabelle Dingizian (Green) Fredrik Malm (Liberal) Hans Linde (Left) Helena Leander (Green) Kalle Larsson (Left) Lars Ohly (Left) Lennart Sacrédeus (Christian Democrat) Mats Pertoft (Green) Max Andersson (Green) Nikos Papadopoulos (Social Democrat) Yilmaz Kerimo (Social Democrat).

Εκδόσεις Αιγαίον. Σειρά Μικρή Κυπριακή Βιβλιοθήκη αρ. 2. Λευκωσία
ISBN 978-9963-596-31-7
[www.yialousa.org] e-mail: yialousa@cytanet.com.cy,

Η δεκαετία του 1950 αποτέλεσε τη χρονική περίοδο που χαρακτηρίστηκε από την κυριαρχία του Κυπριακού ζητήματος στον Ελληνικό κόσμο, αλλά και παγκόσμια. Το δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση -Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, ο απελευθερωτικός αγώνας 1955-1959, οι συμφωνίες Ζυρίχης- Λονδίνου, αποτέλεσαν παραμέτρους του Κυπριακού στη δεκαετία του 1950. Με την Κύπρο ασχολήθηκε σύσσωμη η ελληνική πολιτική και κοινωνία και υπήρξε μία πρωτοφανή κινητοποίηση κοινωνικών ομάδων, τάξεων, επαγγελματικών φορέων και κυρίως της νεολαίας. Μάλιστα αυτή έδωσε και φόρο αίματος στις μεγάλες διαδηλώσεις.
Ο Ιωάννης Πασαλίδης (1885- 1968), σημαντική πολιτική προσωπικότητα που πρωταγωνίστησε στη δεκαετία του Κυπριακού, αποτέλεσε την προσωποποίηση της ελληνικής ιστορίας του 19ου και 20ου αιώνα, την προσωποποίηση της διαδρομής των Ελλήνων της καθ΄ ημάς Ανατολής. Πόντιος, ο οποίος κατέφυγε στη Ρωσία για σωτηρία από την Τουρκική καταπίεση και γενοκτονία, με σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση και στη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης, δραστηριότητα για την ανάδειξη της γενοκτονίας των Ελλήνων, προσφυγιά στην Ελλάδα, προσφορά στον προσφυγικό πληθυσμό, ανιδιοτελής κοινωνική δράση, φυλάκιση στην κατοχή, παρουσία στις δύσκολες μεταπολεμικές και μετεμφυλιακές δεκαετίες.
Ο Ι. Πασαλίδης υπήρξε μία σημαντική πολιτική προσωπικότητα με καθολική αποδοχή, πρωτοπόρος στους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη, ελευθερία, εθνική ανεξαρτησία, προάσπιση των συμφερόντων του Ελληνικού λαού. Όλα αυτά τα συνδύασε με την ηθική, με την πραότητά του, την οξυδέρκειά του και την ουσία των παρεμβάσεών του.
Το βιβλίο διερευνά την πολιτική παρουσία του προέδρου της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ) Ιωάννη Πασαλίδη και τις παρεμβάσεις του για την Κύπρο, όπως αναπτύχθηκαν εντός της Βουλής των Ελλήνων στη δεκαετία του 1950. Το βιβλίο καταγράφει μέσα από τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Βουλής τις αγορεύσεις, τις παρεμβάσεις, τα επερωτήσεις, τους λόγους, τα κείμενα του Ιωάννη Πασαλίδη. Το βιβλίο συμβάλλει στη διερεύνηση μίας εκ των πολλών πτυχών δράσης του Ι. Πασαλίδη, αυτής που σχετίζεται με την Κύπρο και κάνει ευρύτερα γνωστή τη δραστηριότητα του πολιτικού ανδρός, ο οποίος έβαλε το εθνικό πάνω από το κομματικό ή το προσωπικό συμφέρον.
Όπως σημειώνεται στο βιβλίο, η πολιτική προσωπικότητα του Ιωάννη Πασαλίδη ενσάρκωσε ένα μεγάλο μέρος των οραμάτων του ελληνικού λαού για την Κύπρο- η μεγάλη εκλογική δύναμη που ανέδειξε την ΕΔΑ αξιωματική αντιπολίτευση το 1958 οφείλεται κατά τη γνώμη μας κυρίως σε αυτή τη στάση- προκαλώντας τον πανικό στις δυνάμεις της υποχώρησης. Παρά τα πάθη και τις διώξεις, το διχασμό, ο Ιωάννης Πασαλίδης ένωσε τους ανθρώπους που πίστευαν στο δίκαιο του αγώνα του ελληνικού λαού στην Κύπρο, καταγγέλλοντας την υποχώρηση, την υποτέλεια και την παράδοση. Το βιβλίο είναι χρήσιμο, όχι μόνο για την γνώση των παρεμβάσεών του Ι. Πασαλίδη για την Κύπρο στη Βουλή των Ελλήνων, αλλά και για την κατανόηση της στάσης της ελλαδικής πολιτικής ηγεσίας.

Ο Φάνης Μαλκίδης είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης για τη Μελέτη των Γενοκτονιών και έχει τιμηθεί από το Συμβούλιο Τύπου των Εθνικών Κοινοτήτων του Καναδά για την συνεισφορά του στον πολιτισμό και την αλληλοκατανόηση μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων.

ΝΕΑ ΒΥΣΣΑ 17 – 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010

ΣΤΕΦΑΝΟΣ Θ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
1789 - 1867

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
1833 - 1906

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Σ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
1873 - 1950
ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΑΣ ΒΥΣΣΑΣ
“ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ”

ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ
ΔΗΜΟΣ ΒΥΣΣΑΣ
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΒΥΣΣΑΣ

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ
ΤΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ - ΕΒΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ

Σάββατο 17 Απριλίου 2010
Επίσκεψη στην Κωνσταντινούπολη.

- Προσκύνημα στους τάφους των Στεφάνου και Αλεξάνδρου
Καραθεοδωρή στο Νεοχώρι Κωνσταντινούπολης.

- Τέλεση επιμνημόσυνης δέησης.

- Μετάβαση στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και συνάντηση με τον Οικουμενικό Πατριάρχη.

Κυριακή 18 Απριλίου 2010

09:00 Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Νέας Βύσσας.

10:30 Αποκαλυπτήρια προτομής του Γενάρχη της οικογενείας Καραθεοδωρή, Ιατρού και Λόγιου Στέφανου Θ. Καραθεοδωρή.
(Ευγενική δωρεά των απογόνων Καραθεοδωρή)

11:30 Κτήμα Δεξιώσεων Principal
- Χαιρετισμοί επισήμων
- Αναγόρευση των απογόνων Καραθεοδωρή σε επίτιμους δημότες του Δήμου Βύσσας.
- Οικογένεια Καραθεοδωρή : το ιστορικό , κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον
από τον λέκτορα του Δ.Π.Θ κ. Μαλκίδη Φάνη .
- Η ζωή και το έργο του Ιατρού και Λόγιου Στέφανου Θ. Καραθεοδωρή
(1789 – 1867) από τον καθηγητή και απόγονο του Στεφάνου Θ. Καραθεοδωρή
κ. Πηλαβάκη Παύλο.
- Η θεωρία των somas , από τον κοσμήτορα της Σχολής Επιστημών αγωγής του
Δ.Π.Θ κ. Βουγιουκλή Θωμά.
- Η ζωή και το έργο του μεγάλου μαθηματικού Κωνσταντίνου Σ. Καραθεοδωρή από τον μαθηματικό – συγγραφέα κ. Σπανδάγο Ευάγγελο.
- Μουσείο Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας και Κων/νος Καραθεοδωρή,
από τον Λέκτορα του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών
κ. Συμεωνίδη Χρυσολέων
- Απονομή τιμητικής πλακέτας στον δυο φορές βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών μαθηματικό – συγγραφέα Ευάγγελο Σπανδάγο, για την μεγάλη συμβολή του στην προβολή της ζωής και του έργου του Κωνσταντίνου Σ. Καραθεοδωρή (έκδοση βιβλίου, δημοσιεύσεις, εκπομπές, ομιλίες).
- Απονομή τιμητικής πλακέτας στον εκδότη του περιοδικού «Βορέας» κ. Παπαθανάκη Σταύρο για την ανάδειξη της ιστορικής αλήθειας και την
ουσιαστική στήριξή του στις προσπάθειές για την ίδρυση Μουσείου στη Νέα Βύσσα.

- Συντονίζει και παρουσιάζει ο δημοσιογράφος: Πετρίδης Νικόλαος

Κυκλοφόρησε πρόσφατα από την Αδελφότητα Μικρασιατών Ν. Σερρών η ετήσια περιοδική έκδοση ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΣΠΙΘΑ με πλούσια όπως πάντα ύλη για τον Ελληνισμό της Ανατολής και τους Πρόσφυγες του Μεσοπολέμου.
Ο νέος τόμος, 15ος (2010) στη σειρά, περιλαμβάνει τις εξής συνεργασίες (άρθρα, μελέτες), μαρτυρίες και παρουσιάσεις:
-Στάθη Πελαγίδη, Η Οδύσσεια του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης – Ίμβρου και Τενέδου (1923 κ.ε.)
-Βενιαμίν Καρακωστάνογλου, Το έγκλημα της Γενοκτονίας και η περίπτωση του Ελληνισμού της Ανατολής
-Ιάκωβου Δ. Μιχαηλίδη, Προβλήματα ενσωμάτωσης προσφύγων στον μακεδονικό χώρο: Πρόσφυγες και γηγενείς
-Κατερίνας Περιστέρη, Μανόλης Ανδρόνικος, ένας αξέχαστος δάσκαλος και αρχαιολόγος
-Θεοφάνη Μαλκίδη, Ιστορική ταυτότητα και γενοκτονία του Θρακικού Ελληνισμού
-Πέτρου Στ. Μεχτίδη, Λιβίσι «Το μουσείο της Μικρασιατικής Καταστροφής»
-Θοδωρή Κοντάρα, Η Λαμπρή στη Μικρασιατική Ερυθραία
-Χαράλαμπου Βουρουτζίδη, Η Μητρόπολη Νικομηδείας
-Λίλας Θεοδωρίδου-Σωτηρίου, Προσφυγικά σπίτια στην πόλη των Σερρών
-Γιώργου Ν. Αψηλίδη, Τα Παμπροσφυγικά συνέδρια των Σερρών. Πολιτική και συλλογικότητα των προσφύγων τη δεκαετία του ΄20
-Απόστολου Καρύδα, Νικόλαος Τερζόγλου. Η ψυχή της Άμυνας στη Βιθυνία.
-Γιώργου Κ. Αγγειοπλάστη, Συνοπτική καταλογογράφηση των φωτογραφικών και εντύπων ντοκουμέντων από το αρχείο της Ελπίδας Βεηλικτσίδου
-Περικλή Βακουφάρη, Εντυπώσεις από την υπηρεσία μου στα σχολεία της Κων/λης
-Μιχάλη Βαρλά, Το διακύβευμα της «Γενοκτονίας» και η ιστορία της εκκαθάρισης
των χριστιανικών πληθυσμών της Μ. Ασίας στις αρχές του 2Οου αιώνα
-Γιάννη Χατζηβασιλείου, Οι Κυδωνιές στο διάβα των αιώνων
-Νίκου Τακουρίδη, Ο Κώδικας του Μεταλλείου Ταύρου Ικονίου Μ. Ασίας
-Ελευθέριου Θ. Χατζόπουλου, Κωνσταντινούπολη και ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς. Θρήνος και θρύλος για τη Ρωμιοσύνη
-Βασίλειου Φαρασόπουλου, Καππαδοκία – Καππαδόκες – γλώσσα
-Ανέστη Ακριτίδη, Σαν της γιαγιάς το παραμύθι…( Η άλλως πως: Γιωσήφ, ένας άγγελος μ’ αιματοβαμμένα χέρια)
Μαρτυρίες:
-Πέτρου Κυριάκου, Ο πόλεμος της Άγκυρας
-Βασιλείου Τσακίρη, Μαρτυρία προσφυγιάς
-Στυλιανού Γερμανίδη, Νικητής Παφραίος παλαιστής
-Κωνσταντίνου Κατέρη, Η επίδραση της Μικρασιατικής μουσικής στη διαμόρφωση
της αστικής μουσικής παράδοσης της Ηπείρου
-Βαρβάρας Παπουτσή-Σαφούρη, Η ταπητουργία στην Κιουτάχεια
-Χαράλαμπου Ν. Χαραλαμπίδη, Βιβλιοπαρουσίαση: Β. Ι. Τζανακάρη, «Στὸ ὄνομα τῆς προσφυγιᾶς»
-Δημήτριου Στ. Αρδανιώτη, Μικτή Παραδοσιακή Χορωδία Αδελφότητας Μικρασιατών Ν. Σερρών «Ο Άγιος Πολύκαρπος». 1999-2009: Δέκα χρόνια αδιάκοπης προσφοράς στη πολιτιστική μας κληρονομιά.
-Αθανασίου Κανλή, Οι δραστηριότητες της Αδελφότητάς μας κατά το έτος 2009
Ο τόμος διατίθεται από τα γραφεία της Αδελφότητας.
Επίσης, ανακοινώνεται ότι ο επόμενος τόμος (16ος) του περιοδικού «ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΣΠΙΘΑ» θα κυκλοφορήσει στις 20 Φεβρουαρίου 2011.
Τα άρθρα, οι εργασίες κ.λ.π., των ενδιαφερομένων μπορούν να υποβληθούν, μόνο σε ηλεκτρονική μορφή, μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 2010,
ταχυδρομικά στη διεύθυνση της Αδελφότητας: Ικονίου 5, Τ.Κ. 62 125 Σέρρες
ή
ηλεκτρονικά στη διεύθυνση: mikrasiatikispitha@yahoo.gr
Για διευκρινίσεις και πληροφορίες τηλέφωνα : 23210 20267 ή 23210 65576.

Φάνης Μαλκίδης
Οι πέντε Νεομάρτυρες οι εξ Σαμοθράκης (1837) και η μνήμη τους την Κυριακή του Θωμά.

Είναι γεγονός ότι η συμβολή της Θράκης στην Εθνική Παλιγγενεσία αποτελεί ένα ακόμη μέρος της αποσιωπημένης ελληνικής ιστορίας. Μάλιστα η Θράκη έχει και αυτή ολοκαυτώματα και εξόδους ανάλογα της Χίου, των Ψαρών και του Μεσολογγίου. Ειδικότερα, στο νησί της Σαμοθράκης, η κήρυξη της επανάστασης από τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων, παρά το γεγονός της εγγύτητας προς την πρωτεύουσα του οθωμανικού κράτους. Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν δύο χιλιάδες στρατιώτες. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική, από τις χιλιάδες των νεκρών, μέχρι τις λεηλασίες των οικιών και των εκκλησιών ενώ όσοι σώθηκαν πουλήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη σαν σκλάβοι. Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί, τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας (της Χώρας), τους δολοφόνησαν σχεδόν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ί Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος δε διέσωσε μόνο ένα μέρος του συμβάντος, αλλά και την αναφορά στο τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.
Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος της Σαμοθράκης, οι Μανουήλ Παλογούδας, Μιχαήλ ο Κύπριος, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης και Γεώργιος Καλακίκος, γύρισαν το 1835 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία.
Για το λόγο αυτό μεταφέρθηκαν στην Μάκρη της Αλεξανδρούπολης, όπου ήταν η τοπική διοίκηση.
Όταν τους οδήγησαν μπροστά στον διοικητή τους ρώτησε για την καταγωγή τους και τη ζωή τους. Οι άγιοι με ήρεμο τρόπο του απάντησαν για την καταστροφή, την αποδοχή του Ισλάμ και την επιστροφή στο Χριστιανισμό.
Αφού βασανίστηκαν θανατώθηκαν στις 6 Απριλίου 1835, Δευτέρα του Θωμά. Ο Μιχαήλ ο Κύπριος κατατεμαχίστηκε από δήμιους, οι Γεώργιος Κορούνης και Θεόδωρος Δημητρίου απαγχονίστηκαν μετά από βασανιστήρια, και οι Μανουήλ Παλογούδας και Γεώργιος Καλακίκος ρίχτηκαν σε σανίδια με αιχμηρά σίδερα. O πρώτος πέθανε, ο δεύτερος όμως θανατώθηκε με όπλο. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε νεομάρτυρες του νησιού και όλης της Θράκης. Τα λείψανα των αγίων φυλάσσονται οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού, όπως και στην απέναντι Θρακική ακτή της Αλεξανδρούπολης, απεικονίζονται με φουστανέλες.
Είναι οι Άγιοι που συνδύασαν όπως άλλοι πολλοί νεομάρτυρες την πίστη στην Ορθοδοξία και τον αγώνα για Ελευθερία, τα βασικά στοιχεία της Επανάστασης και της τελικής της επιτυχίας.

Εισαγωγή
Η Σύμβαση της Ανταλλαγής που προηγήθηκε της Συνθήκης της Λοζάννης θεωρήθηκε ως η μοναδική στο είδος της περίπτωση συμφωνίας ανταλλαγής πληθυσμών σε τόσο ευρεία κλίμακα και από την πλευρά της Κοινωνίας των Εθνών (Κ।τ।Ε) προτάθηκε ως λύση σε ζητήματα μειονοτήτων। Είναι γεγονός πάντως ότι, όλοι οι συμπράξαντες απέφυγαν με επιμέλεια να αναλάβουν την ευθύνη της ιδέας για τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του μέτρου. Με τη Συνθήκη της Λοζάννης η ελλαδική Θράκη αποτέλεσε μία έκταση που κάλυπτε, με εξαίρεση τη στενή λωρίδα γύρω από την Αίνο, ολόκληρη σχεδόν την νότια ακτή της Βαλκανικής Χερσονήσου και όπου σύμφωνα με τον Βενιζέλο θα μπορούσε να γίνει η εγκατάσταση των προσφύγων.

Πληθυσμιακές μεταβολές στην ελλαδική Θράκη μετά το 1922
Τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν στη Θράκη (1912-1922) είχαν σαν αποτέλεσμα να προκληθούν δυσμενείς καταστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό ο αριθμός των Ελλήνων, Βουλγάρων και μουσουλμάνων που άλλαξαν τόπο εγκατάστασης στο παραπάνω χρονικό διάστημα υπολογίζεται από 2.300.000 έως 2.500.000. Οι απογραφές του 1920 και 1928 αναδεικνύουν μία αριθμητική διαφορά των Ελλήνων που ανέρχεται σε ποσοστό 50% - 303.171 κάτοικοι, έναντι 209.443 το 1920. Το 1923, με την έναρξη της εισροής των προσφύγων, ο πληθυσμός της περιοχής είναι 94.226 Έλληνες, 95.407 Μουσουλμάνοι, 1.183 Αρμένιοι, 16.828 Βούλγαροι και 1.112 Εβραίοι. Παράλληλα θα πρέπει να προστεθούν και 105.438 Έλληνες πρόσφυγες που κατέφυγαν στην περιοχή, πριν ακόμη αρχίσει η ανταλλαγή πληθυσμών, γεγονός που ανεβάζει το πληθυσμό της ελλαδικής Θράκης στα 314.235 άτομα.

Οι προσπάθειες αποκατάστασης
Με την κατάρρευση του μετώπου οι Έλληνες της Ανατολής, κατέφθεσαν στην ελλαδική Θράκη και την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι πρώτες επιτάξεις δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα και καθημερινά εκατοντάδες πέθαιναν από την εξάντληση και τις επιδημίες. Το έργο της αποκατάστασης προσέκρουε σε δυσκολίες, λόγω του όγκου των προσφύγων και της φύσης των προβλημάτων. Oι ρυθμοί αύξησης των προσφύγων και η προσπάθεια εγκατάστασής τους, παρέλυσαν τους ρυθμούς της κοινωνικής ζωής αφού η υποδομή και οι πόροι απουσίαζαν. Η κατάσταση οδήγησε στην απόφαση της ίδρυσης αρχικώς του «Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων- Αυτόνομου Οργανισμού Προσφυγικής Αποκατάστασης» και στη συνέχεια της «Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων» (E. A. Π.), η οποία εγκρίθηκε από την Κ.τ.Ε., το 1923. Στο καταστατικό αναφερόταν ότι αποστολή της Ε.Α.Π θα ήταν η κατάρτιση και εφαρμογή ενός προγράμματος «για την προσφορά παραγωγικής εργασίας στους πρόσφυγες», ενώ τα εισοδήματα από τα κεφάλαια της Ε.Α.Π., απαγορευόταν να δαπανηθούν «δια την ανακούφισιν δυστυχίας ή δι’ άλλους φιλανθρωπικούς σκοπούς, μη συνδυαζομένους με την εις παραγωγικά έργα αποκατάστασιν των συντρεχομένων προσώπων». Tο ελληνικό δημόσιο παραχώρησε στην E.A.Π., εκτάσεις 5.000.000 στρεμμάτων αξίας 13.000.000 Λιρών Αγγλίας για την υλοποίηση του έργου της αποκατάστασης. Επίσης προχώρησε στην παροχή και άλλων πόρων σε μια προσπάθεια αναζωογόνησης της αγροτικής παραγωγής, σε συνδυασμό με τη διαχείριση ενός διεθνούς δανείου με επαχθείς όρους για την Eλλάδα, ύψους 12.300.000 Λιρών Aγγλίας. Το 1927 συνάφθηκε το δάνειο «σταθεροποιήσεως» ύψους 7.500.000 Λιρών Αγγλίας, με ποσοστό 86%, επιτόκιο 7, 05% και απόδοση 6.500.000 αγγλικές λίρες, ενώ τον ίδιο χρόνο συνάφθηκε δάνειο με τις Η. Π. Α., ύψους 6.000.000 λιρών Αγγλίας από τις οποίες όμως μόνο οι 500.000 καταβλήθηκαν απευθείας στην Ε. Α. Π. Παράλληλα, μεταξύ των ετών 1923-1928, το κράτος εξέδωσε έξι δάνεια ύψους 10.500.000 αγγλικών λιρών, με τα οποία δάνεια καλύφθηκε το πρόγραμμα στέγασης. Από τα δάνεια αυτά καλύφθηκε το πρόγραμμα στέγασης των προσφύγων καθώς και μία σειρά άλλων δανείων /δαπανών που χορηγήθηκαν απευθείας στους πρόσφυγες. Oι αντιφάσεις και η σύγχυση που επικράτησε στην εφαρμογή -συχνά αλληλοαναιρούμενων- επιλογών, μεταξύ ελληνικού κράτους και E.A.Π., προκάλεσε προβλήματα στη διαδικασία της παροχής προσφυγικής πρόνοιας και διαχείρισης των προσφυγικών πόρων. Oι ενέργειες, εκ μέρους του κρατικού μηχανισμού περιστολής των αρμοδιοτήτων της επιτροπής, κορυφώθηκαν το 1925, με τη προσαγωγή σε δίκη στελεχών της E.A.Π.

Οι πρόσφυγες στη Θράκη
Η Θράκη (και η Μακεδονία) ήταν οι περιοχές όπου κατεξοχήν δραστηριοποιήθηκε η Ε.Α.Π. Παρά το γεγονός ότι η αγροτική αποκατάσταση προχωρούσε ταχύτερα και υποστηριζόταν περισσότερο από την αστική η χάραξη των συνοικισμών καθυστερούσε, διότι έπρεπε να γίνει η εκλογή του χώρου και να εξασφαλιστούν τα υλικά και η μεταφορά τους. Επιπλέον η Ε.Α.Π., έπρεπε να χορηγήσει δάνεια και να προμηθεύσει τους πρόσφυγες με εφόδια Επειδή ήταν αδύνατον από τις πρώτες ημέρες να εξασφαλισθεί η επικοινωνία με τις ορεινές περιοχές όπου προωθήθηκαν πρόσφυγες, αυτοί σύντομα, μαστιζόμενοι από τις ασθένειες, την έλλειψη τροφίμων και εργασίας,εγκατέλειψαν τα ορεινά και κατέφυγαν στις πόλεις. Εξάλλου η εποίκιση των ορεινών περιοχών δεν ήταν δυνατό να γίνει μόνο με την παραχώρηση λίγων στρεμμάτων, κατοικίας και γεωργικών εφοδίων, όπως έγινε με τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στις πεδιάδες. Η γη ήταν μεγάλη, αλλά άγονη και φτωχή σε απόδοση. Εξάλλου επικρατούσε η άποψη ότι η επιστροφή ήταν ζήτημα χρόνου. Έτσι συσσωρεύτηκε μεγάλος αριθμός προσφύγων στο νομό Έβρου, με την ελπίδα της επιστροφής, γεγονός που ήταν η αιτία για την οποία τα δύο πρώτα χρόνια, οι πρόσφυγες δεν ασχολήθηκαν με τη γη. Άλλος σημαντικός παράγοντας απραξίας ήταν ο χαρακτήρας της διανομής της γης. Ορισμένοι πρόσφυγες καλλιέργησαν τα χωράφια, άλλοι όμως, δεν εργάζονταν πριν αποκτήσουν τίτλους ιδιοκτησίας.
Το 1928 οι τελικά ολοκληρωμένοι αγροτικοί προσφυγικοί οικισμοί της Θράκης ανέρχονται σε 243, έναντι των 1.396 της Μακεδονίας. Για την ανέγερση των αγροτικών οικιών η Διεύθυνση Εποικισμού Θράκης εφάρμοσε ένα πρόγραμμα χορηγίας στον πρόσφυγα του οικοδομικού υλικού, ενός αλόγου και ενός κάρου, ενώ εξασφαλίστηκαν κονδύλια για τους χτίστες και τους ξυλουργούς. Το σύστημα αυτό, βοήθησε τόσο στην ανέγερση των οικιών όσο και στη μείωση του κόστους κατασκευής τους- υπολογίστηκε γύρω στις 11.000 -12.000 δρχ., η δαπάνη για κάθε αγροτικό σπίτι-, το 1/2 ή τα 2/3 του κόστους των σπιτιών που χτίζονταν από εταιρείες.
Η διαφορά ιδιοσυγκρασίας των προσφύγων όχι μόνο σε σχέση με τους γηγενείς αλλά και μεταξύ τους, δημιουργούσε πιεστικά προβλήματα που έπρεπε να λυθούν το συντομότερο. Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή του Ν.Κ. Λάιου, υπαλλήλου του εποικισμού, ο οποίος στα 1927 έγραφε για το θέμα\’: “Οι Έλληνες, επί παραδείγματι, της Μ.Ασίας, ως ζήσαντες αμέσως υπό τον (τουρκικόν) ζυγόν εις τας απομεμακρυσμένας επαρχίας του εσωτερικού εν μέσω Τούρκων και Κούρδων ομοιάζουσιν απολύτως προς τους ασιατικούς λαούς, είναι καθυστερημένοι, ταπεινοί και φοβισμένοι, μέγας δε αριθμός τούτων είναι τουρκόφωνοι. Άλλοι ως οι Καππαδόκες, εκ της καρδίας της Ανατολής, είναι οι τύποι των διανοούμενων ανθρώπων, μορφωμένοι, ενεργητικοί, επιχειρηματικοί και λεπτολόγοι. Άλλοι ως οι Έλληνες των παραλίων της πεδιάδος του Μαιάνδρου είναι οι πλέον αυθεντικοί Ιωνοί: ατομισταί. εφευρετικοί, ενεργητικοί, εύστροφοι, αφομοιούνται ταχέως, είναι εύγλωττοι, ευρίσκονται πανταχού παρόντες… Εις τον Πόντον… συναντά κανείς τους πλέον ανόμοιους τύπους, από του τύπου του τετριμμένου, αμαθούς και αγροίκου μέχρι του πλέον λεπτού και ευγενούς των Ελλήνων… Θεωρούνται οι Πόντιοι ως οι πλέον αυθεντικοί Έλληνες… η επιβλητική παρουσία, η καθαρότης των χαρακτηριστικών και της γλώσσης… Οι πρόσφυγες του Καυκάσου είναι οι τύποι οι πλέον όμοιοι προς τους Ποντίους αλλά πολύ υπερήφανοι… Ο χωρικός Θραξ, ποιμήν ή γεωργός, είναι άνθρωπος ήρεμος και λογικός, βραδύς και σοβαρός με συνήθειας απλάς και κανονικάς. Δίδει την εντύπωσιν ανθρώπου μετρημένου και σταθερού, πράγμα όπερ είναι ίδιον ανθρώπων αφοσιωμένων εις την γην. Κρίνει τα πράγματα ησύχως και ψυχρώς, σκέπτεται πολύ, είναι εργατικός και ανεκτικός αλλά και πείσμων, … ζn συντηρητικά… Ο συγγενής του ο εκ Βουλγαρίας πρόσφυξ αποδίδει επίσης τον τύπον του αληθούς χωρικού, όστις δεν ζn παρά εκ της γης και δια την γην. Ομοιάζει απολύτως προς τον Θράκα αλλ\’ είναι περισσότερο εξελικτικός τούτου, είναι εις σκοπανεύς της προόδου, είναι στοιχείον τάξεως”.

Η αγροτική παραγωγή στη Θράκη
Το επίπεδο γνώσεων των προσφύγων συνέβαλε στην ανάπτυξη της γεωργίας, η οποία γινόταν ακόμη με πρωτόγονο τρόπο. Εντός του διαστήματος 1924-1927, η παραγωγή σιταριού αυξήθηκε από 22.810.793 οκάδες σε 43.198.174. Στην περίοδο 1931- 1933 η παραγωγή σιτηρών στη Θράκη αντιπροσώπευε το 8-11% της συνολικής εσοδείας. Άλλη μια αγροτική δραστηριότητα ήταν η αμπελουργία. Το 1925 είχε αμπελωθεί έκταση 57.000 στρεμμάτων και έως το 1928 είχαν διανεμηθεί στους πρόσφυγες 1.400.000 φυτάρια αμπελιών, από την Ε.Α.Π, πέρα από κείνα που είχαν εισαχθεί από τους συνεταιρισμούς. Ο καπνός της Θράκης, υπήρξε η πηγή στην οποία όφειλε τον πλούτο και την ανάπτυξη της ένα τμήμα της περιοχής. Οι εξαγωγές του καπνού έφτασαν να καλύπτουν το 1929, το 70% της συνολικής παραγωγής, απασχολώντας 150.000 οικογένειες. Η Διεύθυνση Εποικισμού Θράκης, συγκέντρωσε τον καπνό της Θράκης στην Ξάνθη, με την προοπτική να πουληθεί από τις συνεταιριστικές ενώσεις, με στόχο την μη μείωση των τιμών που επιδίωκαν οι καπνέμποροι.Η κρίση του 1929-32 είχε όμως επιπτώσεις στον καπνό, οδηγώντας το δίκτυο σε κατάρρευση, και μειώνοντας τις εξαγωγές κατά το 1/3 ως προς την ποσότητα και κατά 81% ως προς την αξία. Ο αριθμός των ανέργων καπνεργατών αυξήθηκε, γεγονός που τροφοδότησε τις αναταραχές που ταλάνισαν την περιοχή.

Οι προσφυγικοί αγροτικοί συνεταιρισμοί
Η ανάγκη αποκατάστασης των προσφύγων επιτάχυνε τις διαδικασίες απαλλοτρίωσης των μεγάλων αγροκτημάτων και έδωσε ώθηση στο αγροτικό κίνημα.. Στη Θράκη υπήρχαν 234 προσφυγικές συνεταιριστικές οργανώσεις με 13.258 μέλη, κεφάλαιο 4.443 .650 δρχ. και απόθεμα 1.083.447 δρχ. Με το κεφάλαιο αυτό η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας (ΕΤΕ) έδωσε δάνειο ύψους 33.000.000 δρχ. και οργανώθηκε με μηχανική καλλιέργεια, ένας μεγάλος αριθμό αγροκτημάτων. Στα τέλη του 1927 τα μέλη αυξάνονται σε 16.803, το κεφάλαιο ανεβαίνει στο ύψος των 8.910.610 δρχ., και τα δάνεια που χορηγήθηκαν από την Ε.Τ.Ε., ανέρχονται σε 81.240.667 δρχ., εκτός από εκείνα που χορηγήθηκαν σε μέλη, ύψους 3.500.000 δρχ. Με το ποσό των 3.516.832 δρχ., αγόρασαν αγροτικές μηχανές, χημικά λιπάσματα, ζώα, δημιούργησαν φυτώρια από μωρεόδεντρα και αμπέλια και προώθησαν σημαντικά μεταξουργία και την οινοποιία.

Οι μουσουλμάνοι και το προσφυγικό πρόβλημα
Ενώ σ’ όλες τις άλλες περιοχές η αναχώρηση των ανταλλάξιμων μουσουλμάνων εξασφάλιζε στέγη και γη στους πρόσφυγες, στη Θράκη η παραμονή των μη ανταλλάξιμων μουσουλμάνων βραχυκύκλωνε την αποκατάσταση και περιέπλεκε το προσφυγικό ζήτημα, Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν η δυσκολία εξεύρεσης στέγης και χωραφιών για τους πρόσφυγες. Kαι αυτό διότι οι μουσουλμανικές περιουσίες δεν μπορούσαν να διατεθούν για την αποκατάσταση των προσφύγων, εκτός εάν εξαγοράζονταν ή απαλλοτριώνονταν με αποζημίωση και μόνο με τη συγκατάθεση των ιδιοκτητών τους. Από τις 15.326 αγροτικές προσφυγικές οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στη Θράκη (Δεκέμβριος 1924), 13.300 άρχισαν ήδη να καλλιεργούν χωράφια ιδιοκτησίας μουσουλμάνων, παρόλο που δεν είχαν ακόμη εξαγοραστεί (Μάρτιος 1925). Η επίταξη των μουσουλμανικών περιουσιών δεν κράτησε πολύ. Αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης, άρχισε η εφαρμογή των άρθρων, που αναφέρονταν στην προστασία των μειονοτήτων και η αραίωση των προσφύγων είχε ως αποτέλεσμα τη απόδοση των κτημάτων στους μουσουλμάνους. Ωστόσο το γεγονός των καταλήψεων μουσουλμανικών περιουσιών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Τουρκία. Στην Κωνσταντινούπολη, δημιουργήθηκε ο «Σύνδεσμος της Ανταλλαγής της Ανατολικής Μακεδονίας», που αποφάσισε ν’ ασκηθεί πίεση στην τουρκική κυβέρνηση, ώστε να λάβει αντίποινα κατά των Ελλήνων για τις «καταπιέσεις και τη τυραννία» που υφίστανται οι ομόθρησκοί τους στην Ελλάδα.

Συμπερασματικές παρατηρήσεις
Καταλύτης για το ελληνικό κράτος ήταν η έλευση των προσφύγων το 1922, που επηρέασε και την ελληνική κοινωνία. Οι πρόσφυγες εμπλούτισαν τόσο τον αστικό όσο και τον αγροτικό χώρο, ειδικά ο προσφυγικός πληθυσμός της Θράκης ανερχόταν στο 35% του συνολικού πληθυσμού. H πλειοψηφία των προσφύγων κατέφυγε στο Θρακικό χώρο χωρίς πόρους. Οι μαρτυρίες δίνουν την εικόνα της συρροής προσφύγων, σε μια περιοχή με ανοιχτές, τις πληγές από την περίοδο του πολέμου και με αρκετές ιδιαιτερότητες λόγω της παρουσίας των μουσουλμάνων, και των βουλγαρικής καταγωγής κατοίκων. Στις εκθέσεις της Ε.Α.Π., γίνεται, λόγος, για τα προβλήματα της προσφυγικής αποκατάστασης, γεγονός που μαρτυρεί την ιδιαιτερότητα του θέματος στην περιοχή. Στη Θράκη η εγκατάσταση των προσφύγων είχε μεγάλη συνεισφορά τόσο στην δημογραφική ανάπτυξη της περιοχής όπου μέχρι το 1928 είχαν εγκατασταθεί 18.856 αστοί και 71.923 αγρότες όσο και στην εισαγωγή νέων δεδομένων στην αγροτική παραγωγή. Τα 721.959 στρέμματα του 1922 γίνονται 1.478.956 το 1931. Οι δαπάνες που κάλυψαν εποικιστικές ανάγκες στην Θράκη αντιπροσωπεύουν το 21,83% του συνόλου των δαπανών όλης της χώρας, ενώ η δαπάνη που αντιστοιχεί σε κάθε οικογένεια υπολογίζεται γύρω στις 41.315 δρχ. Η δαπάνη της αστικής αποκατάστασης, στο ίδιο διάστημα, ανέρχεται στο ύψος των 203.115.756 δρχ. O κορεσμός όμως στην αγορά εργασίας, τα προβλήματα εγκατάστασης, τα φαινόμενα κηδεμονίας, οδήγησαν ένα μεγάλο τμήμα των προσφύγων στις παρυφές των πόλεων και κυρίως στην Αθήνα.
H υπογραφή του «Συμφώνου Φιλίας» από τον Μουσταφά Κεμάλ και το Bενιζέλο το 1930, δρομολόγησε αναπότρεπτες αλλά και δυσάρεστες εξελίξεις, καθιστώντας ανενεργό το προσφυγικό αίτημα της επανεγκατάστασης. Με τη Συμφωνία αυτή και σε αντίθεση με τα όσα προέβλεπε η αρχική Σύμβαση επήλθε η οριστική ρύθμιση με τη μέθοδο του συμψηφισμού των απαιτήσεων των δύο κρατών, ανεξαρτήτως του οφειλομένου από τη μία ή την άλλη πλευρά χρεωστικού υπολοίπου. Με τη ρύθμιση, προϊόν της Ελληνοτουρκικής Φιλίας του 1930, η Ελλάδα έχασε περισσότερες από 100.345.427.910 δρχ. (με τιμή χρυσής λίρας Αγγλίας 372 δρχ.). εφόσον εξισώθηκαν οι τεράστιες περιουσίες των 1.400.000 Ελλήνων της Μικράς Ασίας με τις αντίστοιχες των 354.647 μουσουλμάνων της Ελλάδα Oι προσφυγικές περιουσίες δεν αποδόθηκαν ποτέ, όπως η Σύμβαση της 30ης Ιανουαρίου 1923 προέβλεπε. Κατάσταση που υφίσταται ακόμη και σήμερα με τη διασπάθιση της προσφυγικής περιουσίας και της διαχείρισής της για πελατειακούς σκοπούς.

Μέρος της ομιλίας του Φάνη Μαλκίδη στις «Διαδρομές στην Ιστορία» ( Σειρά ανοικτών μαθημάτων για τη ζωή και τον πολιτισμό του Προσφυγικού Ελληνισμού της Ανατολής) που διοργάνωσε το Ιστορικό Αρχείο του Προσφυγικού Πολιτισμού του Δήμου Καλαμαριάς.

Ομιλητής Θεοφάνης Μαλκίδης Διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών

Πνευματικό Κέντρο Άργους Ορεστικού

Σάββατο 27 Μαρτίου 2010

ώρα 7:00 μμ

Οι αμφιλεγόμενες δράσεις του τουρκικού προξενείου και η αδράνεια της ελληνικής πολιτείας

Με πρωτοβουλία του Alpha Media Group και βασικούς ομιλητές τον Γιάννη Χατζηκωνσταντίνου, πρόεδρο του Συλλόγου Εργαζομένων ΟΤΑ Καβάλας, τον Κώστα Καραΐσκο, εκδότη της εφημερίδας «Αντιφωνητής», τον δημοσιογράφο Σεμπαεδίν Καραχότζα και τον Φάνη Μαλκίδη, πραγματοποιήθηκε στον κινηματογράφο «OSCAR» της Καβάλας, συζήτηση, με θέμα την παρουσία του τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή και κατά πόσο αυτή κρίνεται απαραίτητη.

Συντονιστής της εκδήλωσης ήταν ο δημοσιογράφος του ALPHA Radio 88.6, Νίκος Χαζαρίδης.

«Καταπίεση και μειονότητα»

Γιάννης Χατζηκωνσταντίνου: Το αυτόχθονο τμήμα των Πομάκων ως πρώτο θύμα
Ο Γιάννης Χατζηκωνσταντίνου, πρόεδρος του Συλλόγου Εργαζομένων ΟΤΑ Καβάλας, αναφέρθηκε εκτενώς στο ζήτημα των μειονοτήτων της Θράκης και δη, στο πολύπαθο τμήμα των Πομάκων. Η Θράκη, ένα ευνοημένο γεωγραφικά και ιστορικά μέρος, αντί να είναι αιτία ανάπτυξης, έχει περιέλθει εδώ και καιρό σε ένα καθεστώς υπανάπτυξης, η οποία υποβοηθάται από την αδιαφορία του ελληνικού κράτους και υποστηρίζεται μεθοδικά από τη δράση του τουρκικού προξενείου. «Οι Πομάκοι δε μπόρεσαν ποτέ ν’ αναδείξουν την ιδιαίτερη πολιτιστική τους ταυτότητα και υπέστησαν την ‘’τουρκοποίησή’’ τους μέσα στα όρια της ελληνικής επικράτειας, ένα φαινόμενο που αποτελεί μοναδικό παράδειγμα παγκοσμίως», τόνισε ο κ. Χατζηκωνσταντίνου. Η πίεση που ασκεί το τουρκικό προξενείο μέσα από προπαγανδιστικές και παράτυπες ενέργειες προς την κατεύθυνση της «αφομοίωσης» των μειονοτήτων και κυρίως των Πομάκων είναι αφόρητη, μεθοδευμένη και διαρκής, ενώ κινείται σε όλες τις γραμμές. «Η προσπάθεια να ταυτίσουμε τους Πομάκους με τη μία ή την άλλη εθνική οντότητα, ελληνική ή τουρκική, δεν αποτελεί τίποτε άλλο, παρά μία ξεπερασμένη σοβινιστική τακτική, κατά την οποία καταπατάται κάθε δικαίωμα που έχουν στο πεδίο της πολιτιστικής ιδιαιτερότητας», ανέφερε ο κ. Χατζηκωνσταντίνου. Η απαράδεκτη αυτή καθημερινή καταπίεση όχι μόνο συντελείται, αλλά οργανώνεται, πλέον , από το τουρκικό προξενείο, με τακτικές που ξεπερνούν κάθε λογική σεβασμού, νομιμότητας και κατανόησης των ιδιαιτεροτήτων των μειονοτήτων, όχι μόνο σε τοπικό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο.

«Η αναγκαιότητα για μια νέα πολιτική μας»
Το χρονικό και η δράση του τουρκικού προξενείου από τον κ. Κώστα Καραΐσκο
Ο Κώστας Καραΐσκος, εκδότης της εφημερίδας «Αντιφωνητής», μέσα σε ένα σύντομο, αλλά ιδιαίτερα περιεκτικό χρονικό, έκανε αναφορά για την ύπαρξη, τη δράση, αλλά και τη γενικότερη επιρροή που ασκούσε το τουρκικό προξενείο στη περιοχή της Θράκης. Το 1923, αμέσως μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και τη Συνθήκη της Λωζάνης, ήρθε στην Κομοτηνή ένας Τούρκος διπλωμάτης, «χωρίς καμία συμφωνία, χωρίς καμιά αμοιβαιότητα, μόνο με τον αέρα του νικητή στον Μικρασιατικό πόλεμο», όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά. Λίγο μετά, από κοινού με την τουρκική πρεσβεία της Αθήνας, ο Τούρκος Πρόξενος Κομοτηνής διαμαρτυρήθηκε για τη δράση των αποκαλούμενων «παλαιομουσουλμάνων» και ζήτησε την απέλασή τους. Παρεμπιπτόντως, οι «παλαιομουσουλμάνοι» είχαν καταφύγει στη Θράκη λόγω της αντίθεσής τους με τον Μουσταφά Κεμάλ και ανέπτυξαν δραστηριότητα εναντίον των κεμαλικών ιδεών. Στη συνέχεια, ο κ. Καραΐσκος, παρέθεσε αποσπάσματα από εφημερίδες, οι οποίες αναφέρθηκαν επισταμένως στο συγκεκριμένο θέμα εκείνη την εποχή, ενώ νύξη έγινε και στις πρώτες αντιδράσεις που εναντιώνονταν στην ίδρυση του προξενείου, όπως του προέδρου της «Ένωσης Μουσουλμάνων». Ιδιαίτερη αναφορά έγινε, όμως, στο παράδειγμα της προβοκάτσιας του 1955 με τη βόμβα στο «σπίτι του Ατατούρκ» στη Θεσσαλονίκη από τον Κομοτηναίο φοιτητή Οκτάι Ενγκίν. «Όλοι γνωρίζουμε ότι η καταστροφή του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης μεθοδεύτηκε από το τουρκικό κράτος με τα Σεπτεμβριανά που ξέσπασαν από την δήθεν επίθεση στο τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, το θεωρούμενο και πατρικό σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ. Πώς, όμως, μεταφέρθηκαν οι δύο εκρηκτικοί μηχανισμοί στην Ελλάδα κι έφτασαν στα χέρια του Ενγκίν; Με τον διπλωματικό σάκο του Προξενείου! Και πώς φυγαδεύτηκε στην Τουρκία ο δράστης όταν απελευθερώθηκε μετά τη σύλληψή του από τις ελληνικές Αρχές; Μέσα στο πορτ μπαγκάζ του αυτοκινήτου του Προξένου Κομοτηνής!». Στους εγγενείς στόχους του προξενείου, όπως ανέφερε και ο κ. Καραΐσκος, εντάσσεται ο πολιτικός έλεγχος της μειονότητας και ο εκτουρκισμός του μουσουλμανικού πληθυσμού σε όλα τα επίπεδα, «όπως επιδιώκει το τουρκικό κράτος σε όλη την περιφέρειά του», όπως τονίστηκε, αλλά και η οικονομική διείσδυση. Στη συνέχεια, έγινε αναφορά στις δράσεις της εκάστοτε ελληνικής κυβέρνησης, από το 1936 μέχρι σήμερα, προς την κατεύθυνση του περιορισμού της αυθαίρετης δράσης του προξενείου, χωρίς όμως ιδιαίτερα αποτελέσματα. «Ζητάμε να φύγει το Προξενείο της Κομοτηνής ως ένα μέτρο αναγκαίο υπό τις συνθήκες που όλοι βιώνουμε. Σε ποιον χρειάζεται; Τι εξυπηρετεί; Αφού αρνείται να συμμορφωθεί στο προξενικό δίκαιο και αντιθέτως δρα ενάντια στα συμφέροντά μας, ας καταργηθεί», ανέφερε ο κ. Καραΐσκος, επισημαίνοντας, παράλληλα, και το σεβασμό προς τη μουσουλμανική κοινωνία, χωρίς την παρέκκλιση, όμως, από τον καθορισμό κανόνων για τη δημοκρατική λειτουργία και νομιμότητα.

«Προξενείο και Πομάκοι»
Προσπάθεια για κοινοποίηση του θέματος σε όλους τους Έλληνες πολίτες από το δημοσιογράφο Σεμπαεδίν Καραχότζα
Στη Θράκη ζουν και δραστηριοποιούνται 40.000 περίπου Πομάκοι. Ποιο όμως είναι πραγματικό πρόβλημα και πόσοι το γνωρίζουν σε βάθος; «Απογοητεύομαι πραγματικά όταν ταξιδεύω στην Ελλάδα και νιώθω ιδιαίτερα αμήχανα, όταν συμπατριώτες μου, στο άκουσμα ονομάτων, όπως Αχμέτ ή Μεχμέτ, νομίζουν ότι απαραίτητα είναι και Τούρκοι», ανέφερε ο κ. Καραχότζα. Ανησυχητική έως εγκληματική είναι και η αδιαφορία της ελληνικής πολιτείας, στην οποία δρα καταλυτικά εναντίων των Πομάκων και ο στόχος του τουρκικού προξενείου να παρουσιάσει μια εθνική τουρκική μειονότητα, «κι έχει ήδη πετύχει πολλά», τόνισε ο ίδιος. Με ποιες, όμως, μεθόδους το πετυχαίνουν αυτό; «Με τα λεφτά καταρχήν, καθώς το τουρκικό προξενείο απασχολεί περίπου 3.500 υπαλλήλους κι έχει έναν προϋπολογισμό 15 – 20 εκατομμυρίων ευρώ, με την άσκηση ψυχολογικής και σωματικής βίας, καθώς και με κάθε είδους εκβιασμό, ενώ ποντάρουν ιδιαίτερα και στη φτώχεια του πληθυσμού, ‘’πατώντας’’ πάνω στο θρησκευτικό τους αίσθημα». Η χθεσινή εκδήλωση, σύμφωνα με τον κ. Καραχότζα, είχε ως στόχο να υπάρξει μια μαζική αντίδραση προς την κατεύθυνση της απομάκρυνσης του τουρκικού προξενείου, ενημερώνοντας αρχικά τον κόσμο για το ζήτημα. «Μόνο εσείς οι πολίτες μπορείτε να βοηθήσετε τους Πομάκους να σώσουν τον πολιτισμό τους. Άλλωστε η Ελλάδα κάνει Έλληνες μετανάστες, πολλοί από τους οποίους δεν το επιζητούν κιόλας, ενώ εμάς που φωνάζουμε χρόνια πως είμαστε Έλληνες, μας διώχνει», προσδοκώντας στη συλλογή όσο περισσότερων υπογραφών γίνεται, για την απομάκρυνση του προξενείου από τη Κομοτηνή.

«Ο ρόλος του προξενείου από διπλωματική άποψη»
Πώς μπορεί η Ελλάδα να ανακαλέσει τη λειτουργία του προξενείου, από τον Φάνη Μαλκίδη,
Ο κ. Μαλκίδης έκανε μια συνοπτική, αλλά πολύ διδακτική παρουσίαση του διπλωματικού και προξενικού δικαίου, το οποίο αποτελεί βάση για μια πλήρως εμπεριστατωμένη και διπλωματικά κατοχυρωμένη ανάκληση όχι μόνο των διπλωματών και των προξένων του εν λόγω προξενείου, αλλά ολόκληρης της λειτουργίας του. Προέβη σε μια ανάλυση βασικών εννοιών που αφορούν στη λειτουργία των προξενείων, αναλύοντας τί είναι το διπλωματικό σώμα, ποιοι το αποτελούν, ποια είναι τα καθήκοντα των διπλωματών – προξένων, καθώς και τα προνόμιά τους, τα οποία δεν σημαίνουν, όμως, και ατιμωρησία. «Χρέος των προξενείων είναι η ανάπτυξη τέτοιων σχέσεων, ώστε να προωθούνται τα συμφέροντα της χώρας την οποία αντιπροσωπεύουν κι όχι η υπονόμευση της εθνικής κυριαρχίας του κράτους στο οποίο εδρεύει», τόνισε ο κ. Μαλκίδης.
Ιδιαίτερα στάθηκε επίσης και στον αριθμό του προσωπικού που πρέπει ν’ απασχολεί το κάθε προξενείο, το οποίο δεν πρέπει να ξεπερνάει ένα συγκεκριμένο αριθμό. «Το τουρκικό προξενείο θα έπρεπε να είχε 2 άτομα στη διπλωματική αντιπροσωπεία κι αυτή τη στιγμή απασχολεί 20-25», ανέφερε ο κ. Μαλκίδης.
Παράλληλα, ιδιαίτερη μνεία έγινε και στις κυρώσεις εις βάρος των διπλωματών, αλλά και στις διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, μέσα από ένα μικρό χρονικό. «Ο άνωθεν λόγος που ανέφερα σχετικά με το λόγο ύπαρξης του προξενείου θα πρέπει να είναι ο μοναδικός κι όχι να παρεκκλίνει ούτε στο ελάχιστο, παρεμβαίνοντας στη κοινωνία της Θράκης», τόνισε ο ίδιος.

Στην εκδήλωση έδωσαν το παρών ο πρώην υπουργός, Δημοσθένης Δημοσθενόπουλος, η πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού της νομαρχίας Καβάλας, Σοφία Αθανασιάδου, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Κοινωνικών Θεμάτων του δήμου Καβάλας, Νίκος Κούτρας, η νομαρχιακή σύμβουλος, Τάνια Ελευθεριάδου, ο εκπρόσωπος του βουλευτή ΠΑ.ΣΟ.Κ. Καβάλας Μιχάλη Τιμοσίδη, Χρήστος Αρβανιτόπουλος, ο πρόεδρος και ο γενικός γραμματέας του ΟΔΕΓ, Αντώνης Κόντος και Μάρκος Αποστολίδης, ο επίτιμος πρόεδρος του συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Καβάλας, Γιάννης Θεοχαρίδης, ο πρόεδρος της Θρακικής Εστίας Καβάλας, Νίκος Τσουμπάκης, ο πρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Καβάλας Μανώλης Ζαχαρόπουλος, ο πρόεδρος του συλλόγου ξενοδόχων Καβάλας, Απόστολος Αθιανάς, η υποψήφια νομαρχιακή σύμβουλος με το συνδυασμό «Υπερνομαρχία Πολιτών», Έλσα Αυλωνίτου, η πρόεδρος της «ΙΜΑΡΕΤ ΑΕ», Άννα Μυσιριάν και πολλοί πολίτες της Καβάλας.

Πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία πραγματοποίησε χθες το μεσημέρι, στο ΤΕΙ Καβάλας, ο κ. Θεοφάνης Μαλκίδης. Ο κ. Μαλκίδης ήταν καλεσμένος του Προϊστάμενου Τμήματος Λογιστικής, Τάσου Καρασαββόγλου, στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Τμήματος με γενικό τίτλο «Κείμενα εργασίας».

Η ομιλία του Θεοφάνη Μαλκίδη συγκέντρωσε το ενδιαφέρον πολλών φοιτητών και καθηγητών του ΤΕΙ Καβάλας, αλλά και διοικητικού προσωπικού.

Θέμα του κ. Μαλκίδη ήταν η ελληνική οικονομική παρουσία στο Εύξεινο Πόντο και την Μαύρη Θάλασσα.

Πριν από την ομιλία του, χθες το μεσημέρι στο ΤΕΙ Καβάλας, ο Θεοφάνης Μαλκίδης μίλησε στους δημοσιογράφους για τις πρόσφατες εξελίξεις στην Αμερική και την Σουηδία, σχολιάζοντας θετικά το γεγονός ότι επιτροπή του State Department στην Αμερική και το Κοινοβούλιο της Σουηδικής Κυβέρνησης αναγνώρισαν με πρόσφατες αποφάσεις τους την Γενοκτονία των Αρμενίων και την Γενοκτονία των Ελλήνων.
Ο κ. Μαλκίδης άφησε να εννοηθεί ότι το γεγονός αυτό και στην Αμερική και στην Σουηδία αποσιωπήθηκε σε επίπεδο Ελλάδος, ένα γεγονός που δεν ήταν τυχαίο.

Προέβλεψε ότι θα υπάρξουν και άλλες παρόμοιες αποφάσεις αναγνώρισης των γενοκτονιών και φάνηκε να πιστεύει ιδιαίτερα την προοπτική αυτού το θέματος καθώς δικαιώνονται πολλοί Έλληνες που από την αρχή ζήτησαν να αναγνωριστεί διεθνώς η Γενοκτονία.

Ο Θεοφάνης Μαλκίδης συνδέοντας το θέμα της ομιλίας του με τα γεγονότα στο εξωτερικό, είπε ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες πίεσαν το περασμένο καλοκαίρι την Αρμενία να έρθει σε συμφωνία με την Τουρκία χωρίς αυτή η συμφωνία να προβλέπει αντικειμενική αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Συνέδεσε δε τις πρόσφατες εξελίξεις στην Αμερική και την Σουηδία με τα οικονομικά συμφέροντα που υπάρχουν στην περιοχή της Τουρκίας και της Αρμενίας και έχουν σχέση με τους αγωγούς ενέργειας και τους αγωγούς πετρελαίου.

Εφημερίδα Πρωινή Καβάλας

Με ένα πολυδιάστατο και συνάμα επίκαιρο θέμα, το οποίο έφερε το τίτλο «Η ελληνική οικονομική παρουσία στον Εύξεινο Πόντο και τη Μαύρη Θάλασσα», ο κ. Θεοφάνης Μαλκίδης, υλοποιώντας το 2ο working paper του αντίστοιχου τμήματος του Εκπαιδευτικού Ιδρύματος, πραγματοποίησε με επιτυχία την εισήγησή του.

Η ελληνική παρουσία στον Παρευξείνιο χώρο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται και στις εισαγωγικές παρατηρήσεις της εισήγησης, διαμόρφωσε ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες για την Ελλάδα, από το πεδίο του πολιτισμού, ως την οικονομία. Η συγκεκριμένη περίοδος ξεκινάει από την αργοναυτική εκστρατεία, συνεχίζεται με τον αποικισμό, διαπερνάει τη μεγάλη πολιτική, πολιτιστική και οικονομική παρουσία στην αρχαία και βυζαντινή περίοδο, για να φτάσει στον 20ο αιώνα, ο οποίος ταυτίστηκε με μεγάλες αλλαγές, όπως την προσφυγιά, την εκδίωξη, καθώς και τη κατάρρευση καθεστώτων, από τις οποίες επηρεάστηκε η ελληνική παρουσία. Μ

έχρι το 1994, παρόλο που πολλές επιχειρήσεις είχαν αποφασίσει να κάνουν «ανοίγματα» προς τα Βαλκάνια και τον Παρευξείνιο χώρο, εντούτοις, «δεν υπήρχε κανένα πανεπιστημιακό τμήμα, το οποίο να διδάσκει ρωσικά, αλβανικά ή ρουμάνικα και αντίστοιχα πολιτισμό και κοινωνία», όπως ανέφερε ο κ. Μαλκίδης.

Παρά τις ρητορείες, λοιπόν, στην πράξη δεν έγινε απολύτως τίποτα που να συγκλίνει προς αυτή τη κατεύθυνση. «Άλλωστε, ό, τι συμβαίνει σήμερα στο πεδίο των διεθνών σχέσεων, είναι ζήτημα συμφερόντων, κάτι που θ’ αποδείξουμε και θ’ αναπτύξουμε στη σημερινή μας συζήτηση», είπε ο κ. Μαλκίδης.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ενώπιων φοιτητών του τμήματος Λογιστικής, έκανε και δύο πολύ σημαντικές διευκρινήσεις, οι οποίες αποτέλεσαν καταλύτη για την κατανόηση της όλης εισήγησης.

Η πρώτη είχε να κάνει με δύο γεωγραφικούς χώρους που «άλλοτε συγκρούονται κι άλλοτε συμβαδίζουν αρμονικά», μιλώντας φυσικά για τον Εύξεινο Πόντο και τα Βαλκάνια, ενώ η δεύτερη αφορούσε στην ανάλυση δυο περιοχών, οι οποίες, εκ πρώτης όψεως, μπορεί να φαίνεται πως δεν εφάπτονται, από πλευράς εμφάνισης ή επαφής, αποτελούν , όμως, ακόμα και σήμερα, μια ευρύτερη κι ενιαία οικονομική περιοχή, εννοώντας την πρώην Σοβιετική Ένωση.

Εφημερίδα Νέα Εγνατία

Μέρος της ομιλίας του Φάνη Μαλκίδη στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Εύξεινος Λέσχη Σερρών. Σέρρες 15 Μαρτίου 2010.

Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων, από το Σουηδικό Κοινοβούλιο, αποτελεί μία νίκη όλων των δημοκρατικών δυνάμεων του πλανήτη και την αποκατάσταση του πραξικοπήματος της πολιτικής και των συμφερόντων έναντι της ιστορίας και της αλήθειας.
Από την άλλη το τουρκικό κράτος αντιδρά με ανασφάλεια και φόβο, με κινήσεις που φανερώνουν την ενοχή του, ανακαλώντας τον πρεσβευτή του στη Σουηδία- το ίδιο έπραξε και στις ΗΠΑ- και ακύρωσε την προγραμματισμένη σύνοδο κορυφής μεταξύ Σουηδίας και Τουρκίας. Αυτή την αντίδραση της Τουρκίας τη διαπιστώνουμε και στις δηλώσεις του πρωθυπουργού και του πρόεδρου της χώρας: «Καταδικάζουμε αυτή την απόφαση, που ελήφθη για πολιτικές σκοπιμότητες, δεν ανταποκρίνεται στη στενή φιλία των δύο εθνών», δήλωσε Ερντογάν. Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Τουρκίας Αμπντουλάχ Γκιούλ, ανέφερε ότι «όλοι γνωρίζουμε πώς λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις. Δεν έχει το ψήφισμα καμία αξιοπιστία για εμάς. Αυτοί που έλαβαν αυτή την απόφαση και που ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος δεν ήταν ιστορικοί».
Παράλληλα, σε ανακοίνωσή της, η τουρκική κυβέρνηση «εκφράζει την απογοήτευσή της και καταδικάζει με τον πλέον σθεναρό τρόπο την έγκριση του ψηφίσματος του σουηδικού κοινοβουλίου, το οποίο υπαινίσσεται ότι ορισμένοι λαοί έπεσαν θύματα γενοκτονίας κατά τη διάρκεια της τελευταίας περιόδου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η απόφαση του σουηδικού κοινοβουλίου «δεν έχει βάση» και είναι προφανές ότι, αυτή η απόφαση ελήφθη με γνώμονα ορισμένα πολιτικά συμφέροντα ενόψει των εκλογών που θα λάβουν χώρα στη Σουηδία, τον Σεπτέμβριο του 2010». Ο επικεφαλής διαπραγματευτής στις διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση Εγκεμέν Μπαγκίς, είπε ότι «είμαστε έκπληκτοι και απογοητευμένοι από το ψήφισμα αυτό. Το σουηδικό κοινοβούλιο υποκλίθηκε σε διαστρεβλωμένα ιστορικά επιχειρήματα, που είναι μακριά από την αλήθεια. Οι πολιτικοί θα πρέπει να κοιτούν προς το μέλλον και όχι το παρελθόν. Η Τουρκία είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει το παρελθόν της και δεν χρειάζεται δικαστήρια που στήνουν ξένα κοινοβούλια για να το κάνει αυτό»
Ότι όμως και να δηλώνουν οι Τούρκοι αξιωματούχοι, το κίνημα για την αποκατάσταση της αλήθειας είναι μεγάλο και παγκόσμιο. Οι αρνητές και αυτοί που έλεγαν να ξεχάσουμε, αυτοί που έλεγαν ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα, βλέπουν ότι η αλήθεια δεν μπορεί να κρυφτεί. Η απόφαση του Σουηδικού Κοινοβουλίου σημαίνει παρα πολλά, είναι το μοντέλο και για άλλα κράτη, στην Ευρώπη και σε όλον τον κόσμο. Για αυτό που θα ακολουθήσει. Τώρα δεν πρέπει να αφήσουμε μόνους όλους τους, πολιτικούς και ερευνητές που αγωνίζονται για τη γενοκτονία. Η δικαιοσύνη παίρνει τη θέση που της αξίζει, η ιστορία αποκαθίσταται, η αλήθεια λάμπει.

Ο εκδοτικός όμιλος ΑΛΦΑ Μέντια διοργανώνει την Τετάρτη 17 Μαρτίου, ημέρα και ώρα 19:30 στον κινηματογράφο ΟΣΚΑΡ της Καβάλας, εκδήλωση με θέμα «Τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής - Κράτος εν Θράκη».

Στην εκδήλωση, που θα κομίσει πρωτογενείς πληροφορίες και πολιτικό προβληματισμό για τη δράση του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής, θα θιχτεί ένα ζήτημα - ταμπού της θρακικής μα και ελλαδικής κοινωνίας, το οποίο επηρεάζει την ευρύτερη ζωή της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης.

Η παρουσία στην Καβάλα, της Πρωτοβουλίας για την Απομάκρυνσή του Τουρκικού Προξενείου είναι έναυσμα για ένα δημοκρατικό και ειλικρινή διάλογο χωρίς προϋποθέσεις, αγκυλώσεις, στερεότυπα και υστεροβουλίες.

Τις εισηγήσεις στην εκδήλωση θα κάνουν οι:

- Χατζηκωνσταντίνου Γιάννης, πρόεδρος συλλόγου εργαζομένων ΟΤΑ Καβάλας («Καταπίεση και μειονότητα»)

- Καραχότζα Σεμπαεδίν, δημοσιογράφος («Προξενείο και Πομάκοι»)

- Καραΐσκος Κώστας, διευθυντής εφημερίδας «Αντιφωνητής» («Η Αναγκαιότητα για μια νέα πολιτική μας»)

- Μαλκίδης Φάνης, Διδάκτωρ Κοινωνικών Επιστημών («Ο ρόλος του Προξενείου από διπλωματική άποψη»)

Η 11η Μαρτίου αποτελεί μία σημαντική ημέρα για τους Έλληνες και τις Ελληνίδες σε όλο τον κόσμο, αποτελεί μία σπουδαία ημερομηνία για τα εκατοντάδες χιλιάδες θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων. Η απόφαση της ολομέλειας του Σουηδικού Κοινοβουλίου να αναγνωρίσει με ψήφους 131 υπέρ και 130 κατά, την Γενοκτονία των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων αποτελεί μία επιτυχία, η οποία έρχεται σε μία δύσκολη περίοδο. Σε μία συγκυρία όπου το μόνο που ακούγεται είναι αριθμοί. Στην ελληνική όμως παράδοση, υπάρχουν και οι λέξεις, που γίνονται σύμβολα, αγώνες, ταυτότητα. Αυτή όπου όπως λέει ο Νίκος Καζαντζάκης που κατέγραψε το δράμα των ξεριζωμένων Ελλήνων μετά τη Γενοκτονία, δίνει νόημα και μορφή σε μία άμορφη και άμυαλη απεραντοσύνη.

Η απόφαση της Σουηδικής Βουλής την 11 Μαρτίου 2010 ήρθε μετά την κοινή απόφαση της περασμένης χρονιάς, ότι από κοινού Έλληνες, Αρμένιοι και Ασσύριοι θα προωθήσουν ψήφισμα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας στη Σουηδική Βουλή. Κάτι που έχει γίνει και στο πρόσφατο παρελθόν με πρωτοβουλία των βουλευτών του Αριστερού Κόμματος (Vänsterpartiet), Τάσου Σταφιλίδη και Hans Linde, ενώ στη συνέχεια υπήρξε πρωτοβουλία και του κόμματος των Πράσινων (Miljöpartiet), χωρίς όμως να περάσει από την Ολομέλεια. Επίσης το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα της Σουηδίας, το Σοσιαλδημοκρατικό, κατά την ετήσια συνέλευση του, το Νοέμβριο του 2009 , είχε αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Ασσυρίων, των Ελλήνων και Αρμενίων.

Η αναγνώριση της Γενοκτονίας πήγε προς ψήφιση στο Σουηδικό κοινοβούλιο και το αποτέλεσμα ήταν η επικράτηση της αλήθειας, έναντι της άρνησης και της προπαγάνδας και ήδη η Τουρκία ανακάλεσε τον Πρέσβη της από τη Στοκχόλμη.
Η αναγνώριση από τη Σουηδία έχει τεράστια αξία γνωρίζοντας τη θέση της χώρας τόσο παγκόσμια όσο και ευρωπαϊκά για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Η προσπάθεια για την αναγνώριση της Γενοκτονίας συνεχίζεται και από ότι φαίνεται έχει και αποτέλεσμα. Ειδικά όταν προέρχεται από την δυναμική και έξω από συμφέροντα και λογικές Ελληνική Διασπορά. Συγχαρητήρια σε όλους όσους εργάστηκαν για να έρθει αυτό το αποτέλεσμα, στους συμπατριώτες και συμπατριώτισσές μας στη Σουηδία που αγωνίστηκαν και πέτυχαν. Ο αγώνας συνεχίζεται και παρότι έχει πολλά εμπόδια στο εσωτερικό και το εξωτερικό, θα είναι νικηφόρος!

Ο Φάνης Μαλκίδης είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars- IAGS).

Η Παγκύπρια Ενιαία Οργάνωση φοιτητών διοργανώνει εκδήλωση- συζήτηση με θέμα: «Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας.
Ευρωπαϊκή Ένωση- Κυπριακό».

Ομιλητές:

Φάνης Μαλκίδης Διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών

Γιώργος Καραμπελιάς Συγγραφέας

Κώστας Καραίσκος Δημοσιογράφος

Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης Αν. Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου

Αίθουσα Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών
(Εθνικής Αμύνης 4)

Θεσσαλονίκη

Τετάρτη 10 Μαρτίου 2010 ώρα 7μμ
cebcceb1cebbcebaceb9ceb4ceb7cf83-cf80ceb5cebfcf86-2010

Του Φάνη Μαλκίδη

Η απόφαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων να δεχθεί το σχέδιο ψηφίσματος για το θέμα της γενοκτονίας των Αρμενίων, αποτελεί μία νίκη της ιστορίας της αλήθειας έναντι της πολιτικής και των συμφερόντων. Το ψήφισμα που καλεί τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα να αναγνωρίσει τις σφαγές των Αρμενίων ως γενοκτονία στην επίσημη αμερικανική πολιτική, αποτελεί μία νίκη της συνέπειας και της πίστης στο τελικό αποτέλεσμα. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης προσπάθειας της Αρμενικής Διασποράς, η οποία κινήθηκε έξω από κρατικές λογικές και συμφέροντα, υλοποιώντας το αίτημα για αναγνώριση ενός αποσιωπημένου εγκλήματος.
Η απόφαση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την αναγνώριση, την επανάληψη και την αποτροπή των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Μάλιστα σε μία παράγραφο των εννέα σελίδων ψήφισμα τονίζεται πως «η αδυναμία των εθνικών και διεθνών αρχών να τιμωρήσουν τους υπεύθυνους για την Γενοκτονία των Αρμενίων είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους έχουν έκτοτε γίνει και άλλες γενοκτονίες».
Παράλληλα, η απόφαση αποτελεί και ένα προηγούμενο για να ανοίξει ο κύκλος τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και αλλού για την αναγνώριση και άλλων γενοκτονιών. Και συγκεκριμένα, της γενοκτονίας των Ελλήνων, η οποία υλοποιήθηκε από τον ίδιο θύτη, τον ίδιο υπεύθυνο, την Τουρκία. Ήδη στις ΗΠΑ υπάρχουν πολλές αναγνωρίσεις από κυβερνήτες, πολιτείες, δημάρχους και δημοτικά συμβούλια, καθώς και άλλους φορείς, για τη Γενοκτονία των Ελλήνων.
Επίσης, την 17η Μαρτίου, το Σουηδικό Κοινοβούλιο θα αποφασίσει με ψηφοφορία αν θα ΔΕΧΤΕΙ ΩΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ τη βαρβαρότητα που υπέστησαν οι Έλληνες από το οθωμανικό και το τουρκικό κράτος, από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς. Η Γενοκτονία των Αρμενίων, όπως και η Γενοκτονία των Ελλήνων, είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός, το αναγνωρίζει η συντριπτική πλειοψηφία των ερευνητών. Τώρα, είναι ώρα και η Τουρκία να αναγνωρίσει την πραγματικότητα των Γενοκτονιών που έχει διαπράξει, χωρίς να τις αρνείται. Είναι ένα βήμα μπροστά για την αλήθεια, είναι μία πράξη θάρρους αναγνώρισης των εγκλημάτων και της πραγματικής φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των λαών.

Ο Φάνης Μαλκίδης είναι μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών (International Association for Genocide Scholars- IAGS ), η οποία το 2007, αναγνώρισε με συντριπτική πλειοψηφία τη Γενοκτονία των Ελλήνων και των Αρμενίων, καλώντας ταυτόχρονα την Τουρκία να πράξει το χρέος της, έναντι των θυμάτων και της ιστορίας.

Για να στηρίξετε το ψήφισμα για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Σουηδικό Κοινοβούλιο (Τετάρτη 17 Μαρτίου 2010 ) επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.folkmordet1915.se/aktuellt_aktioner.html και στείλτε όλοι ένα μήνυμα.

ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΠΡΟΩΘΗΣΤΕ ΚΑΙ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΜΥΝΗΜΑ

ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ ΔΩΣΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ ΣΤΟΥΣ ΣΟΥΗΔΟΥΣ!

Η 17 Μαρτίου 2010 είναι μια πάρα πολύ σημαντική ημερομηνία για τους Έλληνες. Για τους νεκρούς προγόνους μας.

Την ημέρα αυτή το Σουηδικό Κοινοβούλιο θα αποφασίσει με ψηφοφορία αν θα ΔΕΧΤΕΙ ΩΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ την βαρβαρότητα που υπέστησαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας απο το ”μαχαίρι” των Οθωμανικών ορδών του Κεμάλ.
Στείλτε όλοι ένα μήνυμα στην διεύθυνση που μας στέλνουν οι Έλληνες της Στοκχόλμης: www.folkmordet1915.se/aktuellt_aktioner.html

The Swedish Parliament have a preliminary vote on March 17th, 2010, if Sweden will recognise the Genocide in 1915 on Greeks, Armenians, Assyrians, Syrians and Caldeans in Ottoman Turkey during the First World War. The motion is 2008/09:U332.
By filling out your name, surname and city, you can send a message and remind the members of Parliament about the the thruth’s worth and how important it is to stop denying a proven fact.
Click on the link and follow the instructions:
www.folkmordet1915.se/aktuellt_aktioner.html
Thank you for your support,

«Η θυσία των Ελλήνων Προσκόπων του Αιδινίου αποτελεί μοναδικό παράδειγμα στον Προσκοπισμό όλου του κόσμου. Οι ηρωικοί πρόσκοποι επισφράγισαν με το αίμα τους τα ιδανικά της αγάπης τους για την πατρίδα και για την ελευθερία….»
Λόρδος Μπέιτεν Πάουελ Ιδρυτής του Προσκοπισμού

Μία πολύ σημαντική εκδήλωση, με αφορμή τη συμπλήρωση πενήντα ετών του 76ου Συστήματος Προσκόπων Κύπρου, διοργανώθηκε στο Πάρκο Ακροπόλεως του Δήμου Στροβόλου στη Λευκωσία.

Η εκδήλωση, η οποία έγινε για πρώτη φορά στην Κύπρο, αφορούσε την τιμή για τους προσκόπους της Μικράς Ασίας που έδωσαν τη ζωή τους το 1919, στο Αιδίνι, στα Σώκια και στην Κάτω Παναγιά. Παράλληλα τιμήθηκε ο βαθμοφόρος πρόσκοπος του 76ου Συστήματος Νίκος Κωνσταντίνου, ο οποίος ήταν στρατιώτης το 1974 κατά τη διάρκεια της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο. Ο Ν. Κωνσταντίνου θεωρούνταν αγνοούμενος μέχρι το 2006, τα οστά του βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο στα κατεχόμενα, ταυτοποιήθηκαν και αποδόθηκαν στους οικείους του για την ταφή τους.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με το χαιρετισμό του που έστειλε η Α.Μ. Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομος, ο οποίος έθεσε την εκδήλωση υπό την αιγίδα του και στη συνέχεια χαιρέτησε ο αρχηγός του 76ου Συστήματος Κώστας Θεοδώρου.

Στη συνέχεια έγινε εισαγωγή από το συντονιστή της εκδήλωσης δημοσιογράφο Λάζαρο Μαύρο, ενώ «τη συμβολή των Προσκόπων στους εθνικούς αγώνες και ο Ήρωας Βαθμοφόρος του 76ου Σ.Π. Στροβόλου Νίκος Κωνσταντίνου» παρουσιάστηκε από μέλη του Συστήματος

Μετά ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Κωνσταντίνος Δέλτα και συγγενής του Ν. Κωνσταντίνου, παρουσίασε τον άνθρωπο, στρατιώτη και ήρωα του 76ου Συστήματος.
«Η θυσία των Προσκόπων της Μικράς Ασίας (Αϊδίνι, Σώκια, Κάτω Παναγιά)» παρουσιάστηκε από μέλη του Συστήματος, ενώ «η παρουσία των Προσκόπων της Μικράς Ασίας και η μνήμη», αναλύθηκε από το Φάνη Μαλκίδη.

Η εκδήλωση έκλεισε με την προβολή ταινίας για τους Προσκόπους της Μικράς Ασίας, τους οποίους μαζί με τον Ν. Κωνσταντίνου, τίμησαν σε μία πολυπληθή εκδήλωση οι Πρόσκοποι της Κύπρου.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΗΣ
«ΗΡΩΩΝ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ »
Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου 2010
Πάρκο Ακροπόλεως – Πολυχώρος «Σπηλιές»
Δήμος Στροβόλου ΛΕΥΚΩΣΙΑ – ΚΥΠΡΟΣ

Τηλ. Επικοινωνίας 96650339 κ. Ανδρέας Παναγιώτου

07:00 μμ Εισαγωγή
Χαιρετισμός από Αρχηγό Συστήματος Κώστα Θεοδώρου
Χαιρετισμός της Α.Μ. Αρχιεπισκόπου Κύπρου κ.κ. Χρυσοστόμου
Ύμνος των Προσκόπων

07:10μμ Εισαγωγή από το συντονιστή της εκδήλωσης κ. Λάζαρο Μαύρο

07:15μμ Η συμβολή των Προσκόπων στους εθνικούς αγώνες – παρουσίαση από Ανιχνευτές
07:20μμ Ο Ήρωας Βαθμοφόρος του 76ου Σ.Π. Στροβόλου Νίκος Κωνσταντίνου – παρουσίαση από Ανιχνευτές

07:30μμ Η θυσία του Ήρωα Νίκου Κωνσταντίνου – Ομιλία από τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Δρ. Κωνσταντίνο Δέλτα
07:45μμ Τιμή στην οικογένεια του Ήρωα από το 76ο Σ.Π. Στροβόλου

07:50μμ Η θυσία των Προσκόπων της Μικράς Ασίας (Αϊδίνι, Σώκια, Κάτω Παναγιά) – παρουσίαση από Ανιχνευτές

08:00μμ Το νόημα της θυσίας των Προσκόπων της Μικράς Ασίας – Ομιλία από τον κ. Θεοφάνη Μαλκίδη

08:15μμ Συμπεράσματα - Επίλογος από το συντονιστή της εκδήλωσης κ. Λάζαρο Μαύρο
08:25μμ Προβολή μικρής ταινίας για τους Προσκόπους της Μ. Ασίας
08:30 Τέλος εκδήλωσης

You are kindly invited to attend the following event organised by
the European Rim Policy and Investment Council
and
in co-operation with the Cyprus Research Centre

Topic
“The Events of September: The Expulsion of the Greeks of Constantinople in 1955 and Cyprus”
Speaker: Theofanis Malkidis, Lecturer at the Demokratio University of Thrace

Venue: Hilton Park Hotel, Griva Dighenis Avenue, Nicosia
Tuesday 23rd February 2010 at 6.00 pm
Presentations will be in Greek

RSVP: Jackie Booth 96 300 839

—————————————————————————————————

Προσκαλείσθε σε εκδήλωση που οργανώνει
το Συμβούλιο Ευρωπαϊκής Περιφερειακής Πολιτικής (ERPIC)
και
σε συνεργασία με το Κυπριακό Κέντρο Μελετών ΚΥΚΕΜ

Θέμα
“Τα Σεπτεμβριανά. Η εκδίωξη των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης το 1955 και η Κύπρος”
Ομιλητής: Θεοφάνης Μαλκίδης , Λέκτορας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Χώρος Εκδήλωσης: Ξενοδοχείο Hilton Park, Λεωφόρος Γρίβα Διγενή, Λευκωσία
Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2010, 6.00 μ.μ
Η διάλεξη θα είναι στην Eλληνική

Παρακαλώ απαντήσετε: Jackie Booth 96 300 839

Under the sponsorship of / Υπό την αιγίδα: In co-operation with / Σε συνεργασία με:

«Βιογραφικαί Αναμνήσεις του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρύσανθου του από Τραπεζούντος 1881-1949» Γ΄ έκδοση Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής- Κέντρο Θρακικών Μελετών. Κομοτηνή 2010

Αφιερωμένο στα 60 χρόνια από τον θάνατο του Κομοτηναίου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδας, του από Τραπεζούντος Χρύσανθου, επανεκδόθηκε στην Κομοτηνή, το βιβλίο του «Βιογραφικαί Αναμνήσεις».
Προλογίζοντας την έκδοση ο πρόεδρος του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής π. Δ. Βασιλειάδης, αναφέρει ότι «ο Κομοτηναίος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδας Χρύσανθος Φιλιππίδης ο από Τραπεζούντος αναμφιβόλως είναι ο διαπρεπέστερος γόνος της πόλης μας σε όλη την γνωστή σε εμάς ιστορική της πορεία. Με τις διανοητικές και πνευματικές αρετές, την βαθύτατη εκκλησιαστική και θύραθεν μόρφωση, την ακάματη προσφορά προς την Ορθόδοξη Εκκλησία, τους ανυποχώρητους αγώνες για τα δίκαια του Ελληνισμού, την ανυστερόβουλη μέριμνα για την προστασία των αλλοδόξων και αλλοθρήσκων και τέλος την αυτοθυσιαστική αντιστασιακή του στάση και δράση έναντι των Γερμανών ναζιστών κατακτητών και των συμμάχων τους, αναδείχθηκε λαμπρός επιστήμονας και συγγραφέας, άξιος κληρικός της Εκκλησίας του Χριστού, κορυφαίος Πρωθιεράρχης της Ορθοδοξίας, μέγιστος εθνικός αγωνιστής και οικουμενικών διαστάσεων αντιστασιακός ηγέτης. Γι’ αυτό τον λόγο απολαμβάνει τιμής και αναγνωρίσεως σε πανελλήνιο, παναρθόδοξο και οικουμενικό επίπεδο».
Ο Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μεταλληνός ο οποίος έκανε τον πρόλογο του βιβλίου αναφέρει ότι «χαιρετίζω με ενθουσιασμό την απόφαση του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής να επανεκδώσει τον Α’ τόμο της τριτόμου εκδόσεως του αειμνήστου Γεωργίου Τασούδη για τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδας, τον από Τραπεζούντος Χρύσανθο, που περιέχει τις βιογραφικές αναμνήσεις του σεπτού Ιεράρχου. Πρόκειται για μεγάλη προσφορά στην εκκλησία και το έθνος μας, αλλά και το πλήρωμα της Τοπικής Εκκλησίας, διότι δίδεται εκ νέου η ευκαιρία προσεγγίσεως του λόγου και του έργου μιας μεγάλης μορφής της νεότερης ιστορίας μας, με γενικά αποδεκτή εθνωφελή δράση σε όλους τους σταθμούς του πολυτάραχου βίου του και ανυπέρβλητη προσφορά στην Εκκλησία και τον μαρτυρικό Ελληνισμό. Θα προσθέσω όμως εδώ και την έκφραση της ευγνωμοσύνης μου για την τιμή, που μου περιποιεί ο Όμιλος, αναθέτοντας μου την προλόγηση της εκδόσεως. Είναι μεγάλη τιμή στην ταπεινότητα μου, που ως διάκονος της ιστορικής έρευνας των τελευταίων αιώνων της ιστορίας του Γένους μας και της Ρωμιοσύνης, επανειλημμένα έχει ασχοληθεί με το πρόσωπο και το έργο του Αρχιεπισκόπου Χρυσάνθου».
Ο Χρύσανθος Φιλιππίδης γεννήθηκε το 1881 στην υπόδουλη τότε Κομοτηνή, Μητροπολίτης Τραπεζούντας στα δύσκολα χρόνια (1913-1923), στάθηκε στον Ελληνισμό του Ευξείνου Πόντου και μετά στην προσφυγιά, δημιουργώντας την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, όπου μέχρι σήμερα πραγματοποιεί ένα θαυμάσιο έργο. Από το 1938 – 1941 ήταν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, και με την έλευση των Γερμανών κάνει την πρώτη αντιστασιακή ενέργεια. Στην εμφάνιση μίας επιτροπής, η οποία πρότεινε για το καλό του Ελληνικού λαού να γίνει δεκτός ευμενώς ο κατακτητής και με μπροστάρη την θρησκευτική ηγεσία να παραδωθεί η πόλη των Αθηνών στους Γερμανούς, ο Χρύσανθος απάντησε:
«Οι Έλληνες Ιεράρχες δεν παραδίδουν πόλεις στον εχθρό, καθήκον έχουν να εργαστούν δια την απελευθέρωση». Στην αίτηση για δοξολογία στην Μητρόπολη, απάντησε:
«ΔΟΞΟΛΟΓΙΑ! Δοξολογία δεν έχει θέσιν επί τη υποδουλώσει της Πατρίδος μας, η ώρα της δοξολογίας θα είναι άλλη». Στην αίτηση για να δει τον Γερμανό στρατηγό Στούμμε είπε: «Θα τον αναμένω». Και ο Αρχιεπίσκοπος είπε στον Γερμανό στρατιωτικό:
«Ελπίζω να σεβαστείτε την Χώρα. Στρατηγέ μη θίξετε την φιλοτιμία του Ελληνικού λαού».
Τέλος, ο στρατηγός Στούμμε, του ζήτησε να ορκίσει την κυβέρνηση Τσολάκογλου. Στην απάντησή του ο πρώην Τραπεζούντας και νυν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ανέφερε:
«Δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνηση προβληθείσα από τον εχθρό. Εμείς γνωρίζουμε ότι τις Κυβερνήσεις τις ορίζει ο λαός ή ο Βασιλεύς. Εδώ τώρα ούτε ο λαός εψήφισε την Κυβέρνηση, ούτε ο Βασιλεύς την όρισε. Πως ζητάτε να ορκίσω Κυβέρνηση υποδειχθείσα υπό του εχθρού; Δια να είναι όργανό των; Εν γνώσει των συνεπειών που με αναμένουν, δεν δέχομαι την προτεινομένη πρόταση. Εμμένω εις τας αρχάς μου. Ο πρωθυπουργός που όρκισα βρίσκεται και αγωνίζεται στην Κρήτη».
Τελικά Στις 29/4/1941 11πμ ορκίστηκε η πρώτη κατοχική κυβέρνηση από τον διάκονο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου Καρύτση. Στις 2/6/1941, ο Χρύσανθος επαύθη με Συντακτική Πράξη της ψευδοκυβέρνησης Τσολάκογλου, και από τότε θα αποσυρθεί στο σπίτι του, όπου καθ’ όλη τη διάρκεια της κατοχής θα λειτουργεί ασύρματο επικοινωνίας με τους Συμμάχους. Ο Χρύσανθος πέθανε το 1949, πάμφτωχος, χωρίς ακίνητη περιουσία και με ελάχιστα κινητά υπάρχοντα.
Το βιβλίο αποτελεί σημαντικότατη μαρτυρία για το βίο του Χρύσανθου, για τη συνεισφορά του στην νεότερη ιστορία του Ποντιακού, Θρακικού, Μικρασιατικού και όλου του Ελληνισμού. Είναι μία παρακαταθήκη που αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για όλους τους Έλληνες, για όλους τους ιερωμένους, για όλους τους ανθρώπους.

Έντεκα χρόνια μετά τη σύλληψη του Αμπντουλάχ Οτζαλάν, το κουρδικό ζήτημα παραμένει ζωντανό και επίκαιρο.

Χιλιάδες άνθρωποι μεταπολεμικά, πολιτικοποιήθηκαν με τα μεγάλα απελευθερωτικά και αντιαποικιοκρατικά κινήματα της Αφρικής και της Ασίας, δημιουργώντας και ενεργοποιώντας τα πολιτικά, δημοκρατικά και διεθνιστικά τους αντανακλαστικά. Στις δεκαετίες του 1980 και 1990, λαοί όπως ο ελληνικός αναζήτησε και πέτυχε την πολιτικοποίησή του με ένα απελευθερωτικό κίνημα στα ανατολικά του. Το κουρδικό κίνημα που αναδείχθηκε σ΄ αυτές τις δεκαετίες ώθησε, συγκίνησε, ριζοσπαστικοποίησε και συνεπήρε την συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων.
Με την έναρξη του ένοπλου αγώνα στην Τουρκία από τους Κούρδους το 1984, με τη δολοφονία χιλιάδων Κούρδων στο Ιράκ στα τέλη της δεκαετίας του 1980, με τις ειδήσεις για την καταπίεση των Κούρδων του Ιράν και της Συρίας, ο ελληνικός λαός επανασυνδέθηκε μετά από χιλιάδες χρόνια τον Κουρδικό λαό- ο Ξενοφώντας αναφέρεται στους Καρδούχους- ωθώντας να στηρίξει ποικιλοτρόπως τα κινήματα κοινωνικής και εθνικής απελευθέρωσης.
Μάλιστα ο ελληνικός λαός στην αλληλεγγύη του στον αγώνα του κουρδικού λαού για απελευθέρωση, είχε και ένα θύμα, το Θεόφιλο Γεωργιάδη, μέλος της Κυπριακής επιτροπής Αλληλεγγύης στο Κουρδιστάν ο οποίος δολοφονήθηκε, λόγω της δράσης του, το 1994.
Η σύλληψη του Αμπντουλάχ Οτζαλάν το 1999, δημιούργησε οπωσδήποτε πολλά νέα δεδομένα για το μέλλον του κουρδικού ζητήματος, δεδομένα που αναδείχθηκαν πιο έντονα μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003 και τη οικοδόμηση μίας ομόσπονδης κουρδικής κρατικής δομής. Ταυτόχρονα η μετατροπή της θανατικής ποινής του Οτζαλάν σε ισόβια κάθειρξη, οι ολοένα περισσότερες φωνές σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στην Τουρκία που ζητούν πολιτική λύση για το Κουρδικό, δίνουν νέες προοπτικές για το μέλλον.
Το Κουρδικό ζήτημα αποτελεί μία πολύ σημαντική παράμετρος της περιοχής που περιλαμβάνει αρχικά την Τουρκία, στη συνέχεια το Ιράκ, όπου ήδη Ελλάδα έχει διπλωματική εκπορσώπηση με γραφείο στην Ερμπίλ της ομοσπονδης Κουρδικής οντότητας, και φυσικά στο Ιράν και τη Συρία.
Και αυτό όχι μόνο γιατί σ’ αυτά τα κράτη οι Κούρδοι αποτελούν ένα μεγάλο μέρος του συνολικού πληθυσμού και η παρουσία τους είναι αδιάλειπτη εδώ και χιλιάδες χρόνια, αλλά γιατί οι Κούρδοι αποτελούν πλέον κεντρική συνιστώσα των μελλοντικών εξελίξεων στην περιοχή. Αυτό φαίνεται στο Ιράκ, στη θέληση των Κούρδων της Τουρκίας να συνεχίσουν την προσπάθειά τους με ένοπλη πάλη και πολιτική δραστηριοποίηση, στον πολιτικό αγώνας των Κούρδων του Ιράν και της Συρίας, δεδομένα που συγκροτούν προϋποθέσεις υλοποίησης δημιουργίας Κουρδικού κράτους, του οράματος δηλαδή εκατομμυρίων Κούρδων σε όλον τον πλανήτη.
Η σύλληψη του Οτζαλάν πριν 11 χρόνια, δεν κατέστειλε το κουρδικό κίνημα όπως ήθελαν κάποιοι, το αντίθετο του κουρδικό ζήτημα είναι ανοιχτό και θα επηρεάσει τις άμεσες εξελίξεις στην περιοχή μας.

Από την εισαγωγή του Φάνη Μαλκίδη στο βιβλίο του εκπροσώπου του Κουρδικού Εθνικού Κογκρέσου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ahmet Dere «Οι Κούρδοι. Ένας λαός που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η ύπαρξή του» Αθήνα: εκδ. Γόρδιος, τηλ. 210-8252279

Η χώρα -πρωτεύουσα των φυλακών και ο συναγωνιστής Murad Akincilar

1. Οι φυλακές και τα λευκά κελιά

Φέτος συμπληρώνονται 40 χρόνια συνεχών δολοφονιών, αγνοουμένων, καταπίεσης, τυραννίας, και λευκών κελιών στην Τουρκία. Σύμφωνα με την Επιτροπή ενάντια στα λευκά κελιά, έχουν αναφερθεί 14.500 θύματα βασανιστηρίων τα τελευταία 10 χρόνια και μόνο 7.500 έχουν αναρρώσει. 518 άνθρωποι δολοφονήθηκαν κατά την διάρκεια της κράτησής τους σε διάφορα τμήματα και 216 άνθρωποι αγνοούνται. Το 75% των γυναικών που βασανίστηκαν έχουν βιασθεί, 1261 άτομα εκτελέστηκαν στους δρόμους χωρίς δίκη, 3688 χωριά εκκενώθηκαν και πάνω από 3.000.000 άνθρωποι εξαναγκάστηκαν να τα εγκαταλείψουν. Πάνω από 3.000 διανοούμενοι καταδικάστηκαν σε περισσότερα από 10.000 χρόνια φυλακή και σε χρηματικές ποινές, επειδή εξέφρασαν τις ιδέες τους. 448 άτομα που κατέθεσαν σε διάφορες υπηρεσίες αιτήσεις στην κουρδική γλώσσα, κατηγορούνται για αδικήματα που επισύρουν συνολική φυλάκιση 2.747 ετών και 3 μηνών.
67 παιδιά βασανίστηκαν σε τμήματα της αστυνομίας και της χωροφυλακής, κατά τα τελευταία δυο χρόνια. 50.000 άνθρωποι βρίσκονται συνολικά στις φυλακές, 8.000 είναι πολιτικοί κρατούμενοι, 4.000 είναι ανήλικα παιδιά.
Η Τουρκία κατατάσσεται μεταξύ των πρώτων χωρών, με κριτήριο τον αριθμό των φυλακών της. Διαθέτει 19 διαφορετικούς τύπους φυλακών, πάνω από 650 φυλακές και δεκάδες φυλακές τύπου F (λευκά κελιά).
Συνολικά ο πληθυσμός των φυλακών της Τουρκίας ξεπερνάει τον πληθυσμό δέκα μεγάλων πόλεων!
Ξεχωριστή θέση στη χώρα- πρωτεύουσα των φυλακών έχουν τα λευκά κελιά.
Το κίνημα για τα λευκά κελιά στις τουρκικές φυλακές έχει ενεργοποιήσει εδώ και χρόνια πολίτες από όλο τον κόσμο καθώς και την Ελλάδα, οι οποίοι συμπαραστάθηκαν στους Τούρκους και Κούρδους αγωνιστές, που με τίμημα την ίδια τους τη ζωή αντιστάθηκαν στον φασισμό, ενώ μία μεγάλη κινητοποίηση αλληλεγγύης στους φυλακισμένους- απεργούς πείνας γίνεται και στην ίδια την Τουρκία.
Ιατροί στην περίπτωση που αρνούνται να υποβάλλουν τους απεργούς σε βασανιστήρια, φακελώνονται και εκδιώκονται από τους χώρους εργασίας τους. Πολλοί είναι οι γιατροί που κατεβαίνουν σε απεργίες συμπαράστασης στους αγωνιστές κατά των λευκών κελιών με τα ασθενοφόρα τους έχοντας σαν προορισμό τα δικαστήρια. Επίσης δικηγόροι δείχνουν έμπρακτα τη συμπαράστασή τους, ενώ αρκετοί από αυτούς, έχουν πραγματοποιήσει απεργίες διότι το καθεστώς τους απαγορεύει να βλέπουν τους κρατουμένους. Ακόμη αρκετοί φίλοι, συναγωνιστές, συγγενείς των πολιτικών κρατουμένων έχουν αυτοπυρποληθεί, ενώ επί τέσσερα χρόνια οι γονείς των κρατουμένων, μέρα και νύχτα πραγματοποιούν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας σε κεντρική πλατεία της Άγκυρας
Από την άλλη ενώ οι μηχανισμοί του καθεστώτος εκφοβίζουν τους συγγενείς των αγωνιστών. Οι επιθέσεις από τις δυνάμεις ασφαλείας και τους Γκρίζους Λύκους είναι καθημερινές, ενώ πολλές φορές ο στρατός μπήκε στις φυλακές όπου ήταν φυλακισμένοι πολιτικοί κρατούμενοι, τις γκρέμισαν, δολοφόνησαν και έκαψαν 28 από αυτούς. Επίσης η απαγόρευση της οργάνωσης TAYAD (Σύλλογος των οικογενειών των πολιτικών κρατουμένων για τη συμπαράσταση και αλληλοβοήθεια), έδωσε τη χαριστική βολή στα ψήγματα «αλλαγών» που προωθούνται από την Τουρκία.
Η ικανοποίηση του αιτήματος της συνεύρεσης και μίας σειράς άλλων αιτημάτων, τα οποία μπορεί να ακούγονται μικρά και ασήμαντα, αλλά για την παύση της ύπαρξης των λευκών κελιών, της ανάγκης συνεύρεσης με άλλους πολιτικούς κρατούμενους και άλλα ζητήματα, χρειάστηκε να δώσουν τη ζωή τους 122 συνάνθρωποί μας στην Τουρκία, 600 έμειναν ανάπηροι και πολλοί άλλοι πεθαίνουν στα νοσοκομεία. Ο δικηγόρος Μπεχίτς Αστσί, η Γκιουρτζάν Γκιορούρογλου, μητέρα δύο παιδιών, και η κρατούμενη στην φυλακή του Ουσάκ, η Σεβγκί Σαϊμάζ, που ακολούθησαν τους 122 μάρτυρες
Μάλιστα ειδικά γι΄ αυτό το ζήτημα στο διευθυντή των φυλακών, σ’ αυτόν που έχει υπογράψει τον θάνατο των κρατουμένων, απονεμήθηκε το ανώτατο μετάλλιο προσφοράς υπηρεσιών προς το κράτος! Στο πακέτο του «εκδημοκρατισμού», και «εναρμόνισης» με την ΕΕ, περιλαμβάνεται το «Πρόγραμμα Επιστροφής στο Σπίτι», προελεύσεως ΗΠΑ. Είναι ο νόμος που επιβραβεύει όποιον αρνείται τις ιδέες του, καταδίδει ομοϊδεάτες του στις τουρκικές αρχές. Στο ίδιο πλαίσιο και οι μαζικές φυλακίσεις Τούρκων πολιτών. Μόνο τα τελευταία 6 χρόνια, ο επίσημος αριθμός των προφυλακισμένων έφτασε τα έξη εκατομμύρια (!), και πολλοί εξ΄αυτών βασανίστηκαν μέχρι θανάτου.

2. O Murad Akincilar

O Τούρκος Murad Akincilar είναι ένας ακόμη αγωνιστής που διώκεται για τις ιδέες και τους αγώνες του. Ο Murad Akincilar, οικονομολόγος με σπουδές στο London School of Economics (LSE), γραμματέας της ένωσης για τους βιομηχανικούς εργάτες στην UNIA, την ελβετική εργατική συνδικαλιστική οργάνωση, ζούσε στη Γενεύη για οκτώ χρόνια, έχοντας εγκαταλείψει στην Τουρκία αναζητώντας καταφύγιο στην Ελβετία. Ο Murad επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη για να επισκεφθεί τους δικούς του ανθρώπους. Παρά το γεγονός ότι έλαβε τη διαβεβαίωση από το τουρκικού Υπουργείο Δικαιοσύνης, ο Murad συνελήφθη από την μυστική αστυνομία, μπροστά στη σύζυγό του.
Δεν δόθηκε καμία εξήγηση στην σύζυγό του η οποία παρότι προσπάθησε να έρθει σε επαφή με τις αρχές των φυλακών, εντούτοις δεν μπόρεσε να κάνει κάτι. Ο δικηγόρος του στην Κωνσταντινούπολη, δεν μπορούσε να μιλήσει με τον πελάτη του και ο Murad Akincilar δεν επιτρέπεται να επικοινωνήσει με την οικογένειά του.
Αν και οι ακριβείς λεπτομέρειες σχετικά με τις κατηγορίες εναντίον του παραμένουν αδιευκρίνιστες, ο Murad έχει κατηγορηθεί ότι συμμετέχει με μια παράνομη οργάνωση.
Ο Murad κρατείται σε λευκό κελί στην Αδριανούπολη και η υγεία του δοκιμάζεται καθημερινά.
Οι σύντροφοι και οι φίλοι του Murad ως εκ τούτου εκφράζουν τη βαθιά ανησυχία τους για την κράτησή του και, ειδικότερα, σχετικά με την υγεία του. Η εκστρατεία για την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση του Μουράτ υποστηρίζεται από συνδικαλιστικές και άλλες οργανώσεις σε όλη την Ευρώπη, ,συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς ομάδα εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ έχει την υποστήριξη από τους φοιτητές του LSE, όπου ο Murad ήταν φοιτητής.
Με βάση τα ρεκόρ των εκτελέσεων και των βασανιστηρίων των πολιτικών αντιπάλων και των συνδικαλιστών στην Τουρκία, είναι σωστό να ανησυχούμε για την τύχη του Murad Akincilar. Η ανησυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη, δεδομένου ότι η σύζυγός του είναι έγκυος και η κατάσταση του Murad θα μπορούσε να έχει τραγικές συνέπειες για την οικογένειά του.
Είμαστε πεπεισμένοι πλήρως από την αθωότητα και την ηθική ακεραιότητα του Murad και θα απαιτήσουμε την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωσή. Εν τω μεταξύ o Murad πρέπει να επωφελείται από τα πιο βασικά δικαιώματά του, δηλαδή την επαφή με την οικογένειά του και το δικηγόρο του, γνωρίζοντας τουλάχιστον τις κατηγορίες εναντίον του, και να έχει αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης, σύμφωνα με τις διεθνείς δεσμεύσεις της Τουρκίας.

Έσχατο αλλά όχι τελευταίο. Τον Murad τον γνώρισα πριν χρόνια στις κοινές μας προσπάθειες για δημοκρατία και ελευθερία στην Τουρκία, για όλους τους λαούς που κατοικούν εκεί. Επίσης συνεργαστήκαμε στην έκδοση του αγγλόφωνου βιβλίου Aspects of the Southeastern Europe and the Black Sea after the Cold War, (2006) του οποίου είχα την επιμέλεια όπου ο Murad είχε γράψει ένα κείμενο για την Τουρκία, την αναγκαιότητα εκδημοκρατισμού της και τους αγώνες των λαών της.
Η αποφυλάκιση του Murad από τα λευκά κελιά της Αδριανούπολης, αποτελεί μείζον θέμα πραγματικής αλληλεγγύης για τους δημοκράτες στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη. Αποτελεί είναι μία πράξη για την ελευθερία και τη δημοκρατία στην Τουρκία.

Για να ασκηθεί πίεση για την αποφυλάκιση του Murad στείλτε μήνυμα στον Alessandro Pelizzari – περιφερειακός γραμματέας της Unia Γενεύη: alessandro.pelizzari@unia.ch
Επίσης στον Beşir Atalay, Υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας besir.atalay@icisleri.gov.tr
και στο αρχηγείο αστυνομίας της Τουρκίας bphism@egm.gov.tr

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν πατρίδα πολλών εθνικοτήτων και θρησκειών , ένα πολιτιστικό μωσαϊκό που ήταν κατακερματισμένη από τον εθνικισμό και τον πόλεμο κατά τον 20ο αιώνα. Αλλά ένα νέο πνεύμα της ανοχής μπορεί να αναδύονται στην σύγχρονη Τουρκία, έστω και αργά και ασταθώς, αναφέρει ο Thomas de Waal.
Για σχεδόν 90 χρόνια, το μοναστήρι της Σουμελά, που βρίσκεται σε μία χαράδρα στην ανατολική Τουρκία, ήταν ερείπιο.
Η λατρεία τελείωσε εδώ το 1923, όταν η Ελλάδα και η Τουρκία αντάλλαξαν τους χριστιανικούς και τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς.

Όμως, κατά την τελευταία δεκαετία, οι Έλληνες προσκυνητές, αποκαλώντας τους εαυτούς τους τουρίστες, έχουν αρχίσει να επιστρέφουν εδώ για την ημέρα γιορτής της Παναγίας.
Τον περασμένο Αύγουστο ήμουν στο μοναστήρι, επισήμως μουσείο, και μια ελληνική Ορθόδοξη λειτουργία ήχησε και πάλι έξω από τους τοίχους του - αλλά διήρκεσε μόλις 30 δευτερόλεπτα.
Ένας μοναχός άρχισε να ψέλνει τη Λειτουργία πριν από την παρέμβαση της έφορου μουσείου η οποία διέλυσε την λειτουργία. Μία διαμάχη απείλησε να ξεσπάσει, η συγκέντρωση διαλύθηκε με αντεγκλήσεις και ομιλίες.

Παλιά πατρίδα
Ένα βήμα μπροστά, ένα βήμα πίσω. Η ιστορία της Σουμελά είναι μία βυζαντινή ιστορία που Τούρκοι, Έλληνες και Ρώσοι έχουν διάφορες φατρίες μεταξύ τους.
Το ιστορικό της είναι ότι η κυβέρνηση του Ισλαμικού Κόμματος (ΑΚ) αμφισβητεί δόγματα του σύγχρονου κοσμικού τουρκικού κράτους αναβιώνοντας μνήμες της πολυεθνικής Οθωμανικής εποχής.
Η νέα εξωτερική πολιτική των “μηδενικών προβλήματα με τους γείτονες” χτίζει γέφυρες με παλιούς εχθρούς, συμπεριλαμβανομένων των Αρμενίων και των Ελλήνων και έχει αποτελέσματα για τους Έλληνες πιστούς θαυμαστές του Ευξείνου Πόντου που θέλουν να επανεξετάσουν την παλιά πατρίδα που αποκαλούν Πόντο.
Οι μουσικοί άνοιξαν τον δρόμο. Τόσο οι Μαυροθαλασσίτες Τούρκοι όσο και οι Έλληνες Πόντιοι παίζουν ένα μέσο που αποκαλούν kemenje ή λύρα και στα αγγλικά μπορείτε να αποκαλέσετε την λύρα.

Adem Erdem,

Είναι μικρό, ελαφρύ με τρεις χορδές, κατασκευασμένα από ξύλο κερασιάς, που παίζεται με τόξο και στέκεται στο γόνατο. Η μουσική της λύρας καθορίζει το ρυθμό για το χορούς, τους οποίους τόσο οι Έλληνες και οι Τούρκοι φαίνεται να γνωρίζουν ενστικτωδώς.
Δύο μουσικοί, ο ανθρωπολόγος Νίκος Mikhailides και ο Adem Erdem, έφτιαξαν ένα άλμπουμ.
Το άλμπουμ καταγράφει στην ελληνική ποντιακή διάλεκτο τα τραγούδια και έχει γίνει τεράστια επιτυχία μεταξύ Ποντίων από τη Θεσσαλονίκη μέχρι την Τασκένδη. Αν και δεν είναι για πώληση στην Τουρκία, έχει αναπαραχθεί στην Τραπεζούντα με χιλιάδες πειρατικά αντίγραφα.
Ένα από τα μυστικά του μέρους αυτού της Τουρκίας είναι ότι δεκάδες χιλιάδες των μουσουλμάνων, των οποίων οι πρόγονοι ήταν κάποτε χριστιανοί, εξακολουθούν να μιλούν και να κατανοούν αυτήν την αρχαϊκή μορφή της ελληνικής γλώσσας.

Εορταστική φρενίτιδα
Η Τραπεζούντα είναι περισσότερο γνωστή στην αγγλική ως Τραπεζούντα, την πόλη του μυθιστορήματος της Rose Macaulay «Ο Πύργοι της Τραπεζούντας.

Σήμερα η μαγευτική πόλη είναι ένα λειτουργικό τουρκικό λιμάνι της Μαύρης Θάλασσας. Όμως, τον περασμένο Αύγουστο το παρελθόν της αναδείχθηκε και πάλι. Η ημέρα πριν από την ημέρα γιορτής της 15ης Αυγούστου, το ήμισυ της κοιλάδας φαινόταν να μιλάει ελληνικά.
Σε ένα τουρκικό πανηγύρι -γάμο είδαμε μία μεσήλικα ξανθιά γυναίκα με μια σειρά από μαργαριτάρια γύρω βήμα λαιμό ομαλά στο χορό. Αποδείχθηκε ότι ήταν καθηγητής της νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εμείς ήμασταν οι ξένοι εδώ, όχι εκείνη.
Το επόμενο πρωί ανέβηκε στην κοιλάδα για να προσκυνήσει τη Σουμελά.
Ήταν μια μεθυστική ημέρα για καλοκαίρι. Από μια απόσταση θα μπορούσε να είναι ένα θιβετιανό μοναστήρι, μία κίτρινη κυψέλη ψηλά πάνω από το φαράγγι. Εκατοντάδες άνθρωποι μέχρι το δρόμο για το μονοστήρι.
Η ατμόσφαιρα ήταν τόσο ενθουσιασμένη και τεταμένη, με άγρυπνους Τούρκους αστυνομικούς σε κάθε γωνιά. Έξω από την πύλη της μονής, ένας Έλληνας λυράρης έπαιζε και το πλήθος των χορευτών ήταν σε ένα εορταστικό παροξυσμό.
Η Σωτηρία Liliopoulos είχε έρθει από Earlwood, New South Wales της Αυστραλίας - ο πατέρας της, σήμερα 98 ετών, γεννήθηκε στην Maçka (Ματσούκα) και ήρθε εδώ ως ένα παιδί. Με μια προφορά που ήταν ανάμεσα στην ελληνική στην Αυστραλιανή, η Σωτηρία είπε, “Αυτή είναι η πιο ευτυχισμένη μέρα της ζωής μου.”
Αλλά η πολιτική βρυχάται στο παρασκήνιο.

Ένα πλούσιος μέλος του ρωσικού κοινοβουλίου, ελληνικής καταγωγής, ο Ιβάν Σαββίδη, ο οποίος είναι ο ηγέτης των Ποντίων, είχε ναυλώσει ένα πλοίο με Έλληνες από τη Ρωσία.
Οι εθνικιστικές τοπικές αρχές στην Τραπεζούντα ήταν νευρικές με τις προθέσεις του. Η ομάδα των Ελλήνων από τη Ρωσία ήταν ένα μείγμα από νέες γυναίκες με κίτρινα μπλουζάκια και καπελάκια του μπέιζμπολ με βυζαντινούς αετούς τους, και ένας γενειοφόρος άνδρας ντυμένος στα λευκά έφερε μία μεγάλη εικόνα, που οι Έλληνες σταμάτησαν να προσκυνήσουν και να φιλήσουν.
Ριζοσπάστες
Ο ίδιος ο πολιτικός, ο Ιβάν Σαββίδης, προσπαθούσε να πείσει έναν Έλληνα ιερέα για να ξεκινήσει λειτουργία.
Ο ιερέας άρχισε να ψέλνει, αλλά η έφορος μουσείου είχε διαταγές να σταματήσει κάθε θρησκευτική τελετή στην επικράτειά της. Έχει βγει έξω από περίπτερό της και φωνάζοντας στα τουρκικά, και προσπάθησε να αποσπάσει ένα αναμμένο κερί από το χέρι του Σαββίδη.

Ιβάν Σαββίδης

Η διχόνοια μεταξύ των Ελλήνων ήρθαν στην επιφάνεια. Ορισμένοι από αυτούς, ξεκίνησαν να ψέλνουν τον ελληνικό εθνικό ύμνο. Φάνηκε να υπάρχουν μόνο δύο νικητές εδώ, η έφορος της Σουμελά και το μέλος της Ρωσικής Βουλής.
Ο Σαββίδης είπε ότι οι Έλληνες θα διαμαρτυρηθούν στις Βρυξέλλες, είπε ότι είχε ενημερωθεί το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών επί των σχεδίων του, αλλά παρέλειψε να αναφέρει αν είχε άδεια από την τουρκική κυβέρνηση.
Άλλοι Έλληνες - αυτοί που έχουν περάσει χρόνια ήσυχα με τη δημιουργία γεφυρών με τους ντόπιους – έφυγαν μακριά, θυμωμένοι με τον τρόπο που είχε καταλήξει η γιορτή.
Στο κάτω μέρος της κοιλάδας, η διάθεση μου ξανασηκωθεί. Η λύρα έπαιζε και ένα ζευγάρι χόρευε σε υπερβολικό ρυθμούς. Το πλήθος χειροκροτούσε.
Η μουσική είναι ασυγκράτητη και φέρνει τους ανθρώπους κοντά, ακόμη και όταν οι πολιτικοί δεν μπορούν να διαχειριστούν.

Ο Tom de Waal παρουσίασε τραγούδια της Τραπεζούντας για το BBC Radio 3 την Κυριακή 31 Ιανουαρίου. Είναι ειδικός για τον Καύκασο στο Carnegie Endowment στην Ουάσιγκτον.
Μπορείτε να τα ακούσετε εδώ iPlayer.
Οι φωτογραφίες είναι από τον Ε. Κωνστανς φωτογράφος στο Swarthmore College, Pennsylvania, ΗΠΑ.

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΥ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗ.

Εισήγηση στην εκδήλωση της Πρωτοβουλίας για την απομάκρυνση του Γενικού Προξενείου της Τουρκίας από την Κομοτηνή
(Αλεξανδρούπολη 22 Ιανουαρίου 2010)

1. ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΣΩΜΑ

Διπλωματικό Δίκαιο ονομάζεται το σύνολο των διεθνών κανόνων που διέπουν τις διπλωματικές σχέσεις και αφορούν κυρίως τους διπλωματικούς υπαλλήλους και κατ΄ επέκταση τη διπλωματική εθιμοτυπία.

 Το Διπλωματικό Δίκαιο χωρίζεται σε τρία κύρια μέρη:
 α) Αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων,
 β) Μορφές ανάπτυξης διπλωματικών σχέσεων και
 γ) Διπλωματικά προνόμια και ασυλίες. (Νάσκου –Περάκη Π. – Ζάικος Ν. Εισαγωγή στο Δίκαιο των Διπλωματικών και Προξενικών Σχέσεων. Θεσσαλονίκη 2003)

Με τον όρο διπλωματικές σχέσεις, νοούνται οι μεταξύ κρατών ανάπτυξη σχέσεων που εκδηλώνονται κυρίως με αποστολές και εγκαταστάσεις διπλωματικών υπαλλήλων.
 Οι διπλωματικές σχέσεις διέπονται από το Διπλωματικό Δίκαιο όπως αυτό συνομολογήθηκε με τη Σύμβαση Βιέννης (1961), ενώ οι προξενικές σχέσεις με τη σχετική Σύμβαση της Βιέννης (1963)
 Στο Διπλωματικό Σώμα περιλαμβάνονται οι αρχηγοί των διπλωματικών αντιπροσωπειών, των Πρεσβειών, ενώ σε πολλά κράτη περιλαμβάνονται όλο το προσωπικό των Πρεσβειών που φέρει διπλωματικό χαρακτήρα π.χ. σύμβουλοι, γραμματείς, ακόλουθοι (εμπορικοί, στρατιωτικοί, ναυτικοί ), διερμηνείς κ.λπ. (Σκαλτσά Ι. Οι διπλωματικοί αντιπρόσωποι εν των πλαισίω των διεθνών σχέσεων και του διεθνούς δικαίου. Θεσσαλονίκη 1972 )
 Κατάλογος του προσωπικού αυτών ανακοινώνεται στο Υπουργείο Εξωτερικών της Χώρας που ενημερώνεται για κάθε επερχόμενη μεταβολή.

2. ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΩΝ

Τα καθήκοντα των διπλωματών όπως ορίζονται είναι τα εξής:
 Αντιπροσώπευση του κράτους στο κράτος που υπηρετεί.
 Προστασία συμφερόντων του κράτους και των πολιτών του μέσα στα όρια του Διεθνούς Δικαίου.
 Διαπραγμάτευση με τη κυβέρνηση του κράτους όπου είναι διαπιστευμένος
 Πληροφόρηση του κράτους για τις εξελίξεις στο κράτος που υπηρετεί.

 Προώθηση φιλικών σχέσεων και ανάπτυξη οικονομικών, πολιτιστικών και επιστημονικών σχέσεων.

3. ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΠΡΟΞΕΝΩΝ

 Το κυριότερο καθήκον των Γενικών προξένων, προξένων, υποπρόξενων και προξενικών πρακτόρων (διπλωματικοί υπάλληλοι), είναι να μεριμνούν για την προστασία των συμφερόντων του κράτους αποστολής και των πολιτών του. (άρθρο 5 της Σύμβασης για τις Προξενικές σχέσεις)
 Ο πρόξενος είναι ο δίαυλος για την ανάπτυξη των εμπορικών, οικονομικών, πνευματικών και επιστημονικών σχέσεων του κράτους αποστολής και υποδοχής.
 Στα καθήκοντά του περιλαμβάνονται η έκδοση και ανανέωση διαβατηρίων, η έκδοση άδειας εισόδου (βίζα), άσκηση ληξιαρχικών πράξεων, συνδρομή σε μέσα μεταφοράς, κλπ.
 Εκ των πραγμάτων δηλαδή ο χαρακτήρας της εντολής της προξενικής εντολής είναι περιορισμένος.

4. ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΩΝ

 Οι διπλωμάτες έχουν μία σειρά από προνόμια και ασυλίες (π.χ ετεροδικία, απαραβίαστο της διπλωματικής αποστολής, διπλωματικό ταχυδρομείο, κ.ά). (Κ. Οικονομίδης Απαραβίαστον και ετεροδικία των διπλωματικών υπαλλήλων . Θεσαλονίκη 1970)
 Τα προνόμια όμως δεν σημαίνουν και ατιμωρησία. Για παράδειγμα σε περίπτωση που οι αρχές του κράτους υποστηρίζουν ότι ο διπλωματικός σάκκος περιέχει παράνομο περιεχόμενο, μπορούν να ζητήσουν να ανοιχθεί. Σε περίπτωση άρνησης ο σάκκος επιστρέφει στον τόπο προέλευσης. (Ευσταθιάδης Ε. Διεθνές Δίκαιο Ι 1976)

5. ΔΥΝΑΜΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

Το μέγεθος της Διπλωματικής αποστολής αποτελεί ένα ζήτημα που καθορίζεται από το κράτος που αποστέλλει τους διπλωμάτες του.
 Στην περίπτωση όμως που η Διπλωματική Αποστολή είναι πάνω από τα «λογικά» και «κανονικά» όρια, το κράτος φιλοξενίας, μπορεί να ζητήσει τον περιορισμό του αριθμού (άρθρο 11 της Σύμβασης της Βιένης για τις Διπλωματικές σχέσεις).
 Έτσι μία χώρα μπορεί να ζητήσει την αποχώρηση των «υπεράριθμων» διπλωματών. Για παράδειγμα το Σουρινάμ ζήτησε το 1983 από την Κούβα τον περιορισμό του αριθμού των διπλωματών και μέσα σε 14 μέρες αποχώρησαν 20 διπλωματικοί υπάλληλοι και 80 σύμβουλοι.

6. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΩΝ

 Το γεγονός ότι το διεθνές δίκαιο καθιερώνει ειδικούς κανόνες για τους διπλωμάτες δεν σημαίνει ότι ο διπλωμάτης θα πρέπει να αδιαφορεί για την τήρηση του δικαίου του κράτους που υπηρετεί.
 Ο διπλωμάτης υποχρεώνεται να σέβεται τους νόμους τους κράτους που υπηρετεί για λόγους νομικούς, ηθικούς και αβροφροσύνης. ((άρθρο 41 της Σύμβασης της Βιένης για τις Διπλωματικές σχέσεις).
 Ο διπλωμάτης υποχρεώνεται να σέβεται την έννομη τάξη του κράτους που υπηρετεί και να μην επεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις του κράτους.
 Ο διπλωμάτης δεν πρέπει να χρησιμοποιεί τους χώρους της διπλωματικής αποστολής κατά τρόπο ασυμβίβαστο με το λειτούργημά του.
 Ο διπλωμάτης απαγορεύεται να επιδίδεται σε δραστηριότητα με σκοπό το προσωπικό όφελος.
 Οι πρόξενοι ως ειδικοί διπλωματικοί εκπρόσωποι της χώρας αποστολής δεν πρέπει να ασχολούνται με πολιτικά θέματα, και μπορούν να έρχονται σε επαφή με τις τοπικές αρχές για ζητήματα οικονομικής ή διοικητικής φύσης.
 Δεν επιτρέπεται η ανάμιξη του προξένου, προς όφελος του κράτους και των πολιτών του, στις εσωτερικές υποθέσεις του κράτους διαμονής.
 Οι πρόξενοι, σε αντίθεση με τους πρεσβευτές, που καλύπτουν όλη την επικράτεια, η αρμοδιότητά τους περιορίζεται στην προξενική τους περιφέρεια, η οποία αποτελεί ένα μόνο τμήμα του εδάφους του κράτους που υπηρετούν.
 Σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις προξενικός υπάλληλος κατόπιν συγκατάθεσης του κράτους φιλοξενίας, μπορεί να ασκήσει τα καθήκοντά του εκτός της προξενικής περιφέρειας.

7. ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΩΝ

 Υπάρχουν περιπτώσεις (π.χ δράση κατά της χώρας φιλοξενίας) κατά τις οποίες ένας διπλωμάτης που έχει γίνει δεκτός σε ένα κράτος καθίσταται σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο ανεπιθύμητο πρόσωπο (persona non grata). (άρθρο 9 της Σύμβασης της Βιένης για τις Διπλωματικές σχέσεις).
 Ο χαρακτηρισμός αυτός αποτελεί ένα μέτρο με προσωπικό χαρακτήρα και ο διπλωμάτης καθίσταται ανεπαρκής για το λειτούργημα.
 Πράξεις του προξένου που παραβιάζουν το βασικό του καθήκον προστασίας των πολιτών του κράτους που αντιπροσωπεύει, ξεφεύγουν ουσιαστικά από το πλαίσιο των νόμιμων καθηκόντων του.
 Εφόσον η δραστηριότητα βλάπτει συμφέροντα και δικαιώματα επισύρουν την προσωπική ευθύνη του προξένου (αστική ή/και ποινική) και ΔΕΝ καλύπτεται από το προνόμιο της ετεροδικίας.
 Ο πρόξενος είναι προσωπικά υπεύθυνος για τις παράνομες ενέργειές του που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν σαν υπαγόμενες στην άσκηση των προξενικών του καθηκόντων.
 Στην περίπτωση αυτή αλλά και σε πολλές άλλες, ανακαλείται ο διπλωμάτης. Η πιο πρόσφατη περίπτωση είναι του Τούρκου πρόξενου στο Ντύσσελντορφ Χακάν Κιβάντς, για τον οποίο η Γερμανία ζήτησε το Μάιο του 2009, την ανάκλησή του, λόγω της εθνικιστικής του δράσης στους Τούρκους μετανάστες.

10. ΔΙΑΚΟΠΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Επίσης οι προξενικές σχέσεις, δηλαδή η απομάκρυνση όλου του προξενείου και όχι μόνο του προξένου, ενδέχεται να τερματιστούν εξαιτίας:
1. της ανάκλησης του εγγράφου από το κράτος φιλοξενίας,
2. της απόφασης να διακοπούν οι προξενικές σχέσεις από ένα από τα δύο κράτη,
3. της ανάκλησης του προξένου από το κράτος αποστολής.
4. πολέμου. (Παπακώστα Κ. Το δίκαιο των διπλωματικών και προξενικών σχέσεων. Αθήνα 1986. )

11. ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΛΛΑΔΟΣ- ΤΟΥΡΚΙΑΣ

 Η Ελλάδα έχει διπλωματικές και προξενικές σχέσεις με την Τουρκία, οι οποίες εκφράζονται με τις εξής αντιπροσωπείες:
 Πρεσβεία στην Άγκυρα (αντίστοιχη Αθήνα), όπου υπάρχει και προξενικό γραφείο.
 Γενικό προξενείο Κωνσταντινούπολης (Γενικό Προξενείο Θεσσαλονίκης)
 Γενικό Προξενείο Σμύρνης (Γενικό Προξενείο Κομοτηνής)
 Προξενείο Αδριανούπολης (Προξενείο Ρόδου)

12.ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗ

 Το Γενικό προξενείο της Τουρκίας στην Κομοτηνή αναδιοργανώθηκε- δημιουργήθηκε το 1923 σε αντιστοιχία της δημιουργίας του Γενικού προξενείου της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη. Η διπλωματική όμως αντιστοιχία είναι, όπως αναφέραμε, με το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Σμύρνη.
 Ο προφανής λόγος η προστασία των μειονοτήτων, της ελληνικής και της μουσουλμανικής που εξαιρέθηκαν της Ελληνοτουρκικής συμφωνίας περί Ανταλλαγής των Πληθυσμών.
 Η ελληνική μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη, αριθμούσε το 1923, 300.000 επί συνολικού πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης 1.000.000 ενώ οι Έλληνες της Ίμβρου και της Τενέδου ήταν 12.000 περίπου. Σήμερα η ελληνική μειονότητα αριθμεί μόνο 2000, οι περισσότεροι υπέργηροι.
 Το 1923 οι μουσουλμάνοι της Θράκης ήταν 90.000 άτομα περίπου. Σήμερα είναι 110.000 περίπου.
 Το Γενικό προξενείο της Τουρκίας στην Κομοτηνή έχει σήμερα μεγάλο αριθμό υπαλλήλων (υπολογίζεται σε 20), 15 έως 20 εκατομμύρια ευρώ ετήσιο προϋπολογισμό και 3500 έμμισθους συνεργάτες (εφημερίδα Μακεδονία 9/12/2009).

13. ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΥ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΊΑ ΤΟΥ 1930

 Μία από τις πρώτες κινήσεις του προξενείου της Κομοτηνής, ήταν να εισαχθούν οι αρχές του κεμαλισμού στη Θράκη. Πολιτική , της οποίας τα πρώτα δείγματα , έγιναν ορατά από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 , όταν η διπλωματική αντιπροσωπεία, είχε διαμαρτυρηθεί , για τη δράση των «παλαιομουσουλμάνων φυγάδων» στη Θράκη. Οι λεγόμενοι «παλαιομουσουλμάνοι» ήταν αντίθετοι στους Κεμαλικούς και ήδη από το 1926-1927 είχε η Τουρκία ζητήσει την απέλασή τους από τη Θράκη.Αρκετοί από τους «παλαιομουσουλμάνους» είχαν πολεμήσει μαζί με τους Έλληνες στη Μικρά Ασία.

 Χαρακτηριστικό είναι το σχετικό τηλεγράφημα, (6/12/1927) που απέστειλε στον Υπουργό Εξωτερικών ο δικηγόρος Ξάνθης Ι.Πολιουδάκης: «Κοινή γνώμη θρακικού λαού ανάστατος επί εξορία εξ αντικεμαλικών τούρκων διαμένοντων εν Θράκη. Αυτοί δια τας υπηρεσίας των προς το ελληνικόν κράτος κατεδικάσθησαν υπό Κεμάλ εις θάνατον . Διαμένοντες Ξάνθην , εκδίδοντες τουρκικήν εφημερίδαν , αγωνιζόμενοι κατά κεμαλικής προπαγάνδας ,κατά των ψευδολογιών τας οποίας γράφουν τουρκικαί εφημερίες Κωνσταντινουπόλεως και Αγκύρας , υπερασπιζόμενοι απόψεις Ελληνισμού, τουρκικόν προξενείον , ως φαίνεται εισηγήθη αρμοδίως εξορισθώσιν. Αφέθη αυτώ ελεύθερον έδαφος προς δράσιν .Λαός διατελεί εν δικαία εξεγέρσει , διότι βλέπει ότι αντί ευγνωμοσύνης ποτίζονται οι άνθρωποι αυτοί χολήν και αντί περιθάλψεως δέχονται λακτίσματα από το Έθνος υπέρ ου ηγωνίσθησαν κατά κοινού εχθρού , εξοριζόμενοι . Είναι ο Πατριάρχης των Τούρκων Μουσταφά Σαμπρί, μετά του υιού του Χαξή Βέης , Συνταγματάρχης πυροβολικού, όστις κατά Ευρωπαϊκόν πόλεμον προκινδυνεύσας έσωσεν Έλληνας από σφαγήν , Τεφήκ Βέης φιλέλλην Τούρκος λαογράφος και ποιητής , Ιτζέτ Βέης δημοσιογράφος , άλλοτε υποδιοικητής Δαρδανελλίων , σώσας από σφαγήν Έλληνας περιφέρειάς του , Δαούτ Βέης , αρχηγός Κιρκασίων , προσενέγκων Ελληνικώ Στρατώ Μ.Ασίας τρόφιμα , ξυλείαν 500.000 δραχμ. δωρεάν και δι΄ ιδίων δαπανών επιβιβάσας πρόσφυγας Πανόρμου πλοία κατόπιν μάχης προς Τουρκικόν στρατόν. Λαός διατελεί κατάπληκτος δι΄εξορίαν τούτων .Όλοι διερωτούν :Είμεθα κράτος ελεύθερον ή υποτελείς τω Κεμάλ; Δια τούτο αναγκαζόμεθα θα φαινόμεθα τόσον αγνώμονες προς τους ευεργέτες μας ; Ετοιμάζονται διαμαρτυρίαι λαού προς Βουλήν και Κυβέρνησιν »

• Ο Γενικός Διοικητής Θράκης Γ. Μπούμπουλης, σε έγγραφό του προς το Υπουργείο Εξωτερικών το 1926 επεσήμαινε σχετικά με το ρόλο του τουρκικού προξενείου: “η μόνη οργάνωσι κατά της ασφαλείας του Κράτους γίνεται παρά του Τούρκου Προξένου, αλλ’ ευτυχώς λόγω της αμερολήπτου και πατρικής διοικήσεώς μας του τουρκικού στοιχείου, ούτος κατέστη ανίκανος να εύρη κατάλληλον έδαφος. Δια τον λόγον τούτον προσπαθεί ίνα δια ψευδών διαμαρτυριών, φθάση εκβιάζων το τουρκικόν στοιχείον εις το ποθούμενόν του. Το ότι πάντοτε ενεργεί κακή τη πίστη εφάνη εμπράκτως εκ του τελευταίου επεισοδίου το οποίον ήθελε να δημιουργήση μετά του στρατού ότι δήθεν οι στρατιώται εφώναζον “Κάτω η Τουρκία”, “Κάτω ο Κεμάλ”. Τούτο εν γνώσει ότι δεν είναι αληθές το εδημιούργησε δια να φανατίση το τουρκικόν στοιχείον αλλά δυστυχώς δι’ αυτόν εύρε τούτον απαθέστατον και δεν ηδυνήθη να το εξεγείρη. Αυτή είναι η Πολιτεία του Τούρκου προξένου…»

• Η αναφορά του γενικού διοικητή Θράκης Ι.Ζαφειρόπουλου (1927) στα δημοσιεύματα των μειονοτικών εφημερίδων , που προπαγάνδιζαν τον κεμαλισμό στη Θράκη, και απεστάλη στο Υπουργείο Εξωτερικών , έχει ενδιαφέρον: «Η κατάστασις των μουσουλμάνων Θράκης είναι από πάσης απόψεως ικανοποιητική.Ούτοι τυγχάνουν εξαιρετικής προστασίας , ευνομίας και δικαιοσύνης των ελληνικών αρχών. Έχομεν ασφάλειαν παραδειγματικήν , οίαν ουδέποτε ασφαλώς εις προηγούμενα καθεστώτα είχαν καθ΄όλην την ύπαιθρον χώραν και δύναται να επιδίδονται ανενοχλήτως και φόβως εις τας εργασίας των. Οι μουσουλμάνοι των χωρίων , ως και η πλειοψηφία των εν ταις πόλεσι παραμενόντων , διακρίνονται δια την φιλέργιαν και νομιμόφρονα αυτών στάσιν και , αν δεν υπήρχαν μεταξύ αυτών μερικοί επιτήδειοι εκμεταλλευταί , οίτινες χρησιμεύουσιν ως όργανα του Τούρκου προξένου , ουδέν παράπονον θα εξεδηλούτο ποτέ υπ΄αυτών. Τρανωτάτη απόδειξις , είναι ότι οι μουσουλμάνοι Θράκης , δεν εποιήσαντο χρήσιν του δικαιώματος επιλογής της τουρκικής ιθαγενείας εντός της ταχθείσης προθεσμίας , εξαιρέσει διακοσίων ατόμων ακτημόνων και καταγομένων εξ Ανατολής της Θράκης , καίτοι εκλήθησαν δια προκηρύξεως , παρά της Γεν.Διοικήσεως».

 Η εφημερίδα Μακεδονία στις 26/2/1928 έγραφε χαρακτηριστικά για το ζήτημα με το τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής: “Υπό τα όμματα του “διαπρεπούς” γενικού διοικητού κ. Ζαφειρόπουλου και υπό την άμεσον αυτού “αυστηράν” επίβλεψιν, σημειούται καθ΄ όλην την Δυτικήν Θράκην, όργια μουσουλμάνων τα οποία δέον να εφελκύσουν την προσοχήν της Κυβερνήσεως, διότι θίγουν – διατί να μην είπω υπονομεύουσι – την κρατικήν και εθνικήν μας υπόστασιν. Από έτους και πλέον εγνώσθη και διεπιστώθη ότι η κεμαλική προπαγάνδα οργιάζει εις την Δυτικήν Θράκην. Το Τουρκικόν προξενείον Κομοτηνής αποτελεί το Κέντρον των κινήσεων και των κατευθύνσεων. Το Προξενείον τούτο υποστηρίζει ηθικώς και υλικώς τους διαφόρους πράκτορας, οι οποίοι περιέρχονται τα τουρκικά χωρία και εκβιάζουν τους κατοίκους ενεργούντες εράνους υπέρ της τουρκικής αεροπορικής αμύνης. Εξηκριβώθη ότι συνελέγησαν σεβαστά ποσά και απεστάλησαν εις Άγκυραν. Το έργον των πρακτόρων του Κεμάλ δεν περιορίζεται εις το σημείον τούτο. Η θρασύτης των έφθασε μέχρι του σημείου, ώστε να τρομοκρατούν και αυτούς τους πρόσφυγας, εν συνεννοήσει και συμπράξει μετά των διαφόρων επιχειρηματιών και διαδίδουν και βεβαιούν ότι η Δυτική Θράκη θα καταληφθή λίαν προσεχώς υπό των Τούρκων και ότι όσοι υποστηρίζουν τους Έλληνας και όσοι δεν εκτελούν το καθήκον των θα πάθουν όσα έπαθαν εις την Μικράν Ασίαν εκείνοι οι οποίοι έπραξαν τα ίδια. οργάνωσις των κεμαλικών με κέντρον το Προξενείον της Κομοτηνής εντείνεται ολοένα και νομίζομεν ότι πρέπει να επιστήση την προσοχήν της Κυβερνήσεως, διότι η εξάπλωσις της προπαγάνδας, με τας φανεράς πωλήσεις λαχείων του τουρκικού στόλου, λαμβάνει την χροιάν σκανδάλου».

 Άλλη μαρτυρία της εποχής εκείνης δίνει η “Εφημερίς των Βαλκανίων” που εξεδίδετο επίσης στη Θεσσαλονίκη. Έγραφε λοιπόν στις 28/2/1928, σχετικά με τα μειονοτικά σωματεία, τα οποία μέχρι σήμερα συνεχίζουν την ίδια δράση: “Ωσάν όμως μη ήρκουν, ιδρύθη εσχάτως εν Ξάνθη λέσχη υπό την επωνυμίαν “Σωματείον της Νεολαίας”. Το σωματείον τούτο είναι παράρτημα του εν Τουρκία κυβερνητικού λαϊκού κόμματος, του οποίου, ως γνωστόν, πρόεδρος είναι ο Μουσταφά Κεμάλ. Σκοπός του σωματείου τούτου είναι η διάδοσις του κεμαλισμού και η διά παντός μέσου διάσπασις των κρατικών θεμελίων. Το σωματείον τούτο προσπαθεί διά διαφόρων μέσων να ενσπείρει διχονοίας μεταξύ Τούρκων και ελλήνων και διανοίξει χάσμα μεταξύ των μουσουλμάνων και κρατικών υπηρεσιών, ώστε να δικαιολογή τον εν Κωνσταντινουπόλει και Αγκύρα δημιουργούμενον εκάστοτε θόρυβον περί καταπιέσεων των μουσουλμάνων της Δυτικής Θράκης. Είναι ανάγκη να φροντίση το Κράτος με πολλήν προσοχήν ώστε να μηδενίσει πάσας τας ενεργείας των κεμαλικών, προπαντός είναι ανάγκη να προσέξη ιδιαιτέρως τους διαφόρους υπαλλήλους οι οποίοι για λόγους ευπιστίας και ελαφρότητος παραγνωρίζουν την σοβαρότητα της καταστάσεως και επιτρέπουν ακώλυτον την δράσιν των πρακτόρων του κεμαλισμού. Θα πρέπει να προσέξει τους διαφόρους υπαλλήλους, που για λόγους ευπιστίας και ελαφρότητας παραγνωρίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης και επιτρέπουν ανενόχλητα τους κεμαλικούς πράκτορες να συνεχίζουν το έργο τους”.

Το 1930 ήρθε η ώρα της πρώτης περιόδου της ελληνοτουρκικής φιλίας, Βενιζέλου – Κεμάλ και υπογράφτηκαν μια σειρά από συμφωνίες. Αυτό που μέχρι και σήμερα αποκρύπτουν από τον ελληνικό λαό, όποτε γίνεται λόγος για τη συμφωνία εκείνη, είναι ότι είχε και μία άλλη ιδιαίτερη θρακική πτυχή, την έξωση από τη Θράκη και την Ελλάδα των 150 φιλελλήνων «παλαιομουσουλμάνων», για χάρη του κεμαλισμού. Μάλιστα η πρεσβεία και το προξενείο της Τουρκίας στην Κομοτηνή ήταν ο δίαυλος για την τουρκική απαίτηση για απέλαση των «παλαιομουσουλμάνων» από τη Θράκη. (Μαλκίδης Θ. «Η διαμάχη «παλαιομουσουλμάνων»- κεμαλικών στην ελλαδική Θράκη στην περίοδο του Μεσοπολέμου», ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ, τ. 39, σ. 73-88, 2004.

 Σε έγγραφο της βρετανικής πρεσβείας στην Άγκυρα αναφέρεται ότι ο πρεσβευτής της Ελλάδας στην Τουρκία Σπ. Πολυχρονιάδης είχε αποκαλύψει στο βρετανό διπλωμάτη D.Clerk, ότι οι απελάσεις των “παλαιομουσουλμάνων” ήταν τμήμα ενός προγράμματος αμοιβαίας συνεννόησης και συνδιαλλαγής που είχε προκύψει από την ελληνοτουρκική προσέγγιση.
Αυτό έγινε γιατί υπήρχε η πεποίθηση ότι η Τουρκία από την πλευρά της πρόκειται να υιοθετήσει μια πιο ελαστική στάση απέναντι στην ελληνική μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη. Ο Σπ. Πολυχρονιάδης όμως είχε αποκαλύψει ότι “εάν οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας δεν είχαν πάρει χαρακτήρα εγκαρδιότητας, θα είχε ακολουθήσει διωγμός της ελληνικής μειονότητας και εξασθένηση της”, ενώ τελικά, όπως αποδείχτηκε, ούτε η απέλαση των παλαιομουσουλμάνων αλλά ούτε και το “φιλικό κλίμα” της εποχής βελτίωσε τη θέση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Το τι συνέβη με τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης το γνωρίζουμε όλοι καλά και θα αναφερθούμε παρακάτω.

• Το 1936 αναλαμβάνει Γενικός Διοικητής Θράκης ο Αθανάσιος Σουλιώτης – Νικολαϊδης, παλιός συνεργάτης του Ίωνα Δραγούμη. Αντιλαμβάνεται την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην περιοχή, αναφέρει στους προϊσταμένους του την τουρκική προπαγάνδα μέσω του τουρκικού προξενείου και ιδρύει στα πλαίσια της Γενικής Διοίκησης το Τμήμα Πολιτικών Υποθέσεων.

14. Η ΕΚΔΙΩΞΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΤΟ 1955 ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΥ

 Η έκρηξη τη νύχτα της 6ης προς την 7η Σεπτεμβρίου 1955 στον κήπο του τουρκικού προξενείου Θεσσαλονίκης και έξω από το φερόμενο ως σπίτι του Mustafa Kemal , θα αποτελέσει την αφορμή για το πρωτοφανή για τα παγκόσμια χρονικά διωγμό μίας αυτόχθονης ομάδας. Των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, οι οποίοι λίγα χρόνια πριν είχαν εξοντωθεί οικονομικά, με τον κεφαλικό φόρο (Varlik Vergisi {Εδώ χρειάζεται να κάνουμε μία παρένθεση: Ο Varlık Vergisi ( “φόρος περιουσίας”) ήταν ένας τουρκικός φόρος που επιβλήθηκε στην Τουρκία το 1942, με δεδηλωμένο στόχο την αύξηση των κονδυλίων για την άμυνα της χώρας στην περίπτωση μιας ενδεχόμενης συμμετοχής της χώρας στον Β ‘ Παγκόσμιο Πόλεμο. (Όπως είναι γνωστό η Τουρκία μπήκε στον πόλεμο τρεις μήνες πριν την λήξη του…..) Όπως τόνισε και ο Τούρκος πρωθυπουργός: « η τουρκική αγορά να περάσει στα χέρια των Τούρκων». (Faik Ahmet Barutçu, Siyasi Anılar 1939-1954, Milliyet Y. s. 263; Ayhan Aktar, Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politika) και η Τουρκία έψαχνε τρόπους να δημιουργηθεί βιομηχανική αστική τάξη» (Yalcin Kucuk, Turkiye, 1999). Ο έφορος της Κωνσταντινούπολης Φαικ Οκτέ ανέλαβε το συντονισμό και τη συλλογή του φόρου, έφορος ο οποίος έγραψε και σχετικό έργο, το οποίο αποτελεί σημαντικότατη μαρτυρία για το στόχο που είχε ο ρατσιστικός φόρος. (Faik Ökte, Varlık Vergisi Faciası, Nebioğlu Y. 1951 ).
Μέσα σε δύο μήνες από την επιβολή του νόμου ( Δεκέμβριος 1942 - Ιανουάριος 1943), είχαν αλλάξει χέρια χιλιάδες ακίνητα, ειδικά στην κεντρική Λεωφόρο Istiklal, (Aktar, Ayhan 2002 Varlık Vergisi ve “Türkleştirme” Politikaları İletişim Yayınları 2002) τα έσοδα μέσα σε δύο μήνες ήταν 221 εκατομμύρια λίρες, όταν από το φόρο για τα αγροτικά προϊόντα την περίοδο 1944-1948 για όλη την τουρκική επικράτεια ήταν 229 εκατομμύρια λίρες. (Emre Kongar Turkiye’ nin toplumsal yapisi, 2003).Όλα τα έσοδα από το φόρο εναντίον των Ελλήνων κατατέθηκαν στην κρατική αγροτική Τράπεζα (Ζιράτ), η οποία λειτουργεί από το Φεβρουάριο του 2009 και στην Κομοτηνή, έχοντας συγκεντρώσει σεβαστό ποσό καταθέσεων}.
 Ο κλητήρας του τουρκικού προξενείου έπεσε σε αντιφάσεις, σχετικά με τα αίτια της έκρηξης και τελικά ομολόγησε ότι αυτός έβαλε τη βόμβα , προσθέτοντας ότι του την έδωσε ο Οktay Egin , φοιτητής της Νομικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ,από την Κομοτηνή, ο οποίος και ομολόγησε την πράξη του. Ο Εgin είχε εισαχθεί στο Πανεπιστήμιο χωρίς εξετάσεις και ο πατέρας του ,Faik Egin , δάσκαλος στο σχολείο της Σαλμώνης Ροδόπης είχε υποστηριχθεί μαζί με τον Οsman Ustunder , από το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής, ως υποψήφιος βουλευτής το 1952. Ο Οktay Egin αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση και ο τούρκος πρόξενος της Κομοτηνής Αhmet Umar , τον φυγάδευσε στην Τουρκία ,όπου εργάστηκε αρχικά στον ραδιοσταθμό της Κωνσταντινούπολης , στη διεύθυνση του Αστυνομικού σώματος ,στην Υπηρεσία Πληροφοριών (ΜΙΤ) , ενώ το 1993 διορίστηκε νομάρχης στην Καππαδοκία.
 Μετά το συμβάν , η εφημερίδα Ιnstabul Ekspress σε παράρτημα της παραποίησε τα γεγονότα και προέτρεψε σε επεισόδια εναντίον των Ελλήνων. Πρωταγωνιστικό ρόλο θα κρατήσουν κρατικές και παρακρατικές εθνικιστικές οργανώσεις όπως «Η Κύπρος είναι Τουρκική». Μέσα σε 9 περίπου ώρες καταστράφηκαν ολοσχερώς 1004 σπίτια, ενώ άλλα περίπου 2500 υπέστησαν μεγάλες ζημιές. Καταστράφηκαν επίσης 4348 καταστήματα, 27 φαρμακεία, 26 σχολεία, 5 σύλλογοι, οι εγκαταστάσεις 3 εφημερίδων, 12 ξενοδοχεία, 11 κλινικές, 21 εργοστάσια, 110 ζαχαροπλαστεία και εστιατόρια, 73 εκκλησίες, ενώ συλήθηκαν πάρα πολλοί τάφοι καθώς και οι τάφοι των πατριαρχών στην Μονή Βαλουκλή.
 Τουλάχιστον 30 Έλληνες σκοτώθηκαν και εκατοντάδες άλλοι κακοποιήθηκαν. Το μίσος εναντίον των ιερωμένων ήταν πρωτόγνωρο, αφού πολλοί απ’ αυτούς ξυλοκοπήθηκαν, άλλοι γυμνώθηκαν και διαπομπεύθηκαν, εξαναγκαζόμενοι να φωνάζουν: «Η Κύπρος είναι τουρκική». Επίσκοπος Παμφίλου Γεράσιμος και ο μοναχός Χρύσανθος Μαντάς ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου, ο Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως Γεννάδιος παραφρόνησε από τους ξυλοδαρμούς και ύστερα από λίγο χρόνο πέθανε, ενώ διάκονος υπέστη περιτομή. Εκεί όμως που ο όχλος έδρασε ανελέητα ήταν εναντίον των Ελληνίδων. Σε 2000 (!) υπολογίζονται οι βιασμοί, αν και επισήμως καταγγέλθηκαν μόνο 200, για ευνόητους λόγους…
 Επίθεση από οργανωμένες ομάδες, δέχθηκε και το ελληνικό προξενείο στη Σμύρνη , το ελληνικό περίπτερο στην έκθεση της πόλης, όπου σκίσθηκε η ελληνική σημαία, ενώ οι Έλληνες αξιωματικοί που υπηρετούσαν στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ ,διασώθηκαν την τελευταία στιγμή, αν και οι γυναίκες τους πάλι για ευνόητους λόγους δεν αναφέρθηκε, ότι βιάσθηκαν. Οι ζημιές που προκλήθηκαν εκτιμήθηκαν από την τουρκική κυβέρνηση, στα 70 εκατομμύρια λίρες, ενώ μόνο οι καταστροφές στις εκκλησίες , όπως σημείωσε το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών , ήταν 150 εκατομμύρια δολάρια. Συνολικά οι ζημιές υπολογίζονται σε πάνω από 300 εκατομμύρια δολάρια.( Σεπτεμβριανά 1955: Η Νύχτα των Κρυστάλλων του ελληνισμού της Πόλης : Εκατό φορές πεθαίνεις Αθήνα 2005)
Τελικά δόθηκαν ως αποζημίωση για τις καταστροφές δόθηκαν 3 εκατομμύρια λίρες στα ιδρύματα της Κωνσταντινούπολης, που έπαθαν σοβαρές ζημιές, ενώ έχει ενδιαφέρον ότι η Ελλάδα δεν έλαβε κανένα μέτρο εναντίον των μουσουλμάνων της Θράκης και δε σημειώθηκε κανένα επεισόδιο βίας εναντίον τους.
 Για τα επεισόδια το Σεπτέμβριο του 1955 στην Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη, μετά το πραξικόπημα του στρατηγού Gursel (27 Μαΐου 1960), το πόρισμα της ανακριτικής ομάδας, απέδειξε ότι 250 αστυνομικοί με πολιτικά πήραν μέρος στα γεγονότα. Στις δίκες του Αdnan Menderes και του υπουργού Εξωτερικών Faid Zorlu, που έγιναν από τις 20-10-1960 έως και 5-1-1961 , βρέθηκαν ένοχοι και μαζί με το Νομάρχη Σμύρνης , καταδικάσθηκαν σε 5 χρόνια , ενώ οι δύο πρώτοι απαγχονίστηκαν για μια σειρά από άλλα αδικήματα. Η προβοκάτσια με τη βόμβα στο τουρκικό προξενείο της Θεσσαλονίκης έδειξε ότι ο μηχανισμός που έδρασε ήταν μέρος του τουρκικού κράτους, το προξενείο της Κομοτηνής. (Είναι πολύ επίκαιρη και σήμερα αυτή η σύνθεση κράτους- παρακράτους με την «Εργκενεγκόν», η οποία στοχεύει στη Θράκη).
 Αποτέλεσμα αυτής της κρατικής- παρακρατικής βίας είναι η εκδίωξη των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης το 1955 και στη συνέχεια το 1964.

15. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΥ

Υπάρχουν κάποιες δικαιολογίες από την Τουρκική πλευρά για την παρουσία του προξενείου της στην Κομοτηνή. Αυτές μπορούν να ομαδοποιηθούν ως εξής:
 1. Το Προξενείο κάθε χώρας πρωτίστως απευθύνεται στους δικούς της πολίτες.
 Υπάρχουν σήμερα Τούρκοι πολίτες στη Θράκη;
 Ίσως μερικές δεκάδες; Τότε ποια είναι η αναγκαιότητά του;

 2. Η έκδοση βίζας.
 Η βίζα όμως για την Τουρκία έχει καταργηθεί, άρα ποια είναι η ανάγκη ύπαρξής του και γι αυτό το ζήτημα;

 3. Διοικητικές και άλλες πράξεις
Αλήθεια πόσες γραφειοκρατικές δουλειές απομένουν και μάλιστα χρειάζονται δεκάδες εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο και τόσοι υπάλληλοι;
Σε πολύ λίγη ώρα πλέον βρίσκεται το Γενικό Προξενείο της Τουρκίας στη Θεσσαλονίκη, ποια λοιπόν είναι η αποστολή της υπηρεσίας αυτής; Κι αν ακόμη υπάρχει έργο που πρέπει να διεκπεραιωθεί, ας διατηρηθεί ένα γραφείο όπου θα αποσπώνται 1-2 υπάλληλοι από τη Θεσσαλονίκη να εξυπηρετούν τον κόσμο.

 4. Υποτίθεται ότι το τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής επιβλέπει την εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης. Μία Συνθήκη την οποία καταπατά από την πρώτη μέρα της υπογραφής της.
 Που δεν άφησε ούτε μία διάταξή της που να μην την παραβιάσει.
 Πού είναι η αυτοδιοίκηση της Ίμβρου και της Τενέδου; Πού είναι τα δικαιώματα των μειονοτικών, οι περιουσίες των χριστιανικών ιδρυμάτων;
 Δεν είναι απαράδεκτο να δεχόμαστε να επιτηρούν, μετά τα τόσα τους εγκλήματα, την εφαρμογή της ίδιας Συνθήκης από εμάς;
 Που είναι η ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης;
 Μία αυτόχθονη μειονότητα η οποία μέσα σε λίγες δεκαετίες εξαφανίσθηκε από την Κωνσταντινούπολη.

 5. Υποστηρίζεται ότι το Προξενείο εγγυάται τα δικαιώματα της μουσουλμανικής μειονότητας.
 Αυτό υποστηρίζεται από μία χώρα που βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις σεβασμού των ανθρώπινων και μειονοτικών δικαιωμάτων παγκοσμίως.

Άρα λοιπόν δεν υφίσταται ούτε μία αντικειμενική αιτία για τη συνέχιση της λειτουργίας του Προξενείου της Τουρκίας στην Κομοτηνή.

16. ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ
1. Οι πολιτικές του παρεμβάσεις σε προεκλογικές περιόδους είναι ίσως η πιο γνωστή του δραστηριότητα. Η “γραμμή” διοχετεύεται μέσα από την “Συμβουλευτική Επιτροπή” της μειονότητας και έγινε ολοφάνερη τον Ιούνιο του 2009 με τη «γραμμή» για «Λευκό» στις Ευρωεκλογές.

2. Ακόμα πιο επικίνδυνη είναι η δράση του Προξενείου και των ανθρώπων του σε βάρος των μη τουρκογενών μουσουλμάνων της περιοχής. Πομάκοι και Ρομά που αποφασίζουν να διαφοροποιηθούν από τη γραμμή “μουσουλμάνος = Τούρκος”, βρίσκουν τον μπροστά τους μηχανισμούς αυτούς. ( Θ. Μαλκίδης - Ν. Κόκκας (επιμ. ) Μετασχηματισμοί της συλλογικής ταυτότητας των Πομάκων. Ξάνθη 2006) Οι ίδιοι θα τρέξουν να ακυρώσουν τη δημιουργία ενός πολιτιστικού συλλόγου από φιλέλληνες Πομάκους, μην τυχόν και δημιουργηθεί άλλος πόλος συσπείρωσης πλην του προξενικού.

3. Όταν ο Στρατός διοργανώνει δωρεάν ιατρικές εξετάσεις για τους πληθυσμούς στα απομακρυσμένα πομακοχώρια, από πίσω τρέχει η Συμβουλευτική για την ίδια ακριβώς “προσφορά”, μην τυχόν και φανεί ότι η Ελλάδα προσφέρει στους Πομάκους κάτι παραπάνω από την Τουρκία.

4. Ακόμα και για τα παιδιά που αποφοιτώντας από ελληνικό σχολείο εισάγονται σε ελληνικά πανεπιστήμια, ο Σύλλογος Επιστημόνων Μειονότητας, που συχνά δρα ως εργαλείο του Προξενείου, έχει ιδρύσει ανά την Ελλάδα συλλόγους νεολαίας, προκειμένου να διατηρήσει έναν έλεγχο πάνω τους.
5. Υποστήριξη σε πρόσωπα μέχρι το σημείο που εξυπηρετούν τα τουρκικά συμφέροντα (Σαδίκ, ψευδομουφτήδες, παράνομες ενώσεις και σωματεία, διχαστικά κηρύγματα στα τεμένη, κ.ά)

6. Στήριξη της ανθελληνικής προπαγάνδας στο εξωτερικό (ΜΚΟ, Σύλλογος Αλληλοβοήθειας Τούρκων Δυτικής Θράκης)

7. Παρουσία σε πομακικά πανηγύρια και υιοθέτησής τους ως τουρκικά

8. Απόδοση τιμής στον Μουσταφά Κεμάλ, τον οποίο η Βουλή των Ελλήνων με δύο σχετικά νομοσχέδια, τον έχει αναδείξει σε βασικό υπεύθυνο για τη Γενοκτονία των Ελλήνων. (σχετικοί νόμοι του 1994 και 1996)
9. Αντιδράσεις και παρεμπόδιση των μουσουλμάνων που επιθυμούν να φοιτήσουν στη δημόσια εκπαίδευση.

10. Μία σειρά από άλλες ενέργειες με επιπτώσεις στην καθημερινή οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή. (Μαλκίδης Θ. «Η οικογένεια και η γυναίκα στην κοινωνία των μουσουλμανικών μειονοτήτων της ελληνικής Θράκης», ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, τ. 116 Α΄/2005, σ.51-78. )

17. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΥ

 Α. Κακλαμάνης. Πρώην πρόεδρος της Βουλής ερώτηση προς τους Υπουργούς Εξωτερικών και Εθνικής Παιδείας Αθήνα, 13/7/2009

«Τι μέτρα πρόκειται να λάβει η κυβέρνηση προκειμένου να συμμορφωθεί το Τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής, στο πλαίσιο της διπλωματικής του αποστολής και να σταματήσει να παρεμβαίνει στα εσωτερικά της χώρας μας. Ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η κυβέρνηση ώστε να κατοχυρωθούν στην πράξη τα δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών Πομακικής καταγωγής και συγκεκριμένα: Εάν σκοπεύει να προχωρήσει στην αναγνώριση της Πομακικής ως ισότιμης γλώσσας της μειονότητας μαζί με τα Τουρκικά και ως γλώσσα διδασκαλίας στα μειονοτικά σχολεία όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων. Εάν και πότε πρόκειται να λειτουργήσει στα Πομακοχώρια Δημόσιο ελληνικό σχολείο, ώστε οι έλληνες μαθητές Πομακικής καταγωγής να διδάσκονται από το Δημοτικό τα μαθήματά τους, τόσο στην Ελληνική, όσο και στην Πομακική γλώσσα.

 Π. Σγουρίδης πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Οκτώβριος 2009
« Οι Ξανθιώτες έδωσαν δίπλα μου μάχες πολλές και νικηφόρες για την Ξάνθη και για την Δημοκρατία. Αυτή τη φορά παρά την αύξηση των ψήφων στο πρόσωπο μου, η μάχη χάθηκε. Χάθηκε γιατί στη Θράκη έχουμε μια Δημοκρατία δυο ταχυτήτων. Αυτή της υγιούς άμιλλας μεταξύ ανθρώπων, ιδεών και πολιτικών και αυτής του προξενείου που χειραγωγεί την μουσουλμανική ψήφο και προσπαθεί να γίνει ρυθμιστής της Ξανθιώτικης κοινωνίας. Φυσικά, με την ανοχή πολλών που προσβλέπουν σε πρόσκαιρα μικροπολιτικά οφέλη. Όμως, η «Δημοκρατία» του προξενείου Κομοτηνής διχάζει τη Θράκη και δεν αρμόζει σε μια χώρα ανοιχτή, ευρωπαϊκή όπως η Ελλάδα».

 Θ. Πάγκαλος. 1998 «Το γενικό τουρκικό προξενείο εργάζεται εναντίον της χώρας μας με τρόπο που με δυσκολία μπορεί να γίνει ανεκτός. Και θέλω να προειδοποιήσω αυτό το προξενείο ότι είναι θεσμός με πολύ περιορισμένη εξουσία και ότι θα ήταν καλά να περιορισθεί στα αυστηρά και καλώς εννοούμενα καθήκοντά του.
Διότι αλλιώς θα πάρει παραδειγματικό μάθημα και αυτό αφορά και το θεσμό και τα πρόσωπα που αυτή την στιγμή με ιδιαίτερα προκλητικό τρόπο υλοποιούν το θεσμό αυτό».

Α. Λοβέρδος πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Φεβρουάριος 2009.
 «Οι προξενικές αρχές της Τουρκίας στη Θράκη δεν επιδεικνύουν συμπεριφορές παρόμοιες με τις ελληνικές στη γείτονα χώρα που εφαρμόζουν απαρέγκλητα το Διεθνές Δίκαιο»,
«Έχουμε συμπεριφορές που αντιστρατεύονται ακόμη και τα αναπτυξιακά προγράμματα της χώρας προκειμένου να κρατούν ορισμένους μειονοτικούς σε δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης επί τω σκοπώ να είναι το προξενείο καλός αγωγός για πράγματα που είναι εκτός κάθε έννοιας νομιμότητας».

Γ. Βαληνάκης πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Φεβρουάριος 2009.
 «Οι δραστηριότητες του Τουρκικού Γενικού Προξενείου στην Κομοτηνή που δεν συμβαδίζουν με τη διεθνή πρακτική και τις σχετικές πρόνοιες τους διεθνούς δικαίου δεν γίνονται αποδεκτές. Όταν παρατηρούνται δραστηριότητες, κινήσεις και δημόσιες δηλώσεις χωρίς μέτρο και υπερβαίνουν ως εκτροπή το σαφές διεθνές πλαίσιο, η ελληνική κυβέρνηση και τα αρμόδια όργανα της ελληνικής πολιτείας προβαίνουν στις δέουσες ενέργειες προς την τουρκική πλευρά, και στέλνουν τα κατάλληλα, για την περίσταση αυτή, μηνύματα». «Η συνέπεια της πολιτικής της ελληνικής πολιτείας, σε όλες τις πτυχές της, στη Θράκη επ’ ουδενί λόγω επηρεάζεται, πολλώ δε μάλλον ακυρώνεται, από παρεκτροπές, όποτε αυτές συμβαίνουν. Η ελληνική Πολιτεία αντιμετωπίζει ισότιμα και στηρίζει όλες τις συνιστώσες της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης»

 Στέλιος Παπαθεμελής πρώην υπουργός Σεπτέμβριος 2009.
«Οι πάντες γνωρίζουν την πραγματική αιτία πλήθους προβλημάτων στην περιοχή, που προκαλούνται από τη δράση του τουρκικού Προξενείου. Πρέπει αμέσως να αναδειχθεί το ζήτημα ασφάλειας για την ελληνική πολιτεία και την τοπική κοινωνία, το ζήτημα εκδημοκρατισμού και ένταξης της μειονοτικής κοινωνίας, το ζήτημα του εξορθολογισμού και της εξομάλυνσης της πολιτικής και οικονομικής ζωής της Θράκης. Σε μια πόλη που δεν έχει Τούρκους υπηκόους – και μάλιστα μετά την κατάργηση της βίζας για την Τουρκία – δεν δικαιολογείται τέτοια πολυπρόσωπη και πολυέξοδη υπηρεσία στην Κομοτηνή. Άρα, ο μοναδικός στόχος που εμείς αντιλαμβανόμαστε για την ύπαρξη του πολυδαίδαλου αυτού μηχανισμού του τουρκικού Προξενείου είναι αυτός για τον οποίο συνεχώς γινόμαστε αποδέκτες διαμαρτυριών από την τοπική κοινωνία: Η συντήρηση ενός παρακρατικού μηχανισμού που οδηγεί τους μουσουλμάνους συμπολίτες μας σε γκετοποίηση, η δημιουργία και χειραγώγηση κάποιων μειονοτικών ηγεσιών για τον έλεγχο της μειονοτικής κοινωνίας και η μεθόδευση ενεργειών που επιχειρούν να εκτουρκίσουν Πομάκους και Ρομά για να δημιουργήσουν μέσα από αυτήν την ιδιότυπη εθνοκάθαρση «τουρκική μειονότητα»

Α. Σαμαράς πρόεδρος ΝΔ Νοέμβριος 2009
 «Δε δεχόμαστε από την Τουρκία μαθήματα μειονοτικής πολιτικής. Η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, δεν αποτελεί αντικείμενο ελληνοτουρκικών διαφορών. Θεωρούμε τους συμπολίτες μουσουλμάνους αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού λαού, ανεξάρτητα από θρησκεία ή καταγωγή. Δεν είναι ξένοι στην ίδια χώρα».«Το ιστορικό παρελθόν της Τουρκίας, γνωστό σε όλο τον κόσμο, δεν της επιτρέπει να κάνει μαθήματα, αλλά να παίρνει μαθήματα. Πρέπει να πάψει να δηλητηριάζει την ειρηνική συμπόρευση Ελλήνων, χριστιανών και μουσουλμάνων και να σταματήσει τις υπόγειες παρεμβάσεις και τη συστηματική ανθελληνική προπαγάνδα από γνωστά φανατικά στοιχεία».
Η δράση του τουρκικού προξενείου πρέπει να περιοριστεί από την Τουρκία, σύμφωνα με τους κανόνες της διεθνούς διπλωματίας».

 Ερώτηση του βουλευτή Η. Πολατίδη (συνυπέγραψε και ο Κ. Βελόπουλος) για το Προξενείο (Νοέμβριος 2009)
«Σημαντικά γεγονότα, τα οποία αφορούν την εθνική και κοινωνική συνοχή της Θράκης, διαδραματίζονται στην ακριτική αυτή περιοχή της Πατρίδος μας, με αφορμή την ανθελληνική δραστηριότητα του τουρκικού Προξενείου στην Κομοτηνή. Ἡ απροκάλυπτα αντεθνική και υποθάλπουσα εξεγέρσεις εναντίον της εννόμου και πολιτειακής τάξεως δραστηριότητα του τελευταίου έχει υποχρεώσει πλήθος αγανακτισμένων πολιτών του Νομού Ροδόπης, αλλά και γενικότερα της μείζονος περιφερείας Θράκης, να δημιουργήσουν πρωτοβουλία πολιτών με την επωνυμία «ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ–ΣΤΟΠ». Ειδικότερα, συμφώνως με επαρκώς αιτιολογημένες απόψεις της ανωτέρω πρωτοβουλίας, το τουρκικό Προξενείο της Κομοτηνής δεν έχει λόγο υπάρξεως, αφού:
 -Δεν υπάρχουν Τούρκοι υπήκοοι στην Θράκη.
 -Δεν υπάρχουν τόσες γραφειοκρατικές διαδικασίες –ιδίως μετά την κατάργηση της βίζας για την Τουρκία– που να δικαιολογούν μία τέτοια πολυπρόσωπη και πολυέξοδη υπηρεσία στην Κομοτηνή.
 Δεν υπάρχουν μειονοτικά δικαιώματα που μέσα σε μία σύγχρονη Ελλάδα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως έχουν ανάγκη έναν τέτοιον «εγγυητή».
 -Η Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία προστατεύει τις ελληνικές μουσουλμανικές μειονότητες, τηρείται επαρκώς από την Ελλάδα και δεν χρειάζεται κανενός είδους άλλη κηδεμονία.
 Επιπροσθέτως, η ύπαρξη του τουρκικού Προξενείου της Κομοτηνής έχει στην πράξη τα εξής αποτελέσματα:
 -Την συντήρησ� ]]> http://www.evrosblogs.gr/%ce%a6%ce%ac%ce%bd%ce%b7%cf%82_%ce%9c%ce%b1%ce%bb%ce%ba%ce%af%ce%b4%ce%b7%cf%82/2010/01/27/%ce%98%cf%81%ce%ac%ce%ba%ce%b7 fanis 2010-01-27T10:50:46-05:00 2010-01-27T10:50:46-05:00 Θράκη
Ο μύθος και η ιστορία

Του Φάνη Μαλκίδη

Η Θράκη, σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες, ήταν αδελφή της Ευρώπης και της Αφρικής και ήταν νύμφη του Κρόνου. Οι Πυθαγόρας, Πλάτωνας, Αριστοτέλης, Αισχύλος θεωρούσαν τη Θράκη «Αγία χώρα του φωτός και των Μουσών».
Σήμερα ο χώρος της Θράκης κατοικείται από τους Βούλγαρους, που κατέχουν 42.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα (τ.χ.), τους Τούρκους, με 23.000 τ.χ. και από Έλληνες με 8.000 τ.χ. Εντούτοις η ιστορία της Θράκης είναι ενιαία και απόλυτα συνδεμένη με την ευρύτερη γεωγραφική έκταση της χερσονήσου του Αίμου, τα Βαλκάνια.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι η Θράκη ήταν το μέγιστο έθνος μετά τους Ινδούς και τα φύλα της ξεπερνούσαν τα 64. Τα όριά της ήταν από το όρος Δύσωρον της Μακεδονίας, βόρεια στον Ίστρο ποταμό (Δούναβη), ανατολικά στον Εύξεινο Πόντο και νότια στην Προποντίδα και το Αιγαίο πέλαγος. Ο Όμηρος συμφωνεί με τον Ηρόδοτο και αναφέρει τον Όλυμπο ως το θρακικό όριο προς τα δυτικά καθώς και τις παράλιες πόλεις Μαρώνεια - Μαρωνίτης ήταν οίνος που κέρασε ο Οδυσσέας τον Πολύφημο στην Ομήρου Οδύσσεια -, τον Αίνο, τη Λήμνο, την Ίμβρος, την Τένεδο και τη Σαμοθράκη, απ’ όπου ο Ποσειδώνας παρακολουθούσε τον Τρωικό πόλεμο. Επίσης γράφει στην Ιλιάδα για Θρακιώτες που πήραν μέρος στον Τρωικό πόλεμο.
Ο Θουκυδίδης έμεινε για πολλά χρόνια στη Θράκη καταγράφοντας την ιστορία της περιοχής, ενώ ο μεγαλύτερος γεωγράφος εκ Πόντου Στράβωνας αναφέρει ότι ο Όλυμπος, ένα μέρος της Αττικής, η Εύβοια, η Βοιωτία, κατοικούνταν από θρακικά φύλα. Ο Εκαταίος ο Μιλήσιος γράφει πως η Μακεδονία αποτελεί μέρος της Θράκης, ενώ ο Λατίνος περιηγητής και ιστορικός Παυσανίας λέγει ότι οι Θράκες ήταν πολυάριθμοι υπολειπόμενων μόνο των Κελτών.
Η ιστορική περίοδος της Θράκης αρχίζει ουσιαστικά από την εκστρατεία του Δαρείου του Α΄, που επέβαλε την κυριαρχία στην περιοχή. Μετέπειτα αναπτύχθηκε το βασίλειο των Οδρυσών, που κυριάρχησε για χρόνια. Από το 359 π.Χ. η Θράκη βρίσκεται υπό την κυριαρχία του Φιλίππου και Μεγάλου Αλεξάνδρου μέχρι το 281, όταν σκοτώνεται ο Λυσίμαχος, διοικητής της Θράκης, στη μάχη του Κουροπεδίου. Το 279 π.Χ. εισβάλλουν στη Θράκη οι Κέλτες, και εκατό χρόνια αργότερα οι Ρωμαίοι κατέχουν το στρατηγικό αυτό χώρο, αφού, όπως πληροφορεί ο Λατίνος ιστορικός Αμμιανός, οι Θράκες νικήθηκαν το 105 π.Χ. στη μεγάλη μάχη του ποταμού Έβρου. Το 20 π.Χ., μετά από μάχες και αντιπαραθέσεις, η Ρώμη ανακηρύσσει τη Θράκη ρωμαϊκή επαρχία και από τότε αρχίζει μια μακρά περίοδος, κατά τη διάρκεια της οποίας ο χώρος θα γνωρίσει πολλούς κατακτητές. Το 254 μ.Χ. εισβάλλουν οι Γότθοι, το 375 οι Ούννοι, το 481 οι Οστρογότθοι. Από το 493 έως το 502 εισβάλλουν οι Άβαροι, οι Γότθοι και οι Ούννοι, ενώ συμμετέχουν για πρώτη φορά και Βούλγαροι, και το 545 εμφανίζονται οι Σκλαβηνοί, λαός σλαβικής καταγωγής.

Με την ίδρυση του Βυζαντινού κράτους ο αυτοκράτορας Μέγας Κωνσταντίνος διαιρεί τη Θράκη στην επαρχία της Ανατολής και την επαρχία του Ιλλυρικού της Ευρώπης. Το 535 ο ιστορικός Ιεροκλής αναφέρει ότι η Θράκη χωρίστηκε στην επαρχία Κάτω Μοισίας, στο χώρο της σημερινής Ρουμανίας και Βουλγαρίας, στην επαρχία της Σαρδικής (σήμερα περιοχή βουλγαρικής πρωτεύουσας, Σόφιας), στη επαρχία Θράκης (παράλια Εύξεινου Πόντου), στην επαρχία της ανατολικής Ρωμυλίας, στην επαρχία Θράκης (σημερινή Τουρκία). Τότε αναπτύσσονται μια σειρά από πόλεις - οικονομικά και πνευματικά κέντρα, που κρατούν πρωταγωνιστικό ρόλο στο Βυζάντιο: Αδριανούπολη, Μεσημβρία, Αγχίαλος, Βάρνα, Πύργος, Σαράντα Εκκλησιές, Διδυμότειχο, Ραιδεστός, Καλλίπολη, Στενήμαχος.
Ειδικά για τη Φιλιππούπολη ο Γερμανός ιστορικός Henriche Randzoven γράφει στα 1632 ότι «η πολιτεία ήταν πολύ όμορφη και κατοικούνταν στην συντριπτική πλειοψηφία της από Έλληνες».
Με την παρακμή του Βυζαντίου και τελικά την πτώση της Κωνσταντινούπολης, η Θράκη περιέρχεται στα χέρια των Οθωμανών. Αρχίζει μια σκοτεινή περίοδος σκλαβιάς και οι Έλληνες της Θράκης αναζητούν τη λύτρωση και την ελευθερία μέσα από την Εκκλησία και την εκπαίδευση. Οι Θράκες θα πάρουν μέρος στην ελληνική επανάσταση το 1821, ωστόσο η Θράκη θα μείνει εκτός κρατικής δομής.

Η σύγχρονη περίοδος

Το 1875, με τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, η ανατολική Ρωμυλία, το βόρειο δηλαδή κομμάτι της ενιαίας Θράκης, ενσωματώνεται στη Βουλγαρία και ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων προσφύγων εγκαθίστανται στο ελληνικό κράτος. Η οθωμανική κατοχή του υπόλοιπου κομματιού της Θράκης κράτησε έως το 1912, που η περιοχή καταλήφθηκε από τους Βούλγαρους. Με τις ελληνικές νίκες στους Βαλκανικούς πολέμους, και τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο απελευθερώθηκε η «δυτική» και η «ανατολική» Θράκη, αλλά με τη Συνθήκη της Λωζάνης η «ανατολική» δόθηκε στους Τούρκους και παρέμεινε μόνο το νοτιοδυτικό κομμάτι στην Ελλάδα. Τότε οι Θρακιώτες από την ανατολική Θράκη, που δόθηκε στην Τουρκία, θα περάσουν στο ελληνικό κομμάτι της Θράκης και νέοι πρόσφυγες θα εγκατασταθούν στο ελληνικό κράτος. Στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η ελληνική Θράκη περνά στα χέρια των Βουλγάρων για να απελευθερωθεί το 1944.

Μετά από την πρώτη περίοδο ανασυγκρότησης, τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα και τις μεγάλες πληθυσμιακές αλλαγές, η Θράκη σήμερα κατοικείται από 355.000 ανθρώπους (προσωρινά στοιχεία απογραφής 2001). Η περιοχή αποτελεί σήμερα αντικείμενο ενδιαφέροντος για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση και ένας χώρος ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας, ένας κόμβος ενός ευρύτερου δικτύου επικοινωνίας ανθρώπων και προϊόντων. Ωστόσο η Θράκη έχει μείνει πίσω και γι΄ αυτό ευθύνονται πολλοί.

Οι αναζητήσεις των Θρακών στη διασπορά

Όπως όλη η Ελλάδα αλλά ιδιαίτερα η Θράκη εμφανίζει ένα μεγάλο αριθμό μεταναστών στην Ευρώπη, τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, την Ελβετία. Οι Έλληνες φορείς μιας ιδιαίτερης κουλτούρας και πολιτιστικής παράδοσης ανθρωπισμού, ειρήνης και οικουμενικότητας, δημιούργησαν κοινότητες και εθνικοτοπικούς συλλόγους σε πολλές πόλεις της Ευρώπης.
Η συγκρότηση της Ομοσπονδίας Θρακών Ευρώπης αποτελεί μια συνολική προσπάθεια προς τη διατήρηση των εθίμων της πατρίδας τους και δημιουργεί και αναπτύσσει καλές και φιλικές σχέσεις με τους υπόλοιπους λαούς. Στην προσπάθεια αυτή των Θρακών, και ιδιαίτερα των νέων, που ζουν στην Ευρώπη και μεταδίδουν εδώ πολλά χρόνια τον ελληνικό πολιτισμό και τη θρακική παράδοση στη χώρα που τους δέχθηκε και στην οποία σήμερα ζουν, οφείλουμε να συμβάλλουμε όλοι. Από εδώ από μια ιστορική πόλη, το Μόναχο, που οι σχέσεις του με την Ελλάδα είναι παλιές, μπορούμε να παλέψουμε για την καταγραφή του ιστορικού παρελθόντος, το παρόν και ιδιαίτερα το μέλλον των επόμενων γενεών των Θρακών για την ειρήνη, τη συνεργασία και την ανάδειξη της μεγάλης πολιτισμικής και ηθικής δύναμης της Ελλάδας, της Θράκης.

Μέρος της ομιλίας του Φάνη Μαλκίδη στην Α΄ Συνδιάσκεψη Νεολαίας της Ομοσπονδίας Θρακικών Συλλόγων Ευρώπης.

Πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής 22 Ιανουαρίου, στην Αλεξανδρούπολη με εντυπωσιακή επιτυχία η εκδήλωση «Τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής: Κράτος εν Θράκη», την οποία διοργάνωσε το πανθρακικό έντυπο γνώμης «Αντιφωνητής» και η Πρωτοβουλία για την Απομάκρυνση του Τουρκικού Προξενείου.
Παρά τις κακές καιρικές συνθήκες (την ώρα της εκδήλωσης η θερμοκρασία ήταν στους 3 βαθμούς υπό το μηδέν), στο Δημοτικό Θέατρο της Αλεξανδρούπολης ήταν πάνω από 300 άτομα και οι τοποθετήσεις των τεσσάρων ομιλητών τόσο ενδιαφέρουσες, ώστε να κρατήσουν το πολυπληθές κοινό σε πλήρη καθήλωση για περισσότερες από δυόμιση ολόκληρες ώρες.
Μετά από μια σύντομη εισαγωγική προβολή με αποκαλυπτικές εικόνες, για την αδρομερή είσοδο των παρισταμένων στο θέμα, ξεκίνησε ο κύκλος των ομιλιών με συντονιστή τον δημοσιογράφο Δημήτρη Κολιό.
Πρώτος ομιλητής ήταν ο Νίκος Γιαννούλης, πρώην δημοτικός σύμβουλος Αλεξανδρούπολης, ο οποίος προέβη σε μια αναφορά στη δράση του Προξενείου Κομοτηνής και των μηχανισμών του, δίνοντας ιδιαίτερα έμφαση στην περιοχή του νομού Έβρου. Προέταξε την ανάγκη δημοσίου διαλόγου πέρα από κάθε ταμπού, επεσήμανε τις ελληνικές ελλείψεις τόσο σε πρακτικά ζητήματα όσο και σε επίπεδο αναλύσεων και καταδίκασε τα ρατσιστικά – κεμαλικά φαινόμενα που φαλκιδεύουν την ισονομία και την ισοπολιτεία. Τα όσα είπε εμπλούτισαν αναμφίβολα τη γνώση των ακροατών από την Αλεξανδρούπολη πάνω σε ένα πρόβλημα, που αποδεικνύεται ότι δεν αφορά τελικά μόνο στη Ροδόπη και την Ξάνθη, αλλά και σ’ αυτούς τους ίδιους και μάλιστα άμεσα.
Τον λόγο πήρε στη συνέχεια ο Πομάκος δημοσιογράφος και συγγραφέας Σεμπαεδήν Καραχότζα, ένας άνθρωπος ιδιαίτερα γνωστός για τον μακρόχρονο αγώνα του κατά του εκτουρκισμού των Πομάκων από τα όργανα της Άγκυρας. Πάντα καίριος, λιτός αλλά και ιδιαίτερα περιεκτικός, ο εκδότης της πομάκικης εφημερίδας «Νάτπρες», έδωσε στο ακροατήριο μια σαφή και ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης που επικρατεί τα τελευταία χρόνια στη Θράκη (και ιδιαίτερα στον νομό Ξάνθης) όσον αφορά το ζήτημα των Πομάκων και των μεθόδων εθνοκάθαρσης, που εφαρμόζουν ουσιαστικά οι προξενικοί μηχανισμοί για την εξαφάνιση της εθνοτικής και πολιτιστικής πομακικής ταυτότητας.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε ακολούθως η ομιλία του Φάνη Μαλκίδη, ο οποίος αρχικά κατέθεσε μια σειρά από πολύτιμες πληροφορίες για ποιες είναι ακριβώς, βάσει του Διπλωματικού, Προξενικό και Διεθνούς Δικαίου, οι αρμοδιότητες και οι υποχρεώσεις ενός προξενείου και των διπλωματικών του υπαλλήλων, διαλύοντας τα σκοτάδια σε έναν τομέα που για τους πολλούς αποτελεί terra incognita. Στη συνέχεια ο Φάνης Μαλκίδης προέβη σε μια αποκαλυπτική αναδρομή στο ιστορικό παρελθόν του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής από το 1923 έως σήμερα, καταθέτοντας εντυπωσιακά τεκμήρια της σταθερά εξωθεσμικής, παράνομης και υπονομευτικής δράσης του και αποδεικνύοντας, βάσει επιχειρημάτων πάντοτε δομημένων πάνω στο Διεθνές Δίκαιο και τους κανόνες της διεθνούς διπλωματίας, ότι η χώρα μας έχει εδώ και αρκετές δεκαετίες όχι απλώς τη νομική ευχέρεια, αλλά και την υποχρέωση να το απομακρύνει από τη Θράκη. Επρόκειτο συνολικά για μία τόσο ολοκληρωμένη και εμπεριστατωμένη τοποθέτηση, που θεωρούμε βέβαιο ότι έπεισε πλήρως ακόμη και τον πιο δύσπιστο από τους παρισταμένους.
Τον κύκλο των ομιλιών έκλεισε ο διευθυντής του «Αντιφωνητή» Κώστας Καραΐσκος, ο οποίος μίλησε γενικά για την προσπάθεια της ομάδας του «Αντιφωνητή» και της Πρωτοβουλίας κατά του Προξενείου Κομοτηνής, αλλά άγγιξε και τον τύπο των ήλων, θίγοντας τα ζητήματα της ιδιωτείας, της αδιαφορίας, της άγνοιας αλλά και της φοβικότητας ενίοτε, που χαρακτηρίζουν τη συντριπτική πλειονότητα της θρακικής κοινωνίας πάνω σε ένα τόσο σημαντικό πρόβλημα, που υπονομεύει και απειλεί ευθέως την ίδια την ασφάλεια της περιοχής μας.
Σχολίασε όμως με καυστικό τρόπο και την ετικέτα του «εθνικισμού» και του «αντιτουρκισμού» που οι συνήθεις κύκλοι σπεύδουν συστηματικά να επικολλήσουν σε παρόμοιες ενέργειες όπως της Πρωτοβουλίας, αναφέροντας μεταξύ άλλων τόσο το δεδομένο της συμμετοχής πολλών μουσουλμάνων της Θράκης στη συγκέντρωση υπογραφών, αλλά και κάτι που φυσικά έως τώρα ελάχιστοι γνώριζαν, δηλαδή του βασικού ρόλου που είχε παίξει στην ίδρυση του «Αντιφωνητή» πριν από 12 χρόνια και ένας Τούρκος πολιτικός εξόριστος, ο οποίος μάλιστα φιλοξενήθηκε στην Κομοτηνή για 5 χρόνια. Και η ομιλία του Κώστα Καραΐσκου ήταν γενικά αποκαλυπτική και αποκατέστησε πλήρως τα πράγματα προς αρκετές κατευθύνσεις.
Απολύτως ενδεικτικό του ενδιαφέροντος του ακροατηρίου, ήταν ότι αυτό παρέμεινε καθηλωμένο και για μία ακόμη περίπου ώρα μετά το πέρας των ομιλιών. Στη συζήτηση που ακολούθησε, έγιναν τοποθετήσεις και απαντήθηκαν πολλές ερωτήσεις που τέθηκαν από τους παρισταμένους.
Κλείνοντας την αναφορά μας στη εκδήλωση (την οποία σύντομα θα έχετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε σε βίντεο από την ιστοσελίδα www.proxeneio-stop.org ), εμείς θα πούμε απλώς ότι ευχαριστούμε θερμά όχι μόνο όλους όσους εργάστηκαν για την προετοιμασία της, αλλά και όσους συμμετείχαν με την παρουσία τους.
Και αυτό είναι ίσως πάρα πολύ, όσον αφορά ένα θέμα που ακόμη αποτελεί το μείζον ταμπού για τη θρακική κοινωνία και θάβεται συστηματικά στη σιωπή από τους τοπικούς κύκλους.
Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι το ίδιο βράδυ συγκεντρώθηκαν 140 νέες υπογραφές στο κείμενο κατά του τουρκικού Προξενείου, παρότι πολλοί είχαν υπογράψει στο Διαδίκτυο. Εννοείται βέβαια ότι η τεράστια επιτυχία ανοίγει νέες προοπτικές στην Πρωτοβουλία, ταυτόχρονα όμως έχουμε και την πλήρη επίγνωση του ότι την επιφορτίζει με ακόμη μεγαλύτερες ευθύνες. Στις ευθύνες αυτές θα προσπαθήσουμε ν’ ανταποκριθούμε στο εγγύς μέλλον με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Πρόκειται για τη «βελτιωμένη» επανέκδοση του Αλβανικού Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού, που είχε κυκλοφορήσει το 1985 επί καθεστώτος του
Ενβέρ Χότζα.

Στη νέα έκδοση, αφαιρέθηκαν τα «φιλοχοτζικά» λήμματα τα οποία αντικαταστάθηκαν με αναφορές που τονώνουν το αλβανικό εθνικό μεγαλείο, όπως η «απελευθέρωση» του Κοσσυφοπεδίου κλπ .Στην εισαγωγή υπογραμμίζεται πως το συγκεκριμένο λεξικό είναι «εθνικού χαρακτήρα» και το περιεχόμενό του «αφορά το αλβανικό έθνος και την πατρίδα του».

«ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΕΔΑΦΟΣ» Η Β.Δ ΕΛΛΑΔΑ

Για την Αλβανική Ακαδημία Επιστημών, τη πνευματική και επιστημονική «ελίτ» της χώρας ουσιαστικά, η περιοχή της Ηπείρου, θεωρείται «αλβανικό εθνικό έδαφος», το οποίο κατέλαβε στρατιωτικά η Ελλάδα το 1912 – 1913.

«Τα Ιωάννινα μαζί με ένα μεγάλο κομμάτι της Τσαμουριάς και άλλα αλβανικά εδάφη εδόθησαν στην Ελλάδα από τις Μεγάλες Δυνάμεις η οποία τα κατέλαβε στρατιωτικά» γράφει συγκεκριμένα το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό, που «βλέπει» Τσάμηδες σε Θεσπρωτία και Πρέβεζα. «Η Τσαμουριά είναι μεγάλη γεωγραφική και εθνολογική περιοχή στο νοτιότερο τμήμα των εδαφών που κατοικούνται από Αλβανούς» αναφέρει συγκεκριμένα, κάνοντας λόγο για «γενοκτονία» που υπέστησαν οι Τσάμηδες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, από τις ελληνικές αρχές, που τους εκδίωξαν από την περιοχή.

«ΑΛΒΑΝΙΔΑ» ΚΑΙ Η ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ

Για την αλβανική «πνευματική» ελίτ, η μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ολυμπιάδα, ήταν … Αλβανίδα, αφού τα αρχαία ηπειρωτικά φύλα (Θεσπρωτοί, Χάονες, Μολοσσοί κ.α) χαρακτηρίζονται ιλλυρικής και όχι ελληνικής προέλευσης, όπως είναι γενικά αποδεκτό.
Ακόμη και ο Σουλιώτης Μάρκος Μπότσαρης, κορυφαία μορφή της ελληνικής επανάστασης του 1821, παρουσιάζεται ως … «Marko Boçari». Αλβανός μισθοφόρος, που απλά … πολέμησε στο πλευρό των Ελλήνων εξεγερμένων κατά των Τούρκων.
Ως «αλβανική» προσωπικότητα, υπάρχει καταχωρημένος και ο Χρυσός Ολυμπιονίκης Πύρρος Δήμας, χωρίς καμία απολύτως αναφορά στην ελληνική καταγωγή του.

«ΕΠΟΙΚΟΙ» ΟΙ ΒΟΡΕΙΟΗΠΙΡΩΤΕΣ
Οι Έλληνες της Βορείου Ηπείρου, στο νότιο τμήμα της χώρας, θεωρούνται «έποικοι» στην περιοχή, από τα χρόνια της τουρκοκρατίας, αφού σύμφωνα με τους συντάκτες του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού «βρέθηκαν εκεί για να … εργαστούν στα τσιφλίκια των μπέηδων».

«Ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία αναφορά για τα πολιτιστικά, δημογραφικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας, καθώς και της συμβολής της στην αλβανική κοινωνία» λέει ο κ.Κώστας Μπάρκας, πρώην βουλευτής της «Ομόνοιας» και πρόεδρος του ομογενειακού συλλόγου «Προωθώντας την ταυτότητα μας».

ΜΕ ΟΡΑΜΑ ΤΗ «ΜΕΓΑΛΗ ΑΛΒΑΝΙΑ»

Η Αλβανική Ακαδημία Επιστημών, θεωρείται το πιο σημαντικό επιστημονικό ίδρυμα της Αλβανίας. Οι δράσεις της κινούνται με μοναδικό στόχο την προώθηση επίλυσης του «αλβανικού εθνικού ζητήματος», με ένωση όλων των Αλβανών στα Βαλκάνια. Εκτός από το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό, σημαντικότερο έργο της Ακαδημίας θεωρείται η έκδοση του βιβλίου : «Πλατφόρμα για την επίλυση του Αλβανικού Ζητήματος» το 2000 σε αλβανικά και αγγλικά.

«Το έργο χαρακτηρίζεται από έντονο αλυτρωτισμό, αφού υποστηρίζεται με φανατισμό η «ένωση όλων των Αλβανών σε ένα εθνικό κράτος». Συγκεκριμένα γίνεται λόγος για «το σύνολο του Κοσσυφοπεδίου, τα δυτικά Σκόπια με την πρωτεύουσα της χώρας», ενώ τα όρια του «ιστορικά εθνικού αλβανικού χώρου» απλώνονται πολύ πέρα από τις κατοικούμενες από Αλβανούς περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβίας, για να περιλάβουν την «μείζονα Τσαμουριά» μέχρι την Πρέβεζα, την Καστοριά και τη Φλώρινα» λέει ο κ.Φάνης Μαλκίδης, διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών, συγγραφέας του βιβλίου «Όψεις του Αλβανικού εθνικού ζητήματος», το οποίο περιλαμβάνει την «Πλατφόρμα για την επίλυση του Αλβανικού Ζητήματος», στην ελληνική γλώσσα.

ΔΥΟ ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΔΥΟ ΣΤΑΘΜΑ
Πρόσφατα στα γειτονικά Σκόπια, απειλήθηκε νέα εμφύλια σύρραξη ανάμεσα σε Σλάβους και Αλβανούς της χώρας, λόγω της Εγκυκλοπαίδειας που εξέδωσε η εκεί Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών, με «αμφιλεγόμενες» αναφορές στην αλβανική μειονότητα, που είχε ως αποτέλεσμα να υπάρξουν σοβαρές αντιδράσεις. Τελικά η σκοπιανή Ακαδημία, αποφάσισε να προχωρήσει στην αναθεώρηση όλων των επίμαχων αναφορών, που από τους Αλβανούς, τόσο στα Σκόπια, όσο στη Πρίστινα και στα Τίρανα, θεωρήθηκαν ως «υποτιμητικές» για τους ίδιους.
«Είναι ειρωνικό από τη μία οι Αλβανοί να ζητούν από τους Σκοπιανούς να αφαιρεθούν από την Εγκυκλοπαίδεια τους τα όσα οι ίδιοι θεωρούν προσβλητικά για το έθνος τους και την Αλβανία και την ίδια στιγμή μέσω της δικής τους Ακαδημίας, να προχωρούν στην έκδοση ενός επίσημου Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού, με αναφορές που προσβάλλουν την Ελλάδα και την ελληνική μειονότητα και σίγουρα δε συνάδουν με το καλό πνεύμα συνεργασίας και φιλίας ανάμεσα στις δύο χώρες» επεσήμανε από την πλευρά του ο κ.Βασίλης Μπολάνος, πρόεδρος της «Ομόνοιας» του κόμματος της ελληνικής εθνικής μειονότητας στην Αλβανία και δήμαρχος Χιμάρας.
Αξίζει να σημειωθεί πως αν οι δύο πρώτοι τόμοι του επίμαχου Αλβανικού Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού, τυπώθηκαν το 2008 στα Τίρανα, κυκλοφόρησαν μόλις πρόσφατα στα αλβανικά βιβλιοπωλεία. Οι υπόλοιποι τόμοι, αναμένεται να εκδοθούν, μέχρι το τέλος του 2010.

του Φάνη Μαλκίδη

Εισαγωγή

θεωρούμε ότι δύο σημαντικά γεγονότα των τελευταίων εβδομήντα χρόνων κράτησαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην νεώτερη ιστορική πορεία της Θράκης, η συνθήκη της Λοζάννης (1923) και η ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ (1952) που άλλαξε αποφασιστικά τις προοπτικές, τις προτε­ραιότητες και τις κατευθύνσεις της χώρας, επηρεάζοντας καταλυτικά τόσο την περιοχή όσο και τη Μακεδονία και την Ήπειρο.

Πρόσφυγες και Θράκη

Το 1922 με την υποχώρηση του ελληνικού στρατού από τη Μικρασία, οι Έλληνες του χώρου, όπως και του ιστορικού Πόντου ακολούθησαν την πορεία προσφυγιάς που ήδη είχαν γνωρίσει τα προηγούμενα χρόνια, κατά τη διάρκεια των εθνικών κινημάτων που μετεξελίχθηκαν σε εκκα­θαρίσεις ανεπιθύμητων (Νεότουρκοι), βαλκανικών συρράξεων και ενός παγκόσμιου πόλεμου. Η συνθήκη της Λοζάννης, “Αίμα και πετρέλαιο”, “Παγκόσμιος αγώνας δρόμου για το πετρέλαιο” σύμφωνα με ευρωπαϊ­κές και αμερικανικές εφημερίδες, “το μεγαλύτερο παζάρι του αιώνα μας” (Χαραλαμπίδης, 1994: 46), αναθεώρησε τη συνθήκη των Σεβρών, εκφράζοντας την ρεβιζιονιστική τάση που επικράτησε αμέσως μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (Γερμανία και άλλες χώρες, ηττημένη Οθωμανική αυτοκρατορία), που ομολογείται και από Τούρκους συγγραφείς, όπως ο Mumtaz Soysal (Σαρρής, 1996: 6). Με την ελληνο­τουρκική συνθήκη του Ιανουαρίου του 1923, ανταλλάχτηκαν 1.200.000 και πλέον ορθόδοξοι τουρκικής υπηκοότητας. Οι 107.607 εγκαταστάθη­καν στη Θράκη, με 360.000 μουσουλμάνους Έλληνες υπηκόους. Εξαιρέθηκαν της ανταλλαγής, οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου και οι μουσουλμανικές μειονότητες της Θράκης, χαρακτηρισμό τον οποίο απαίτησε η τουρκική αντιπροσωπεία. Οι πρόσφυγες από την πρώτη οθωμανική αυτοκρατορία και από την 29/10/1924 τουρκική δημοκρατία, εγκαταστάθηκαν στη Θράκη. Στο νομό Έβρου, μια νέα πόλη που αποτέλεσε τον τόπο εγκατάστασης προσφύγων την οποία ο Βενιζέλος έχτισε για να αποτελέσει και τον αντίπαλο πόλο στην Αδριανούπολη, ήταν η Νέα Ορεστιάδα.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 (χρονιά απελευθέρωσης της ελ­ληνικής Θράκης- για τους Τούρκους ιστοριογράφους και πολιτικούς επιστήμονες Δυτική Θράκη (Λιάπης, 1992: 34) και για τους Βουλγάρους ομολόγους τους Νότια Βουλγαρία), η περιοχή έγινε μια μεγάλη δεξα­μενή προσφύγων, και ο Έρνεστ Χέμινγουει, ο συγγραφέας του Ισπανι­κού Εμφυλίου, ανταποκριτής τότε στη Θράκη θα γράψει “ένας στρατός που δεν ηττήθηκε, αποχωρούσε ακολουθούμενος από τα καραβάνια των προσφύγων”, που σύντομα αντιμετώπισαν τα μεγάλα προβλήματα στέ­γασης, εργασίας, κοινωνικής ένταξης που σε συνδυασμό με την οικονο­μική καθυστέρηση της περιοχής παρουσιαζόταν οξυμένα. Δε θα πρέπει να παραλείψουμε ότι ο χώρος για δέκα χρόνια έγινε πεδίο πολεμικών συγκρούσεων αλλάζοντας παράλληλα πολλούς κυβερνήτες (Βουλγαρία, διασυμμαχική κατοχή, κλπ.) που συνηγόρησαν στην τραγική κατάσταση που βρήκαν η Ελληνική Γενική Διοίκηση Θράκης και οι πρόσφυγες.Στη δεκαετία του 1930 οι Έλληνες που εγκαταστάθηκαν στη Θράκη, ζούσαν με το όραμα της επιστροφής στις ιστορικές τους πατρίδες και αυτό είχε αντίκτυπο και στο “προσωρινό” που χαρακτήριζε την εγκατά­στασή τους που δεν ανταποκρινόταν πάντοτε και από την κρατική πο­λιτική που μοίραζε γη, έχτιζε οικίες και προετοίμαζε μόνιμη εγκατάστα­ση, παρά τα αντίθετα που κατά (προεκλογικούς) καιρούς λεγόταν δεδο­μένης της μεγάλης μάζας ψηφοφόρων προσφύγων, που ήδη είχαν αρχί­σει την πολιτική τους ενεργοποίηση με τη δημιουργία της προσφυγικής ομάδας βουλευτών. Οι αλλεπάλληλες ελληνικές κυβερνήσεις που διαδε­χόταν η μια την άλλη, κατέφευγαν στη λήψη αντιλαϊκών και αντιδραστικών μέτρων (λογοκρισία, απαγόρευση δημοσίων συγκεντρώσεων) για να κατασιγάσουν τα οξυμένα πνεύματα, να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη και να αντιμετωπίσουν τα φλέγοντα ζητήματα, που αφορούσαν κυρίως τη διαρκή συρροή πολυάριθμων προσφύγων και την περίθαλψη τους. Η αλλαγή επτά υπουργών Οικονομικών σε διάστημα λιγότερο των τεσσάρων μηνών από την επαναστατική κυβέρνηση Πλα­στήρα, φανερώνει ένα μέρος της τραγικής κατάστασης (Βακαλόπουλος, 1991: 440).

Η δεκαετία του 1930

Το ελληνοτουρκικό σύμφωνο φιλίας Βενιζέλου- Ινονού (1930) έθεσε οριστικό τέλος στην επιστροφή των προσφύγων. Σε αντίδραση τέσσερις πρόσφυγες βουλευτές του βενιζελικού κόμματος παραιτήθηκαν από το αξίωμα τους και αποτέλεσε την αρχή για να ξεκινήσει μια πολιτική για την περιοχή που πλέον δεν αφορούσε μόνο τους πρόσφυγες που αντιμε­τώπισαν λόγω των πιστεύω τους την επίσημη κρατική εχθρότητα (βενιζελικοί οπαδοί, αντίθετοι με τις βασιλικές ραδιουργίες που τις θεωρού­σαν υπεύθυνες του ξεριζωμού τους, ίδρυση εργατικών συνδικάτων, κλπ.) αλλά και τους γηγενείς που είδαν την περιοχή τους να αντιμετω­πίζεται ως ξένο σώμα στο ήδη πληγωμένο, μετά από δεκαετίες πολέμων, Ελλαδικό κορμό. Οι πιστώσεις για προσφυγική εγκατάσταση θα περι­κοπούν, η ήττα του Βενιζέλου, το αποτυχημένο κίνημα του 1935 και οι διωγμοί των οπαδών του θα σημάνει μια νέα που θα κορυφωθεί με την παλινόρθωση της βασιλείας και την άνοδο της δικτατορίας του Μεταξά.Μετά από χρόνια θα αποδειχθεί πόσο διαβρωμένα ήταν τα καθεστώτα που διαχειρίστηκαν τους πόρους για τους πρόσφυγες. Σε συνεδρίαση της Ελληνικής Βουλής, στις 5 Νοεμβρίου 1979, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ τόνιζε ότι “η μουσουλμανική περιουσία στα διάφορα στάδια της υπέστη άγρια εκμετάλλευση, επτά τοις εκατό της περιουσίας εκείνης διατέθηκε για την αποκατάσταση των προσφύγων, το υπόλοιπο 93% διασπαθίστηκε, που σημαίνει ότι έγιναν καταχρή­σεις” (Πρακτικά Βουλής, 1979).

Η εγκατάλειψη της περιοχής, η περιθωριοποίηση ενός μεγάλου τμήμα­τος του πληθυσμού, η δημιουργία ενός κλίματος φοβίας και φυγής, συν­δυάστηκε με την διαβίωση των μουσουλμανικών μειονοτήτων που λόγω εφαρμογής πολιτικών που δεν εκπορευόταν πάντα από την εσωτερική διακυβέρνηση αποτέλεσαν ένα έντονο σημείο τριβής και προβληματι­σμού. Στα μέσα της δεκαετίας του 1930 θα απελαθεί όλη η παλαιομουσουλμανική ηγεσία των μειονοτήτων (θρησκευτικοί λειτουργοί, δάσκα­λοι, πρώην βουλευτές, η λεγόμενη ομάδα των “150”) με πίεση από την κεμαλική πλέον Τουρκία, λόγω του κλίματος “φιλίας” που είχε δημι­ουργηθεί στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, ενώ στη δημιουργία ενός νέου περιβάλλοντος στην περιοχή συμβάλλει και η ίδρυση του γενικού τουρκικού προξενείου Κομοτηνής. Στο μεσοπόλεμο αρχίζει να δημιουρ­γείται ο εφεδρικός ρόλος της Θράκης που φαίνεται και από την απλή παράθεση στοιχείων. Σε σύνολο 115 ανωνύμων εταιρειών δεν υπάρχει καμιά στη Θράκη και το ποσοστό της αυτοαπασχόλησης φθάνει το 78%. Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης πραγματοποιεί εξαγωγές 140εκ. που αντιστοιχούν στο 3, 5% του συνόλου των εξαγωγών. Μια κλίνη αντιστοιχεί σε 2000 κατοίκους ενώ το 1933 πεθαίνουν 576, μόνο από φυματίωση. Την ίδια χρονιά σε ολόκληρη τη Θράκη υπάρχουν 6 Γυ­μνάσια, όταν στη Λακωνία λειτουργούσαν 26, στη Αρκαδία 20, στην Αργολίδα 17, στη Μεσσηνία 35 και την Αχαΐα 23. Το ποσοστό αναλ­φαβητισμού ήταν 58%, διπλάσιο τον μέσον εθνικού όρου και από τα 1600 γυμνασιόπαιδα μόνο το 6% ήταν παιδιά αγροτών. (Κηπου­ρός, 1994: 30).

Μετά τον πόλεμο

Το τέλος του Β’ παγκοσμίου πολέμου θα βρει την περιοχή αρκετά πιο πίσω αφού στο χώρο της ανατολικής Μακεδονίας και Θρά­κης εγκαταστάθηκαν ως κατοχικές δυνάμεις Γερμανοί και Βούλγαροι, με τους δεύτερους να επιδίδονται σε πρωτοφανείς αγριότητες και μαζικές εκτελέσεις, καταστρέφοντας παράλληλα τις όποιες υποδομές υπήρχαν στην περιοχή, ενώ ο αδελφοκτόνος πόλεμος θα ολοκληρώσει αυτήν την καταστροφή.

Το 1952 με την ένταξη της Ελλάδας και την ταυτόχρονη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, η περιοχή αποτέλεσε στα πλαίσια του σχεδιασμού της βο­ρειοατλαντικής συμμαχίας, το χώρο ανάπτυξης στρατιωτικών σχηματι­σμών. Αρχίζει η εποχή του επίσημου εξαρτημένου Ελλαδικού κράτους ενός κράτους πελάτη, μη εθνικού. Γιατί ένα κράτος που λέγεται εθνικό έχει ως βασικούς ρόλους την προστασία και τον έλεγχο της αναπαρα­γωγής της εργατικής δύναμης, την ανάπτυξη και τον έλεγχο της αγοράς, τη συγκεντροποίηση του πλεονάσματος της τεχνολογίας και την αξιοποίηση των φυσικών πόρων, κάτι που δεν εκπληρώθηκε στη Θράκη, ίσως επειδή η εκλογική της αγορά ήταν και είναι μικρή. (Χαραλαμπίδης, 1994: 47). Στην αντίθετη περίπτωση ένα κράτος που είναι εξαρτημέ­νο ευνοεί και ενισχύει τη μετανάστευση, την “ευλογία Θεού”, ιδιαίτερα σε ακριτικές περιοχές όπως στη Θράκη και τον Έβρο και την ταυτόχρο­νη προστασία των ξένων επενδύσεων με αποικιοκρατικού περιεχομένου νόμους. Ελληνογαλλική σύμβαση “περί μεταναστεύσεως” της 13/3/1954, Ελληνοβελγική σύμβαση “περί μεταναστεύσεως Ελλήνων εργατών εις Βέλγιον προς απασχόλησιν εις ανθρακωρυχεία” της 12/7/57, η Ελληνογερμανική σύμβαση περί επιλογής και τοποθετήσεως Ελλήνων εργατών εις Γερμανικός επιχειρήσεις” της 3/3/60 εγκατάστα­ση της Ντόιτσε Κομισιόν το 1960 στην Αθήνα, και η Ελληνολλανδική σύμβαση “περί επιλογής και τοποθετήσεως Ελλήνων εργατών εν ταις Κάτω Χώραις” της 13/6/66 (Μουσούρου 1991: 179). Νόμος 2687/53 “πε­ρί επενδύσεων και προστασίας κεφαλαίων εξωτερικού” που εγκωμιά­ζεται από τους ξένους, “χώρες όπως η Τουρκία, η Ελλάδα κι ο Παναμάς ανοίγουν το δρόμο για τη δημιουργία της σωστής ατμόσφαιρας στις επενδύσεις μας” (Σ.Β. Ραντάλ, αμερικανός πρόεδρος της Επιτροπής Ξέ­νης Οικονομικής Πολιτικής). Οι επενδύσεις, εγχώριες και αλλοδαπές, κατευθύνονται στο εμπόριο και την οικοδομή- πολυκατοικία (“το σαπιοκάραβο της στεριάς” όπως το αποκαλεί η λογοτεχνία) στην εικο­σαετία 1950-1970 σε σύνολο χρηματοδοτήσεων 380 δισεκατομμυρίων δραχμών μόλις τα 52 κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις.

Η γειτνίαση με μια χώρα -μέλος του σύμφωνου της Βαρσοβίας που στην ψυχοπολεμική εποχή, αποτελούσε μια διαρκή πηγή κινδύνου πολε­μικής σύγκρουσης, είχε ως αποτέλεσμα να αποδοθεί στη Θράκη ο ρόλος του αναχώματος, “στα σχέδια προέλασης και διάβρωσης του ελεύθερου κόσμου από τις χώρες του παραπετάσματος”.Τα μόνα απαραίτητα έργα ήταν τα στρατόπεδα, ενώ οι υποδομές που είχαν αρχίσει να δημιουρ­γούνται με λιγοστά εγχώρια και πολλά αλλοδαπά κεφάλαια (σχέδιο Μάρσαλ “περί αναστήλωσης της καταστραμμένης Ευρώπης και αποτροπής του κομμουνιστικού κινδύνου” ύψους 13 δις δολαρίων για 16 χώρες, από το οποίο η Θράκη θα πάρει 9.623.219 δολάρια που αντιστοιχούν στο 0.5%!) ταυτιζόταν με τις στρατιωτικές κινήσεις σε περίοδο θερμού επεισοδίου. Σύμφωνα με τα ψυχροπολεμικά δόγματα ασφάλειας η υπανάπτυξη της περιοχής ήταν προϋπόθεση για την υπεράσπισή της σε περίπτωση σύρραξης των δύο συνασπισμών. Έτσι οι δρόμοι, οι σιδηρόδρομοι, οι επικοινωνίες, οι παραγωγικοί τομείς ή είναι ανύπαρκτα ή θυμίζουν άλλες εποχές.Ο νομός Έβρου κρατά εδώ πρωταγωνιστική θέση λόγω της άμεσης επαφής με τον αντίπαλο. Για παράδειγμα, ο σιδηρόδρομος στη Θράκη θα θυμίζει την εποχή εκείνη και μέχρι πρόσφατα την εποχή του τελευ­ταίου σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ μια και η χάραξη του έγινε επί περιό­δου του, με πολύ τραγικό αποτέλεσμα όσοι χρησιμοποιούσαν το τρένο για τη μεταφορά τους στο βόρειο κομμάτι του νομού να διέρχονται από τουρκικό έδαφος για κάποια χιλιόμετρα. Αυτή η κατάσταση ανακόπηκε αναγκαστικά μόλις το 1977 και μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

Εκτός βέβαια από τις ανύπαρκτες πολιτικές που στέρησαν τη Θράκη, τον Έβρο από την ανάπτυξη, υπήρξαν ενέργειες που εντάσσονται στο γενικότερο κλίμα της εποχής και είχαν ως αποτέλεσμα την αποστα­θεροποίηση του χώρου και της συνέχισης μιας κατάστασης αβεβαιότη­τας. Το 1955 η Ελλάδα θέλει τους Πομάκους, Τούρκους, μία συνισταμέ­νη των μουσουλμανικών μειονοτήτων αλλά με την όξυνση των σχέσεων με την Τουρκία, τους θέλει Βούλγαρους. Ένα μικρό παράδειγμα πως και στον τομέα αυτό έλειψε η ολοκληρωμένη, σχεδιασμένη πολιτική για την περιοχή. Μια πολιτική που στηρίχτηκε στην άνδρωση του μοντέλου “υδροκεφαλισμός της Αθήνας - κατάρρευση της “περιφέρειας”, “αγρο­τική έξοδος - εργάτες- υπάλληλοι- κάτοικοι σε νέες συνοικίες στο λεκα­νοπέδιο”, “αντιπαροχή (ο οικοδομικός τομέας μόνο στην εικοσαετία 1950-1970 παίρνει 157 δισεκατομμύρια δραχμές σε δάνεια που είναι τρεις φορές περισσότερα από τη βιομηχανία), “έργα στην πρωτεύουσα -κατασπατάληση των εθνικών πόρων - αφαίμαξη της περιφέρειας-εξαναγκασμός σε μετανάστευση του εργατικού δυναμικού” “Η βιομηχα­νική ανάπτυξη έξω από την πρωτεύουσα υπόκειται σε μεγάλο βαθμό στην πρωτοβουλία και τον έλεγχο της Αθήνας… Η Αθήνα είναι πρώτα απ’ όλα ένα κέντρο διανομής, κατανάλωσης και διοίκησης” (Vermeulen, 1983: 116). Ο Ο. Burgel αποδίδει αυτήν την εξάρτηση του περιφερειακού χώρου από την πρωτεύουσα σε μια εξπρεσιονιστική παράσταση που παρομοιάζει την Αθήνα με “ένα βαρύ κεφάλι σε ένα αδύναμο σώμα” (Burgel, 1976: 23), “το λεκανοπέδιο έχει εισοδήματα όμοια με αυτά της βόρειας Ιταλίας και η υπόλοιπη χώρα δεν ξεπερνά το μέσο εισόδημα των Ινδιών” θα πει γνωστός πολιτικός, από τα 5, 5 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (εγκρίσεις ξένων επενδύσεων στην περίοδο 1953-1983 ει­σάγονται μόνο τα 1.926.107.116, από τα οποία το 55% επενδύονται στην Αττική.
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 θα αρχίσει να δημιουργείται ένα μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα, από το νομό Έβρου κύρια προς τη Γερμανία και κατά δεύτερο λόγο προς Βέλγιο, Ολλανδία, στην Ουτρέχτη το 54% των Ελλήνων μεταναστών κατάγονται από τη Θράκη, στο Χόρ-κμε το 49%, στο Οιστερβέικ το 40%, με τους Θρακιώτες να προέρχονται σχεδόν όλοι από τον Έβρο- Vermeulen, κ.ά, 1990: 42). Αρχίζει η εποχή όπου τη βόρεια Ελλάδα τη διαποτίζει η Γερμανία.

Η μετανάστευση

Η μετανάστευση προς την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία που ξεκίνησε μια γενιά μετά την εγκα­τάσταση του πελώριου κύματος των Μικρασιατών προσφύγων, εμφανί­στηκε σε μια στιγμή όπου ο μικροϊδιοκτητικός πολυτεμαχισμός και η κρίση της γεωργίας, σε συνδυασμό με την πολιτική που αναπτύχθηκε από την Αθήνα για την περιφέρεια, απειλούσαν τα θεμέλια της θρακικής, ιδιαίτερα της εβρίτικης, αγροτικής κοινωνίας, ενώ ειδικά στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ρόλο στη μεταναστευτική κίνηση έπαιξαν και πολι­τικοί λόγοι. Η μεταπολεμική Ελληνική μετανάστευση στη Γερμανία συν­δέεται με τις υπάρχουσες αντικειμενικές συνθήκες στη χώρα αλλά είναι απόφαση κάποιων να μεταναστεύσουν όχι γιατί δεν μπορούν να επιβιώ­σουν αλλά και γιατί θεωρούν ότι με την μετανάστευση αυτή, θα επιτύ­χουν την υπέρβαση αντίξοων συνθηκών (Μουσούρου, 1991: 20). Η μετα­νάστευση εξασφάλιζε σε όσους έφευγαν, άντρες και μετέπειτα γυναίκες, μια επίπονη εργασία, ελάχιστα ενδιαφέρουσα, αλλά καλοπληρωμένη. Έτσι μπόρεσε να γίνει αποταμίευση, να διοχετευτούν χρηματικοί πόροι ακόμη και σε εκείνους που έμεναν πίσω στην πατρίδα.
Οι κάτοικοι του νομού Έβρου αρχίζουν να προμηθεύουν φτηνά εργατικά χέρια στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά και σιγά - σιγά γίνονται πολυεθνικοί εργάτες στα εργοστάσια της βόρειας Ευρώπης ή υπάλληλοι στα πολυκαταστήματα και τις βιοτεχνίες της Αθήνας. Υπολογίζεται ότι πάνω από 80000 Θρακιώτες ηλικίας 15-44 χρονών γίνονται μετανάστες την περίοδο αυτή.Έτσι, πολύ γρήγορα, από κατ’ εξοχήν περιοχή εθνικών ευεργετών η Θράκη μετατράπηκε σε κατ’ εξοχήν περιοχή εξαγωγής μεταναστών.Από το 1958 αρχίζει η μαζική μετανάστευση των Σαμοθρακιτών στην αστική περιφέρεια της Στουτγάρδης, στα τέλη του 1975 και με τη βοή­θεια στατιστικών στοιχείων, δόθηκε η ευκαιρία να διαπιστωθεί ότι στην πρωτεύουσα της Βάδης- Βυτερμβέργης η Σαμοθράκη βρισκόταν επικε­φαλής των ελληνικών κοινοτήτων που τροφοδοτούσαν την πόλη της Στουτγάρδης με στρατιές μεταναστών. Το 1961 πάνω από ένα τρίτο του πληθυσμού του νησιού ήταν κάτω των 15 χρόνων και το 1976 σ’αυτήν την ομάδα ηλικιών ανήκε λιγότερο από το ένα πέμπτο. Η δημογραφική εξάντληση που θα ήταν μακροπρόθεσμη προοπτική, έχει σήμερα μετα­τραπεί σε πραγματικότητα, εδώ και μια πενταετία, ο αριθμός των θανά­των ξεπερνάει τις επιτόπιες γεννήσεις. Ένα τέταρτο αιώνα με εντατική μετανάστευση κατάφερε να καταβάλλει ένα από τα τελευταία προπύρ­για του ζωντανού και γόνιμου κόσμου των νησιών τον Αιγαίου (Kolodny, 1985: 13 και 134). Η Θράκη το 1928 είχε 350.000 κατοίκους και σήμερα (1991) θα έπρεπε να έχει 700.000, αλλά πολλοί εξήγησαν το δημογραφικό της μόνο ως πρόβλημα τεκνοποιίας και όχι μετανάστευ­σης και εγκατάλειψης.

Το πρώτο μεταναστευτικό συνάλλαγμα μαζί με το ναυτιλιακό και το τουριστικό, θα μηδενίσει τα ελλείμματα και θα συμβάλουν στο “μετα­πολεμικό οικονομικό θαύμα”, την ίδια στιγμή, όμως, αρχίζει να φαίνε­ται το κόστος αυτής της “ανάπτυξης” και τον “θαύματος” στις κοινό­τητες του Έβρου (βλ. πίνακες παραρτήματος με την εξέλιξη του πληθυ­σμού του νομού Έβρου από το 1951 έως το 1991), στη γενικότερη δημο­γραφική κατάρρευση της περιφέρειας, στο υπερτροφικό κράτος, στην παραμορφωμένη Αθήνα, στις ανθρώπινες σχέσεις και την ψυχολογία, όταν πολλά παιδιά στον Έβρο και τη Θράκη μεγάλωσαν με τους ηλι­κιωμένους συγγενείς τους (παππούς, γιαγιά, κ.ά.) και όχι με τους γονείς τους. Στη μετανάστευση υπάρχουν όλες οι ανθρώπινες δυστυχίες που προκαλεί το ξερίζωμα και η μεταφορά σε ένα υπερεκβιομηχανισμένο περιβάλλον, όπου αντί να αποκτήσει ο μετανάστης ένα αληθινό επάγγελμα είδε να του επιβάλλουν τους ρυθμούς της δουλειάς με βάρδιες. Εκεί όπου μαζί με τα προβλήματα στέγασης υπάρχουν αυτά της επικοι­νωνίας- γλώσσας ενώ ιδιαίτερη θέση κρατά η γυναίκα - μετανάστρια που συχνά επωμίζεται υπερβολικά βάρη.

Στους χώρους μετανάστευσης των Εβριτών, αρχίζουν να δημιουργού­νται οι πρώτοι σύλλογοι- κοινότητες καταγόμενων από μια γεωγραφική περιοχή που ταυτίζονται συνήθως με τα διοικητικά όρια των κοινοτή­των καταγωγής τους, (π.χ. Σύλλογος Ορεστιαδιτών, Σουφλιωτών, Πενταλόφου, κ.ά), τάση συγκρότησης σε τοπικές ή εθνικές κοινότητες που την έχουν εσωτερικοί και εξωτερικοί μετανάστες (Τσαούσης, 1986: 133). Η διαδικασία δημιουργίας κοινοτικής δομής θα ανακοπεί ή θα επιβραδυνθεί όταν κατέλαβε την εξουσία η χούντα το 1967 με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν οργανώσεις που είχαν ως στόχο τον έλεγχο των μεταναστών, έτσι όταν μια οργάνωση έπεφτε στα χέρια οπαδών της χούντας οι αντιφρονούντες ίδρυαν δεύτερη σε αντιπαράθεση με την πρώτη. Οι σύλλογοι λειτούργησαν ως χώροι συνάντησης, ανταλλαγής απόψεων, επίλυσης κάποιων προβλημάτων και για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα ως χώρος διασκέδασης, πριν να δημιουργηθούν οι πρώτες επιχειρήσεις των Ελλήνων που σχετίζονται μ’ αυτήν - εστιατόρια, “καφέ”, κ.ά.Αργότερα θέλοντας να κρατήσουν μια επαφή με το χώρο καταγωγής τους και βοηθώντας ταυτόχρονα τους παραμένοντες συμπατριώτες τους, βελτιώνουν τις συνθήκες ζωής στους χώρους καταγωγής, υλοποι­ούν ή ενισχύουν μια σειρά από έργα. Εκκλησίες, έργα υποδομής, αθλη­τικοί χώροι, αγορά πλοίου και δρομολόγηση του στη γραμμή Αλεξαν­δρούπολης - Σαμοθράκης (“Ναυτιλιακή και Τουριστική Εταιρεία των Σαμοθρακιτών της Δυτικής Γερμανίας 1975” Ανώνυμος Εταιρεία, με μετοχές αξίας 5.500 μάρκων η μία).

Η δεκαετία του 1980

Η τάση παλιννόστησης των Εβριτών που εμφανίζεται από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, δεν αντιστρέφει την οικονομική και κοινωνική κατάσταση στο χώρο. Από το 1973 έως το 1980 υπολογίζεται ότι παλιν­νόστησαν περίπου 390.000 μετανάστες χωρίς να έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες απασχόλησης και ένταξης. Στη αρχή δόθηκαν κίνητρα για μικρές βιοτεχνικές και γεωργικές μονάδες στη Θράκη κυρίως που δεν είχαν σημαντικά αποτελέσματα. Οι μετανάστες δεν επιστρέφουν στην αγροτική τάξη στην οποία οι περισσότεροι ανήκαν πριν μεταναστεύ­σουν, δεν έρχονται να ενισχύσουν ποιοτικά και ποσοτικά την εργατική τάξη στην οποία ανήκαν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στην ξένη χώρα, αλλά τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα οι παλιννοστούντες έρχονταν να αυξήσουν μια μικροαστική τάξη που εμφανίζεται ιδιαίτερα διογκω­μένη κατά τα τελευταία χρόνια. Η διόγκωση αυτή αποτελεί ασφαλώς φαινόμενο με σοβαρές κοινωνικοπολιτισμικές επιπτώσεις. (Μουσούρου, 1991: 106).Η έλλειψη πολιτικής για τη Θράκη και τον Έβρο συνεχίζεται και στην κρίσιμη δεκαετία του 1980, που περιορίζεται στην εξαγγελία και στη συγγραφή αναπτυξιακών προγραμμάτων δεν υλοποιούνται ή αρκούνται στην κινητρολατρεία μέσω των διάφορων αναπτυξιακών νόμων, ενώ την ίδια περίοδο εκπονούνται και τα πρώτα σχέδια ανάπτυξης, πενταε­τές πρόγραμμα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης 1988-92, Μεσογειακό ολοκληρωμένο πρόγραμμα Μακεδονίας - Θράκης 1986-93. Ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα Θράκης 1989, κ.ά.Στη δεκαετία 1980-1990 ο πληθυσμός της Θράκης παρουσίασε μείωση 2% και αποτελεί την πλέον αραιοκατοικημένη περιοχή της χώρας με πυκνότητα μόλις 39 κατοίκων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. (ΥΠΕΧΩΔΕ, 1996: 15), η Θράκη κατέχει την τελευταία θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών το 1986-1988 σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ η παραγωγικότητα στην περιφέρεια είναι η χαμηλότερη τουλάχιστον κατά 30% από κάθε ισπανική π.χ.περιφέρεια και θα συγκεντρώνει μόνο το 10% των επιδοτούμενων ιδιωτικών επενδύσεων από το 1982 έως το 1990 (ΣΒΒΕ, Στρατηγική ανάπτυξη της Θράκης τ.Β, 1996: 12, 17).

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συγκέντρωση επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν στη Θράκη βάσει των ελληνικών αναπτυξιακών νόμων 1972-1978 (τρέχουσες τιμές σε χιλ. δραχμές).
Νομός
Ν.Δ. 1312/72
Ν.Δ.331/74
Ν.Δ.289/76
ΑΝ 849/78
ΣΥΝΟΛΟ
Έβρου
143.000
0
789.263
88.661
1.020.924
Ξάνθης
10.650
297
1.940.440
0
1.951.387
Ροδόπης
0
0
234.825
612.800
847.625
ΘΡΑΚΗ
153.650
297
2.964.528
701.461
3.810.936
ΕΛΛΑΔΑ
7.997.508
20.457
4.419.607
6.902.719
19.440.291
Πηγή: ΣΒΒΕ Στρατηγική ανάπτυξης της Θράκης τ.Α, 1996.Στη χρονική περίοδο όπου αναφέρεται ο πίνακας 1 η συμμετοχή της Θράκης στην προσέλκυση επενδύσεων του εξωτερικού ήταν σχεδόν μηδαμινή. Τα εισαχθέντα κεφάλαια εξωτερικού αντιπροσωπεύουν μόνο το 0, 5% του συνόλου της χώρας.
ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Συγκέντρωση των επενδύσεων που εγκρίθηκαν ( για τη Θράκη βάσει τον Ν.1262/82
Νομός
(εκ. δραχμές, τρέχουσες τιμές)
%ΣΥΝΟΛΟΥ
Έβρου
15.567
3,3
Ξάνθης
18.907
3,9
Ροδόπης
15.015
3,1
ΘΡΑΚΗ
48.689
10,3
ΕΛΛΑΔΑ
480.300
100,0
Πηγή: ΣΒΒΕ Στρατηγική ανάπτυξης της Θράκης τ. Α, 1996.

Σύμφωνα με μελέτη της Εμπορικής Τράπεζας που έγινε το 1986, χρο­νική περίοδο δράσης του αναπτυξιακού νόμου 1262/82, ο μέσος Θρα­κιώτης έχει 2, 5 φορές λιγότερες καταθέσεις από το μέσο Αθηναίο και παίρνει 7 φορές λιγότερες πιστώσεις από το κράτος (Εμπορική Τράπε­ζα, 1986: 89). Το 1991 το κράτος “χρωστούσε” στη Θράκη 14 δισεκατομ­μύρια δραχμές για έργα υποδομής που ποτέ δε δόθηκαν και σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας μεταναστεύ­ουν στα τέλη της δεκαετίας του 1980, περισσότεροι Έλληνες απ’ όσοι παλιννοστούν. (Εμκε - Πουλοπούλου, 1990: 10).Από το 1985 όταν ερχόταν μηνύματα από τη Σοβιετική Ένωση για τη γκλάσνοστ και την περεστρόικα, αλλά κύρια υπήρχαν για την αλλαγή στη γεωγραφία και την οικονομία της περιοχής, στην αποκατάσταση, δηλαδή, των φυσικών όρων λειτουργίας του συστήματος του Εύξεινου Πόντου και των Βαλκανίων, όπου η Θράκη και ο Έβρος κρατούσε κε­ντρική θέση. Το 1989 πραγματοποιήθηκε και τυπικά αυτή η αποκατά­σταση, με την πτώση του τείχους του Βερολίνου και τις ταχύτατες αλ­λαγές στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ και έτσι η Θράκη βγαί­νει από το παρασκήνιο μα τώρα δεν ήταν η στρατιωτική, παραμεθόρια περιοχή, αλλά το “εφαλτήριο”, το “σκαλοπάτι” Ευρωπαίων, Αμερικα­νών και κάθε άλλου ενδιαφερόμενου για τη “διείσδυση”, επανασύνδεση είναι πιο σωστή κατά την άποψή μας έκφραση, στις χώρες του τέως παραπετάσματος. Οι διακηρύξεις, οι εξαγγελίες για το νέο ρόλο της περιοχής και ιδιαίτερα του Έβρου που αποτέλεσε από ένα χρονικό διάστημα και ύστερα το κέντρο των διεθνών αναφορών, αφού άρχισε να συζητείται ο αγωγός μεταφοράς πετρελαίου από την Κασπία θάλασσα, Μπουργκάς- Αλεξανδρούπολης, θα αρχίσουν να γίνονται καθημερινή πρακτική, θα αναδειχθεί ο ρόλος του Έβρου “είναι το σταυροδρόμι που ενώνει το Αιγαίο και τον Εύξεινο μεταξύ δύο ηπείρων”) και ορισμένων πόλεών του και θα αρχίσει να βγαίνει από την αφάνεια η περιφέρεια, που για μισό και πλέον αιώνα αποτέλεσε το χώρο κατασκευής στρατο­πέδων και δυσμενούς μετάθεσης, για ανεπιθύμητους δημοσίους υπαλλήλους και στρατιωτικούς, θα αρχίσουν να υλοποιούνται και να σχε­διάζονται έργα όπως η επέκταση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, η Εγνατία οδός, ο Ευρωπαϊκός άξονας Νο 9 (Ελσίνκι- Αλεξανδρούπολη) και άλλα, ενώ θα αναστραφεί για κάποιο χρονικό διάστημα το επενδυ­τικό ενδιαφέρον. Αποκορύφωμα του κρατικού ενδιαφέροντος η συγκρότηση διακομματικής επιτροπής από τη Βουλή για την ανάπτυξη της Θράκης (και των νησιών του ανατολικού Αιγαίου) και η συγγραφή του συναφούς πορίσματος (1992) όπου διατυπώθηκε “η ομόφωνη βούληση του πολιτικού κόσμου της χώρας να αντιμετωπισθεί άμεσα με τον πλέον δραστικό και ολοκληρωμένο τρόπο το πολυδιάστατο ζήτημα της Θράκης”, καθώς και μελέτη της Ακαδημίας Αθηνών (1994) “για την οποία αποτελεί άμεση εθνική προτεραιότητα η ανάπτυξη της Θράκης ενώ επιβάλλεται η ανασυγκρότηση και θωράκισή της”. Οι δείκτες, όμως, των υποδομών παραμένουν στα ίδια ψυχροπολε­μικά επίπεδα και παρά τις εξαγγελίες υπήρξαν οριακά αποτελέσματα.
ΠΙΝΑΚΑΣ 3 Δείκτες δικτύου οδικών μεταφορών στη Θράκη
Πυκνότητα (Κm/Κm2)
Έβρος
Ξάνθη
Ροδόπη
ΘΡΑΚΗ
ΕΛΛΑΔΑ
Εθνικού οδικ. δικτ. 1982
5,2
5,6
2,4
4,5
-
Εθνικού οδικ. δικτ. 1992
6,6
9
2,5
5,9
7
Οδικ. δικτ. καλής βατότητας, 1982
13,3
11
10,5
12
-
Οδικ. δικτ. καλής βατότητας, 1992
15,3
11,9
10,9
13,3
21,2
Πηγή: ΥΒΕΤ: Ελληνοτεχνική Α.Ε., Στάδιον Α.Ε., Infogroup Α.Ε, Αναπτυξιακή Μελέτη για την περιοχή της Θράκης, 1994
ΠΙΝΑΚΑΣ 4 Δείκτες τηλεπικοινωνιακής υποδομής στη Θράκη
Έβρος
Ξάνθη
Ροδόπη
ΘΡΑΚΗ
ΕΛΛΑΔΑ
Κύριες τηλ. συνδέσεις/ 100κατ., 1981
6,9
5,9
5,4
6,2
30,2
Κύριες τηλ. συνδέσεις/ 100κατ., 1989
23,8
17,8
16,5
20
36
Κύριες τηλ. συνδέσεις/ 100κατ 1993
36,9
26,2
24,8
30,3
45,4
Συνδρομητικά κέντρα / 100κατ., 1989
1,97
1,86
2,13
2
4,95
Συνδρομητικά κέντρα / 100κατ., 1993
2,47
2,14
2,24
2,31
6,11
Πηγή: ΥΒΕΤ: Ελληνοτεχνική Α.Ε., Στάδιον Α.Ε, Infogroup Α.Ε, Αναπτυξιακή Μελέτη για την περιοχή της Θράκης, 1994
ΠΙΝΑΚΑΣ 5 Δείκτες ενεργειακής υποδομής στη Θράκη
Έβρος
Ξάνθη
Ροδόπη
ΘΡΑΚΗ
ΕΛΛΑΔΑ
Καταν/ση ηλεκτρ. ενέργειας/κατ., 1981
0,9
1
0,5
0,8
1,8
Καταν/ση ηλεκτρ. ενέργειας/κατ., 1991
1,9
2,1
1,4
1,8
3
%βιομηχανικής χρήσης, 1981
21,9
28,9
23,2
27,6
41
%βιομηχανικής χρήσης, 1991
18,8
42,7
24,9
27,8
44,7
Καταν/ση (Μwh/παραγωγή (Κw), 1991
133,6
-
-
304,6
3,3
Πηγή: Στατιστικές επετηρίδες ΕΣΥΕ 1981, 1991
ΠΙΝΑΚΑΣ 6 Δείκτες επάρκειας/ποιότητας ανθρώπινων πόρων στη Θράκη
ΘΡΑΚΗ
ΕΛΛΑΔΑ
% ανεργίας 1981
3,5
4,3
% ανεργίας 1992
7,7
8,8
% ανεργίας 1993
5,1
9,7
% αναλφάβητων 1961
29,5
17,8
% αναλφάβητων 1991
15,1
6,8
% χωρίς ολοκλήρωση δημοτικής εκπ/σης 1991
14,3
10,6
% αποφοίτων γυμνασίου 1991
9,2
10,8
% αποφοίτων λυκείου 1991
11,4
20,6
% αποφοίτων ανωτέρων σχολών 1991
1,4
2
% νοσοκομειακές κλίνες/1000 κατοίκους 1991
2, 51 (εκτός Αθήνας)
3,76
% φαρμακεία / κατοίκους 1991
0, 75 (εκτός Αθήνας)
0,66
% δείκτης βρεφικής θνησιμότητας 1991
12,4
9
Πηγή: ΣΒΒΕ Στρατηγική ανάπτυξης της Θράκης τ.Α., 1996

Μετά τις αλλαγές της δεκαετίας του 1990

Υπήρξαν πολλές δηλώσεις και εδάφια σε μελέτες του τύπου “η πρόκληση για τη Θράκη έγκειται στην αντιστροφή τον μέχρι σήμερα μειονεκτήματός της, απομόνωση στην άκρη της Ελλάδας και της Ευρω­παϊκής Ένωσης σε πλεονέκτημα, πύλη της Ελλάδας και της Ευρωπαϊ­κής Ένωσης προς τις βαλκανικές και παρευξείνειες χώρες” ή “οι οικο­νομικές και πολιτικές αλλαγές στις βαλκανικές και παρευξείνειες χώρες εκτιμώνται από όλους ως μία νέα πρόκληση” (ΣΒΒΕ Στρατηγική ανάπτυξης της Θράκης τ.Α, 1996: 72, 73) και “ο Έβρος θα παίξει καθοριστικό ρόλο στο νέο πολιτικό σκηνικό της περιοχής”. Η πραγμα­τικότητα, όμως, είναι άλλη.Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει και έχει δρομολογήσει τη δη­μιουργία ενός συνόλου μεγάλων έργων που στοχεύουν στη δημιουργία μιας σειράς διευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνιών-μεταφορών- ενέργειας. (Διευρωπαϊκά Δίκτυα, 1994: 23). θα πρέπει να σημειωθεί ου “α διευρωπαϊκά δίκτυα δεν έχουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά καλύτερη χρηματοδότηση τον δανείου κατασκευής τον έργου. Το σημαντικότερο για τον Έβρο και τη Θράκη έργο του εντάσσε­ται στα διευρωπαϊκά δίκτυα, είναι η κατασκευή της Εγνατίας οδού. Η νέα αυτή υποδομή αναμένεται να συμβάλλει αποφασιστικά στην τόνω­ση των εμπορικών συναλλαγών και αναμένεται να έχει θετικές επιπτώ­σεις στην οικονομική ανάπτυξη ενώ θα βελτιώσει καταλυτικά τη δυνα­τότητα πρόσβασης στη Θράκη, αφού το οδικό της δίκτυο “ακόμη και σή­μερα θυμίζει το χθες” (Χαραλαμπίδης, 1988: 15).

Η Εγνατία περιλαμβά­νει την κατασκευή 780χλμ νέου αυτοκινητοδρόμου, δηλαδή, νέα χάραξη. Τεχνικώς το έργο θα είναι ένας διπλός αυτοκινητόδρομος δύο λωρίδων ανά κατεύθυνση, ο οποίος θα παρακάμπτει μεγάλες πόλεις και ορισμέ­να τμήματα μονού αμαξιτού δρόμου στις προς ορεινές περιοχές από την Ηγουμενίτσα προς τη Θεσσαλονίκη. Το συνολικό κόστος εκτιμάται σε 2.480 εκατ. ΕCU, τα έργα έχουν ξεκινήσει το 1990 και προγραμματίζο­νται να ολοκληρωθούν πριν το 2002.Η Θράκη σύμφωνα με τις μελέτες θα έχει ωφέλεια από την Εγνατία στην μείωση της χρονικής απόστασης, μεταξύ των μεγάλων αστικών κέντρων της περιφέρειας, μεταξύ των πα­ραγωγικών κέντρων και πυλών εξόδου της χώρας προς τις λοιπές χώ­ρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διευρωπαϊκή διακίνηση προς Τουρκία και Μέση Ανατολή, σύνδεση με τη Βουλγαρία μέσω των κάθετων αξό­νων της. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της Ευρώπης ταυτίστηκαν τα εθνικά δίκτυα με τα διεθνή και στην συ­γκεκριμένη περίπτωση, τα Ελληνικά με τα Ευρωπαϊκά, με τη Θράκη να πρωταγωνιστεί αλλά για ακόμη μια φορά δείχθηκε αδιαφορία και αποφασίστηκαν να υλοποιηθούν άλλα έργα. Σήμερα, όμως, η Εγνατία οδός έχει έλλειμμα 400 δις για τα οποία έχει εξαγγελθεί ότι θα καλυφθούν είτε μέσω του τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, του λεγόμενου Εγνατιόσημου ή μέσω αναζήτησης πόρων από τον ιδιωτικό τομέα με δυνατότητα εκμετάλλευσης του αυτοκινητόδρομου, για κάποιο χρονικό διάστημα. Την ίδια στιγμή αντί για την Εγνατία υπήρχε εξ ολοκλήρου χρηματοδότηση για τη λεωφόρο Σταυρού- Ελευσίνας ένα έργο “περιφερειακής ανάπτυξης που θα συμβάλλει στην ισόρροπη ανάπτυξη του λεκανοπεδίου” όπως τονίστηκε κατά τη διάρκεια υπογραφής της σύμβασης κατασκευής του έργου. (Ενημερωτικό Δελτίο ΤΕΕ, τ. 1516 29/7/96). Ο πίνακας 7 δείχνει την κατανομή του Α’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (ΚΠΣ) που περιλαμβάνει τα ποσά που κατευθύνθη­καν στους μεγάλους οδικούς άξονες, στους σιδηρόδρομους και το Αθηναϊκό Μετρό, που απορρόφησε περισσότερα σχεδόν από όλα.
ΠΙΝΑΚΑΣ 7 Κατανομές Α ΚΠΣ (1989-1993) σε εκατ. ΕCU
Μεγάλοι οδικοί Άξονες
402
Σιδηρόδρομοι
321
Μετρό Αθηνών
400
Πηγή: Σχέδιο Περιφερειακής Ανάπτυξης 1994-1999, ΥΠΕΘΟ Αθήνα Ιούνιος 1993
Ο Έβρος ζητούσε σιδηρόδρομο εδώ άλλες εποχές αλλά η προτεραιό­τητα δόθηκε στην κατασκευή του αθηναϊκού Μετρό. Ενώ, δηλαδή, οι ανάγκες της χώρας ήθελαν την κατασκευή της σιδηροδρομικής Εγνα­τίας, η πρωτεύουσα αποφάσισε την υλοποίηση ενός έργου εθνικής ση­μασίας όπως ονομάστηκε το Μετρό. Έως το 1993 το Μετρό είχε απορ­ροφήσει 300 δις και ο σιδηρόδρομος 60 δις δραχμές, το 1996 η απορρό­φηση των κονδυλίων του Β’ ΚΠΣ για το Μετρό έφτασε στο 16% και για το σιδηρόδρομο μόλις άγγιξε το 5% (Εφημ. Επενδυτής 23/7/96). Και ενώ η Ευρώπη δείχνει το δρόμο του εκσυγχρονισμού των εθνικών δικτύων και ιδιαίτερα του σιδηροδρόμου που πρέπει να προηγούνται των αστι­κών, στην Ελλάδα κατασκευάζονται Μετρό και λεωφόροι πρόσβασης στην Αθήνα και το αεροδρόμιο στα Σπάτα, ενώ υπάρχει η δημόσια παραδοχή από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι το 80% των κονδυλίων του Β’ Κοινοτικού πλαισίου στήριξης κατευθύνθηκε έως τώ­ρα σε έργα στην Αττική (Ζακ Σαντέρ, ημερήσιος τύπος, Ιούλιος 1997).Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζονται οι προτάσεις των δύο μεγάλων κομμάτων που διεκδικούσαν τη διακυβέρνηση της χώρας το 1993, για το Β’ ΚΠΣ που είναι αποκαλυπτικοί σχετικά με τις αναπτυξιακές προτεραιότητες που έχουν θέσει, οι Ελλαδικοί πολιτικοί σχηματισμοί εξουσίας.
ΠΙΝΑΚΑΣ 8 Κατανομές Β’ ΚΠΣ- Πρόταση Νέας Δημοκρατίας (σε δις δρχ)
Συνολικό κόστος
Σιδηρόδρομοι
144
Μετρό Αθηνών
770
Μετρό θεσσαλονίκης
80
Πηγή: Σχέδιο Περιφερειακής Ανάπτυξης 1994-1999, ΥΠΕΘΟ. Αθήνα, Ιούνιος 1993.
ΠΙΝΑΚΑΣ 9 Κατανομές Β’ ΚΠΣ- Πρόταση ΠΑΣΟΚ (σε δις δρχ)
Συνολικό κόστος
Σιδηρόδρομοι
144
Μετρό Αθηνών
770
Μετρό Θεσσαλονίκης
80
Πηγή: Σχέδιο Περιφερειακής Ανάπτυξης 1994-1999, ΥΠΕΘΟ. Αθήνα, Ιούνιος 1993.

Η νέα μετανάστευση

Ενώ λοιπόν όλοι θα περίμεναν ότι ο νομός Έβρου θα έβγαινε πλέον από την απομόνωση και μετά από μια μεγάλη φάση παρακμής και εγκα­τάλειψης θα άρχιζε η περίοδος αναγέννησης, εντούτοις, τα πρακτικά αποτελέσματα των κυβερνητικών, κομματικών, θεσμικών και προεκλο­γικών πολιτικών δεν ήταν τα αναμενόμενα. Ο νομός Έβρου αντιμετω­πίζει μια νέα δημογραφική αποψίλωση (-3%) σε μία δεκαετία, ιδιαίτε­ρα έντονη είναι η φυγή της νέας γενιάς του- μόνο το 7% του ενεργού επιστημονικού δυναμικού επιστρέφει μετά το πέρας των σπουδών, 35 σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι κλειστά, 250 άτομα από την κωμόπολη των Φερών και 265 από το χωριό Ρίζια Ορεστιάδας έφυγαν το 1995 για τη Γερμανία (Μαλκίδης, 1997: 56), όταν από τους 363539 Έλληνες που κατοικούν σ’ αυτή τη χώρα, 23000 είναι άνεργοι εκ των οποίων 4000 είναι απόφοιτοι πανεπιστημίων, το μεγαλύτερο ποσοστό των ελλήνων ανέργων είναι ανειδίκευτοι η ομάδα που πλήττεται είναι 25-34 χρόνων και πέρα των 55, ενώ στο διάστημα 1989-1993 το 90% των νέων μεταναστών προέρχονται από τη Μακεδονία και τη Θράκη(Συνέδριο Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας, Ιούνιος 1997). Η ανεργία στο νομό έχει φτάσει στο 20% και πλήττει τις νέες παραγωγικές ηλικίες και ιδιαίτερα τις γυναίκες, ενώ σοβαρά προβλήμα­τα αντιμετωπίζουν και οι Πόντιοι πρόσφυγες από την τέως Σοβιετική Ένωση. Η αγροτική παραγωγή στο νομό μετά τις τελευταίες ζωονόσους (αφθώδης πυρετός, κ.ά.) έχει περιέλθει σε προπολεμικά επίπεδα, ενώ και τα νέα ζώα που έρχονται ως αποζημίωση από τη θανάτωση των παλιών αντιμετωπίζουν πρόβλημα προσαρμογής με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλές απώλειες. Έτσι σε συνδυασμό με την γενικότερη αγροτική έξοδο που πραγματοποιείται, ο νομός Έβρου περνά τη φάση της ολοκληρωτι­κής κατάρρευσης, αφού η οικονομία του στηρίζεται κατά 50% στον πρωτογενή τομέα ενώ παράλληλα αυτή η έξοδος συνηγορεί στην εξάλειψη της πολυκεντρικότητας που είχε ο νομός με την ενεργό παρουσία πόλεων όπως το Σουφλί του Διδυμοτείχου και η ανάδειξη της μονοκεντρικότητας της Αλεξανδρούπολης.

Αντί επιλόγου

Η πραγματική κατάσταση στο νομό Έβρου σήμερα δεν συμβαδίζει με την παράθεση ευχολογίων που βρίσκονται μελέτες και σχέδια, αλλά δίνει διαφορετικά οικονομικά και κοινωνικά κυρίως μηνύματα και αναδεικνύει το υπαρκτό ζήτημα της νέας μετανάστευσης - καινούριας προσφυγιάς σε λιγότερο από μισό αιώνα. Η λήψη άμεσων μέτρων αναστροφής αυτού του υπαρκτού προβλήματος στη συγκεκριμένη περιοχή με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, νομίζουμε ότι θα πρέπει να αποτελέσει την προτεραιότητα στο πεδίο της πολιτικής. Εδώ όπου ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥΝΟΜΟΥ ΕΒΡΟΥ*
ΑΠΟΓΡΑΦΗ 1951
-Δήμος Αλεξανδρούπολης: 18580-Κοινότητα Φερών**: 4442 Δορίσκος: 578 Μοναστηράκι: 298Αρδάνιο: 547 Καβησσός: 717 Πόρος: 412)Επαρχία Αλεξανδρούπολης: 34166-Δήμος Διδυμοτείχου: 8136-Επαρχία Διδυμοτείχου: 39200-Δήμος Νέας Ορεστιάδας: 12832-“Τρίγωνο”***: Ορμένιο: 1209 Πτελέα: 772 Πάλλη: 413 Δίκαια: 980Δίλοφος: 221 Μαράσια: 625 Κριός: 493 Καναδάς: 320 Άρζος: 433Πλάτη: 509 Ελαία: 709 Κόμαρα: 821 Κυπρίνος: 927 Θεραπειόν: 426Μηλέα: 467 Πεντάλοφος: 1363 Πετρωτά: 1637 Σπήλαιο: 887 Γαλήνη: 120-Επαρχία Νέας Ορεστιάδας : 42831-Κοινότητα Σαμοθράκης**** (Σαμοθράκη: 1795 Αλώνια: 678)Λάκκωμα: 548 Ξηροπόταμος: 452 Προφήτης Ηλίας: 415 Καμαριώτισσα: 176-Επαρχία Σαμοθράκης: 4258-Δήμος Σουφλίου: 7435-Κοινότητα Τυχερού*****: 2129 Κοινότητα Φυλακτού: 756-Επαρχία Σουφλίου: 20885Σύνολο Νομού Έβρου: 141340
* Στο παράρτημα παρουσιάζονται οι μεταβολές τον πραγματικού πλη­θυσμού του νομού Έβρου σε μια προσπάθεια να διαπιστώσουμε τις μει­ώσεις που υπέστη ο χώρος κατά τις κρίσιμες δεκαετίες της μετανά­στευσης αλλά και τις σημερινές παρά τα αντίθετα λεχθέντα και εξαγ­γελθέντα για την αναβάθμιση του χώρου. Εκθέτονται οι πληθυσμοί των Δήμων τον νομού και των Επαρχιών του καθώς και οι μεταβολές του πληθυσμού στις περιοχές “Τρίγωνο” στο βόρειο Έβρο και της Σαμο­θράκης όπου εμφανίστηκε η μεγαλύτερη τάση φυγής.
** Ο Δήμος Φερών προήλθε από τη συνένωση των κοινοτήτων Φερών, Δορίσκον, Μοναστηρακίου, Αρδάνιου, Καβησσού και Πόρου και παρουσιάζεται ως Δήμος, από την απογραφή του 1991.
*** Ως περιοχή “Τρίγωνο” στο βόρειο Έβρο ορίζεται, το κομμάτι του νομού με πλευρές τις συνοριακές γραμμές της χώρας με Βουλγαρία και Τουρκία και βάση τον ποταμό Άρδα, παραπόταμο ]]> http://www.evrosblogs.gr/%ce%a6%ce%ac%ce%bd%ce%b7%cf%82_%ce%9c%ce%b1%ce%bb%ce%ba%ce%af%ce%b4%ce%b7%cf%82/2010/01/12/%ce%98%cf%81%ce%ac%ce%ba%ce%b7_%ce%ba%ce%b1%ce%b9_%ce%a4%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%ba%ce%af%ce%b1 fanis 2010-01-12T12:07:16-05:00 2010-01-12T12:07:16-05:00 Θράκη και Τουρκία

Μέρος της συνέντευξης του Φάνη Μαλκίδη στον τηλεοπτικό σταθμό ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ

Οι (νέες) δηλώσεις του Τούρκου πρόεδρου της Δημοκρατίας και πρωθυπουργού και υπουργών, βουλευτών και άλλων παραγόντων επιβεβαίωσαν για ακόμη μία φορά την πολιτική της γειτονικής χώρα για την ελληνική Θράκη. Μάλιστα αν αυτό συνδυαστεί και με το γεγονός ένας σημαντικός κλάδος της παρακρατικής οργάνωσης της τουρκικής δομής «Εργκενεγκόν» είχε (και υπό άλλη μορφή έχει ) σαν στόχο τη Θράκη, τότε οι παρακάτω επισημάνσεις αποκτούν έχουν πρακτικό αποτέλεσμα.

1. Είναι γεγονός ότι μέχρι σήμερα η τουρκική πρακτική για την ελληνική Θράκη έχει περάσει κάθε διπλωματική οδό και κινείται σε παρακρατικές και τρομοκρατικές λεωφόρους. Η «Εργκενεγκόν» και οι μέχρι τώρα αποκαλύψεις για τη δραστηριότητά της έδωσαν την ευκαιρία σε όσους είχαν αυταπάτες και ψευδαισθήσεις για τον τουρκικό ρόλο στη Θράκη να κατανοήσουν και στην πράξη ότι οι δομές του τουρκικού μηχανισμού, κράτος, στρατός, παρακράτος, λειτουργούν σε πλήρη αρμονία και καθολική συνεργασία έχοντας σαν στόχους όχι μόνο μέσα στην τουρκική επικράτεια (στόχος δολοφονίας ο Οικουμενικός Πατριάρχης), αλλά και εκτός.
Η οργάνωση στην πραγματικότητα είναι το alter ego της στρατογραφειοκρατίας. Η οργάνωση η οποία έκανε την βρώμικη δουλειά, από δολοφονίες και βομβιστικές ενέργειες, μέχρι τις προβοκατόρικες υποθέσεις
Μάλιστα η Θράκη δεν αποτελεί έναν περιφερειακό στρατηγικό στόχο για το κράτος-παρακράτος- τρομοκράτη, αλλά κεντρική επιλογή με διακριτές και ουσιαστικές στοχεύσεις. Εναντίον προσώπων και κινήσεων που παλεύουν για την ανάδειξη του τουρκικού επεκτατισμού στη Θράκη.
Παράλληλα θεσμοί που απολαμβάνουν τη στήριξη αυτού του τριγώνου τρομοκρατικών δραστηριοτήτων όπως σύνδεσμοι, σύλλογοι και περιοδικά αλληλεγγύης προς τους «Τούρκους της Δυτικής Θράκης», αποτελούν κέντρα μυστικών υπηρεσιών, παράνομων και έκνομων πράξεων που αμφισβητούν και υποσκάπτουν την ακεραιότητα της Ελλάδας.
Για παράδειγμα, το περιοδικό «Γενί Μπατί Τράκια» είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου το βαθύ κράτος ασχολείται με την Θράκη.
Επίσης στον κατάλογο των συλληφθέντων για την υπόθεση της Εργκενεγκόν, είναι και ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Άγκυρας Σινάν Αϊγκιούν, μέσω του οποίου πραγματοποιούνταν χρηματοδοτήσεις ψυχολογικών επιχειρήσεων στον χώρο της μειονότητας στη Θράκη.
Ο εν λόγω επιχειρηματίας ήταν χρηματοδότης του Σαδίκ στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και την τελευταία φορά που επισκέφθηκε την Θράκη με ιδιωτικό αεροσκάφος δήλωσε με νόημα ότι την επόμενη φορά θα έλθει με πολλά αεροσκάφη…
Και αυτές οι διαπιστώσεις αποτελούν την αρχή μόνο ενός μεγάλου παγόβουνου που το λιώσιμό του θα αποκαλύψει και άλλες πράξεις που αναιρούν τις διακηρύξεις για ειρηνική συμβίωση και προετοιμάζουν ένταση και διαρκή κρίση.
Αυτά μπορούν να συνδυαστούν και με το γεγονός ότι με κάθε τρόπο οι τουρκικοί μηχανισμοί προωθούν τη προσφυγή σε ευρωπαϊκή και διεθνή φόρα προκειμένου να υπάρξουν αποφάσεις δικαστηρίων που θα πιέσουν πολιτικά την Ελλάδα να προβεί σε περαιτέρω υποχωρήσεις στη Θράκη.

2. Η Τουρκία προσπαθεί εδώ και χρόνια να αμφισβητήσει την ύπαρξη και άλλων συνιστωσών μέσα στους κόλπους των μουσουλμάνων, τόσο θρησκευτικά όσο και εθνοτικά. Για αυτήν υπάρχουν μόνο σουνίτες και μόνο Τούρκοι. Μάλιστα με ενέργειές της προσπαθεί να επιβάλλει αυτήν την ρατσιστική πραγματικότητα. Οι επισκέψεις σε χώρους των σιιτών- μπεκτασίδων από τους Τούρκους επισήμους, η αλλοίωση του χαρακτήρα των πομακικών πανηγυριών, η πίεση προς τους Τσιγγάνους και οι διαρκείς υπομνήσεις για «τουρκική μειονότητα» κινούνται προς αυτήν την κατεύθυνση. Ταυτόχρονα η τουρκική πολιτική προσπαθεί να υπονομεύσει κάθε προσπάθεια διαφορετικότητας μέσα στους μουσουλμάνους, τρομοκρατώντας με κάθε τρόπο τις προσπάθειες των Πομάκων και των Τσιγγάνων για ανάκτηση της ταυτότητάς τους και απεμπλοκής από τους τουρκικούς μηχανισμούς. Μάλιστα σε κάθε ευκαιρία γίνεται αναφορά από καθεστωτικούς παράγοντες από την Τουρκία, από τους ψευδομουφτήδες, στη μία και ενιαία μειονότητα, δηλαδή την «τουρκική» και στον αγώνα που πρέπει να συνεχιστεί ώστε «να γίνει η δυτική Θράκη τουρκική!»

3. Η συνεχή υπονόμευση και αμφισβήτηση με κάθε μέσο της ελληνικής κυριαρχίας στην ελληνική Θράκη είναι πραγματικότητα. Η Άγκυρα ανήγαγε τη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη σε μείζον θέμα «διαπραγματεύσεων» με την Αθήνα. Η ενέργεια μάλιστα της Τουρκίας να συγκαλέσει «ειδική συνεδρίαση» της τουρκικής εθνοσυνέλευσης για το θέμα της μειονότητας και οι σχετικές ανακοινώσεις του Γκιουλ επισημοποιούν πλέον από πλευράς Τουρκίας ότι «μείζον θέμα» της διαπραγμάτευσης θα αποτελεί πλέον η μειονότητα στη Θράκη.
Η κατάσταση στη Θράκη δεν αποτελεί ούτε κυνήγι μαγισσών, ούτε φαντασμάτων. Είναι μία πραγματικότητα την οποία όσοι την αντιληφθούν μπορούν να κατανοήσουν ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος, που δεν είναι άλλο από τη δράση του τουρκικού κράτους, το οποίο επισήμως απέκτησε και δομή παρακράτους.

Εισαγωγή
Η εισήγηση αναλύει το ζήτημα κοινωνικού αποκλεισμού σε μια ιδιαίτερη αγροτική κοινωνία της Ελλάδας, τη Θράκη. Εξετάζει μία συνιστώσα των μουσουλμανικών μειονοτήτων, τους Πομάκους και τα ζητήματα που σχετίζονται με τη διαβίωσή τους στο χώρο.
Στο πρώτο μέρος καταγράφεται η κοινωνία των Πομάκων, μετά το 1950 και το δεύτερο μέρος εξειδικεύεται σε καίρια ζητήματα του Πομακικού χώρου, όπως είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός, η γλώσσα, η εκπαίδευση, τα προβλήματα του αγροτικού χώρου και της γυναίκας.
Στόχος της εισήγησης είναι να αναδείξει το ζήτημα των Πομάκων τόσο σε σχέση με τη μακροχρόνια καταπίεση της ιδιαίτερης τους ιστορίας, παράδοσης, πολιτιστικής κληρονομιάς, γλώσσας και πολιτισμικής ταυτότητας, όσο και σε συνδυασμό με το αγροτικό χώρο διαβίωσής τους που διακρίνεται για την υπανάπτυξη και τον αποκλεισμό από την ευρύτερη ελληνική κοινωνία.

Οι Πομάκοι
Ο τούρκος ιστορικός Ν. Αβτζίογλου, αναγνωρίζει τους Πομάκους ως ξένη προς τους Τούρκους εθνότητα, ενώ ο καθηγητής Γ. Ερτζάν, σε μελέτη του, τονίζει ότι οι Πομάκοι ήταν η τρίτη μεγάλη πληθυσμιακή ομάδα της χερσονήσου του Αίμου, μετά τους Αλβανούς και τους Βόσνιους που προσχώρησε στο Ισλάμ. Προσθέτει ότι ενώ στην Ανατολία εξισλαμισμός σήμαινε εκτουρκισμό, αντίθετα στη χερσόνησο του Αίμου η αλλαξοπιστία δεν οδηγούσε πάντα στην αλλαγή της εθνικότητας.
Από την άλλη η επίσημη τουρκική θέση, χαρακτηρίζει τους Πομάκους, τουρκικής καταγωγής και τους αποκαλεί “ορεινούς ομογενείς του βαλκανικού βραχίονα”1. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν μπορεί να καταστραφεί από την πομακική ταυτότητα χαρακτηρίζεται ως τουρκικό. Σφετερισμό της κληρονομιάς και της ιστορίας τους αποτελούν οι εκθέσεις λαϊκών ενδυμασιών και εργοχείρων, που κατά καιρούς πραγματοποιήθηκαν και προβάλλονταν ως έργο τουρκικού πολιτισμού, όπως και οι λαϊκές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, τα ήθη και έθιμα στα πομακοχώρια, που προσδιορίζονται ως εκδηλώσεις των Τούρκων2.
Σύμφωνα με την ελληνική ιστοριογραφία οι Πομάκοι προέρχονται από την αρχαία θρακική φυλή των Αγριάνων3. Εθνολογική έρευνα υποστηρίζει βασίμως, ότι οι σλαβόφωνοι Πομάκοι είναι απόγονοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αυτόχθονος πληθυσμού. Η λέξη Πομάκος κατά μεν τους Βούλγαρους προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη pomagam = βοηθώ, εξαιτίας της βοήθειας προς τους Τούρκους κατά των Βουλγάρων το 1876, κατά δε τους Έλληνες πιθανόν να προέρχεται από τη λέξη πομάξ = πότης και συμπορεύεται με την παλαιά συνήθεια των Θρακών να πίνουν4.
Αιματολογική εξέταση σε 1030 κατοίκους στα χωριά Εχίνος, Σάτραι, Ωραίον, Μελίβοια και Κοτύλη, δηλαδή το 1/20 του συνολικού πληθυσμού των Πομάκων διαπιστώνει αιματολογική συγγένεια Πομάκων και Ελλήνων σε ποσοστό 50-70% 5.
Ξένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είναι εξισλαμισμένοι και εκσλαβισθέντες γλωσσικώς, απόγονοι ή τα τελευταία υπολείμματα των αρχαίων Θρακών και ότι έχουν φλέβα ελληνική6.

Οι Πομάκοι και οι κρατικές πολιτικές
Κατά την τελευταία απογραφή (2001) και σύμφωνα με τα προσωρινά αποτελέσματά της ο συνολικός πληθυσμός της Θράκης ανέρχεται σε 355.000 κατοίκους. Εξ αυτών 241.000 είναι ορθόδοξοι και 114.000 μουσουλμάνοι. Οι μουσουλμάνοι διακρίνονται σε 36.000 Πομάκους (23.000 στο νομό Ξάνθης, 11.000 στο νομό Ροδόπης, 2.000 στο νομό Έβρου), 24.000 αθίγγανους (από 9.000 στους νομούς Ξάνθης και Ροδόπης και 2.000 στο νομό Έβρου) και 54.000 τουρκοφανείς- τουρκογενείς (10.000 στο νομό Ξάνθης, 42.000 στο νομό Ροδόπης και 2.000 στο νομό Έβρου). Από τους Πομάκους της Ξάνθης περί τους 700 έχουν τουρκική φυλετική ρίζα. Στη Βουλγαρία οι Πομάκοι ανέρχονται σε 100.000 περίπου7.
Είναι γεγονός ότι οι μειονοτικοί πληθυσμοί όπου και εάν βρίσκονται, άσχετα αν έχουν υποστεί αλλαγές ονομασίας και χαρακτηρίζονται πολυπολιτισμικές και πολυεθνικές κοινωνίες, έχουν αρνηθεί να αφομοιωθούν, ή να χάσουν την παραδοσιακή τους ταυτότητα. Στην περίπτωση των Πομάκων αναφερόμαστε σε αυτό που ονομάζονται «ιστορικές μειονότητες» και τις οποίες συναντάμε στην Ευρώπη. Ιστορικές μειονότητες νοούνται αυτές που έχουν εγκατασταθεί για ιστορικούς λόγους σε συγκεκριμένο χώρο-έδαφος και μετακινούνται εντός του χώρου, ακόμη και αν αυτός έχει επηρεαστεί από συνοριακές αλλαγές. Η καταγραφή των χαρακτηριστικών στοιχείων μιας μειονότητας έγινε αντικείμενο πολλαπλών αντιμετωπίσεων οι οποίες καταλήγουν σε εννοιολογικής σημασίας προσεγγίσεις. Κατ’ αποτέλεσμα οι μειονότητες διαχωρίζονται σε εθνικές, σε εθνοτικές (χωρίς στην ουσία να υπάρχουν διαφορετικά γνωρίσματα, άρα αυτή η διαφοροποίηση τείνει να ενσωματωθεί), σε θρησκευτικές, σε γλωσσολογικές, σε πολιτισμικές. Παρόλα αυτά στη χερσόνησο του Αίμου, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι οι ποικίλες εθνότητες ή μειονοτικές ομάδες έχουν συχνά κοινή ιστορία με τα υπόλοιπα επικρατούντα φύλα8. Σε πολλές περιπτώσεις όπως αυτή των Πομάκων η καταγωγή των μειονοτήτων ή εθνοτήτων φτάνει πολύ πίσω στον ιστορικό χρόνο. Στη σειρά μεταλλαγών που διέρχονται, συχνά νεοεμφανιζόμενα φύλλα επιδρούν θρησκευτικά ή γλωσσικά, με αποτέλεσμα την αποκοπή κοινωνικών ομάδων και την κατοπινή μετεξέλιξή τους σε μειονοτικές ομάδες.
Η Συνθήκη της Λωζάννης, το βασικό νομικό κείμενο που καθορίζει την παραμονή των μουσουλμάνων στην Ελλάδα, αναφερόταν και αναγνώριζε την ύπαρξη μιας μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη χωρίς ειδικότερη αναφορά στην ιδιαίτερη εθνοτική, πολιτισμική ταυτότητα και προέλευση των επιμέρους μειονοτικών ομάδων που τη συνέθεταν9. Μετά τη συνθήκη όμως και κυρίως από το 1952 (ένταξη της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ), η ταυτότητα των τριών ουσιαστικά μουσουλμανικών μειονοτήτων (Πομάκων, τουρκοφανών και Ρωμά) καθοριζόταν από τα ισχύοντα γεωστρατηγικά δόγματα και τις σχέσεις ανάμεσα στα κράτη της περιοχής. Δεν ήταν η ιστορία, η παράδοση, η πολιτιστική κληρονομιά, η γλώσσα που όριζαν την εθνική ταυτότητα κάθε ομάδας, αλλά η λογική, η γεωπολιτική και οι σχέσεις των κρατών.
Πρώτο θύμα αυτής της πολιτικής υπήρξε η ομάδα των Πομάκων. Αρχές της δεκαετίας τον 1950 το ελλαδικό εξαρτημένο κράτος, στα πλαίσια της πολιτικής του ψυχρού πολέμου και της διαίρεσης σε συνασπισμούς, ανεχόταν ή προωθούσε την τουρκοποίησή τους. Με την όξυνση όμως των σχέσεων αργότερα με την Τουρκία αλλάζει την πολιτική του. Από εδώ και πέρα τους προτιμούσε Βούλγαρους παρά Τούρκους. ‘Έτσι οι Πομάκοι δεν έζησαν σε συνθήκες που να τους επιτρέπουν να αναπτύξουν και διατηρήσουν τις παραδόσεις του την ιδιαίτερη πολιτισμική τους ταυτότητα. Το ελλαδικό κράτος παρέμεινε εγκλωβισμένο, ακίνητο στη διεκδίκηση τον θρησκευτικού χαρακτήρα της μειονότητας, όταν το τουρκικό κράτος διαμέσου της θρησκείας ή με μηχανισμούς εξαναγκασμού, τρομοκράτησης, ελέγχου, προωθούσε σταθερά την τουρκοποίησή τους. Το ελληνικό κράτος δεν παρείχε βοήθεια για τη διατήρηση της μνήμης των παραδόσεων και του παρελθόντος των Πομάκων, που καλύπτεται ακόμη από μεγάλα κενά. Η έμμονη στην προβολή της χριστιανικής τους προέλευσης, απομάκρυνε ψυχολογικά τη θρησκόληπτη μάζα. Η τακτική αυτή παραγνώριζε το γεγονός, ότι οι Πομάκοι ήταν και παραμένουν αυστηρά προσηλωμένοι στο Ισλάμ, μέλη τους επανδρώνουν τις ιερατικές σχολές και η συντριπτική πλειοψηφία των θρησκευτικών λειτουργών στη Θράκη προέρχεται από αυτούς. Οι αναφορές στο χριστιανικό παρελθόν, στον βαθμό που εντάχθηκαν σε σκοπιμότητες, προκάλεσαν αρνητικούς συνειρμούς και επαναφέρουν επώδυνες αναμνήσεις από την βίαιη προσπάθεια των Βουλγάρων για εκχριστιανισμό.
Σε καθαρό θρησκευτικό επίπεδο, η απομόνωσή τους ανάμεσα σε δύο χριστιανικούς λαούς (Βούλγαρους και Έλληνες), τους ώθησε προς την πλησιέστερη ισλαμική χώρα την Τουρκία. Τη σφοδρή αντίθεση των πρώτων κεμαλικών δεκαετιών ακολούθησε η συμφιλίωση με τη νέα πραγματικότητα. Οι πηγές του Ισλάμ στις αραβικές χώρες βρίσκονταν αρκετά μακριά και αδύναμες να στηρίξουν μία αραβόφιλη ισλαμική ομάδα στη Θράκη Η Τουρκία ήταν η ισχυρή δύναμη, που είχε τη δύναμη να επιβάλει τη θέληση της και εκτός των συνόρων της, με αποτέλεσμα να διευκολυνθεί ψυχολογικά η κλίση των Πομάκων προς αυτήν.
Η ελληνική τακτική εξομοίωσης, σε όλο το επίπεδο, των Πομάκων με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους, συνέβαλε στη σφυρηλάτηση της συνοχής και της ανάπτυξης ισχυρών ψυχολογικών δεσμών μεταξύ των αλλογενών, αλλά ομόθρησκων τμημάτων της μειονότητας. Οι όποιες διαθέσεις Πομάκων, σε ατομικό ιδίως επίπεδο, για προσέγγιση με την αλλόθρησκη Ελλάδα προσέκρουαν στην αμηχανία των τοπικών αρχών, που αξιοποιούσαν για αλλότριους σκοπούς τέτοιες σχέσεις. Η έλλειψη κατανόησης και ευαισθησίας προλείαναν το έδαφος για το μειονοτικό επεκτατισμό των Τουρκοφανών.

Η γλώσσα
Γραπτά μνημεία της γλώσσας των Πομάκων, όπως και της γλώσσας όλων των αρχαίων θρακικών φυλών δεν υπάρχουν. Είναι δηλαδή η γλώσσα ομιλούμενη, αλλά μη γραφόμενη. Τα Πομακικά, ένα ενδιαφέρον, κατά βάσιν σλαβογενές ιδίωμα, που μέχρι πρόσφατα ομιλείτο προφορικώς, άρχισε τελευταία να συγκεντρώνει το ενδιαφέρον μελετητών και ήδη εκδόθηκαν πρώτες περιγραφές της δομής και του λεξιλογίου των Πομακικών στην Ελλάδα. Παρατηρείται ότι η πομακική γλώσσα στην ανατολική περιοχή της Θράκης έχει επηρεασθεί από την τουρκική γλώσσα, ενώ αντίθετα στο δυτικό τμήμα της από τη βουλγαρική, ενώ πάμπολλες είναι οι ελληνικές λέξεις - και μάλιστα οι αρχαιοπρεπείς, γεγονός που ενισχύει την άποψη για την αρχαία καταγωγή των Πομάκων και τη συγγένειά τους με τους Έλληνες10.
Η πομακική είναι γλώσσα, που τελεί υπό ποικιλόμορφο διωγμό και οι φορείς της θύματα πολιτισμικής γενοκτονίας. Η περιορισμένη γεωγραφική της έκταση ή η δημογραφική βαρύτητα του πληθυσμού που τη μιλά, δεν της στερεί το δικαίωμα στην ύπαρξη, όπως αντίστοιχα και της πλουσιότατης ινδοευρωπαϊκής γλώσσας των Ρωμά.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τα ψηφίσματά του για την ανάγκη προστασίας της ευρωπαϊκής λαϊκής κληρονομιάς, και το Συμβούλιο της Ευρώπης, με τη διακήρυξή του για τις τοπικές γλώσσες, εκφράζουν την ευαισθησία των λαών, για τη διατήρηση του ευρωπαϊκού πολιτιστικού και γλωσσικού πλούτου, του οποίου ένα ζωντανό κύτταρο αποτελούν και οι Πομάκοι. Μέσα, λοιπόν, στο διεθνές κλίμα και την ευαισθησία που διακρίνει τους ευρωπαϊκούς λαούς, προστίθεται η ελληνική γλωσσική παραφωνία, κατοχυρωμένη μάλιστα με δύο διμερή ελληνοτουρκικά μορφωτικά πρωτόκολλα.

Η εκπαίδευση
Η Θράκη παρουσιάζει το χαμηλότερο ποσοστό πτυχιούχων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και το μεγαλύτερο ποσοστό αναλφαβητισμού, με μεγάλη απόκλιση από τις άλλες περιφέρειες της χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το μέσο πανελλαδικό ποσοστό των Ελλήνων που δεν ολοκλήρωσαν την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση δεν ξεπερνάει το 57%, στη Θράκη φθάνει κατά μέσο όρο στο 72%, με ιδιαίτερη απόκλιση στον Νομό Ροδόπης, στον οποίο οι 8 στους 10 κατοίκους, δεν έχουν απολυτήριο του υποχρεωτικού σχολείου. Ο κυρίαρχος λόγος της σημαντικής αυτής ανισότητας που εκδηλώνεται στη Θράκη με τη μορφή της εκπαιδευτικής και μορφωτικής διαφοροποίησης εκκολάπτεται στο έδαφος της εξαιρετικά χαμηλής συμμετοχής των μουσουλμανικών μειονοτήτων της Θράκης στη Δευτεροβάθμια (Γυμνάσιο - Λύκειο) και τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Τα παιδιά των Πομάκων μιλούν στο σπίτι τους τη μητρική τους γλώσσα και όταν πηγαίνουν στο σχολείο υφίστανται ένα γλωσσικό ευνουχισμό από τον μουσουλμάνο δάσκαλο που τους διδάσκει την τουρκική και τον χριστιανό που τους διδάσκει την ελληνική. Η μόνη που δεν διδάσκονται είναι η πομακική, την οποία το μειονοτικό σχολείο την απορρίπτει, σφραγίζοντας από την παιδική ηλικία τα παιδιά των Πομάκων με το στίγμα της απαξίωσης, της υποτίμησης, της κατωτερότητας.
Στη Θράκη λειτουργούν σήμερα συνολικά 683 Νηπιαγωγεία, Δημοτικά Σχολεία, Γυμνάσια και Λύκεια και από αυτά στο 1/3 περίπου φοιτούν αποκλειστικά μουσουλμάνοι, τουρκοφανείς, Πομάκοι και Ρωμά. Στα μουσουλμανικά σχολεία φοιτούν συνολικά 7.382 μαθητές, εκ των οποίων οι 3.108 είναι τουρκογενείς, οι 2.786 Πομάκοι και 483 Ρωμά. Άλλοι 1.005 αποτελούν το μεικτό μουσουλμανικό μαθητικό δυναμικό.
Από το 1995 ορίζεται με νόμο από το Υπουργείο Παιδείας ένα ειδικό ποσοστό θέσεων (0,5%) οι οποίες προορίζονται για την εισαγωγή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ αποφοίτων Λυκείου που προέρχονται από τις μουσουλμανικές μειονότητες. Η ενέργεια από τη μεριά της ελληνικής Πολιτείας όταν δεν συνοδεύεται από αλλαγές στο επίπεδο της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης δεν μπορεί να «αφοπλίσει» τη ναρκοθετημένη εκπαιδευτική πορεία των μουσουλμάνων μαθητών που δεν βοηθούνται να γνωρίσουν καλύτερα την ελληνική γλώσσα, με αποτέλεσμα να εγκαταλείπουν αρκετοί από αυτούς τις σπουδές τους. Ενώ στα Δημοτικά Σχολεία που φοιτούν μουσουλμάνοι μαθητές καλύπτουν ένα ποσοστό της τάξεως του 50% όλων των Δημοτικών της Θράκης, τα Νηπιαγωγεία φθάνουν το 5% και τα Γυμνάσια - Λύκεια δεν ξεπερνούν το 20% 11.
Τα ποσοστά αυτά αναδεικνύουν σε όλη την έκτασή του το πρόβλημα, επικεντρώνοντας στο ότι οι μουσουλμάνοι μαθητές μορφώνονται κάτω από άνισες συνθήκες αφού προσέρχονται αφενός στο Δημοτικό Σχολείο χωρίς τα εφόδια της προσχολικής αγωγής ­ που θα έδινε την ευκαιρία να εξοικειωθούν οι Πομάκοι με την κατανόηση της ελληνικής γλώσσας με στόχο την ομαλή ένταξή τους ­ και αφετέρου συμμετέχουν ελλειμματικά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην οποία, βέβαια, λείπουν τα ιδιαίτερα προγράμματα και βιβλία που θα παίρνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες (πολιτισμικές, θρησκευτικές κ.λπ.) των μαθητών, καθώς και το διδακτικό προσωπικό με παιδαγωγική κατάρτιση που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της μειονότητας. Με τα Μορφωτικά Πρωτόκολλα υποθηκεύτηκε το μέλλον της πομακικής, η προφορική παράδοση, ο λαϊκός πολιτισμός και οι ιστορικές παραδόσεις12.
Στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης, η πομακική νεολαία, διαποτίζεται από την ιδέα της τουρκικής καταγωγής. Η πομακική γλώσσα φτάνει ως το προαύλιο του σχολείου, χωρίς ποτέ να βρεθεί στην αίθουσα διδασκαλίας φθάνει ως την αίθουσα των δικαστηρίων χωρίς ποτέ να ακουστεί στην ακροαματική διαδικασία. Μία, λοιπόν, ξένη και εγκάθετη γλώσσα έχει επιβληθεί από το κράτος, ως φορέας επικοινωνίας με τον πομακικό πληθυσμό, παραγκωνίζοντας τη μητρική και ομιλούμενη από πολλές χιλιάδες άτομα. Οι Πομάκοι, μέσω της τουρκικής γλώσσας, εξοικειώνονται με τα τουρκικά πρότυπα ζωής και αποβάλλουν σταδιακά τα ιστορικά τoυς χαρακτηριστικά. Η κουλτούρα τους αλλοιώνεται και κατακερματίζεται. Η υποχρεωτική διδασκαλία της τουρκικής επέβαλε στη συλλογική τους μνήμη την πλαστή εικόνα για το τουρκικό παρελθόν και τη συσκότιση όλων των στοιχείων, που βοούσαν για το αντίθετο.
Οι Πομάκοι μαθητές είναι θύματα της ιστορικής συγκυρίας και της εκπαιδευτικής διαδικασίας13 που τους επιβάλλει αναπόφευκτα την εκμάθηση της επίσημης ελληνικής, αλλά και της τουρκικής, σε βάναυση και αναιτιολόγητη αντικατάσταση της οικογενειακής. Η διαδικασία αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική και διανοητική ανάπτυξη των παιδιών, που δεν καθίστανται απλά δίγλωσσα, αλλά τρίγλωσσα, τετράγλωσσα και από την τετάρτη δημοτικού και πεντάγλωσσα, χωρίς, εν τούτοις, η βιωματική και φορτισμένη με όλο τον συναισθηματικό πλούτο γλώσσα, να αναγνωρίζεται και να διδάσκεται. Η μητρική απορρίπτεται στο δημοτικό σχολείο, οι μαθητές ντρέπονται γι’ αυτήν, τους εμπεδώνεται η άποψη ότι η γλώσσα τους δεν έχει καμμία αξία, γι’ αυτό και πρέπει να μάθουν άλλες και άρα να υφίστανται θεμελιακή προσβολή ως ανθρώπινα όντα.
Την κατάσταση της πολυγλωσσίας και του τουρκοκεντρικού χαρακτήρα της πομακικής εκπαίδευσης θεραπεύει, μερικώς μόνο και σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η λειτουργία γυμνασίων, με αποκλειστική χρήση της ελληνικής στην ορεινή Ξάνθη, στα χωριά Σμίνθη, Γλαύκη, Εχίνος, Θέρμες και στην Οργάνη του νομού Ροδόπης. Στην κατάσταση της περιορισμένης παιδείας των Πομάκων πρέπει να επισημανθεί το ιδιαίτερο ζήτημα των κοριτσιών, τα οποία μετά το μάθημα πάνε κατευθείαν στο σπίτι, χωρίς να αναπτύσσουν τα ελληνικά τους. Όσα κορίτσια τελειώσουν το δημοτικό έχουν ελάχιστες πιθανότητες να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο γυμνάσιο. Η μεγάλη πλειοψηφία αναλαμβάνει καθήκοντα νοικοκυράς μέσα στο σπίτι. Όσο απομακρύνεται κάποιος από τα αστικά κέντρα προς τις αγροτικές και απομακρυσμένες ορεινές περιοχές, τόσο μειώνεται μέχρι μηδενισμού μερικές φορές ο αριθμός των μαθητριών στα Γυμνάσια14.
Υπάρχουν σήμερα οικισμοί, στους οποίους δεν υπάρχει γυναίκα που να έχει συνεχίσει τις σπουδές της στο γυμνάσιο. Το τέλος του γυμνασίου σημαίνει και το τέλος της εκπαίδευσης για τις μουσουλμάνες. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πρώτη μουσουλμάνα σπουδάστρια της Ειδικής Παιδαγωγικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης, απ΄ όπου αποφοιτούν δάσκαλοι για τα μειονοτικά σχολεία της Θράκης εισήχθη, μόλις το 1991.

Ο κοινωνικός αποκλεισμός των Πομάκων
Σημαντικοί σταθμοί στις διμερείς ελληνοτουρκικές σχέσεις, υπήρξαν η υπογραφή του Συμφώνου Φιλίας του 1930 και τα Μορφωτικά Πρωτόκολλα του 1951 και 1968, με τα οποία αναγνωρίστηκε, για άλλη μία φορά, μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης, ως μοναδική μειονοτική γλώσσα η τουρκική - την οποία γνώριζε μόνον ένα 5% των Πομάκων – και επαναβεβαιώθηκε το νομικό πλαίσιο, που απέκλειε την επίσημη αναγνώριση της πομακικής15.
Το μειονοτικό σχολείο αποτέλεσε την πλατειά δίοδο, απ’ όπου πέρασε η τουρκική συνείδηση, για να εμποτιστεί στους μαθητές. Η προσπάθεια αυτή δεν συνάντησε πολιτική αλλά ούτε, κυρίως, μορφωτική αντίδραση, αφού για πρώτη φορά παρεχόταν μαζικής κλίμακας παιδεία σε έναν πληθυσμό, που ήταν στη συντριπτική του πλειοψηφία αγράμματος, ενώ αξιοποιήθηκε επιπλέον εναντίον της πομακικής ο ισχυρός φόβος που ένιωθαν οι Πομάκοι από ενδεχόμενη βουλγαρική κάθοδο, την οποία έζησαν δραματικά δύο φορές (1913-1918 και 1941-1944).
Ο χρόνος και η επιμονή έφεραν δυσμενή αποτελέσματα ιδιαίτερα σε όσους μετανάστευσαν στα πεδινά, όπου εισήλθαν σε νέες πολιτισμικές και οικονομικές πραγματικότητες: συγκατοίκησαν σε μικτούς οικισμούς ή συνοικίες και συχνά διασταυρώθηκαν με τους τουρκοφανείς. Την αλλοτρίωση τους την προώθησαν οι συλλογικές παραστάσεις και η διαβίωση στα αστικά και ημιαστικά κέντρα (τουρκόφωνα μέσα μαζικής ενημέρωσης, κοινωνική – θρησκευτική ζωή κ .α.). Τα παιδιά, που προήλθαν από μικτούς γάμους και μεγάλωσαν στα πεδινά, αγνοούν την πομακική, αλλά και δεν έχουν κάποιο ισχυρό κίνητρο για να τη μάθουν, καθώς δεν είναι επίσημα αναγνωρισμένη και δεν θα χρησιμεύσει πουθενά. Κυρίαρχη αποβαίνει η τουρκική, ως εξυπηρετούσα τις περισσότερες οικονομικο-κοινωνικές σχέσεις και με το γόητρο που της προσδίδει η διδασκαλία στα σχολεία. Ταυτόχρονα θεωρείται παρακινδυνευμένη η χρήση της προγονικής γλώσσας, γιατί μπορεί να προκαλέσει την οργή των φανατικών16 που δεν παύουν να επισημαίνουν, ότι αυτή αμφισβητεί από μόνη της την ενιαία και αδιαίρετη τουρκική ταυτότητα των μελών της μειονότητας.
Η μετανάστευση στα πεδινά συνοδεύεται από την προσδοκία της κοινωνικής και οικονομικής ανόδου. Στην ορεινή Ξάνθη, η κυριαρχία της πομακικής είναι απόλυτη και χρησιμοποιείται τόσο μέσα στο σπίτι όσο και έξω από αυτό. Προχωρώντας όμως ανατολικά, η κατάσταση παρουσιάζεται συγκεχυμένη. Η πομακική εμφανίζεται ισχυρότερη στην υψηλότερη ζώνη του νομού Ροδόπης και φθίνει με τη μείωση του υψομέτρου. Τα χωριά που βρίσκονται στις χαμηλότερες ζώνες της Ροδόπης έχουν τουρκοφωνήσει πριν από μια ή και περισσότερες γενιές. Η γειτνίασή τους με το συμπαγές τουρκόφωνο περιβάλλον της πεδιάδας ήταν ένας πρόσθετος παράγοντας, που επιτάχυνε την απώλεια της απροστάτευτης και μη αναγνωρισμένης μητρικής γλώσσας. Στην πομακική ομάδα των χωριών του νομού Έβρου, η υποχώρηση της πομακικής, προς όφελος της τουρκικής, είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η γνώση της τουρκικής γλώσσας λειτούργησε ως σύμβολο υπεροχής της κυρίαρχης τάξης των Πομάκων, η οποία και προσχώρησε στην αντίστοιχη των τουρκοφανών, ενισχύοντας τη θέση της. Η τοπική πολιτική και θρησκευτική ηγεσία είναι σήμερα στενά εξαρτημένη από την τουρκική πολιτική, από την οποία αντλεί κύρος και δύναμη. Η αποποίηση της πομακικής ταυτότητας θα αποτελέσει πλέον βασική προϋπόθεση κοινωνικής και οικονομικής ανέλιξης. Από την άποψη αυτή, αποτελούν ήσσονος σημασίας τεκμήρια και μη ασφαλείς δείκτες διάγνωσης εθνικού φρονήματος, τα κείμενα που κατά καιρούς δημοσιεύθηκαν και στα οποία οι Πομάκοι συντάκτες τους υπερασπίζονται, σε δραματικούς τόνους, την τουρκική καταγωγή τους. Ο βαθμός εκτουρκισμού του στρώματος αυτού δεν είναι ολοκληρωτικός, όσο εμφανίζεται, διότι ούτε ιστορικές ρίζες διαθέτει αλλά και συνδέεται με μία σειρά ατομικών επιδιώξεων, όπως οικονομικά συμφέροντα στην Τουρκία, προσδοκία εισαγωγής των παιδιών στα τουρκικά πανεπιστήμια, κ.ά.
Το πολιτικοκοινωνικό κλίμα στην πομακική κοινωνία χαρακτηρίζεται από τη διάχυτη και ασφυκτική καταπίεση του πληθυσμού από τους μηχανισμούς της Τουρκίας. Η ελευθερία έκφρασης τελεί υπό διωγμό και οι Πομάκοι μόνο κατ’ ιδίαν και υπό προϋποθέσεις εκμυστηρεύονται αυτά που ποτέ δε θα τολμούσαν να διατυπώσουν δημοσίως. Η αποπομακοποίηση τους στερεί προοδευτικά τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους ως διαφορετικό από τους άλλους και να αντιληφθούν ότι είναι ένας καταπιεσμένος πληθυσμός, που υφίσταται μία υποδειγματική εθνοκτονία και ένα αδιόρατο, αλλά καθόλα βίαια εκτουρκισμό. Η οδυνηρή απόρριψη από το περιβάλλον και η χαμηλή κοινωνική τους θέση οδήγησαν στη μειωμένη αυτοεκτίμηση της προσωπικής και συλλογικής τους αξίας. Η εκούσια, σε ορισμένες περιπτώσεις, απόρριψη της ταυτότητάς τους δεν έγινε για λόγους εθνικούς, αλλά επειδή το σημαινόμενο της πομακικής (ταυτότητας) ήταν η πολιτισμική κατωτερότητα.
Η οικογένεια στη μουσουλμανική κοινωνία της Θράκης και ο ρόλος της γυναίκας, επηρεάστηκε από πολλούς πολιτικούς παράγοντες οι οποίοι συνέβαλλαν στη διάρθρωση του χώρου. Η πατριαρχική οικογένεια στο πομακικό χωριό αποτελεί παραγωγική μονάδα, στην οποία ο νέος βρίσκει δουλειά στα χωράφια ή στα κοπάδια ζώων του πατέρα του. Τα τελευταία χρόνια ο τύπος της εκτεταμένης πατριαρχικής οικογένειας ολοένα και υποχωρεί. Βασικός λόγος είναι η μείωση των παιδιών σε μια οικογένεια, η μετανάστευση και η αστυφιλία.
Όλο και περισσότεροι νέοι των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών εγκαταλείπουν την αγροτική κοινωνία και εγκαθίστανται στις πεδινές κωμοπόλεις και πόλεις της Θράκης, αλλάζοντας συχνά επαγγελματική απασχόληση και δημιουργώντας τη δική τους πυρηνική οικογένεια. Στην ύπαιθρο, η έλλειψη δυνατοτήτων επαγγελματικής καριέρας για τη γυναίκα όπου η απομόνωση είναι πολύ έντονη, δηλαδή η οικονομική εξάρτηση από τη μία και από την άλλη η προσκόλληση της στις εντολές του Κορανίου17 συνεχίζουν να συντηρούν τον κοινωνικό διαχωρισμό των δύο φύλων και την ανδρική προκατάληψη και εχθρότητα, σε ότι αφορά την πολιτική και κοινωνική συμμετοχή των γυναικών.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο διαμορφώνονται οι ανάλογες πολιτιστικές αξίες, οι οποίες υιοθετούνται από την παιδική ηλικία, για να διαιωνίζουν και ν’ αναπαράγουν τους παραδοσιακούς ανδρικούς και γυναικείους ρόλους18.
Στην πομακική κοινωνία, η κοινωνική κινητικότητα βρίσκεται σε χαμηλά έως μηδενικά επίπεδα, η ανάδειξη των προσώπων πραγματοποιείται με εξωγενείς και όχι κοινωνικές παρεμβάσεις, οι ρόλοι παραδίνονται από μια γενιά στην άλλη σχεδόν άφθαρτοι και αναλλοίωτοι. Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα στην ύπαιθρο όπου όχι μόνο σημειώνονται έντονα φαινόμενα αποκλεισμού, αλλά υποβόσκουν και εντείνονται οι ενδομειονοτικές διαμάχες μεταξύ της Πομακικής ομάδας που συγκρούεται με την τουρκοφανή και η τουρκοφανή που συγκρούεται με την Αθιγγάνικη. Σχέσεις επιγαμίας, ανάμεσα στους Σουνίτες και Σιίτες, δεν υπάρχουν, όπως δεν υπάρχουν και μεταξύ Μπεκτασήδων και ορθοδόξων Σουνιτών. Ακόμη οι τουρκοφανείς όπως και οι Πομάκοι δεν συνάπτουν γάμους με τους Αθίγγανους γιατί τους θεωρούν κοινωνικά και φυλετικά υποδεέστερους19.
Όταν υπάρχουν μικτοί γάμοι μία οδυνηρή συνέπεια σε πρακτικό επίπεδο, είναι η δυσκολία επαφής και συνεννόησης των παιδιών με τη σειρά των συγγενών που είναι πομακικής καταγωγής, οι οποίοι και υποχρεώνονται πλέον, εξ ανάγκης, να αποδεχθούν την τουρκική ως μέσο γλωσσικής επικοινωνίας με τους νεώτερους απογόνους τους.
Για τη πομάκα γυναίκα γάμος, κυρίως, σημαίνει μεταπήδηση από την αυστηρότητα της πατρικής οικογένειας στην υποταγή της συζυγικής στέγης. Αναλαμβάνει νέα καθήκοντα και καταβάλλει μια καθημερινή προσπάθεια για να θεωρηθεί η παρουσία της απαραίτητη ή να κριθεί με επιείκεια και από το σύζυγο και από τους συγγενείς του. Με αυτά λοιπόν τα δεδομένα φυσικό είναι ο αριθμός των διαζυγίων να μειώνεται κατά το ήμισυ, αφού ο ένας στους δύο (η σύζυγος δηλαδή ) ποτέ δεν αξιώνει διαζύγιο.
Η ανάλυση της πομακικής κοινωνίας δείχνει ότι η δομή της οικογένειας παρά τις επιρροές που δέχεται από ευρωπαϊκά πρότυπα και τον ελλαδικό χώρο κρατά τον συμπαγή ιστό της και την ιδεολογία της, η οποία είναι προσανατολισμένη σε στέρεες ισλαμικές αρχές, εμπλουτισμένες με τις προτεραιότητες της τουρκικής πολιτικής για τη Θράκη, σε αντίθεση με την ελληνική πολιτική η οποία όταν δεν απουσιάζει περιορίζεται σε διοικητικές και γραφειοκρατικές κινήσεις, οι οποίες δημιουργούν καθεστώς γκέτο και αμυντικές-εχθρικές κινήσεις. Στις ασθενέστερες τάξεις και κυρίως στον αγροτικό χώρο καταπιέζεται η γυναικεία προσωπικότητα ενώ αρκετές φορές οι γυναίκες είναι και θύματα οικονομικής εκμετάλλευσης. Οι αιτίες είναι προϊόν της διάταξης των δομημένων για χρόνια σχέσεων που επικρατούν στην οικογένεια και προέκταση των σχέσεων που ισχύουν στο σύνολο της μουσουλμανικής κοινωνίας της Θράκης και του ιδιόμορφου καθεστώτος πολιτικού εναγκαλισμού από τη πλευρά της Τουρκίας και θλιβερής αδιαφορίας και άγνοιας από το ελληνικό κράτος.

Συμπερασματικά
Μια νέα πολιτική για τις μειονότητες στη Θράκη, οφείλει να τις καθορίζει, να τις χαρακτηρίζει ως τέτοιες, με βάση όχι τη θρησκευτική όσο την πολιτιστική και εθνική τους ταυτότητα. Με βάση την ιστορία, τις παραδόσεις, την πολιτιστική τους κληρονομιά, τη γλώσσα. Αυτή η προσέγγιση διακρίνει, διαχωρίζει στο χώρο της Θράκης, όχι μια μουσουλμανική θρησκευτική, αλλά τρεις διαφορετικές πολιτισμικές οντότητες. Σύμφωνα με αυτές τις αρχές, οι Πομάκοι της Θράκης έχουν δικαίωμα σε όλες εκείνες τις συνθήκες και τα μέσα γνώσης, επαναπόκτησης, της ιστορίας, του πολιτισμού, της κουλτούρας, της γλώσσας, της ταυτότητάς τους.
Ο χώρος της Θράκης θα μπορούσε να αποτελέσει τον πρώτο πυρήνα - χώρο μιας ελεύθερης εθνικά, πολιτισμικά και κοινωνικά ζωής για τους Πομάκους. Μένει στο ελλαδικό κράτος, την ελληνική κοινωνία να δημιουργήσει όλες εκείνες τις αναγκαίες συνθήκες διατήρησης και ανάπτυξης της ιδιαιτερότητάς τους.
Η μελέτη αλλά και η ιστορική διάσωση των μειονοτικών ομάδων και ιδιαίτερα των Πομάκων που υποστεί μια μεγάλη αλλοίωση της ταυτότητάς τους, αποτελεί σημαντικό γεγονός για την επιστήμη αλλά και δείκτη υψηλού πολιτισμικού επιπέδου αφού μια πολιτισμένη κοινωνία αποτελεί εκείνη όπου σέβεται και προστατεύει κάθε μορφής κοινωνική, πολιτιστική, θρησκευτική και εθνοτική διαφορετικότητα.

——————————————————————————–

1. Avcioglu Dogan Turkleri tarihi, cilt Α’, Istanbul 1989, σελ. 40 και Yavuz E. Devsirme sorunu. Belleten, cilt L (sα. 198), Ankara 1987, σελ.679-725. Σε τουρκικό σχολικό εγχειρίδιο της Β’ Λυκείου, οι Πομάκοι καταχωρούνταν ως Βούλγαροι που εξισλαμίστηκαν ( Νurettin S. Cografyasi, cilt 2, Istanbul 1966, σελ. 11 ). Σλάβους τους θεωρεί και ο Κεμάλ Καρπάτ, στο έργο του Αn inquiry into the social foundations of nationalism in the Ottoman State. vol.Α, ρ.160, Princeton 1973, καθώς και στο Ottoman Population 1830-1914, 1985, p. 49 κ.ά. Στην εγκυκλοπαίδεια της εφημ. Μilliyet (1991), στον Γ’ τόμο. σελ.770, οι Πομάκοι προσδιορίζονται ως εξισλαμισμένοι Βούλγαροι. Ο καθηγητής Μεχμέτ Γκιονλιούμπολ. στο έργο του Uluslararast Politika, ερμηνεύοντας τη διαμόρφωση των εθνοτήτων στη Χερσόνησο του Αίμου, χαρακτηρίζει τους Πομάκους ως Βούλγαρους (Ankara 1993, σελ.337). (επιστροφή)

2. Την τάση αυτή εκφράζει το βιβλίο του Dede A. Bati Trahya folklorou 1978, το περιοδικό Bati Trahya’nin Sesi, τεύχος 1, Kasιm - Αralik 1987, Istanbul, και η πρόσφατη έκδοση με συλλογή δημοτικών τραγουδιών των Resit S. Osman H. A. Bati Trakya Turkuleri, Κομοτηνή 1994), βλ. Μουσόπουλος Θ. “Συμπεράσματα από τη μελέτη των δημοτικών τραγουδιών των Πομάκων”. Εισήγηση στο συνέδριο Εθνογενετικές Διαδικασίες στα Βαλκάνια, Κομοτηνή 23-25/9/1994 (επιστροφή)

3. Πρώιμες αναφορές για την αρχαιοθρακική τους καταγωγή, βρίσκουμε σε έργο του Νικολαίδη Β. Les Turks et la Turquie contemporaine, Paris 1859, p.273-276), όπου μιλά για απόγονους της φυλής των Σατρών. Εκείνος, όμως, που προέβαλε περισσότερο τη θεωρία, ήταν ο Σέρβος αρχαιολόγος Στ. Βέρκοβιτς, ο οποίος υποτίθεται ότι ανακάλυψε στην ορεινή Ροδόπη χιλιάδες στίχους από τη σλαβική ποιητική παράδοση με θέματα σχετικά με τον Ορφέα κ.α. (Veda Slovena, Βελιγράδι 1874). (επιστροφή)

4. Βλ. τα έργα Μαγκριώτης Γ. Πομάκοι ή Ροδοπαίοι; Αθήνα 1990 Μυλωνάς Π. Οι Πομάκοι της Θράκης, Αθήνα 1990. Ροδάκης Π. Οι Θράκες μουσουλμάνοι. Αθήνα 1991. Τσιούμης Κ. Οι Πομάκοι στο Ελληνικό κράτος (1920-1950), Θεσσαλονίκη 1997. Φωτέας Π. Οι Πομάκοι της Δυτικής Θράκης, Κομοτηνή 1978 . Χιδίρογλου Π. Οι Έλληνες Πομάκοι και η σχέση τους με την Τουρκία, Αθήνα 1989. (επιστροφή)

5. Βλ. Ξηροτύρη,Ν. Ίδιαι παρατηρήσεις επί της κατανομής των συχνοτήτων των ομάδων αίματος εις τους Πομάκους, Θεσσαλονίκη 1971 και του ιδίου “Αχριάνες και Πομάκοι: Θράκες ή Σλάβοι;” Στα πρακτικά του Β’ Συμποσίου Λαογραφίας ΙΜΧΑ. Θεσσαλονίκη 1976, σσ. 333-358. (επιστροφή)

6. Geitler L. Poeticke tradice Thraku i Bulharu. V Praze 1878, σ. 33. (επιστροφή)

7. Επιλέξαμε τον όρο Τουρκοφανείς, ως ορθότερο και σε αντικατάσταση του όρου Τουρκογενείς - που κατά τη μέχρι τώρα τακτική χρησιμοποιείται από την ελληνική πλευρά -, για να περιγράψουμε το μη πομακικό και μη ρώμικο (αθιγγάνικο) τμήμα των μουσουλμανικών μειονοτήτων. Το δεύτερο συνθετικό (-γενείς) παραπέμπει σε καταγωγή από το τουρκικό γένος, του οποίου ο ανθρωπολογικός προσδιορισμός παρουσιάζει δυσκολίες. Η αντικατάσταση του δεύτερου συνθετικού -γενείς με το -φανείς υποδηλώνει τη μη (απόλυτη) τουρκική καταγωγή και ταυτόχρονα επιθυμεί να καταγράψει, σε συνδυασμό με το πρώτο συνθετικό τουρκο-, τα επίκτητα πολιτισμικά στοιχεία, όπως η τουρκική γλώσσα ή ακόμη και η τουρκική εθνική συνείδηση. Συνεπώς ο όρος αναφέρεται στην καταγωγή και όχι στη συνείδηση της ομάδας που (η συνείδηση), ως υποκειμενικό στοιχείο, μεταλλάσσεται στην πορεία του χρόνου. Βλ. σχετικά Λιάπης Α. Η υποθηκευμένη γλωσσική ιδιαιτερότητα των Πομάκων. Κομoτηνή 1995. Με την ίδια σημασία, χρησιμοποίησε τον όρο τουρκοφανείς ο Σκαλιέρης Γ. στο Λαοί και φυλαί της Μικράς Ασίας, εν Αθήναις 1922, στην προσπάθεια του να περιγράψει το εθνολογικό μωσαϊκό της Μικράς Ασίας. (επιστροφή)

8. Βλ. Μανωλοπούλου-Βαρβιτσιώτη Κ. Σύγχρονα προβλήματα μειονοτήτων στα Βαλκάνια. Αθήνα 1989 και Κοππά Μ. Οι μειονότητες στα μετακομμουνιστικά Βαλκάνια, Αθήνα 1997. (επιστροφή)

9. Υπουργείον Επί των Εξωτερικών. Η συνθήκη της Λωζάνης. Αθήνα 1923. (επιστροφή)

10. Τα Πομακικά, τελευταία έχουν συγκεντρώνει το ενδιαφέρον Πομάκων και άλλων μελετητών (κυρίως εκπαιδευτικών) και ήδη εκδόθηκαν πρώτες περιγραφές της δομής και του λεξιλογίου των Πομακικών στην Ελλάδα. Βλ τα έργα Μουμίν Α.- Χαμδή Ο. Πομανικό Αναγνωστικό. Κομοτηνή 1997, όπου οι συγγραφείς χρησιμοποιώντας το ελληνικό αλφάβητο απ’ όπου προήλθαν τόσο το λατινικό όσο και το κυριλλικό αλφάβητο των σλαβικών γλωσσών, οι δύο συγγραφείς προχωρούν μεθοδικά μέσω των γραμμάτων-φθόγγων και σύντομων αντίστοιχων κειμένων στη διδασκαλία της ανάγνωσης και της γραφής της Πομακικής σε ένα πρώτο επίπεδο. Ακόμη βλ. τα έργα Θεοχαρίδης Π. Πομάκοι .Οι μουσουλμάνοι της Ροδόπης, Ιστορία, καταγωγή, γλώσσα, θρησκεία, λαογραφικά. Ξάνθη 1995, σελ.297. και του ιδίου Πομακο-ελληνικό Λεξικό, Θεσσαλονίκη 1996 α. Ελληνο- πομακικό λεξικό, Θεσσαλονίκη 1996 β. και Γραμματική της Πομακικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη 1996 γ. Ακόμη βλ. Καραχότζα Ρ. Πομακικο-ελληνικό Λεξικό, Ξάνθη 1995. Παναγιωτίδης Ν., Οι Πομάκοι και η γλώσσα τους, Αλεξανδρούπολη 1997 και τα Συλλογικά , Ελληνοπομακικοί διάλογοι, Ξάνθη 1996, Γραμματική Πομακικής Γλώσσας. Ξάνθη 1996, και Συντακτικό Πομακικής Γλώσσας, Ξάνθη 1997.(επιστροφή)

11. Βακαλιός Θ. , Κανακίδου, Ε. , Παναγιωτίδης Ν. , Παπαγιάννη, Β. Το πρόβλημα της εκπαίδευσης στη Θράκη. Η περίπτωση της Μουσουλμανικής Μειονότητας με έμφαση στους Πομάκους». Αλεξανδρούπολη 1998. (επιστροφή)

12. Παναγιωτίδης Ν. Το μειονοτικό εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας, Αλεξανδρούπολη 1996. (επιστροφή)

13. Σαρβανάκης Θ. Παράγοντες που επηρεάζουν τους μουσουλμανόπαιδες στην εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, Αλεξανδρούπολη 1987 και Δημουλάς Γ.Κ. Η γραπτή επικοινωνία και η γραπτή έκφραση χριστιανών και μουσουλμάνων μαθητών των τριών ανώτερων τάξεων Δημοτικών Σχολείων του Ν. Ροδόπης, Κομοτηνή, Νοέμβριος 1991. (επιστροφή)

14. Κανακίδου, Ε. Η εκπαίδευση στη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης. Αθήνα 1995, σελ. 74-75. (επιστροφή)

15. Λιάπης Α.ο.π σελ.18. (επιστροφή)

16. Φωτέα Π. Οι Πομάκοι της Δυτικής Θράκης, Κομοτηνή 1978, σσ. 24 25. (επιστροφή)

17. Για παράδειγμα το Κοράνιο στο 4o κεφάλαιο δίνει την ακόλουθη εντολή για τα περιουσιακά ζητήματα : «Στη διανομή της περιουσίας σας ανάμεσα στα παιδιά σας τα αγόρια να δίνετε διπλάσιο μερίδιο απ’ ότι στα κορίτσια». Λίγο παρακάτω ο πιστός διαβάζει: «Οι άνδρες είναι ανώτεροι από τις γυναίκες γιατί ο Θεός τους έδωσε την υπεροχή πάνω τους και πρέπει να τις προικίζουν από τις περιουσίες τους. Οι γυναίκες πρέπει να υπακούουν και να αποσιωπούν τα μυστικά των συζύγων τους μια που ο Ουρανός τους εμπιστεύθηκε τη φύλαξή τους. Οι σύζυγοι που ενδεχομένως θα υποφέρουν από την απείθειά τους μπορούν να τις τιμωρούν, να τις αφήνουν μόνες στα κρεβάτια τους και ακόμα και να τις κτυπούν. Η υποταγή των γυναικών θα τις προστατεύει από κάθε κακομεταχείριση». Ζωγράφου –Μεραναίου, Μ.Κοράνιο Αθήνα χ.χ σελ.123. (επιστροφή)

18. Οι σχέσεις των συζύγων στο Ισλάμ, όπου παρατηρείται δυσκαμψία στον εκσυγχρονισμό της οικογενειακής και κοινωνικής συμπεριφοράς (Γιαννουλάτος Α. Ισλάμ. Αθήνα 1975, σελ.195), στηρίζονται σε θεσμική βάση. Ο συναισθηματισμός υποχωρεί στις οικογενειακές σχέσεις και αυτές καθορίζονται από την οργάνωση του νοικοκυριού και την τεκνοποιία. (επιστροφή)

19. Ζεγκίνης Ε. Ο Μπεκτασισμός στη Δ.Θράκη .Συμβολή στην ιστορία της διαδόσεως του μουσουλμανισμού στον Ελλαδικό χώρο, Θεσσαλονίκη 1988. (επιστροφή)

Το πρώτο κείμενο του Παναγιώτη Παπαδημητρίου («Μετασχηματισμοί της εθνοτικής ταυτότητας των Πομάκων (1878-1940)») αποτελεί μια σημαντική ιστορική εισαγωγή που καλύπτει χρονικά την περίοδο από την ίδρυση του βουλγαρικού κράτους μέχρι το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ο Π.Παπαδημητρίου προσδιορίζει αναλυτικά το πεδίο έρευνας και με ένα ευρύ φάσμα αναφορών τόσο στο χώρο της Ελλάδας όσο και της Βουλγαρίας περιγράφει τις πολλαπλές διακυμάνσεις της πομακικής ταυτότητας κατά τη μετάβαση από τις σχέσεις συνύπαρξης των εθνοτικών ομάδων του 19ου αιώνα ως τη διαμόρφωση των εθνικών κρατών στα Βαλκάνια.

Στο δεύτερο κείμενο, του Θεοφάνη Μαλκίδη («Οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις και πολιτικές ως παράγοντες του μετασχηματισμού της ταυτότητας των Πομάκων της ελληνικής Θράκης 1930-σήμερα»), αναλύεται ο ρόλος που διαδραμάτισαν οι μεταβολές στις ελληνοτουρκικές σχέσεις στην εξέλιξη της ταυτότητας των Πομάκων της ελληνικής Θράκης από το 1930 μέχρι σήμερα. Ο Θ.Μαλκίδης προσπαθεί να αναδείξει τους κυριότερους παράγοντες που επηρέασαν την πομακική ταυτότητα σε συνάρτηση με την επίσημη κρατική πολιτική και τη διείσδυση του τουρκικού εθνικισμού στη Θράκη.

Το τρίτο κείμενο ανήκει στη Φωτεινή Τσιμπιρίδου («Πομάκος σημαίνει άνθρωπος του βουνού». Εννοιολογήσεις και βιώματα του «τόπου» στις κατασκευές και τις πολιτικές μειονοτικών περιθωριακών ταυτοτήτων»). . Πρόκειται για ένα κείμενο «κλασικό» που πρωτοδημοσιεύτηκε το 2000 αλλά διατηρεί την επικαιρότητά του ως προς την περιγραφή της διαμόρφωσης της μειονοτικής ταυτότητας αλλά και της αμφισημίας των πολλαπλών ταυτοτήτων των «ανθρώπων του βουνού».

Με το ζήτημα της ορολογίας για τη μειονότητα στο σύνολό της, αλλά και για την κάθε ομάδα ξεχωριστά, ασχολείται η Κατερίνα Μάρκου («Η χρησιμοποιούμενη ορολογία για τους «μουσουλμάνους» της ελληνικής Θράκης»). Η συγγραφέας τονίζει τις πολιτικές και ιδεολογικές συνιστώσες που καθορίζουν τόσο τους ετεροπροσδιορισμούς όσο και τους αυτοπροσδιορισμούς των ομάδων, εφόσον το ζήτημα των μειονοτικών ταυτοτήτων εγγράφεται, ουσιαστικά, στο πεδίο διαφορετικών κάθε φορά, και ανάλογα με τη συγκυρία, πολιτικών σκοπιμοτήτων.

Με τις πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της θεσμοθετημένης διγλωσσίας στην εκπαίδευση των Πομάκων ασχολείται η Δόμνα Μιχαήλ («Ο ρόλος της γλώσσας στην εκπαίδευση των Πομάκων της Δ.Θράκης: Πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις»). Ειδικότερα, η Δ.Μιχαήλ θεωρεί πως η χρήση της μητρικής γλώσσας από τους Πομάκους ενισχύει την αίσθηση της ταυτότητάς τους. Επίσης, αναφερόμενη στις συνέπειες που έχει η απαξίωση της μητρικής γλώσσας από το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα, επισημαίνει τις μαθησιακές δυσκολίες που συναντούν οι τρίγλωσσοι Πομάκοι μαθητές ως προς την πρόσκτηση βασικών δεξιοτήτων.

Το τελευταίο κείμενο του βιβλίου, γραμμένο από το Νικόλαο Κόκκα («Οι Πομάκοι της Βουλγαρικής Ροδόπης»), αναφέρεται στους Πομάκους του βουλγαρικού τμήματος της Ροδόπης. Ο Ν.Κόκκας παρουσιάζει τις σχέσεις των Πομάκων της βουλγαρικής Ροδόπης με το βουλγαρικό κράτος, τις πολιτικές αφομοίωσης που ακολουθήθηκαν κατά το παρελθόν καθώς και τις κυρίαρχες στάσεις των Πομάκων της Βουλγαρίας απέναντι στην ιστορία τους.

Το νέο βιβλίο «Μετασχηματισμοί της συλλογικής ταυτότητας των Πομάκων» συγκεντρώνει ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών απόψεων αναφορικά με τους Πομάκους και αποτελεί μια νέα συνεισφορά στην ελληνική βιβλιογραφία περί μειονοτικών ταυτοτήτων.

Σχ.14Χ21, σελ. 296, ISBN:960-6653-04-8,

Κοινωνία και Παιδεία της
Ελληνικής Μειονότητας στην Αλβανία.

Θεοφάνης ΜΑΛΚΙΔΗΣ

Εισαγωγή

Εδώ και πολλά χρόνια, ουσιαστικά αιώνες σε πολλές περιοχές στον Ευρωπαικό χώρο, τα προβλήματα των μειονοτήτων και ιδιαίτερα τα εκπαιδευτικά, είναι αναμφισβήτητα υπαρκτά και έντονα. Οι περισσότερες χώρες, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, όπου αναπτύσσεται μια έντονη δραστηριότητα για τα μειονοτικά ζητήματα με διεπιστημονικές προσεγγίσεις που αποκαθιστούν το μειονοτικό ως ένα από τα κεντρικά σημεία αναφοράς της κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής ιστορίας του τόπου (Λαφαζάνη, 1997, 12), αν και δείχνουν θέληση και πρόθεση για την αντιμετώπισή τους, δεν προχωρούν σε ουσιαστική επίλυση των προβλημάτων τους.
Στη χρονική φάση που διανύουμε, παρατηρείται μία συνεχώς αυξανόμενη ένταση στον τομέα των μειονοτικών διεκδικήσεων. Οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις, στην περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και στο χώρο της Χερσονήσου του Αίμου, έφεραν (ξανά) στο προσκήνιο ένα πρόβλημα, το οποίο στην πραγματικότητα δεν είχε ποτέ διευθετηθεί και επιλυθεί: το ζήτημα της προστασίας της ταυτότητας, αλλά και της ίδιας της ύπαρξης των μειονοτικών πληθυσμών. Εξάλλου, στον Ευρωπαϊκό χώρο, και ιδιαίτερα στη Βαλκανική χερσόνησο, όπου οι εδαφικές και πληθυσμιακές ανακατατάξεις αποτελούν πολιτική και πρακτική αιώνων, είναι αναμενόμενο το φαινόμενο αυτό να παρουσιάζεται πολύ πιο έντονο και διαρκές.
Το ζήτημα της μειονοτικής εκπαίδευσης, το θέμα της διάχυσης της γνώσης στη μητρική γλώσσα, της ύπαρξης εκπαιδευτηρίων, τα οποία θα συμβάλλουν στην ύπαρξη των μειονοτικών ομάδων, κυριαρχεί στα αιτήματα των μειονοτικών ομάδων και αποτελεί ένα από τα βασικά αίτια προστριβών, πολιτικών αντεγκλήσεων, ενώ προτάσσεται ως καθοριστικός παράγοντας ακόμη και για την ανάληψη ένοπλης δράσης, ενάντια στην πλειονότητα.
Η ανάλυση του ζητήματος της μειονοτικής εκπαίδευσης, στην περίπτωση της Ελληνικής κοινότητας στην Αλβανία, λαμβάνει υπ’ όψην τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της παιδείας στη χώρα, όπως διαμορφώνονται τόσο από την εφαρμογή διεθνών συνθηκών και τις τοπικές νομικές και άλλες ρυθμίσεις, όσο και από τις κοινωνικές, πολιτικές και γεωγραφικές συνθήκες της περιοχής.
Επιχειρείται μια προσέγγιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η μειονοτική εκπαίδευση στην Αλβανία, καθώς και η δυσκολία να εξασφαλιστεί η πολιτισμική διαφορετικότητα και να διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή, στην παιδεία αλλά και τη συνέχεια της ελληνικής μειονότητας. Γεγονός το οποίο έχει άμεση επίπτωση στην εκπαιδευτική, κοινωνική και οικονομική υστέρηση των μελών και τελικό αποτέλεσμα τον κοινωνικό και πολιτισμικό αποκλεισμό της από την ευρύτερη κοινωνία.

Το πλαίσιο για τις μειονότητες

Η αρχή της μη διάκρισης για τις μειονότητες.
Η προβληματική της διεθνούς κοινότητας, όσον αφορά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των μειονοτικών ομάδων, έχει περάσει από διάφορα στάδια. Από την ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών (ΚτΕ), όπου και οι συμβάσεις «περί μειονοτήτων» (Azcarate, 1945, 23) μέχρι την αρχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου είχε δοθεί έμφαση στο θέμα της ομαλής ενσωμάτωσης των διαφόρων ομάδων στις κυρίαρχες κοινότητες. Με το τέλος του πολέμου και την ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε), και έχοντας υπόψη, τα ζητήματα που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας σύγκρουσης σχετικά με τις μειονότητες, η διεθνής κοινότητα θα προβεί σε ενέργειες προς τη δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου, το οποίο θα μπορούσε να διασφαλίσει το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθιερώνοντας την αρχή της μη-διάκρισης λόγω φυλής, φύλου, θρησκείας ή γλώσσας.
Στο σημείο αυτό γίνεται ένα σημαντικό βήμα, το οποίο δεν είναι, ωστόσο, αρκετό για να εξασφαλίσει την ουσιαστική προστασία των μειονοτήτων και να διαφυλάξει τη διαφορετικότητά τους. Το βασικό μειονέκτημα της προσέγγισης αυτής, εκτός από το γεγονός ότι τα μειονοτικά δικαιώματα εντάχθηκαν ως ιδιότυπη προστασία στο corpus των δικαιωμάτων του ανθρώπου χωρίς να κρατήσουν την αυτοτέλειά τους, (Τσιτσελίκης, 1997, 26) ήταν ότι θεωρούσε πως η εφαρμογή της αρχής της μη-διάκρισης αποτελεί επαρκή εγγύηση για την προστασία των μειονοτήτων, άποψη η οποία επέφερε μια ταύτιση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων με τα ατομικά δικαιώματα.
Ο προβληματισμός και η συζήτηση στη διεθνή κοινότητα, βασίζεται στο συλλογισμό ότι, για να ενταχθούν ομαλά στο κοινωνικό σύνολο, τα μέλη των μειονοτικών ομάδων δεν θα έπρεπε να διαφέρουν από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας μέσα στην οποία ζουν, θεωρία που κυριαρχεί σε όλα τα διεθνή συμβατικά κείμενα της περιόδου. Έτσι τα συμβαλλόμενα κράτη αναλαμβάνουν απλώς την υποχρέωση να μην εμποδίζουν τα μέλη των μειονοτικών ομάδων να κάνουν χρήση της γλώσσας τους, να ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα ή να τηρούν τα έθιμά τους. Η προσέγγιση αυτή πηγάζει κυρίως από την αντίθεση πολλών κρατών στο να παραχωρήσουν συλλογικά δικαιώματα σε μειονοτικές ομάδες, φοβούμενα ότι μια τέτοια παραχώρηση θα εισήγαγε μια συλλογική διάσταση μειονοτικής πραγματικότητας και ύπαρξης και θα οδηγούσε στην ανεπιθύμητη συσπείρωση των μειονοτικών πληθυσμών. Η προσέγγιση αυτή γινόταν πολύ πιο δύσκολη στην υλοποίησή της, τόσο έχοντας υπόψην τα πρόσφατα γεγονότα του πολέμου, όσο και τα επίκαιρα κινήματα στις χώρες της περιφέρειας.
Η μελέτη των συμβατικών κειμένων που υιοθετήθηκαν, κυρίως μέσα από διαδικασίες του Ο.Η.Ε., δίνει την εντύπωση ότι τα κυρίαρχα κράτη δεν επιθυμούν να δεσμευθούν απέναντι στις μειονότητές τους. Ουσιαστικά διακηρύσσουν την πρόθεσή τους να μη σταθούν εμπόδιο στην άσκηση των δικαιωμάτων των εθνικών, θρησκευτικών και γλωσσικών μειονοτήτων, χωρίς, να δεσμεύονται να προωθήσουν και να στηρίξουν τις προσπάθειες των ομάδων αυτών για συνοχή. Χαρακτηριστικά αναφέρονται η ιταλοαυστριακή σύμβαση σχετικά με τη γερμανόφωνη μειονότητα του Άλτο Άντιτζε, η ιδρυτική συνθήκη του αυστριακού κράτους, η οποία καθορίζει το πλαίσιο προστασίας της ουγγρικής, σλοβενικής και κροατικής μειονότητας, οι διακυρήξεις της Δανίας και της Γερμανίας για τις μειονοτικές ομάδες. (Minority Rights Group, 1991, 45)
Ειδικότερα η Αλβανία, μεταπολεμικά παρουσιάστηκε απρόθυμη στην επικύρωση βασικών διεθνών συμβάσεων, όπως το Διεθνές Σύμφωνο Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων του Ο.Η.Ε, το οποίο καταχύρωνε και εκπαιδευτικές πληροφορίες, ενώ επικύρωσε άλλες, όπως η Συμφωνία για τα Πολιτικά Δικαιώματα της Γυναίκας (1952) και τη Συμφωνία για την Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας (1948) (Amnesty Interantional 1991, 92).
Το ζήτημα της προστασίας των μειονοτήτων, αντιμετωπίζεται πιο συγκροτημένα και ολοκληρωμένα -το ψυχροπολεμικό ωστόσο πλαίσιο υπάρχει ακόμη- από τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (Δ.Α.Σ.Ε), σήμερα Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη ( Ο.Α.Σ.Ε.), καθώς στην Τελική Πράξη του Ελσίνκι (1975) γίνεται κάποια αναφορά, στην πολιτιστική συνεισφορά των μειονοτικών πληθυσμών και στην ανάγκη διευκόλυνσής τους από τα κράτη διαβίωσή τους. Οι εξαγγελίες και η ύπαρξη αναφορών περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συμπεριλαμβάνονταν στην Τελική Πράξη, αν και δημιουργούσαν την εντύπωση ότι δεν είχαν σημαντικές διαφορές από τα αντίστοιχα κείμενα του Ο.Η.Ε., εντούτοις εμφάνιζαν κάποιου είδους παραχωρήσεις από την κρατική πλευρά και αναφέρονταν, για πρώτη φορά, όχι μόνο στην ανάγκη για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και για «προαγωγή και ενθάρρυνσή τους».
Στο κείμενο της Βιέννης (1989), το τελευταίο πριν τις αλλαγές στον Ευρωπαικό και Βαλκανικό χώρο με την πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτωνν, που έδωσε μία άλλη διάσταση στο ζήτημα των μειονοτήτων, αναφέρεται ότι τα κράτη θα πρέπει «να φροντίσουν ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στα άτομα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες ή τοπικούς πολιτισμούς […] να αναπτύσσουν τον πολιτισμό τους σε όλους του τομείς». Σχετικά με το θέμα της εκπαίδευσης, αναγνωρίζεται στα μέλη των μειονοτικών ομάδων το δικαίωμα να «…μεταδίδουν ή να λαμβάνουν παιδεία που να σχετίζεται με το δικό τους πολιτισμό, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος των γονιών να μεταφέρουν στα παιδιά τους τη γλώσσα, τη θρησκεία και την πολιτιστική τους ταυτότητα…», χωρίς όμως να υπάρχουν και να οριοθετούνται και εδώ, κάποιες συγκεκριμένες υποχρεώσεις από την πλευρά των κρατών.

Οι αλλαγές στον Ευρωπαικό χώρο μετά το 1991

Η πτώση των καθεστώτων που κυριαρχούσαν στην ανατολική και κεντρική Ευρώπη καθώς και στη Χερσόνησου του Αίμου- ορισμένα είχαν κάποιας μορφής μειονοτική πολιτική- ανέδειξε το θέμα της παραχώρησης ειδικών δικαιωμάτων, τα οποία αποσκοπούν πλέον στη διάσωση της ελεύθερης έκφρασης της διαφορετικότητας αλλά και της ίδιας της ύπαρξης των μειονοτικών ομάδων.
Ο διεθνής παράγοντας αρχίζει να κατανοεί και μπροστά στο πρόβλημα των προσφύγων που δημιουργούνται λόγω των κρατικών πολιτικών, αλλά και των ένοπλων συγκρούσεων που αρχίοζυν, ότι επιβάλλεται να προχωρήσει στη διαμόρφωση του δικαιώματος στην προστασία της ιδιαίτερης ταυτότητας μειονοτήτων, όσο και στο ζητούμενο του εκδημοκρατισμού των καθεστώτων. Τον Ιούνιο του 1990 υιοθετείται το κείμενο της Διακήρυξης της Κοπεγχάγης, στο οποίο για πρώτη φορά τα συμβαλλόμενα κράτη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να προστατεύσουν την εθνική, πολιτιστική, γλωσσική και θρησκευτική ταυτότητα των μειονοτικών ομάδων και να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες για την προώθησή της.
Στο 4ο κεφάλαιο, παρ.33, της Διακήρυξης, περιλαμβάνεται ένα σύνολο διατάξεων, το οποίο αναφέρεται συγκεκριμένα στην προστασία των μειονοτήτων και των μελών τους. Στη συνέχεια τονίζεται ότι, για την προώθηση του έργου που αναλαμβάνουν τα κράτη προτείνεται να συμβουλεύονται αντιπροσώπους των μειονοτικών πληθυσμών. Με τον τρόπο αυτό οι διάφορες ομάδες, μέσα στις πολιτιστικές και άλλες τους διαφοροποιήσεις, αναγνωρίζονται για πρώτη φορά όχι μόνο ως φορείς δικαιωμάτων αλλά και ως αποδέκτες μιας επίσημης κρατικής πολιτικής. Τα κράτη τα οποία υπογράφουν και επικυρώνουν τη Σύμβαση συμφώνουν και διακυρρήτουν ότι «…ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες […] αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, τη σταθερότητα και τη δημοκρατία…».
Στο κείμενο της Διακήρυξης σημειώνεται επίσης το δικαίωμα των μειονοτικών πληθυσμών να «…προστατεύσουν την εθνική, πολιτιστική, γλωσσική και θρησκευτική ταυτότητά τους…», με τη βοήθεια των κρατών μέσα στα οποία ζουν, σημείο το οποίο για πρώτη φορά γίνεται τόσο σαφές . Η Διακήρυξη εκχωρεί στα άτομα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες έναν αριθμό συγκεκριμένων δικαιωμάτων, τα οποία θα μπορούν να εξασκούν ατομικά ή και από κοινού με άλλα μέλη της ομάδας τους. Τους αναγνωρίζεται το δικαίωμα να χρησιμοποιούν ελεύθερα τη μητρική τους γλώσσα, κατ’ ιδίαν ή δημόσια, να συγκροτούν και να συντηρούν ιδρύματα, οργανώσεις και εκπαιδευτικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς συνδέσμους, και να ακολουθούν και να ασκούν ελεύθερα το θρήσκευμά τους. Η Αλβανία προσήλθε ως παρατηρητής στην Κοπενχάγη, υιοθετώντας μια σειρά από ζητήματα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. (Revue Universelle des Droit del’ Homme, 1990, 339-346).

Ο νέος μηχανισμός προστασίας των μειονοτήτων

Την 21η Νοεμβρίου του 1990 θα υπογραφεί «ο Χάρτης του Παρισιού για μια νέα Ευρώπη», ο οποίος εξέταζε το μειονοτικό ζήτημα από θετική οπτική γωνία, αποτελώντας ταυτόχρονα πραγματική διακήρυξη των πιστεύω της ηπείρου μετά την πτώση του τείχους, καθώς τόνιζε την άμεση σύνδεση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με τους δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου.
Συνειδητοποιώντας την επιτακτικότητα της ενίσχυσης συνεργασίας, σε συνδυασμό με τις ραγδαίες αλλαγές στο χώρο, αλλά και σε διεθνές επίπεδο στο θέμα των μειονοτήτων, τα κράτη που συμμετείχαν στο Παρίσι, αποφάσισαν τη σύγκληση ειδικής επιτροπής εμπειρογνωμόνων με σκοπό την περαιτέρω διευκρίνιση και διεύρυνση των αρχών της Κοπεγχάγης. Τον Ιούνιο του 1991, στη Γενεύη, οι διαπραγματεύσεις αποδείχτηκαν εξαιρετικά δύσκολες, σε σημείο μάλιστα ώστε να υπάρξει κίνδυνος οι συμμετέχοντες να μην καταφέρουν να καταλήξουν σε ένα τελικό κείμενο. Τα αποτελέσματα της Σύσκεψης, όπως αποτυπώνονται στην Έκθεση της Γενεύης, ήταν απογοητευτικά, καθώς επιβεβαίωναν τη δυσχέρεια και τη δυσκολία επίλυσης του ζητήματος των μειονοτήτων. Περιορίστηκαν στο συμπέρασμα ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επιλυθούν τα προβλήματα στις περιοχές όπου γίνεται προσπάθεια για ενδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών, καθώς εκεί τα θέματα που αφορούν στους μειονοτικούς πληθυσμούς είναι ιδιαίτερα επιτακτικά και η επίλυσή τους αποτελεί ίσως το σημαντικότερο βήμα προς την πολιτική σταθερότητα και την κοινωνική πρόοδο.
Το φθινόπωρο του 1991 (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος) πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του της ΔΑΣΕ (Ο.Α.Σ.Ε.), στην οποία η Αλβανία είχε γίνει μέλος με τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας, η Συνδιάσκεψη της Μόσχας, κατά τη διάρκεια της οποίας κατεβλήθησαν προσπάθειες προσέγγισης του ζητήματος, με σκοπό να καταστεί σαφές σε όλα τα κράτη ότι η αποτελεσματική προστασία των μειονοτικών πληθυσμών που βρίσκονται στην επικράτειά τους είναι και προς δικό τους όφελος και δεν οδηγεί στην αποσύνθεση της εθνικής τους ενότητας. Παράλληλα, ένα πολύ σημαντικό βήμα προόδου ήταν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Συνδιάσκεψη, δηλώνοντας ότι πρέπει να ασκηθεί η απαραίτητη πίεση ώστε να μην έγκειται πλέον στη διακριτική ευχέρεια του κάθε κράτους η εφαρμογή ή μη των διεθνών κανόνων προάσπισης των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των μειονοτικών πληθυσμών. Στη Συνδιάσκεψη έγινε παρέμβαση από εκπροσώπους της ελληνικής κοινότητας στην Αλβανία, οι οποίοι τόνισαν τον περιορισμό των δικαιωμάτων των Ελλήνων, ενώ έθεσαν και το ζήτημα της εκπαίδευσης, τονίζοντας την πολιτισμική καταπίεση και την αφομοίωση της μειονότητας. (Αmpatzis – Malkidis, 2000, 45)
Η στάση της διεθνούς κοινότητας στον τομέα του σεβασμού της ταυτότητας των μειονοτήτων, ήταν για μεγάλη χρονική περίοδο αμφιλεγόμενη, καθώς από τη μια πλευρά εκδηλώνε την επιθυμία της να προστατεύσει τους μειονοτικούς πληθυσμούς και να συμβάλλει ενεργά στο σεβασμό της διαφορετικότητάς τους και από την άλλη απέφευγε να προβεί σε δεσμεύσεις και κυρίως επίσημες αναγνωρίσεις της οντότητας των μειονοτικών πληθυσμών. Η περίπτωση του Ευρωπαικού Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικής Γλώσσες, και πολύ έντονα της Σύμβασης Πλαίσιο για τις Εθνικές Μειονότητες του Συμβουλίου της Ευρώπης, είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα, αφού η διεθνής κοινότητα υιοθέτησε ένα εξαιρετικά εύκαμπτο σχήμα, το οποίο θα μπορούσε να ανταποκρίνεται στις κατά τόπους ειδικές περιστάσεις στις οποίες χρησιμοποιείται η μειονοπτική γλώσσα, ενώ την ταυτόχρονα απέφευγε να συγκεκριμενοποιήσει και να αναλύσει το νομικό πλαίσιο σε δικαιώματα υπέρ των μειονοτήτων.
Είναι λοιπόν εμφανές το πόσο ισχυρός και επικίνδυνος παράγοντας θεωρείται η συνειδητοποίηση της ιδιαίτερης ταυτότητας των μειονοτικών πληθυσμών, και οι προσπάθειες για κατοχύρωσή της από την πλευρά των μειονοτήτων, κυρίως όταν τα ίδια τα κράτη έχουν πλήρη επίγνωση ότι την έχουν εσκεμμένα αγνοήσει τόσο καιρό. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, ακολουθεί η διεθνής κοινότητα ένα δρόμο χαμηλής και ήπιας προσέγγισης, προσπαθώντας να περιορίσει στο μικρότερο βαθμό δυνατόν τη λήψη μέτρων, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανακατατάξεις και αναταράξεις και να φέρουν σε δύσκολη θέση τις κράτη, που έχουν αποδεχθεί κάποιες δεσμεύσεις.
Την περίοδο που ακολούθησε την ίδρυση του Ο. Η. Ε., ήταν αυτή των θεωρητικών προσεγγίσεων και δεσμεύσεων των κρατών στα μειονοτικά ζητήματα, που αποδεικνύει την ελλειπή κάλυψη που παρείχε το διεθνές περιβάλλον και σύστημα. Το κύριο βάρος σήμερα πρέπει να δοθεί στους μηχανισμούς διασφάλισης της εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου που ήδη υπάρχει, καθώς και στην περαιτέρω διεύρυνσή του. Τα κράτη οφείλουν να κατανοήσουν ότι η λήψη των αναγκαίων από τις σημερινές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές περιστάσεις, μέτρων για την αποτελεσματική προστασία των μειονοτικών πληθυσμών είναι και προς δικό τους όφελος και δεν οδηγεί στην αποσύνθεση της εθνικής τους ενότητας. Το κυρίαρχο κράτος οφείλει να κατανοήσει ότι μπορεί να συνυπάρχει με τις μειονότητες, να τις βοηθήσει να ενταχθούν στην κοινωνία, σεβόμενη την ταυτότητά τους, και να χρησιμοποιήσει εποικοδομητικά την παρουσία τους, εξασφαλίζοντάς τους την προστασία του κράτους και ίσες ευκαιρίες με τους υπόλοιπους πολίτες. Η παρουσία και η έννομη δράση των μειονοτήτων κάθε είδους αποτελεί, όχι μόνο μια δημοκρατική υποχρέωση αλλά ένα ουσιαστικό στοιχείο του πολιτισμού των διαφόρων χωρών. (Καραμπελιάς, 1993,122)
Η ελληνική μειονότητα μπορεί να αποτελέσει μέσα σε ένα πλαίσιο που οφείλει να δημιουργήσει ή να εφαρμόσει η Αλβανία, αφού υπάρχει η διεθνής εμπειρία, μια δύναμη υπέρβασης των εθνικών απομονωτισμών, όταν δεν λειτουργεί ως στρατηγική μειονότητα που χρησιμοποιείται από τη χώρα μητρόπολη σε βάρος της χώρας διαμονής τους. Τότε γίνεται παράγοντας έχθρας, αντιπαράθεσης. Η ελληνική μειονότητα με την ίδια την ύπαρξή της, μπορε;i να συνεισφέρει με την ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητά της στην ανασυγκρότηση της Αλβανίας, μπορεί να στηρίξει και να συμβάλλει ουσιαστικά, στη βαλκανική συνεννόηση και την πορεία της Αλβανίας, προς τη δημοκρατία, το σεβασμό των πολιτικών και ανθρώπινων ελευθεριών και την ανάπτυξη. (Φιλανιώτης-Χατζηαναστασίου, 1992,105).
Και αυτό μπορεί να το πετύχει αφού έχει ιστορικά καλές σχέσεις με τις ομάδες του αλβανικού λαού, διαθέτει βαθιά δημοκρατική παράδοση με την ενεργό της συμμετοχή στον αντιφασιστικό αγώνα και έχει πείρα ζωής της ελληνοαλβανικής κοινωνικής ζωής και των βαλκανικών ισορροπιών.

Η Αλβανία και η Ελληνική μειονότητα

Η εκπαίδευση της ελληνικής μειονότητας, στοιχείο των Ελληνοαλβανικών σχέσεων

Η Αλβανία, συνορεύει με την Ελλάδα, την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας και βρέχεται από το Ιόνιο Πέλαγος και την Αδριατική Θάλασσα. Έχει έκταση 28.750 τ.χλμ και πληθυσμό (1994) 3.374.000 άτομα (1994). Γλώσσα είναι η Αλβανική (επίσημη), ελληνική, ενώ τοπικά ομιλούνται διάφορες άλλες γλώσσες. Η Εθνολογική σύνθεση είναι Αλβανοί 85-92%, Ελληνες 6-12% και το με βάση το θρήσκευμα υπολογίζεται ότι υπάρχουν Μουσουλμάνοι σε ποσοστό 70%, χριστιανοί ορθόδοξοι 20%, ρωμαιοκαθολικοί 10%.Το Ακαθάριστο Εθνικό Προιόν της χώρας ήταν 2.106.875.000 δολάρια ΗΠΑ (2000) ο μέσος μηνιαίος μισθός: 75 δολάρια ΗΠΑ, ο πληθωρισμός: 42,1% και η ανεργία έφτανε στα 171.000 άτομα. (Μαλκίδης 2002, 34)
Η παρουσία της ελληνικής μειονότητας στο αλβανικό έδαφος και ο τρόπος αντιμετώπισής της από τις αλβανικές αρχές υπήρξαν ένα από τα σημαντικότερα θέματα που απασχόλησαν τις ελληνοαλβανικές σχέσεις από την εποχή ακόμη της ίδρυσης του αλβανικού κράτους. Λίγο πριν τη δημιουργία του αλβανικού κράτους οι τουρκικές στατιστικές ανέβαζαν τον ελληνικό πληθυσμό σε 113.000 άτομα, ενώ η ελληνική διοίκηση σε 117.000 σε συνολικό πληθυσμό 230.000 περίπου. Τα αριθμητικά δεδομένα υπέστησαν αλλοιώσεις κατά την πάροδο των ετών, και παρά τις αφομοιωτικές και άλλες πολιτικές που υπέστη η ελληνική μειονότητα, ο ρυθμός πληθυσμιακής αύξησής της, ήταν ανάλογος με αυτόν της υπόλοιπης Αλβανίας. Σύμφωνα με στοιχεία των Ελληνικών προξενικών αρχών, ο αριθμός των Ελλήνων ανερχόταν σε 200.000 -250.000 άτομα. Στη δεκαετία του 1980, τα ηπειρωτικά σωματεία, όπως η «Κεντρική Επιτροπή Βορειοηπειρωτικού Αγώνα», ο «Σύνδεσμος Βορειοηπειρωτών», η «Πανηπειρωτική Επιτροπή Αμερικής και Καναδά», δήλωναν ότι με στοιχεία, η μειονότητα αριθμούσε 400.000 άτομα τουλάχιστον. Η Δημοκρατική Ένωση της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας στην Αλβανία, ΟΜΟΝΟΙΑ σε υπόμνημα της στη ΔΑΣΕ (Μόσχα 1991) υποστήριξε ότι η ελληνική μειονότητα πλησιάζει τις 300.000 άτομα, κάνοντας ταυτόχρονα λόγο για «αυθαίρετο γεωγραφικό διαχωρισμό της μειονότητας και στατιστική γενοκτονία». Στέλεχος της Διεθνούς Εταιρείας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε έρευνα που πραγματοποίησε στην Αλβανία, το 1991, τόνιζε ότι ο πραγματικός αριθμός των Ελλήνων είναι περίπου 300.000 και με εγκατάσταση σε όλη τη χώρα, δηλώνοντας ότι μόνο στα Τίρανα ζούσαν 15.000. (Waehling, Η Φωνή της Ομόνοιας 3/12/1991).
Από την άλλη πλευρά οι αλβανικές αρχές, υποστήριζαν, καθόλη τη διάρκεια του προηγούμενου καθεστώτος ότι ο αριθμός των ατόμων που συγκροτούσαν την ελληνική μειονότητα κυμαινόταν γύρω στις 50.000 με 59.000, στοιχεία που αντλούσαν από την τελευταία απογραφή του 1988.
Σύμφωνα με τη συνθήκη του Λονδίνου (17/5/1913), με την οποία ιδρυόταν το Αλβανικό κράτος, προβλεπόταν στο άρθρο 7 ότι «τα αφορώντα εις την εθνικότητα ζητήματα κανονισθήσονται δι’ ειδικών συνθηκών». Ήδη από την πρώτη στιγμή, όταν η ελληνική μειονότητα αναγνωρίστηκε επίσημα, ως εθνική και γλωσσική και τέθηκε υπό την προστασία της ΚτΕ, μετά από τη σχετική δήλωση της Αλβανίας της 2ας Οκτωβρίου 1921, το αλβανικό κράτος έδειξε ότι δεν είχε καμία πρόθεση να τηρήσει τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει για σεβασμό των εκπαιδευτικών και άλλων δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας που διαβιούσε στο έδαφός του μετά την οριοθέτηση της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Τον Ιούνιο του 1921 το αλβανικό κράτος, είχε απαντήσει θετικά στα αιτήματα της Μόνιμης Ελληνικής Γραμματείας στην ΚτΕ για «τη λήψη αναγκαίων μέτρων για ανοικοδόμηση και συντήρηση ακινήτων χριστιανικής λατρείας, σχολείων και αγαθοεργίας καθώς και για ίση μεταχείριση και aσφάλεια στο νόμο και στην πράξη των Αλβανών υπηκόων που ανήκουν στις φυλετικές, γλωσσικές και θρησκευτικές μειονότητες με τους υπόλοιπους Αλβανούς», αλλά το προστατευτικό πλέγμα λειτούργησε ανεπαρκώς για την ελληνική μειονότητα. (Γεωργούλης, 1995, 191)
Η ελληνική μειονότητα, αντιδρώντας στην πολιτική του αλβανικού κράτους, που ουσιαστικά δεν επέτρεπε την δημιουργία πλαισίου για την εκπαίδευση, προσέφυγε στην ΚτΕ στις 7 Αυγούστου 1934 (αριθμός αναφοράς στον γενικό Γραμματέα C.336.1), θέτοντας ως πρώτο ζήτημα την Αλβανική στάση, «της επιβράδυνσης ανοίγματος σχολείων και αδικαιολόγητης άρνησης διορισμού των κοινοτικών δασκάλων». Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου και παραπέμφθηκε από την ΚτΕ το θέμα, αποφάνθηκε (Αριθ. Πινακίου 62, Σειρά Α/Β Τεύχ. Αριθμ. 64 /6/4/1935), με την εξής γνωμοδότηση : «Όθεν το δικαστήριον καταλήγει εις το συμπέρασμα ότι το άρθορν 5 παρ. 1 της από 2ας Οκτωβρίου 1921 δηλώσεως εξασφαλίζει εις τους Αλβανούς υπηκόους ανήκοντας εις μειονότητας, φυλής, θρησκείας ή γλώσσης το δικαίωμα όπως διατηρώσει, διευθύνωσι και ελέγχωσι ιδίοις εξόδοις και ιδρύωσιν εν τω μέλλοντι αγαθοεργά ιδρύματα, θρησκευτικά ή κοινωνικά, σχολεία ή άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα μετά του δικαιώματος να ποιώνται εν αυτοίς χρήσιν της ιδίας των γλώσσης και να εξασκώσιν ελευθέρως την θρησκείαν των». Δια ταύτα το Δικαστήριον «δια ψήφων οχτώ έναντι τριών, είναι της γνώμης ότι η θέσις της Αλβανικής Κυβερνήσεως, κατά την οποίαν η κατάργησις των εν τη Αλβανία ιδιωτικών σχολείων, αποτελούσα γενικόν μέτρον, εφαρμοζόμενον τόσο επί της πλειονότητος, όσον και επί της μειονότητος, είναι σύμφωνος προς το γράμμα και το πνεύμα των διατάξεων του άρθρου 5 παρ. 1 της από 2ας Οκτωβρίου 1921 δηλώσεως, δεν είναι βάσιμος»
Ωστόσο παρά την απόφαση αυτήν, η τακτική της παρεμπόδισης της μειονοτικής παιδείας, διατηρήθηκε αναλλοίωτη σε όλη την περίοδο που προηγήθηκε του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για να γίνει ακόμη σκληρότερη και να προσλάβει πρωτόγνωρες διαστάσεις μετά την επικράτηση του κόμματος Εργασίας, το 1945. Σε εφαρμογή της πολιτικής αυτής οι επίσημα αναγνωρισμένες περιοχές της μειονότητας συρρικνώθηκαν αυθαίρετα σε 99 μόνο χωριά των νομών Αργυροκάστρου και Αγίων Σαράντα. Η διακυβέρνηση της Αλβανίας, από το Κόμμα Εργασίας, και η πολιτική που εφάρμοσε το καθεστώς του Ενβέρ Χότζα, είχε ως αποτέλεσμα να στερηθούν σημαντικά ιστορικά κέντρα του χώρου, όπως η Χιμάρα, το Αργυρόκαστρο, η Κορυτσά, το Δέλβινο, την ελληνική παιδεία, τα σχολεία, τη χρήση της γλώσσας και οι κάτοικοί των, την ιδιαιτερότητα της εθνικής καταγωγής, το δικαίωμα στον εθνικό αυτοκαθορισμό, ενώ συνέπεια της κρατικής στάσης, «ο λαογραφικός θησαυρός των Ηπειρωτών, υπέστη μέγιστη βιβλική διάβρωση».(Ντάγιος, 1997,19) .
Τα 99 αυτά χωριά χαρακτηρίστηκαν ως «μειονοτικές ζώνες» και μόνο οι κάτοικοί τους είχαν πλέον τη δυνατότητα να χαρακτηριστούν ως «μειονοτικοί» και να διατηρήσουν τα λίγα, άλλωστε, δικαιώματα που τους εξασφάλιζε αυτός ο χαρακτηρισμός. Οι μειονοτικές περιοχές, απομονώνονται, οικονομικά, συγκοινωνιακά και πολιτικά, χώροι χαρακτηρίζονται, απαγορευμένοι, επιτηρούμενοι και εγκαθίστανται Αλβανοί δημόσιοι υπάλληλοι και στρατιωτικοί από τις βόρειες επαρχίες, με τελικό στόχο η επίτευξη της αλλοίωσης της εθνικής σύνθεσης του πληθυσμού, ενώ παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν συστηματικές προσπάθειες αφελληνισμού των ίδιων των μειονοτικών ζωνών με την αλβανοποίηση ονομάτων και τοπωνυμίων.
Ανάλογη ήταν η τύχη που επιφυλάχθηκε και για την εκπαίδευση των Ελλήνων. Τις συστηματικές προσπάθειες για τον περιορισμό του αριθμού των ελληνικών μειονοτικών σχολείων και των ωρών διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, συνέχισε και το μεταπολεμικό αλβανικό καθεστώς. Πρωταρχικοί στόχοι του νέου εκπαιδευτικού συστήματος υπήρξαν η άμβλυνση των εθνικών διαφορών, η καλλιέργεια της σοσιαλιστικής συνείδησης στους νέους και η πλήρης ενσωμάτωση των Ελλήνων στο νέο κοινωνικό πρότυπο που διαμορφωνόταν. Η παιδεία παρείχε στρατευμένη μόρφωση, η οποία πολλές φορές, όπως προκύπτει και από την εξέταση σχολικών εγχειριδίων, είχε σαφώς ανθελληνικό χαρακτήρα. (Παπαδόπουλος, 1981, 208).
Στις μειονοτικές περιοχές λειτούργησαν κρατικά οκτατάξια δημοτικά σχολεία, στις τέσσερις πρώτες τάξεις των οποίων η διδασκαλία των μαθημάτων γινόταν στην ελληνική, ενώ η αλβανική διδασκόταν ως ξένη γλώσσα. Η αναλογία αυτή αντιστρεφόταν εξολοκλήρου στις τέσσερις τελευταίες τάξεις. Τα βιβλία που χρησιμοποιούνταν ήταν απλές μεταφράσεις των αντίστοιχων αλβανικών και κάθε αναφορά στην ελληνική καταγωγή των μαθητών, την ελληνική ιστορία ή τον πολιτισμό απουσίαζε. Ελληνικά γυμνάσια δεν υπήρχαν, ενώ η μόνη ανώτερη σχολή σε ελληνική γλώσσα που λειτουργούσε ήταν η Παιδαγωγική Ακαδημία του Αργυροκάστρου, από όπου αποφοιτούσαν οι δάσκαλοι που προορίζονταν για τα ελληνικά μειονοτικά σχολεία.

Οι εξελίξεις στην Αλβανία μετά το 1991

Οι πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις, που συγκλόνισαν τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης στις αρχές της δεκαετίας μας, δεν ήταν δυνατό να αφήσουν ανέπαφη την Αλβανία. Το 1991 υπήρξε, αναμφισβήτητα, μια χρονιά-σταθμός για τη νεότερη ιστορία της, καθώς η πτώση του καθεστώτος του κόμματος Εργασίας, σηματοδότησε την είσοδο της χώρας σε μια μακρά διαδικασία εκδημοκρατισμού και ενσωμάτωσης στη διεθνή κοινότητα. Στις 31 Μαρτίου διεξήχθησαν οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές μετά από σαράντα και πλέον χρόνια ενώ ταυτόχρονα σχεδόν ξεκίνησε και η προσπάθεια (επανα)σύνδεσης της χώρας με τους διεθνείς οργανισμούς. Η Αλβανία στις 19 Ιουνίου 1991 έγινε δεκτή ως πλήρες μέλος της ΔΑΣΕ, αποδεχόμενη την Τελική Πράξη του Ελσίνκι, το Χάρτη των Παρισίων και όλα τα κείμενα της Διάσκεψης, μαζί με τις δεσμεύσεις και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτά. Στις 11 Μαΐου 1992 σύναψε δεκαετή συμφωνία οικονομικής συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στις 25 Ιουνίου υπέγραψε την ιδρυτική διακήρυξη της Παρευξείνιας Πρωτοβουλίας, στις 2 Δεκεμβρίου έγινε μέλος της Ισλαμικής Διάσκεψης και στις 26 του ίδιου μήνα υπέβαλε αίτηση για την εισδοχή της στο ΝΑΤΟ. Στις 23 Φεβρουαρίου 1994 έγινε μέλος του προγράμματος Σύμπραξη για την Ειρήνη, ενώ στις 29 Ιουνίου 1995 η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Ευρώπης αποφάσισε την ένταξή της ως πλήρους μέλους.
Η ελληνική μειονότητα, η οποία πρωταγωνίστησε στις εξελίξεις και στην αλλαγή του καθεστώτος με μαζική συμμετοχή στις διαδηλώσεις του αλβανικού λαού, που είχαν ως επίκεντρο το πανεπιστήμιο των Τιράνων, θα ιδρύσει στις 11 Ιανουαρίου 1991, τη Δημοκρατική Ένωση της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας ΟΜΟΝΟΙΑ, με στόχο την εκπροσώπησή του έναντι του αλβανικού κράτους και την προάσπιση των εθνικών και πολιτισμικών δικαιωμάτων. Τριανταπέντε άτομα από τους Άγιους Σαράντα, το Αργυρόκαστρο και τα Τίρανα, υπογράφουν στην κωμόπολη Δερβιτσάνη, την ιδρυτική διακήρυξη της ΟΜΟΝΟΙΑΣ, της πολιτικής οργάνωσης με έδρα τους Αγίους Σαράντα.
Η οργάνωση είχε ως βασικούς στόχους, «να ενώσει όλους τους Έλληνες μειονοτικούς ανεξάρτητα από την κομματική τοποθέτησή τους και τις πολιτικές πεποιθήσεις του καθενός» καθώς και «την ενίσχυση της εθνικής οντότητας της μειονότητας, μέσα από τη γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό, τις συχνότερες επαφές με τον εθνικό κορμό», ενώ στους σκοπούς της οργάνωσης συμπεριλαμβανόταν και «η συμβολή της μειονότητας στην προσπάθεια του αλβανικού λαού για πρόοδο, εκδημοκρατισμό και δημιουργία κράτους δικαίου». (Λαϊκό Βήμα, 28/2/1991).
Ως εκπρόσωπος της μειονότητας η ΟΜΟΝΟΙΑ έλαβε μέρος στις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1991, εξέλεξε πέντε βουλευτές και αναδείχθηκε τρίτη δύναμη στο αλβανικό Κοινοβούλιο. Η απόφαση όμως της αλβανικής κυβέρνησης της 27ης Ιουνίου 1991, με την οποία απαγορευόταν η συμμετοχή στις εκλογές κομμάτων ή οργανώσεων που συγκροτούνταν σε εθνική ή θρησκευτική βάση, πυροδότησε νέο κλίμα έντασης ανάμεσα, στην Ελλάδα και την Αλβανία, η οποία οξύνθηκε ιδιαίτερα κατά τις παραμονές των εκλογών της 22ας Μαρτίου 1992, εξαιτίας των επεισοδίων που σημειώθηκαν σε αρκετές περιοχές σε βάρος Ελλήνων. Στις εκλογές αυτές η ελληνική μειονότητα εκπροσωπήθηκε τελικά από το νεοιδρυθέν Κόμμα της Ένωσης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΚΕΑΔ), το οποίο εξέλεξε δύο βουλευτές. Οι εξελίξεις αυτές, δεν προώθησαν όπως ήταν φυσικό, το ζήτημα της εκπαίδευσης της ελληνικής μειονότητας,.

Το νομικό πλαίσιο και κατάσταση στη μειονοτική εκπαίδευση

Το μεγάλο θέμα που επηρεάζει άμεσα την εξέλιξη των ελληνοαλβανικών σχέσεων και που αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων και συχνής αντιπαράθεσης είναι το ζήτημα της λειτουργίας των ελληνικών σχολείων. Το κυριότερο από τα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η ελληνική εκπαίδευση στην Αλβανία είναι η απουσία οποιουδήποτε νομοθετικού πλαισίου που να καθορίζει σαφώς τις συνθήκες και τους όρους λειτουργίας της. Η κατάρρευση του καθεστώτος οδήγησε σε μια φυσική προσπάθεια απαλλαγής του εκπαιδευτικού συστήματος από τα δεσμά του παρελθόντος και στο πλαίσιο αυτό προτάθηκαν αρκετά σχέδια νόμων, χωρίς ωστόσο κανένα να καταλήξει σε νόμο του κράτους. Το αποτέλεσμα είναι να παραμένει το θεσμικό κενό, το οποίο καλύπτεται με κυβερνητικές αποφάσεις και διατάγματα που παρέχουν τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να χειρίζεται το θέμα με πολιτικά και όχι με αυστηρά εκπαιδευτικά κριτήρια.
Το πρώτο διάταγμα, που αποτελούσε ταυτόχρονα και την πρώτη προσπάθεια ρύθμισης του καθεστώτος λειτουργίας της μειονοτικής εκπαίδευσης, είχε εκδοθεί ήδη από το Σεπτέμβριο 1991. Το διάταγμα αυτό προέβλεπε ότι τα μαθήματα στα οκτατάξια σχολεία της ελληνικής μειονότητας θα διδάσκονταν στα ελληνικά, σύμφωνα με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα καθοριζόταν από το Υπουργείο Παιδείας, ενώ η αλβανική θα διδασκόταν ως ξένη γλώσσα. Παρά το γεγονός ότι κανένας λόγος δεν γινόταν για τη διδασκαλία της ελληνικής στα γυμνάσια και τις ανώτερες βαθμίδες της εκπαίδευσης, εκτός από τη λειτουργία της Παιδαγωγικής Ακαδημίας του Αργυροκάστρου, ωστόσο η ρύθμιση αυτή δημιούργησε στο ελληνικό στοιχείο της Αλβανίας ένα κλίμα αισιοδοξίας σε ό,τι αφορούσε τα εκπαιδευτικά πράγματα, καθώς αποτελούσε σαφώς ένα πρώτο βήμα για τη βελτίωση της κατάστασης σε σχέση με το παρελθόν.
Η συνέχεια όμως δεν επιβεβαίωσε τις αισιόδοξες προβλέψεις, καθώς δεν έλειψαν τα προβλήματα και τα εμπόδια που διαρκώς παρεμβάλλονταν στη λειτουργία των ελληνικών σχολείων. Για παράδειγμα το σχέδιο νόμου που προέβλεπε στο άρθρο 4 ότι «οι πολίτες της Δημοκρατίας της Αλβανίας έχουν ίσα δικαιώματα για εκπαίδευση κάθε σχολικού επιπέδου που καθορίζει ο νόμος ανεξαρτήτως από την κοινωνική θέση, από την εθνικότητα, τη γλώσσα, το γένος, τη θρησκεία», δεν ψηφίστηκε ποτέ. Στις εγγενείς οικονομικές δυσκολίες και τα πρακτικά προβλήματα υλικοτεχνικής υποδομής που έπρεπε να αντιμετωπιστούν, ήρθαν να προστεθούν η επίμονη άρνηση της αλβανικής κυβέρνησης να καταργήσει το καθεστώς των μειονοτικών ζωνών, εντός των οποίων μόνο επιτρέπεται η λειτουργία μειονοτικών σχολείων, και η απαγόρευση της διδασκαλίας της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού στα μειονοτικά σχολεία. (Εφημερίδα Φωνή της ΟΜΟΝΟΙΑΣ 5/2/1993, όπου και σχετική διαμαρτυρία του Γενικού Συμβουλίου της ΟΜΟΝΟΙΑΣ)
Η ανυπαρξία νομοθετικού πλαισίου σχετικά με την εκπαίδευση και οι περιορισμοί που παρεμβάλλονταν στη λειτουργία των κρατικών μειονοτικών σχολείων οδήγησαν το ελληνικό στοιχείο στην υιοθέτηση της λύσης της ίδρυσης φροντιστηρίων αποκλειστικά για την ελληνική γλώσσα, τα οποία χρηματοδοτούνταν από πολίτες και βορειοηπειρωτικές οργανώσεις. Παρ’ όλες τις αρχικές δυσκολίες για την εξασφάλιση αιθουσών και διδασκάλων με επαρκές επιστημονικό επίπεδο, τελικά, λειτούργησαν φροντιστήρια, στο Αργυρόκαστρο, στο Μπεράτι, στη Χιμάρα, στην Κορυτσά, Πρεμετή, Τεπελένι, ακόμη και στην πρωτεύουσα Τίρανα. Τα 110 φροντιστήρια που λειτουργούν σήμερα, είναι ένας «θεσμός», που λειτουργεί και στηρίζει την μειονοτική εκπαίδευση όχι όμως χωρίς εμπόδια και δυσκολίες. (Παράρτημα -Πίνακας 1 ).
Οι προσπάθειες και οι πρωτοβουλίες της μειονοτικής οργάνωσης ΟΜΟΝΟΙΑ, αυτόνομα, είτε μέσα από το ΚΕΑΔ, επικεντρώθηκαν και αυτές, κυρίως στα εκπαιδευτικά δικαιώματα της μειονότητας. Το Μάιο του 1993 παρουσιάζονται οι βασικές θέσεις της ΟΜΟΝΟΙΑΣ, με το «Ψήφισμα για τα Δικαιώματα της Εθνικής Ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία», οι οποίες αποστέλλονται στον πρόεδρο Σ.Μπερίσα, τον πρόεδρο της Βουλής Π.Αρνμπνόρι και τον πρωθυπουργό Α.Μέξη. Στο ψήφισμα παρουσιάζονται σε 12 παραγράφους, τα θεμελιώδη δικαιώματα που η οργάνωση απαιτεί εξ ‘ ονόματος ολόκληρης της ελληνικής μειονότητας. Ζητείται πρώτο απ ‘όλα, το δικαίωμα της διδασκαλίας, της εκπαίδευσης και διαπαιδαγώγησης στη μητρική γλώσσα σε όλα τα επίπεδα και βαθμούς της παιδείας εκεί όπου τα μέλη της εθνικής ελληνικής μειονότητας αποτελούν την πλειοψηφία ή ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, εννοώντας. Στη συνέχεια απαιτείται, η εκμάθηση της μητρικής γλώσσας, το δικαίωμα της διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς, η άσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων, η ελεύθερη ίδρυση και συμμετοχή σε κάθε είδους πολιτικό σχηματισμό, το δικαίωμα εγγύησης της συμμετοχής των μελών της μειονότητας σε όλα τα επίπεδα και τομείς της εξουσίας και το δικαίωμα της μετανάστευσης αλλά και της επιστροφής.Τέλος ζητείται η εθνική ταυτότητα να καθορίζεται βάσει της ελεύθερης δήλωσης κάθε πολίτη, τη στιγμή κάθε απογραφής. (Κondis - Μanda, 1994, 56).
Το αίσθημα δυσπιστίας απέναντι στις προθέσεις της Ελλάδας, όπως και της μειονοτικής πολιτικής οργάνωσης και η αυξανόμενη επίδραση και άνοδο του εθνικιστικού κλίματος στην Αλβανία, ήταν τα στοιχεία εκείνα που θα διαμόρφωναν, από το 1994 και εντεύθεν, μετά τη σύλληψη 6 ηγετικών στελεχών της ΟΜΟΝΟΙΑΣ και τη δίκη τους, το περιβάλλον στις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Επιδίωξη της ελληνικής πλευράς παρέμενε η απόσπαση εγγυήσεων για την ασφάλεια και το σεβασμό των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας, κυρίως των εκπαιδευτικών και των θρησκευτικών, καθώς και η κατάργηση των μειονοτικών ζωνών. Στην πολιτική της αυτή το ελληνικό κράτος, συναντούσε την επίμονη άρνηση της αλβανικής πλευράς, να παραχωρήσει στη μειονότητα, τα προβλεπόμενα από τις διεθνείς συμβάσεις που είχε πρόσφατα υπογράψει το αλβανικό κράτος.
Στα αιτήματα της ΟΜΟΝΟΙΑΣ και των ελλαδικών κυβερνήσεων, για εκπαίδευση στη μητρική γλώσσα, η αλβανική κυβέρνηση απάντησε με το διάταγμα αριθ. 19 της 13ης Σεπτεμβρίου 1993, το οποίο επανέφερε τη μειονοτική εκπαίδευση στο καθεστώς της κομμουνιστικής περιόδου. Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, η ύλη των μαθημάτων θα διδασκόταν στην ελληνική μόνο κατά τις τέσσερις πρώτες τάξεις των οκτατάξιων σχολείων, ενώ στις υπόλοιπες τέσσερις τάξεις τα μαθήματα θα διδάσκονταν στην αλβανική και η ελληνική θα διδασκόταν ως ξένη γλώσσα. Καμία αναφορά δεν γινόταν ούτε είχαν ληφθεί υπόψη τα αιτήματα που είχε υποβάλει η ΟΜΟΝΟΙΑ.
Το θέμα της εκπαίδευσης αποτελούσε σχεδόν κάθε φορά αντικείμενο των ελληνοαλβανικών συνομιλιών, τουλάχιστον όποτε αυτές βρίσκονταν σε εξέλιξη, και τέθηκε από τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών κατά τη διάρκεια της επίσκεψης που πραγματοποίησε στα Τίρανα το Νοέμβριο του 1993. Το σημαντικότερο από τα σημεία, για τα οποία επιτεύχθηκε τελικά μια συμφωνία, � ]]> http://www.evrosblogs.gr/%ce%a6%ce%ac%ce%bd%ce%b7%cf%82_%ce%9c%ce%b1%ce%bb%ce%ba%ce%af%ce%b4%ce%b7%cf%82/2009/12/21/Wikipedia_%ce%ba%ce%b1%ce%b9_%cf%80%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%ae_%ce%b4%ce%b9%ce%ac%ce%bb%ce%b5%ce%ba%cf%84%ce%bf%cf%82 fanis 2009-12-21T13:05:26-05:00 2009-12-21T13:05:26-05:00 Φάνης Μαλκίδης

Το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας και η Wikipedia

Πρόσκληση για την ανάπτυξη ανοικτού ψηφιακού περιεχομένου στις θεματικές περιοχές των σπουδών των φοιτητών, που θα διατίθεται ελεύθερα σε όλους μέσα από το Διαδίκτυο, απηύθυνε το υπουργείο Παιδείας, πριν λίγες μέρες.

Το νέο αυτό περιεχόμενο θα εμπλουτίσει την ελληνική έκδοση της ανοικτής online ψηφιακής εγκυκλοπαίδειας Wikipedia (Βικιπαίδεια, [http:] el.wikipedia.org).

«Στόχος είναι η ελληνική έκδοση της Wikipedia να γίνει μία από τις καλύτερες διεθνώς, ξεπερνώντας τα 100.000 λήμματα, με τη συστηματική προσθήκη νέου εκπαιδευτικού περιεχομένου» αναφέρεται στην ανακοίνωση του υπουργείου. Η ανάπτυξη και η αξιολόγηση του περιεχόμενου θα γίνει με ανοικτή διαδικασία.

Εκτός όμως από την την Wikipedia στην ελληνική γλώσσα, υπάρχει και η Wikipedia στην ποντιακή διάλεκτο, την πλησιέστερη διάλεκτο, προς την αρχαία ελληνική γλώσσα, η οποία διασώζεται σήμερα στην Ελλάδα, στην Κωνσταντινούπολη, στην Τραπεζούντα, στην Αυστραλία, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στη Γερμανία, στην Ολλανδία και όπου υπάρχουν Ποντιόφωνοι. (Σύμφωνα με εκτιμήσεις οι Πόντιοι που ζουν σε όλο το πλανήτη σήμερα είναι :
Ελλάδα: πάνω από 2.000.000-2.500.000 άτομα
Γερμανία : 150.000 άτομα
Ουκρανία: 120.000 άτομα
ΗΠΑ: 80.000 άτομα
Αυστραλία 56.000 άτομα
Γεωργία: 50.000 άτομα
Καναδάς : 25.000 άτομα
Καζακστάν : 20.000 άτομα
Ουζμπεκιστάν: 11.000 άτομα
Αρμενία: 2.000 άτομα
Ρωσία και λοιπή πρώην ΕΣΣΔ: πάνω από 500.000 άτομα
Τουρκία: Σύμφωνα με το συγγραφέα Ομέρ Ασάν πάνω από 300.000 άτομα)

H πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας της Ελλάδας, θα πρέπει να έχει στόχο και την ποντιακή Wikipedia, ειδικά μετά και την αναφορά στον Άτλαντα για τις Γλώσσες της UNESCO (Φεβρουάριος 2009), όπου καταγράφεται για πρώτη φορά η ποντιακή διάλεκτος στην σημερινή Τουρκία και ο κίνδυνος εξαφάνισής της.

Θυμίζουμε στη συνέχεια την αναφορά της ομάδας που δημιούργησε την Wikipedia στην Ποντιακή διάλεκτο και λειτούργησε και επίσημα από το Μάρτιο του 2009.

Η Wikipedia σα Ποντιακά
τα Ρωμαίικα τη Πόντονος

Ανοιχτόν εγκυκλοπαίδεια ντο γράφκεται και τρανείν ας ατείντς πη θέλνε.

«Ελάτεν, εμπέστε, βοηθέστεν, βαλέστε και σεις ντο εξέρετεν αέτς για να τρανείν».
Και για όσους δεν κατανοούν την παραπάνω πρόταση, αναφέρουμε ότι είναι η παρότρυνση, στην ποντιακή διάλεκτο, (ελάτε, μπείτε και βοηθήστε, συμβάλλετε και εσείς με τις γνώσεις σας, για να μεγαλώσει), προς τους απανταχού Ποντίους να στηρίξουν την ποντιακή έκδοση της γνωστής Βικιπαίδεια (Wikipedia).

Σίγουρα θα γνωρίζετε αλλά και θα χρησιμοποιείτε την Wikipedia, την ελεύθερη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια, που αναπτύσσεται συμμετοχικά από εθελοντές χρήστες και διαμορφώνει συνειδήσεις στην εποχή μας. Με γνώμονα την αγάπη για τον Πόντο και ειδικότερα για τη διάλεκτο, την πλησιέστερη προς την αρχαία ελληνική γλώσσα η οποία συνεχίζει να ομιλείται σήμερα όπου υπάρχουν Πόντιοι, την 23η Σεπτεμβρίου 2007 τέθηκε σε λειτουργία από τρεις νέους ανθρώπους, η δοκιμαστική έκδοση της Ποντιακής Wikipedia, με πρότυπο την ελληνική και την αγγλική.

Για την ιστορία, κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν οι συνιδρυτές αυτού του έργου, που αποτέλεσαν και το βασικό κορμό της προσπάθειας με δημιουργίες, επεξεργασίες και βελτιώσεις των κειμένων. Πρόκειται για τους: Γρηγοριάδη Ηλία, Έλληνα ομογενή από το Oberhausen του Nordrhein-Westfalen της Γερμανίας, με Ποντιακή καταγωγή από τη πόλη του Κιλκίς. Παπαδόπουλο Δ. Ευστάθιο, Έλληνα απόδημο από το Ellwangen της Baden-Würtenberg της Γερμανίας με Ποντιακή καταγωγή από το Λουτροχώρι του Δήμου Σκύδρας Νομού Πέλλης και Γρηγορούδη Κωνσταντίνο, από τη Θεσσαλονίκη, με καταγωγή από τη Καππαδοκία. Δέκα μήνες αργότερα εντάχθηκαν στην αρχική ομάδα κοινότητα και οι μη Πόντιοι, αλλά θερμοί υποστηρικτές τούτης της προσπάθειας Διακονικολάου Ζαχαρίας, από την Ιαλυσό-Ρόδου, ηλικίας 16 ετών και Παλιουδάκης Άγγελος, από την Αθήνα.

Μετά από δεκαπέντε μήνες σκληρής και επίμονης δουλειάς, οι παραπάνω εκπλήρωσαν όλους τους σχετικούς όρους που θέτει ως στάνταρτ του διεθνούς ιδρύματος της «Γουικιμίντια», το οποίο είναι υπεύθυνο για κάθε προσπάθεια δημιουργίας νέας Wikipedia.

Αξίζει να αναφερθεί πως όλη η παραπάνω προσπάθεια πιστοποιήθηκε, όπως προβλέπεται από το καθεστώς λειτουργίας της Wikipedia, μετά από σχετική αλληλογραφία και επαφές που είχε με τους υπεύθυνους του ιδρύματος της «Γουικιμίντια», ο κ. Θεοφάνης Μαλκίδης Δρ. Κοινωνικών Επιστημών. Έτσι την 7η Ιανουαρίου 2009, δόθηκε η σχετική έγκριση για τη κανονική έκδοση της Ποντιακής Wikipedia σε δική της ανεξάρτητη σελίδα και από την 5η Μαρτίου άρχισε η κανονική της λειτουργία στη σελίδα: [pnt.wikipedia.org.]

Λέγοντας «ποντιακή» εννοούμε ότι τα άρθρα της συγκεκριμένης εγκυκλοπαίδειας γράφονται αποκλειστικά στην ποντιακή διάλεκτο. Στόχος είναι φυσικά, να γίνει ένας συνδυασμός της νέας τεχνολογίας και της παλιάς συνήθειας (παράδοσης, γνώσης και ιστορίας) με το καλύτερο δυνατό τρόπο.

Έτσι ώστε να μπορεί να ανατρέχει στο εξής ο κάθε ενδιαφερόμενος, που θέλει να εξασκήσει τις γνώσεις του στην ποντιακή διάλεκτο και παράλληλα να καλυφθούν κυρίως τα «ποντιακά θέματα» και όχι μόνο. Η Ποντιακή Wikipedia («ανοιχτόν εγκυκλοπαίδεια ντο γράφκεται και τρανείν απ’ ατείνς που θέλνε») δημιουργήθηκε από το μηδέν και σήμερα μετά από 17 μήνες λειτουργίας της, κατάφερε έχει τη δική της στέγη και να περιέχει 165 άρθρα. Μεταξύ των άλλων, εκπροσωπεί πλέον επάξια το Ποντιακό Ελληνισμό, αλλά και μέσω αυτού τον Οικουμενικό Ελληνισμό, μέσα στη μεγάλη και παγκοσμίου φήμης οικογένεια της Wikipedia. Από εδώ και πέρα το θέμα, μετά την επίσημη έγκριση για τη λειτουργία της ιστοσελίδας, αποκτά άλλη βαρύτητα και για το λόγο αυτό, τα μέλη της κοινότητας, καλούν όλους όσους γνωρίζουν την ποντιακή, να στηρίξουνε την προσπάθεια αυτή και να συνεισφέρουν στην Ποντιακή Wikipedia, η οποία είναι πλέον κοινό κτήμα όλων των Ελλήνων Ποντίων και Ποντιοφώνων παγκοσμίως.

Με τη Ποντιακή Wikipedia, της οποίας η άδεια επίσημης λειτουργίας δόθηκε παράλληλα με την αναφορά στον Άτλαντα γλωσσών της UNESCO για την ποντιακή διάλεκτο, πραγματοποιήθηκε ένα σημαντικότατο βήμα για τη διάσωση και παράλληλα διάδοση της σχεδόν 3 χιλιετιών αρχαιοελληνικής αυτής διαλέκτου, στις γενεές του μέλλοντος.

Αν θέλετε και εσείς να μάθετε ντο εν (τι είναι) η Ποντιακή Βικιπαίδεια, μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα: [pnt.wikipedia.org]

της Αγγελική Δεληγιάννη-Γεωργάκα

Ο συλλογικός τόμος με τίτλο Σαμοθράκη: Ιστορία – Αρχαιολογία – Πολιτισμός που επιμελήθηκαν οι Στράτος Δορδανάς και Θεοφάνης Μαλκίδης, προέρχεται από τις εργασίες του Επιστημονικού Συνεδρίου που διοργανώθηκε στις 1 και 2 Σεπτεμβρίου του 2006 στη Σαμοθράκη με θέμα Σαμοθράκη: Ιστορία – Αρχαιολογία – Πολιτισμός.

To βιβλίο προλογίζουν οι Γεώργιος Χανός, πρώην Δήμαρχος και Ιωάννης Πετρούδας νυν Δήμαρχος Σαμοθράκης.Στόχος του Συνεδρίου μέσα από τις ερευνητικές προσπάθειες νέων κυρίως επιστημόνων που περιλαμβάνονται στον συγκεκριμένο Τόμο Πρακτικών είναι να αναδειχθεί ο πλούτος της πολιτιστικής κληρονομιάς της ιδιαίτερης πατρίδας μας.

Να έρθει η Σαμοθράκη στο προσκήνιο όχι μέσα από μίζερες και θλιβερές καταστάσεις όπως πρόσφατα με τους χώρους ταφής των απορριμμάτων ή με την προβληματική συγκοινωνία ούτε μέσα από καταστάσεις «φολκλόρ» όπως πολύ εύστοχα παρατηρούν οι επιμελητές του βιβλίου.Καλός και ο νησιώτικος μπάλος και το κατσικάκι αλλά επιβεβλημένο και αντάξιο της ιστορικής πορείας της αρχαίας, βυζαντινής, μεταβυζαντινής και νεώτερης Σαμοθράκης είναι να ξεφεύγουμε κάπου-κάπου από αυτά τα κλισέ της σύγχρονης Σαμοθράκης.

Να δίνουμε έμφαση, σε τακτικά χρονικά διαστήματα, στη διάχυση του επιστημονικού λόγου που μπορεί να προσλαμβάνεται χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία από όλους τους Σαμόθρακες και φίλους/φίλες της Σαμοθράκης, όπως ακριβώς συμβαίνει και στο βιβλίο αυτό.Η

οργάνωση του βιβλίου σε οκτώ μέρη τα οποία στηρίζονται σε συγκεκριμένες θεματικές διευκολύνει τον αναγνώστη να προχωρήσει ανάλογα με τα άμεσα ενδιαφέροντά του χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος της διακοπής της συνέχειας.

Συγκεκριμένα:Το ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ περιλαβάνει τρία άρθρα στον θεματικό άξονα της Αρχαιολογίας.

1. Η Μαρία Γκιρτζή-Μπάφα στο άρθρο τηςΔυνατότητες εκπαιδευτικής αξιοποίησης του αρχαιολογικού χώρου της Παλιάπολης Σαμοθράκης,χρησιμοποιώντας ως πηγές, κυρίως τα γνωστά βιβλία των Lehman και Μάτσα, περιγράφει τα βασικότερα μνημεία στον αρχαιολογικό χώρο της Παλιάπολης ακολουθώντας την πορεία που ακουλουθούσαν οι προσκυνητές στην αρχαιότητα.Στη συνέχεια με γλαφυρό τρόπο παρουσιάζει την πορεία την οποίαν προτείνει να ακολουθήσουν το ευρύτερο κοινό αλλά κυρίως οι σχολικές ομάδες, στο Ιερό των Μεγάλων Θεών, σε μια προσπάθεια να «συμφιλιωθούν» οι νέες γενιές με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Το άρθρο αυτό αποτελεί μια εκπαιδευτική πρόταση για καινοτόμο δράση με στόχο τη βιωματική μάθηση.

2. Στο δεύτερο κατά σειρά άρθρο με τίτλοΟινοχόες με μακρύ λαιμό από τη Σαμοθράκη και η υπογεωμετρική κεραμική παράδοση του βορειοανατολικού Αιγαίουη Πέτια Ηλίεβα Βελίτσκοβα μελετά μια ομάδα αγγείων από τη Νότια Νεκρόπολη της Σαμοθράκης. Ενδιαφέροντα είναι τα ευρήματα αυτής της μελέτης καθώς τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά αυτών των αγγείων αντανακλούν στενές σχέσεις της Σαμοθράκης με τον καλλιτεχνικό χώρο του Βόρειου Αιγαίου.

3. Ο Παναγιώτης Δεληγιάννης στο τρίτο άρθρο με τίτλοΗ Καβειριακή λατρεία στη Σαμοθράκη και η σχέση της με τον Βόρειο Εύξεινο Πόντο,αναφέρεται βέβαια στα Καβείρια μυστήρια που έκαναν ευρύτατα γνωστό το νησί της Σαμοθράκης αλλά επιπλέον βοηθάει τον αναγνώστη να κατανοήσει τους λόγους της μεταφοράς της λατρείας των Μεγάλων Θεών στον Εύξεινο Πόντο.Όπως είναι γνωστό η Σαμοθράκη αποτελούσε πέρασμα προς τον Εύξεινο Πόντο και αυτό συνέβαλε στη μεταφορά της Θρησκείας στις αποικίες του Βορείου Ευξείνου Πόντου. Οι Έλληνες θεωρούσαν τον Εύξεινο πόντο «άξενο» τόπο δηλαδή μη φιλικό για κατοίκηση λόγω της ύπαρξης βαρβαρικών φυλών αλλά και λόγω της δυσκολίας πρόσβασης εξ’ αιτίας των ισχυρών ανέμων. Αυτό συνέβαλε στην μεταφορά της Καβειριακής λατρείας καθώς, έχοντας την εύνοια των θαλάσσιων θεών θα είχαν ασφαλή είσοδο στον Εύξεινο Πόντο.

Το ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ περιλαμβάνει δύο άρθρα στη θεματική περιοχή της Ιστορίας του 1821:

1. Το άρθρο του Ευάγγελου ΠαπαθανασίουΕφκάς/Φ’κας: Συμβολή στα περί του Χαλασμού της Σαμοθράκης τον Σεπτέμβρη του 1821,προσπαθεί να φωτίσει τις γνώσεις που έχουμε για τα πραγματικά περιστατικά του Χαλασμού της Σαμοθράκης καταγράφοντας τα γεγονότα τον Σεπτέμβρη του 1821 και ετυμολογεί τη λέξη «Εφκάς».Διαβάζοντας το άρθρο αυτό ο αναγνώστης κατανοεί την πορεία που ακολούθησαν τα τραγικά γεγονότα και αντιλαμβάνεται, για πολλοστή φορά στην Ιστορία μας, πως ότι συνέβη τότε στη Σαμοθράκη αποτελεί συνήθη πρακτική του Οθωμανικού κράτους.

2. Η Ιωάννα Μαλτέζου στο άρθρο της με τίτλοΗ συμβολή της Σαμοθράκης στον αγώνα του Έθνους το ’21,ερευνά τη συμμετοχή των Σαμοθρακιτών στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 21.Οι ιστορικές και λαογραφικές πηγές που παραθέτει συμβάλουν στη συναισθηματική φόρτιση του αναγνώστη πατριώτη Σαμοθρακίτη και όχι μόνον. Η καταγραφή των γεγονότων της «πρωτοσταυρινιάς» στη συλλογική μνήμη των Σαμοθρακιτών ενισχύεται για παράδειγμα από ιστορικά κείμενα, δημοτικά τραγούδια και μοιρολόγια, κεντήματα και υφαντά, Ηρώα στη μνήμη των ηρώων, εικόνες και ιερά κειμήλια που καταγράφουν την θηριωδία των Τούρκων. Συγκλονιστικές οι περιγραφές των τραγικών γεγονότων όπως για παράδειγμα αυτή από τον ιστορικό Pouquevile (1825) στις σελίδες 105-106 του βιβλίου.Τέλος εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι σύμφωνα με τη συγγραφέα «το νησί μας ανήκει σ εκείνες τις περιοχές του Ελλαδικού χώρου που έχουν αδικηθεί ιστορικά με την παρασιώπηση ή την παραποίηση, εξ αιτίας της άγνοιας των ιστορικών γεγονότων, που έγραψαν με το αίμα τους οι πρόγονοι μας και ανάγονται στις πιο ένδοξες αλλά άγνωστες σελίδες της ιστορίας του έθνους μας.» σελ. 113.

Στο ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ διαβάζουμε τρία άρθρα στη θεματική της Θρησκείας.

1. Ο Παναγιώτης Αργυρόπουλος με το άρθρο τουΈνας εξόριστος στη Σαμοθράκη όσιο. Ο Όσιος Θεοφάνης ο Ομολογητήςτιμά τον Όσιο Θεοφάνη τον Ομολογητή που αποτέλεσε πρότυπο αγαθού και ανεξίκακου ησυχαστή και συνέβαλε στην αναστύλωση των Εικόνων και την Εδραίωση της Ορθοδοξίας. Η Σαμοθράκη «οφείλει να σεμνύνεται που έστω και για ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα, φιλοξένησε τον Όσιο και τα χώματα της δέχθηκαν το ιερό του λείψανο» όπως γράφει ο συγγραφέας στη σελίδα 134 του βιβλίου.

2. Στο δεύτερο άρθρο με τίτλοΟι Άγιοι Μάρτυρες Πέντε Νεομάρτυρες της Σαμοθράκης ο Νικόλαος Σιώκης εξετάζει το ιστορικό πλαίσιο μέσα από το οποίο αναδείχθηκαν οι Άγιοι Πέντε Νεομάρτυρες της Σαμοθράκης, εξιστορώντας τον βίο και το μαρτύριό τους και βοηθάει τον αναγνώστη και ιδιαίτερα τους νέους μας στην εποχή αυτής της κρίσης των αξιών που διανύουμε να αντιληφθεί ποια είναι η αξία των ταπεινών ηρώων της πίστεων και του Ελληνισμού.

3. Στο τρίτο άρθρο με τίτλο Τα μετόχια της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους στη Σαμοθράκηη Χριστίνα Βαμβούρη-Δημάκη αναφέρεται στα δύο μετόχια της μονής Ιβήρων, στο μετόχι του Χριστού ή του «Κστου» στα Θέρμα και στο μετόχι του Αγίου Αθανασίου στη Σαμοθράκη και περιγράφει γνωστές σε όλους μας εικόνες, ιδιαίτερα από το μετόχι του Αγίου Αθανασίου προστάτη της Σαμοθράκης με ιδιαίτερη αναφορά στο έργο του γέροντα Αμφιλόχιου.

4.Τέλος ο Ιωάννης Σιδηράς στο άρθρο τουΙστορικές σελίδες της Μητροπόλεως Μαρωνείας στη Σαμοθράκη (1899-1912)παρουσιάζει πέντε ανέκδοτες επιστολές –έγγραφες απαντήσεις του Πατριαρχείου προς την Μητρόπολη Μαρωνείας σε αιτήματα των χριστιανών κατοίκων της Σαμοθράκης. Οι επιστολές αυτές δίνουν σημαντικές ιστορικές πληροφορίες για τα τελευταία έτη της οθωμανοκρατίας στη Σαμοθράκη.

Τα τρία άρθρα του ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ κινούνται στον θεματικό άξονα της Νεώτερης Ιστορίας.

1. Ο Βάιος Καλογριάς με το άρθρο του Η στρατιωτική κατάληψη της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης από τις δυνάμεις του Άξονα (Απρίλιος –Μάιος 1941: Η περίπτωση της Σαμοθράκηςαναφέρεται στην Βουλγαρική κατοχή της Σαμοθράκης και στην καταπιεστική πολιτική των βουλγαρικών κατοχικών αρχών απέναντι στους Σαμόθρακες, θλιβερά γεγονότα που έχουν ζήσει και μας αφηγούνται οι γονείς μας.

2. Ο Στράτος Δορδανάς στο άρθρο του Πολιτικοί Εξόριστοι στη Σαμοθράκημας παρουσιάζει την περίπτωση της Σαμοθράκης που δυστυχώς συνεχίζει ακόμα να αγνοείται από τους ιστορικούς, ως τόπου εξορίας στον Εμφύλιο πόλεμο αλλά και κατά τη διάρκεια της επταετίας 1967-1974.3.

Ο Θεοφάνης Μαλκίδης στο άρθρο του με τίτλο Οικονομικές και κοινωνικές διαδρομές στη νεώτερη ιστορία της Σαμοθράκης: Η μεταπολεμική μετανάστευση και η τουριστική ανάπτυξη καταγράφει και αριθμητικά, χρησιμοποιώντας ως πηγές τις απογραφές της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος από το 1928, την πληθυσμιακή αιμορραγία της Σαμοθράκης με τα μεταναστευτικά ρεύματα προς Γερμανία και Βέλγιο αλλά και στο εσωτερικό της χώρας, ως λύση στο πρόβλημα της ανεργίας και της φτώχειας, αποτέλεσμα της περιθωριοποίησης του νησιού μετά τον αδελφοκτόνο εμφύλιο πόλεμο.Αναφέρεται επίσης στη λειτουργία των Συλλόγων ως συνδετικών ιστών με την πατρίδα και τέλος στο τέλος αυτής της περιόδου το 1970, στην επιστροφή των μεταναστών και την ανάπτυξη του τουρισμού.

Στο ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ έχουν συμπεριληφθεί δύο άρθρα που κινούνται στο χώρο της πολιτικής επιστήμης.

1. Ο Νίκος Ζάϊκος στο άρθρο του Επισημάνσεις σχετικά με το νομικό καθεστώς της Σαμοθράκης από την άποψη του διεθνούς δικαίουαναλύει σημαντικές πτυχές των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας με σημείο αναφοράς το Αιγαίο και συγκεκριμένα τη Σαμοθράκη από την άποψη του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.Ειδικότερα στην εργασία αυτή ενημερώνεται ο αναγνώστης σχετικά με την αξιολόγηση από νομικής άποψης του ισχυρισμού της Τουρκίας ότι η Ελλάδα θα πρέπει να αποστρατιωτικοποιήσει τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και ειδικότερα τη Σαμοθράκη.

2.Οι Κώστας Γεμενής και Ηλίας Ντίνας στο άρθρο τους Οι αξίες του νησιού στην πολιτική της πόλης: Τοπαράδειγμα της Σαμοθράκηςεπιλέγουν τη Σαμοθράκη για να διερευνήσουν τη σχέση ανάμεσα στον τόπο διαμονής και την ιεράρχηση των αξιών. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα της έρευνας αυτής σύμφωνα με τα οποία οι μόνιμοι κάτοικοι της Σαμοθράκης τείνουν να είναι περισσσότερο υλιστές από τους Σαμόθρακες που ζουν σε αστικές περιοχές εκτός Σαμοθράκης .

Τα δύο άρθρα του ΕΚΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ κινούνται στο χώρο της Λαογραφίας.

1.Ο Ευάγγελος Αυδίκος στο άρθρο του με τίτλο Οι Αγριοκουρνάτοι και η υπαλληλία των χώρων στη Σαμοθράκημας παρουσιάζει τους Αγριοκουρνάτους, μια φυλή άγρια που δεν ήταν εξημερωμένη που ζούσαν στον Προφήτη Ηλία σε σχέση με τον ορεινό χώρο που οριοθετείται ως ο αποκλειστικός κοινωνικός χώρος καθώς η χρήση των υπολοίπων πεδινών περιοχών είναι περιστασιακή. Χαρακτηριστική είναι η αφήγηση του Τάσσου Κουτσοφάβα (1955) στη σελίδα 247 του βιβλίου.

2. Ο Θανάσης Πολίτης στο άρθρο τουΟι κατάρες της Σαμοθράκης προσεγγίζει ερμηνευτικά ένα από τα πιο πληθωρικά και μέχρι σήμερα πιο ζωντανά είδη του προφορικού λόγου. Τις κατάρες, μια συνήθεια που παραμένει ακόμα λειτουργική.Ενδιαφέρουσα είναι η κατηγοριοποίηση που κάνει ο συγγραφέας στο τρίπτυχο, ατύχημα, (να σι φάι ι γιόχινταα) αρρώστια (να σι φάι ι λούβα) θάνατος (να μι ξημιουθις) χωρίς να εξαιρείται η κοινωνική εξαθλίωση (καμ ψουμουζντήεις), η στέρηση όμορφων στιγμών (π’να εις κακιά νιότ), το κακό πεπρωμένο και η μεταφυσική καταδίκη (να εις κακιά κουντλιά), (να παραδώεις κακιά ψη), η εξάλειψη της γενεάς (θιμά ντου γουνιό, ντ’ γινιά σ’), η ολοκληρωτική απώλεια,εξαφάνιση περιοχών (να μην απομείν’ μκα λιόφλου).Ε

νδιαφέρον παρουσιάζει το κριτήριο ομαδοποίησης των τριών άρθρων του ΕΒΔΟΜΟΥ ΜΕΡΟΥΣ. Οι επιμελητές του συλλογικού αυτού τόμου φαίνεται πως θεωρούν τα δύο πρώτα άρθρα του Θανάση Κούγκουλου «Κυρκόραδος ο τσαρλατάνος εν Σαμοθράκη»: Μια ανέκδοτη ηθογραφική σάτιρα του Νικολάου Β Φαρδύκ αι Δούκαινας Ζάννη Ηθογραφία Σαμοθρακιτών στο έργο του Ι. Δραγούμη ως εναλλακτικές πηγές θέασης και ερμηνείας του παρελθόντος της Σαμοθράκης. Πρόκειται για μια νέα φιλολογική επεξεργασία κειμένων του Νικολάου Φαρδύ και του Ι. Δραγούμη.Το κριτήριο των εναλλακτικών πηγών φαίνεται πως ικανοποιεί και το άρθρο του Λάμπρου Φλυτούρη Η Σαμοθράκη στον κινηματογράφο.Ταινίες όπως Οι Νύφες του Παντελή Βούλγαρη (2004), Οι Γενναίοι της Σαμοθράκης (2003) και η Νίκη της Σαμοθράκης ((1990) με την πρώτη και τελευταία να έχουν βραβευθεί στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αξιοποιούνται ως ιστορικές πηγές με έμφαση στην εικόνα που αποκομίζει ο θεατής.

Το ΟΓΔΟΟ και τελευταίο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει το άρθρο του Αλέξανδρου Πανταζή Λειτουργία, δομή και διαχείριση της περιοχής Θερμών της νήσου Σαμοθράκη. Πρόκειται για μια περιβαλλοντική προσέγγιση στην αξιοποίηση του φυσικού πλούτου του νησιού και αποτελεί μια αξιόλογη πρόταση διαχείρισης της περιοχής των Θερμών με σεβασμό στο οικοσύστημα ώστε να αποφευχθούν λάθη κατά την ανάπτυξη της περιοχής.

Το βιβλίο τελειώνει με το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ που περιλαμβάνει πρωτογενείς φωτογραφίες από το αρχείο του Μανώλη Μαργαρίτη από εκδηλώσεις, επαγγέλματα, καθημερινότητα, σχολική ζωή, στρατό, τοπία.

Συμπερασματικά θεωρώ ότι το βιβλίο αποτελεί τόσο για εμάς τους Σαμόθρακες όσο και για τους φίλους της ιδιαίτερης πατρίδας μας, κυρίως όμως για τα παιδιά μας μια πολύτιμη πηγή γνώσης για τη Σαμοθράκη του χτες και του σήμερα.

Αναγνωρίζω στο βιβλίο αυτό τη δυνατότητα να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά μας αλλά και το ευρύ κοινό, που τις τελευταίες δεκαετίες ανακαλύπτει το νησί μας, ώστε να προβληματιστούν και να αναλάβουν δράση σε θέματα κρίσιμα για το μέλλον της αγαπημένης μας Σαμοθράκης.

To βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΕπίκεντροΚαμβουνίων 9, ΤΚ 54 621, ΘεσσαλονίκηΤηλ.: 2310 256 146 Fax: 2310 256 148

http://www.epikentro.gr/ e-mail:epikentro@epikentro.gr

Η δολοφονία του μέλλοντος. Γυναίκες και παιδιά θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων από τους Τούρκους.

Εισήγηση στο «Ανοιχτό Πανεπιστήμιο» του Δήμου Ασπροπύργου. Ασπρόπυργος Αττικής Δεκέμβριος 2009.

Οι διωγμοί των Ελλήνων, οι οποίοι μέσα εξελίχθηκαν σε γενοκτονία, αποτέλεσαν μία από τις τραγικότερες σελίδες της ζωής του Ελληνισμού. Η απώλεια 1.000.000 Ελλήνων, και η προσφυγιά 1.200.000 είναι ο απολογισμός. Τα εκατοντάδες χιλιάδες θύματα του μαζικού εγκλήματος, μαζί με τα ορφανά που δημιούργησε, αποτέλεσαν τις σημαντικότερες πληγές στην κοινωνική ζωή του Ελληνισμού. Ιδιαίτερη θέση σ΄ αυτήν την περίοδο κρατούν οι γυναίκες και τα παιδιά, τα οποία αποτέλεσαν αφενός συγκεκριμένο στόχο του προμελετημένου εγκλήματος, λόγω του ειδικού τους βάρους στην κοινωνία και την οικογένεια, αφετέρου ήταν αποδέκτες όλων των επιπτώσεων της γενοκτονίας (χηρεία, προσφυγιά, βιασμός, ορφάνια, ψυχολογικά προβλήματα κ.ά).
Μετά τη δολοφονία των ανδρών, οι γυναίκες απετέλεσαν το κομμάτι εκείνο του πληθυσμού, πάνω στο οποίο κάθε χτύπημα θα επέφερε σημαντικό πλήγμα συνολικά στον Ελληνισμό. Η γυναίκα είναι η πηγή της ζωής, κάθε δολοφονία στερούσε από τον Ελληνισμό τη βιολογική του συνέχεια. Όπου δεν μπορούσε να γίνει αυτό, υπήρχε ο βιασμός και η μητρότητα και η οικογένεια, οι καρποί δηλαδή της αγάπης, του έρωτα, των πιο ωραίων ανθρώπινων συναισθημάτων, μετατρεπόταν σε ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, σε υπενθύμιση του εγκλήματος για την υπόλοιπη ζωή. Παράλληλα υπήρχε ο βιασμός των εγκύων και μετέπειτα η δολοφονία μητέρας και εμβρύου.
Μέσα από τους βιασμούς και τις αρπαγές επιδιώχθηκε η ταπείνωση, ο εξευτελισμός και η ατίμωση ολόκληρης της ομάδας, έγινε προσπάθεια να την τρομοκρατήσουν με απώτερο στόχο να εμποδίσουν μια πολιτισμένη και οικογενειακή οργάνωση της κοινωνίας του Ελληνισμού. Έτσι στόχος γίνεται η οικογένεια ως θεμέλιο της κοινωνικής οργάνωσης αλλά και ως πυρήνας της βιολογικής συνέχειας της ελληνικής εθνικής ομάδας. Χωρίς οικογένεια και γυναίκα δεν υπάρχει εθνική συνέχεια, δεν υπάρχει έθνος.
Επίσης, σημειώθηκε ο εγκλεισμός χιλιάδων γυναικών σε τουρκικά σπίτια. Άλλες γυναίκες προτίμησαν να πέσουν μαζί με τα παιδιά τους, κατά το πρότυπο του Ζαλόγγου το Δεκέμβριο του 1803, σε γκρεμούς για να μην πιαστούν, ενώ άλλες αναγκάστηκαν να παραδώσουν στους Έλληνες αντάρτες, ειδικά στον Πόντο τα βρέφη τους ώστε το κλάμα τους να μη τους προδώσει στους διώκτες τους. (Σάντα).
Παράλληλα υπήρξε μία ομάδα γυναικών και παιδιών η οποία έχασε τη θρησκευτική και εθνική της ταυτότητα και οδηγήθηκε για πάντα στο σκοτάδι της άγνοιας της καταγωγής και της προέλευσης.
Στις περισσότερες από αυτές τις γυναίκες και τα παιδιά, είχαν κλονισμό της ψυχικής τους υγείας, αφού επέζησαν των βιαιοτήτων και των σφαγών εκδηλώνονταν αργότερα το σύνδρομο και η ενοχή του διασωθέντα. Η σκέψη τους και η μνήμη τους σταμάτησε στα γεγονότα των διωγμών και των σφαγών, ανέπτυξαν ένα ιδιαίτερο ψυχισμό.
Ο επίλογος της μαζικής δολοφονίας, εξευτελισμού, εξανδραποδισμού, χειραγώγησης των γυναικών και των ορφανών γράφτηκε στην Ελλάδα και σε άλλα μέρη της προσφυγιάς. Εκεί αποτυπώθηκε το δράμα και μάλιστα αποτυπώθηκε και στα μνημεία για τη Γενοκτονία, όπως αυτό που βρίσκεται στον Ασπρόπυργο.
Είναι γεγονός ότι παράλληλα με τη Γενοκτονία, τελέσθηκε και μια Γυναικοκτονία και μία Παιδοκτονία. Η εφαρμογή μιας πολιτικής μαζικής βίας ενάντια στις γυναίκες και τα παιδιά, αποτέλεσε ειδική παράμετρο του μαζικού εγκλήματος και συνιστά την ουσία του αδικήματος της γενοκτονίας, σύμφωνα με τη σχετική σύμβαση του ΟΗΕ.
Η δολοφονία των γυναικών και παιδιών έχει μεγάλο ενδιαφέρον και για μας αποτελεί μία άγνωστη παράμετρο της Γενοκτονίας των Ελλήνων από τους Τούρκους, την οποία οφείλουμε να αναδείξουμε ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Το ζήτημα έχει συνέχεια και μάλιστα με ολοένα και περισσότερα στοιχεία.

ΟΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Από τις 3000 αιτήσεις κληρονόμων έχει διεκπεραιωθεί το… 19%!

Εντοπίστηκε λίστα 20 ακόμα ασφαλιστικών εταιριών

Συνέντευξη του Φάνη Μαλκίδη στην Εφημερίδα Ρεθεμνιώτικα Νέα για τη Γενοκτονία και το ζήτημα των αποζημιώσεων των απογόνων των θυμάτων.

Ρέθυμνο- Κρήτη 9 Δεκεμβρίου 2009 [www.rethnea.gr]

Της ΕΥΑΣ ΛΑΔΙΑ

Παρά τι διαβεβαιώσεις ότι μέχρι τέλος του 2009 θα άρχιζε η καταβολή των αποζημιώσεων στους κληρονόμους των θυμάτων της γενοκτονίας που είχαν κάνει ασφαλιστήριο συμβόλαιο με την New York Life Insurance Co μόλις το 19% των αιτήσεων έχει εξεταστεί. Και με βάση την ανακοίνωση της εταιρίας αν δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία εξέτασης όλων των απαιτήσεων δεν θα καταβληθεί καμιά αποζημίωση σε δικαιούχο.
Στο μεταξύ έχει έρθει στο φως μετά από έρευνα του Αρμένιου δικηγόρου Βαρνές Γεγκαγιάν λίστα με είκοσι (20) ακόμα ασφαλιστικές εταιρείες με τις οποίες είχαν συνάψει συμβόλαια θύματα γενοκτονίας.

Νεότερα για την περίεργη αυτή υπόθεση που έχει κάνει και αρκετούς Κρητικούς υποψήφιους κληρονόμους μας ενημερώνει ο κ. Φάνης Μαλκίδης γνωστός για την έντονη δράση που έχει αναπτύξει γύρω από θέματα προσφύγων.

«Πριν από λίγο καιρό», μας είπε, «είχαμε κάνει γνωστό τη μεγάλο αγώνα του δικηγόρου Βαρνές Γεγκιαγιάν να διεκδικήσει αποζημιώσεις υπέρ των απογόνων των θυμάτων της Γενοκτονίας των Αρμενίων του 1915. Την περίοδο εκείνη λειτουργούσαν 102 ασφαλιστικές εταιρείες στο οθωμανικό κράτος, όπου είχαν ασφαλιστεί κυρίως Έλληνες και Αρμένιοι. Ο Αρμένιος δικηγόρος, που κατάγεται από την Σπάρτη της Πισιδίας, υποχρέωσε τις ασφαλιστικές εταιρείες New York Life Insurance Co και ΑΧΑ, μετά από πολύχρονο και δύσκολο δικαστικό αγώνα να καταβάλουν σε δικαιούχους το συνολικό ποσό των 53 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο Αρμένιος δικηγόρος ανακάλυψε ότι στις ασφαλιστικές εταιρείες που είχαν ασφαλίσει Αρμένιους υπήρχαν και ονόματα Ελλήνων που ζούσαν στις περιοχές της Θράκης, της Μικράς Ασίας και του Πόντου, άρα γινόταν πολύ ενδιαφέρον η εξέλιξη αυτή και για την ελληνική πλευρά, προκειμένου να αποδοθούν εκ των υστέρων στους απογόνους των Ελλήνων τα χρήματα ως αποζημίωση για την απώλεια της ζωής τους».

Μια αποκαλυπτική επιστολή

«Η ύπαρξη επιστολής του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου ο οποίος ανέφερε τη σύναψη τριών ασφαλιστηρίων συμβολαίων σε εταιρείες στη Βιέννη, στην Άγκυρα και στη Νέα Υόρκη με τελικό δικαιούχο τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και η εύρεση του συμβολαίου του ιατρού από το Αιδίνιο Νικόλαου Τσιουμπάκη, ήταν δύο ελπιδοφόρα μηνύματα για τη συνέχεια. Συνέχεια η οποία πράγματι δικαίωσε την προσπάθεια αυτών που αναζητούν την αλήθεια και τα εφόδια για την τεκμηρίωση της γενοκτονίας με την ανακοίνωση της ασφαλιστικής εταιρείας των ΗΠΑ New York Life Insurance Co. H εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα αποζημιώσει Έλληνες δικαιούχους που έζησαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία πριν το 1915. Το συνολικό ποσό εκτιμάται από την εταιρεία στα 12 με 15 εκατ. δολάρια και αφορά 1. 031 περίπου συμβόλαια θυμάτων τα οποία είχαν κάνει οι Έλληνες πριν το 1915.

- Και η σημερινή κατάσταση πως είναι κ. Μαλκίδη;

- Η σημερινή κατάσταση, μετά την πληροφόρηση που είχαμε από τον δικηγόρο Β. Γεκαγιάν, αφορά 3.000 αιτήσεις Ελλήνων που θεωρούν ότι είναι δικαιούχοι των σχετικών αποζημιώσεων, από τις οποίες έχουν διεκπεραιωθεί το 19%. Επίσης συνεχίζεται η εξέταση των υπολοίπων για να εξακριβωθεί εάν πράγματι οι απόγονοι των ασφαλισμένων, οι οποίοι και θα αποζημιωθούν.
Ακόμη ο κ. Γιεκαγιάν έκανε γνωστό ότι έχει μηνυθεί, για τον ίδιο λόγο, η γερμανική ασφαλιστική εταιρεία Victoria και υπάρχει μία λίστα 20 ασφαλιστικών εταιρειών στις οποίες θα υποβληθεί μήνυση, ώστε να υπάρξει αποζημίωση των απογόνων των θυμάτων της Γενοκτονίας».

Ηθική δικαίωση

Και ο κ. Μαλκίδης καταλήγει :« Για μας, η υπόθεση των αποζημιώσεων των απογόνων των θυμάτων της Γενοκτονίας από την New York Life Insurance Co και από ότι φαίνεται και από άλλες εταιρείες αποτελεί μία σημαντική εξέλιξη, αφού είναι ουσιαστικά μία ηθική δικαίωση και ένα ακόμη περαιτέρω βήμα στην αναγνώριση και διεθνοποίηση της γενοκτονίας. Το μείζον θέμα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η αποζημίωση κάποιων ανθρώπων που θα πάρουν τα χρήματα των προγόνων τους, αλλά ουσιαστικά αποτελεί ένα μέτρο προκειμένου να πιεσθεί η Τουρκία που έχει διαπράξει το μαζικό έγκλημα, τη Γενοκτονία, να προβεί και στην αναγνώριση αλλά και στη συγνώμη απέναντι στα θύματα αυτής της γενοκτονίας.
Θα πρέπει τα προσφυγικά σωματεία να συμβάλλουν και αυτά στην περαιτέρω ανάδειξη του σοβαρού αυτού ζητήματος, το οποίο αναδεικνύει μία νέα παράμετρο στην υπόθεση της γενοκτονίας, παράμετρος η οποία δεν είναι θέμα χρημάτων, αλλά ηθικής δικαίωσης, θέμα τάξεως. Είναι ανάγκη να συγκεντρωθούν όποιες πληροφορίες υπάρχουν επί των θεμάτων ασφάλειας ζωής από τους απογόνους των θυμάτων της γενοκτονίας και με βάση το γεγονός ότι υπάρχουν και άλλες ασφαλιστικές εταιρείες που θα μηνυθούν, για να αποδώσουν τα χρήματα των θυμάτων, το ζήτημα θα έχει και συνέχεια. Η προσπάθεια για την ανάδειξη του αποσιωπημένου μαζικού εγκλήματος εναντίον των Ελλήνων συνεχίζεται και από ό,τι φαίνεται έχει ουσιαστικά αποτελέσματα».

Η συνθήκη της Λισαβώνας, η ένταξη της Τουρκίας και των Σκοπίων, η Τσεχία και η Σλοβενία.

Η αλήθεια είναι ότι λίγες γραμμές γράφονται και λίγες εικόνες, βλέπουμε για τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Μία συνθήκη η οποία θα αλλάξει τη ζωή μας ( θεσμοθέτηση προέδρου και αντιπροέδρου των 27, ανθρώπινα δικαιώματα, εργασιακά, ρόλος Κοινοβουλίου, κ.ά). Ωστόσο με βάση την νέα ΕΕ που δημιουργεί η Συνθήκη, και σύμφωνα με τη στάση που κρατά η Ελλάδα και η Κύπρος, και άλλα κράτη- μέλη της ΕΕ, δίνονται μαθήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής.

Μάθημα 1ο
Η συνθήκη της Λισσαβώνας σε πολλές χώρες της ΕΕ κρίθηκε σε δημοψήφισμα, σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου το δημοψήφισμα, μία άμεση έκφραση του λαού, απουσιάζει.

Μάθημα 2ο
Ο πρόεδρος της Τσεχίας μέχρι την τελευταία στιγμή αντέδρασε στην επικύρωση της συνθήκης αμφισβητώντας συνολικά τη συμβατότητά της με το Σύνταγμα της χώρας, αφού θεώρησε ότι θιγόταν εθνικά συμφέροντα. Εν προκειμένω η διεκδίκηση περιουσιών, αποζημιώσεων, κλπ από τα δύο εκατομμύρια Σουδήτες της Τσεχίας, οι οποίοι εκδιώχθηκαν μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σαν συνεργάτες των Ναζί. Ο πρόεδρος Κλάους άντεξε στα πιέσεις όλων των κρατών -μελών αλλά και της κυβέρνησης της χώρας του (!) και εξαιρέθηκε η μελλοντική διεκδίκηση από τη δημοκρατία της Τσεχίας, οποιαδήποτε αξίωσης.

Μάθημα 3ο
Η Σλοβενία είχε μεγάλες ενστάσεις για την ένταξη της Κροατίας, αφού υφίσταται ένα σημαντικό ζήτημα μεταξύ των δύο χωρών που αφορά τη διευθέτηση του προβλήματος ορισμού της οριογραμμής και των χωρικών υδάτων. Η Σλοβενία δεν άντεξε στις πιέσεις, έλαβε υποσχέσεις, υιοθέτησε μια μονομερή Διακήρυξη που αναφέρεται στη διένεξη για την οριογραμμή, ενώ προσανατολίζεται στην αποδοχή της πρότασης του Όλι Ρεν να παραπεμφθεί η διευθέτηση της διαφοράς στη διεθνή διαιτησία. Οι υποσχέσεις που έλαβε η Σλοβενία για ευνοϊκή ρύθμιση δεν είναι σίγουρο ότι θα τηρηθούν….

Μάθημα 4ο
Η Ελλάδα όπως και η Τσεχία έχει πρόβλημα με χιλιάδες ανθρώπους που έφυγαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίοι σύντομα θα διεκδικήσουν τις περιουσίες τους. Η Ελλάδα υπέγραψε τη Συνθήκη της Λισσαβώνας στις 13 Δεκεμβρίου 2007), και η επικύρωσή της έγινε από τη Βουλή των Ελλήνων στις 11 Ιουνίου 2008. Η ελληνική όμως πλευρά δεν έθεσε αντιρρήσεις όπως η Τσεχία, ώστε η εν λόγω συνθήκη να μην παρέχει σε συνεργάτες ξένων δυνάμεων- δωσίλογους των κατοχικών δυνάμεων το δικαίωμα να διεκδικήσουν περιουσίες.
Έτσι τέσσερις τουλάχιστον είναι οι παράμετροι της συνθήκης της Λισσαβώνας που συνδέονται με την Ελλάδα και ειδικά με θέματα περιουσιών. Οι Τσάμηδες στην Ήπειρο, οι Σλαβόφωνοι στη Μακεδονία και οι Τούρκοι και οι Βούλγαροι στη Θράκη. Μάλιστα οι Τσάμηδες, οι οποίοι έχουν ανακηρύξει την 27η Ιουνίου ως ημέρας γενοκτονίας από τους Έλληνες ισχυρίζονται ότι έχει ανοίξει ο δρόμος για τη διεκδίκηση των περιουσιών τους από την Ελλάδα. Αντίστοιχες διεκδικήσεις έχουν ξεκινήσει ή ετοιμάζουν και οι υπόλοιπες προαναφερθείσες ομάδες πληθυσμών, οι οποίες θεωρούν ότι έχουν ανάλογα δικαιώματα, με πρώτους του Βούλγαρους.

Μάθημα 5ο
Η Ελλάδα (και η Κύπρος ) δεν μπλόκαραν τη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, ούτε καν υπήρξε επίλυση του ζητήματος του μη ανοίγματος των λιμανιών και αεροδρομίων της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία, βάσει του ειδικού πρωτοκόλλου. Έτσι επί της ουσίας η Τουρκία δεν είχε κανένα απολύτως εμπόδιο στην πορεία της προς την ένταξη, ενώ παρουσιάζεται το οξύμωρο, η παράνοια, η Τουρκία να θέλει ενταχθεί στην ΕΕ, χωρίς να έχει αναγνωρίσει ένα μέλος της. Την Κυπριακή Δημοκρατία! Επίσης η Ελλάδα και η Κύπρος δεν έβαλαν τα ζητήματα του τουρκικού ιμπεριαλισμού στο Αιγαίο, την Κύπρο και τη Θράκη. Και σέρνονται σε διαπραγματεύσεις, με πολιτικές δηλώσεις, διεθνείς διαιτησίες και δικαστήρια.
Βέβαια παραμένει ως έσχατο διαπραγματευτικό όπλο το βέτο. Ωστόσο με μία οικονομία στη γνωστή κατάσταση η οποία συνεχώς συνδέεται με ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και μία χώρα εξακοσίων χιλιάδων ανθρώπων που συγκρίνεται υποκριτικά και εμπορικά με τα εβδομήντα εκατομμύρια πως μπορείς να έχεις αισιοδοξία;

Μάθημα 6ο
Η Ελλάδα δεν πρόβαλλε αντιρρήσεις για την ένταξη της των Σκοπίων στην ΕΕ, αποσυνδέοντας ήδη από το πρόσφατο παρελθόν το θέμα του ονόματος. Η δήλωση της σουηδικής προεδρίας για διευθέτηση στη βάση του ΟΗΕ- δηλαδή σύμφωνα με έγγραφα που «διαρρέουν» της σύνθετης ονομασίας και της διμερούς μόνο χρήσης της- και οι εξελίξεις το επόμενο εξάμηνο, δηλώνουν ότι το θέμα πάει προς «συμβιβασμό».

Αντί επιλόγου
Τα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου δεν μπορούν να αποτελούν πάρεργο, ούτε να διαπραγματεύονται με εφήμερες λογικές. Ούτε φυσικά να γίνεται συνεχώς επίκληση του επιχειρήματος ότι είναι «μικρές χώρες». Υπάρχουν παραδείγματα πολλών χωρών που κατόρθωσαν να επιβάλλουν τις απόψεις τους, σε ζητήματα εθνικών συμφερόντων, χωρίς να διαθέτουν το ειδικό βάρος που έχει ο ελληνικός λαός και τα κράτη του στην Ελλάδα και Κύπρο. Αν θεωρούνται μεγάλη ευθύνη τα παραπάνω ζητήματα, για συμπολιτεύσεις και αντιπολιτεύσεις, υπάρχει και η λύση του λαού. Δεν είναι ανήθικο να μην γίνονται στην πατρίδα της Δημοκρατίας δημοψηφίσματα;

Βιβλιοπαρουσίαση: «Μνήμης οδοιπορία-Ανατολικής Θράκης»

Μία περιδιάβαση στο χώρο και το χρόνο της Ανατολικής Θράκης, έκαναν όσοι είχαν την τύχη να παρευρεθούν στην αίθουσα εκδηλώσεων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας.

Η Θρακική Εστία Καβάλας, στο πλαίσιο της ανάδειξης της πολύχρονης Ελληνικής παρουσίας στην περιοχή, κάλεσε τον δημοσιογράφο και συγγραφέα, Χρήστο Ζαφείρη, να παρουσιάσει το νέο του βιβλίο που τιτλοφορείται, «Μνήμης οδοιπορία-Ανατολικής Θράκης».

Το βιβλίο αποτελεί μία μαρτυρία-καταγραφή του ξεριζωμού του Ελληνισμού της ανατολικής Θράκης και των καταλοίπων που διατηρούνται μέχρι σήμερα στη συγκεκριμένη περιοχή. Για το βιβλίο και το συγγραφέα μίλησαν ο Καβαλιώτης συγγραφέας, Διαμαντής Αξιώτης, ο Φάνης Μαλκίδης και ο Πρόεδρος της Θρακικής Εστίας Καβάλας, Νίκος Τσουμπάκης.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Με επιτόπια οδοιπορία, έρευνα και αναδίφηση αναμνήσεων και μαρτυριών, ο συγγραφέας κατέγραψε προσφιλείς τόπους, ρημαγμένες εκκλησίες και σχολεία και κυρίως ανθρώπους, που κρατήθηκαν στη μνήμη των Θρακών προσφύγων και των απογόνων τους. Η προσέγγιση είναι προσωπική. Αναφέρεται επιλεκτικά σε τόπους και ανθρώπους, σε ιστορικές καταστάσεις και παραδοσιακές συνήθειες που τον συγκίνησαν, που τυχόν ξεχάστηκαν ή δεν διατηρούν τη σπουδαία σημασία τους με το πέρασμα του χρόνου. Παλιές και νέες φωτογραφίες και προπαντός οι φωτογραφίες κειμηλίων των προσφύγων, ξαναφέρνουν τραγικές μνήμες και προκαλούν ερωτήματα για το μεγάλο εκπατρισμό αναθερμαίνοντας τη συλλογική μνήμη για τις αλησμόνητες πατρίδες.

Ο πρόεδρος της Θρακικής Εστίας Ν. Τσουμπάκης, αναφέρθηκε στο συγγραφέα και στην ανάγκη του να καταγράψει ένα χώρο με ιδιαίτερη σημασία για τον Ελληνισμό, την ανατολική Θράκη. Και δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην προσφορά των ανατολικοθρακών στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Καβάλα, όπου τα μέλη της Θρακικής Εστίας έλκουν την καταγωγή τους από εκεί.
Ο Δ. Αξιώτης αναφέρθηκε στα χωριά της ανατολικής Θράκης τα οποία μέχρι σήμερα διατηρούν σημάδια της ελληνικής παρουσίας και τόνισε τη σημασία ανάλογων εκδόσεων για μία περιοχή όπως η ανατολική Θράκη.
Ο Φ. Μαλκίδης αναφέρθηκε στους λόγους που η ανατολική Θράκη, έμεινε στο περιθώριο, παρότι κράτησε κεντρικό ρόλο στην ιστορία του ελληνικού λαού. Αυτό οφείλεται στη επιλογή της λήθη αντί της μνήμης. Δύο από αυτές τις επιλογές ήταν το ελληνοτουρκικό σύμφωνο φιλίας του 1930 και η «στρατηγική επιλογή» της ελληνοτουρκικής φιλίας, που είχε αρνητικά αποτελέσματα. Τα Σεπτεμβριανά στην Κωνσταντινούπολη, η αλλαγή της ταυτότητας των Πομάκων και των Ρωμά της Θράκης, είναι μερικά από αυτά. Η Θρακική παράδοση και ιστορία περιοριζόταν σε δύο- τρεις χορούς και τραγούδια, και η Θράκη ήταν γνωστή ως τόπος εξορίας για ανεπιθύμητους δημοσίους υπαλλήλους και στρατιωτικούς. Η πολιτική αυτή ήθελε τη Θράκη παραμεθόρια περιοχή, τόπο συνόρων και εξορίας. Το σύνθημα «θα σε στείλω στον Έβρο» πέρασε από τον κινηματογράφο μέχρι τη λογοτεχνία. Το κλίμα αυτό συνεχίστηκε μέχρι τη δεκαετία του 1990, όταν οι Θρακιώτες, κατανόησαν ότι δεν μπορούσε να κινηθούν μόνο με ένα μικρό μέρος του πολιτισμού τους. Έτσι οι Θρακιώτες πέρασαν στο στάδιο της αυτογνωσίας στις αρχές του 1990, όταν διοργάνωσαν τα πρώτα παγκόσμια συνέδρια, τα οποία εκτός των άλλων ανέδειξαν πτυχές της ιστορίας τους, πτυχές του παρελθόντος, που έχουν προέκταση στο παρόν και στο μέλλον. Μία τέτοια συμβολή είναι και το βιβλίο του Χ. Ζαφείρη για την ανατολική Θράκη, την πατρίδα πολλών από εμάς.
Τέλος, ο συγγραφέας Χ. Ζαφείρης, παρέθεσε τους λόγους συγγραφής, την περιδιάβαση στο χώρο και στο χρόνο και αναφέρθηκε στην προσπάθεια για να ξαναμπεί στο λεξιλόγιό μας η Θράκη.

Προσαρμογή και συγκρότηση της αγροτικής κοινωνίας στο Ελλαδικό κράτος

Από το Βυζάντιο μέχρι σήμερα

Του Φάνη Μαλκίδη

Το αγροτικό ζήτημα στον Ελλαδικό αλλά και στο χώρο της Χερσονήσου του Αίμου, δεν αποτέλεσε μόνο ένα επί μέρους θέμα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που απασχόλησε τους λαούς και τα κράτη της περιοχής, αλλά λειτούργησε ως μία συμπύκνωση του συνολικού κοινωνικού ζητήματος. Γι’ αυτό η μελέτη, η έρευνα, η ενασχόληση και η διερεύνηση του αγροτικού ζητήματος, η δομή και η εξέλιξη της αγροτικής κοινωνίας, είναι εφικτή μόνο στα όρια του συνολικού πλαισίου του οικονομικού και κοινωνικού σχηματισμού. Στη περίοδο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας το δημογραφικό βάρος του αγροτικού κόσμου ήταν τεράστιο αφού οι γεωργοί, αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία της αυτοκρατορίας. Η ύπαιθρος, η περιφέρεια και οι κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται έχουν καθοριστική σπουδαιότητα για το κράτος. Όλες οι πόλεις μεταβλήθηκαν σε μικρά οχυρωμένα κέντρα και η στρατιωτική οργάνωση της αυτοκρατορίας κατάληξε να βασίζεται σε μια σειρά από τοπικούς στρατούς και φύλακες των συνόρων, τους ακρίτες για τους οποίους υπήρχαν ειδικά προνόμια, οι πρόνοιες. Οι πρόνοιες ήταν γαίες που δινόταν από το κράτος σε αντάλλαγμα των υπηρεσιών που προσέφεραν. Η πρόνοια που καθιερώθηκε από τους Κομνηνούς, ήταν εκχώρηση εσόδων και γαιών που ανήκαν στο κράτος σε κάποια πρόσωπα, αφού η κρατική μηχανή δεν διέθετε χρήματα για να πληρώσει τους μισθούς. Αργότερα η πρόνοια γενικεύεται και ανάλογες παραχωρήσεις γίνονται επίσης και σε πολιτικά πρόσωπα και εκκλησιαστικά ιδρύματα, με την ονομασία πρόνοια- οικονομία. Το κράτος παραχωρούσε δικαίωμα νομής και όχι ιδιοκτησίας και η πρόνοια ήταν προσωπική, συνήθως για τη διάρκεια ζωής του δικαιούχου και δεν μεταβιβαζόταν στους κληρονόμους του, με την υποχρέωση παροχής στρατιωτικής ή άλλης υπηρεσίας. Ο Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος μετατρέπει την πρόνοια σε κληρονομική και αργότερα η πρόνοια- οικονομία μετατρέπεται σε πλήρη ιδιοκτησία1. Οι αγροτικές περιοχές αυτής της περιόδου, είναι κατεστραμμένες με έντονα τα σημάδια ερήμωσης και εξαθλίωσης που μπορούν να εξηγηθούν από τις μεγάλες επιδρομές από το βορρά και την ανατολή, με λιγοστούς κατοίκους λόγω της δημογραφικής ύφεσης και της μεγάλης θνησιμότητας, χαμηλή παραγωγικότητα και άφθονη χέρσα γη. Οι Ίσαυροι προσπαθούν να περάσουν την πρώτη αγροτική μεταρρύθμιση υπέρ των μικροκαλλιεργητών, η οποία όμως δεν ολοκληρώνεται λόγω των σφοδρών αντιδράσεων από τους μεγαλοϊδιοκτήτες και το εσωτερικό της αυτοκρατορίας. Η βυζαντινή αυτοκρατορία θεμελιώθηκε πάνω σε μια διπλή κοινωνική δομή, οι μικροί αγρότες που οργανώθηκαν στην περιφέρεια και στο κέντρο, μια καλά οργανωμένη γραφειοκρατική διοίκηση, η οποία ζούσε εις βάρος της περιφέρειας. Οι δύο αυτές εκ διαμέτρου τις περισσότερες φορές κοινωνίες της αυτοκρατορίας συνδέονται με τη φορολογία. Η ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων στο Βυζάντιο έχει ως αποτέλεσμα να εισπράττονται οι φόροι σε μετρητά, σε αντίθεση με άλλες κοινωνίες της εποχής, όπου η εμπράγματη οικονομία ήταν το κυρίαρχο χαρακτηριστικό. Εντός των βυζαντινών κοινωνικών συνθηκών η φορολογία δεν ήταν απλώς ένα μέσο των τυπικών δημοσίων εσόδων, αλλά η μορφή με την οποία μπορούσε να γίνει η κοινωνική μεταβίβαση του αγροτικού πλεονάσματος2 Είναι εξακριβωμένο ότι οι φεουδάρχες αναπτύχθηκαν στη βυζαντινή κοινωνία αφού είχαν εξασφαλίσει στενές σχέσεις με τη Δύση. Η προσωπική αγγαρεία η οποία αποτέλεσε κυρίαρχο σημείο αναφοράς της φεουδαρχίας στη Δύση, στο Βυζάντιο παρέμεινε άγνωστη ή δεκτική εξαγοράς, ενώ η εκμετάλλευση των μικρών αγροτών περνούσε μέσα από το φόρο που μεταβίβαζε στο φεουδάρχη το υπερπροιόν. Η αντίσταση της κοινωνίας των αγροτών είχε ως αποτέλεσμα την αλλοίωση του φεουδαρχικού δικαίου των κατακτητών Φράγκων, που κατόρθωσαν να χειροτερεύσουν μόνο ποσοτικά την κατάσταση της αγροτικής κοινότητας. Η πρόσκαιρη όμως παλινόρθωση του Βυζαντίου για 200 χρόνια (1260 -1453 Κωνσταντινούπολη, 1204-1461 Τραπεζούντα), δεν κατόρθωσε να ανατρέψει την ήδη προδιαγεγραμμένη αποσύνθεση λόγω της χειροτέρευσης της κατάστασης της αγροτικής κοινωνίας, που οδήγησε τελικώς στην πτώση. Στην οθωμανική περίοδο το οσμανικό πολιτικό- στρατιωτικό μόρφωμα, είχε σχεδιαστεί και λειτουργήσει με βάση μια παραδοσιακή κοινωνία, της οποίας η οικονομία είναι αγροτική. Οι αγρότες, οι ραγιάδες αποτελούσαν το μεγαλύτερο κομμάτι του εργαζόμενου πληθυσμού. H εργασία τους εξαρτιόταν από το καθεστώς σύνδεσής τους με τη γη, την οποία καλλιεργούσαν. Με την ευρύτερη έννοια του όρου, ραγιάδες ήταν ο παραγωγικός και φορολογούμενος πληθυσμός της οθωμανικής αυτοκρατορίας, σε αντιπαραβολή με την τάξη των στρατιωτικών. Με μία πιο στενή έννοια, ραγιάδες ήταν οι αγρότες, σε αντίθεση με τους κατοίκους των πόλεων και τους νομαδικούς πληθυσμούς, που διέπονταν υπό διαφορετικό καθεστώς3. Το τιμάριο (timar) κτήμα, με ετήσια έσοδα περίπου 20.000 άσπρων (αργυρά νομίσματα των Οσμανών), που δινόταν από το κράτος σε αντάλλαγμα στρατιωτική περιουσία, περιλάμβανε τόσο τη γη όσο και τους καλλιεργητές της. Τον δέκατο πέμπτο αιώνα οι ραγιάδες ήταν το ζωτικό στοιχείο κάθε αγροτικής έκτασης, αφού η γη που καλλιεργούνταν ήταν περισσότερη από τα διαθέσιμη εργατικά χέρια. Τόσο αραιός ήταν ο αγροτικός πληθυσμός και τόσο άφθονη η ανεκμετάλλευτη γη των τιμαρίων, ώστε ανάμεσα στους τιμαριούχους να διεξάγεται συνεχής αγώνας για ην προσέλκυση ξένων ραγιάδων. Η Μουταφτσίεβα υποστηρίζει ότι οι ραγιάδες αποτελούσαν την κύρια μάζα του υποτελούς πληθυσμού της αυτοκρατορίας και ο οποίος παρέπεμπε στον αγροτικό πληθυσμό της κατακτημένων περιοχών4. Με την οθωμανική κατάκτηση, ο ελλαδικός χώρος χωρίστηκε σε 267 ζιαμέτια (zeamet- κτήμα με ετήσια έσοδα από 20.000 έως 99.000 άσπρα, το οποίο που δινόταν από το κράτος σε στρατιωτικούς και αξιωματούχους) και 1496 τιμάρια. Η γη των χωρών που είχαν κατακτηθεί διαιρούνταν αναλόγως των φορολογικών τους εσόδων, προσφερόμενα σε στρατιωτικούς (σπαχήδες) οι οποίοι είχαν την υποχρέωση να συντηρούν καθορισμένο με βάση την προϋπολογισθείσα γαιοπρόσοδο των κτημάτων αριθμό στρατιωτών με πλήρη πολεμική εξάρτηση5. Οι διάφορες ομάδες του οθωμανικού φεουδαλισμού καρπωνόταν το 60% μέχρι και το 90% της αγροτικής παραγωγής, από την οποία ο σουλτάνος και τα υψηλότερα κρατικά κλιμάκια έπαιρναν τη μερίδα του λέοντος6. Το οθωμανικό δίκαιο, το οποίο ήταν επηρεαζόταν από το κοράνι, όριζε σχετικά με την ακίνητη ιδιοκτησία: 1.Τα μούλκ (mulk- κτήματα –γαίες περιουσία του κράτους), τα οποία ύστερα από την κατάκτηση ενός μέρους έγιναν ιδιοκτησία μουσουλμανική και πλήρωναν τη δεκάτη. 2.Η ερζί χαράτζ (erzi harac-γαίες που τις εξουσίαζαν μη μουσουλμάνοι και πλήρωναν διπλό φόρο, το χαράτσι και τη δεκάτη) και 3. Οι γαίες ερζιμιρί (erzimiri) δηλαδή κρατικές που τις εκμεταλλευόταν οι σπαχήδες7. Οι σπαχήδες είχαν μόνο τη νομή στα κτήματα, ωστόσο είχαν το δικαίωμα να τα παραχωρήσουν ή να τα ενοικιάσουν σε τρίτους, χριστιανούς και εισέπρατταν όχι μόνο από αυτούς όλους τους φόρους αλλά και έκτατους για λογαριασμό τους (σαλαρά –φόρος σε είδος πάνω στα ζευγάρια βοδιών) και τη σπέντζα (ispence-κεφαλικός φόρος).Η δεκάτη και ο στρεμματικός φόρος ήταν οι φόροι που πλήρωναν οι ραγιάδες, ενώ ο κεφαλικός φόρος ( χαράτς –harac εισοδήματα ή προϊόντα από γαίες και εργασία δούλων) καθώς και οι αγγαρείες ήταν η συνηθισμένη κατάσταση, στην καθημερινή ζωή. Συμπληρωματικά οι ραγιάδες έδιναν δοσίματα, φόρους, όπως η λεγόμενη salariye προς τους γαιοκτήμονες, για να μπορούν να έχουν στην κατοχή τους μικρά ζώα, να ασχολούνται με την κτηνοτροφία, να θερίζουν, να αλέθουν, να φτιάχνουν κρασιά, να παράγουν μέλι. Παράλληλα υπήρχαν και έκτακτες εισφορές (π.χ για το γάμο) καθώς και πρόστιμα. Με την ανάδειξη και την ενίσχυση των σχέσεων του οθωμανικού κράτους με τη Δύση, ο αγροτικός χώρος της αυτοκρατορίας που βρισκόταν ήδη στην φάση της παρακμής με την υπογραφή των πρώτων συμφωνιών (διομολογήσεις ) με τις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, μετατράπηκε σε εξάρτημα και τροφοδότη των οικονομιών της δυτικής Ευρώπης. Την περίοδο αυτή αρχίζει να κυριαρχεί ο κάτοχος μεγάλης έκτασης γαιών, ο τσιφλικάς, που ήταν φορέας της επιβολής του συστήματος της μονοκαλλιέργειας στην αγροτική παραγωγή. Ο νεώτερου τύπου τσιφλικάς προσανατολιζόταν τώρα, προς το εξωτερικό εμπόριο και γι’ αυτό ήταν πιο απαιτητικός και σκληρός απ ‘ ότι ο προκάτοχός του. Όπως υποστηρίζεται το τσιφλίκι αποτέλεσε ένα φαινόμενο που στηρίχθηκε στη ριζική κατάργηση κάθε παραδοσιακής σχέσης και της επιβολής της αρχής της απόλυτης ατομικής ιδιοκτησίας8. Η αγροτική κοινωνία στην πρώτη περίοδο του ελλαδικού κράτους είναι ένα κράμα από βυζαντινά (κοινοτικό πνεύμα) και οθωμανικά στοιχεία (τσιφλίκια) που κυριαρχούν στη διαμόρφωση και την υλοποίηση της σχετικής αγροτικής πολιτικής. Η αγροτική κοινωνία εντάχθηκε στους γενικότερους μηχανισμούς και προτεραιότητες της κεντρικής διοίκησης, στις επιλογές του αστικού τομέα, καταλαμβάνοντας τον ιδιαίτερο ρόλο για τον οποίον προοριζόταν. Η αγροτική κοινωνία ως οντότητα στην περιφέρεια του διεθνούς καταμερισμού της εργασίας και του καπιταλιστικού τρόπου ανάπτυξης και δομής της ελλαδικής οικονομίας, επηρεάστηκε σημαντικά τόσο στα ζητήματα της εξέλιξης όσο και της ιδεολογίας από τη Δύση. Η αγροτική κοινωνία ήδη από τα επαναστατικά χρόνια παρ’ ότι σήκωσε το βάρος του απελευθερωτικού αγώνα με τη φυσική της ηγεσία περιθωριοποιημένη δέχεται να την εκπροσωπήσουν οι αστοί των ελληνικών παροικιών. Σε συνεργασία με τους πρόκριτους οι Έλληνες του εξωτερικού μέσω του πολιτικού συστήματος αναλαμβάνουν να εκπροσωπήσουν την ελλαδική ύπαιθρο και να προβάλλουν τα αιτήματά της. Έτσι δημιουργούνται δύο τάσεις στην ελλαδική αγροτική κοινωνία: η μία από τους πάροικους που με την παρακμή για διάφορους λόγους των κοινοτήτων του εξωτερικού9 προσανατολίζονται να αναδείξουν μία αγγλικού τύπου βιομηχανική εξέλιξη θέτοντας την γεωργία σ’ αυτό το πλαίσιο και η άλλη που μέσω του γερμανικού μοντέλου διοίκησης και οικονομικής ανάπτυξης προωθούσε μία «ελαφριά» βιομηχανία που θα δημιουργούσε πελατειακές δομές, ενώ παράλληλα θα ισχυροποιούσε τις επιρροές της στην περιφέρεια. Ο αγροτικός χώρος δεν μπόρεσε ποτέ να εκφραστεί ποτέ πολιτικά αυτόνομα αφού οι δυσαρέσκειες εκτονώθηκαν, αντιμετωπίστηκαν με την διόγκωση του κρατικού τομέα, τη διχαστική πολιτική, με τους εκπαιδευτικούς μηχανισμούς10. Σ΄ αυτό συνετέλεσε και η διαφορά πολιτικής, πολιτιστικής και κοινωνικής εμπειρίας και βαρύτητας των αγροτών της «παλιάς Ελλάδας», από αυτούς των «νέων Χωρών» και τους πρόσφυγες. Η αγροτική μεταρρύθμιση του 1871 παρ’ ότι δεν ολοκληρώθηκε αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες τομές στο εσωτερικό της χώρας, αφού οι μικροί κλήροι που δημιουργήθηκαν διευκόλυναν την εφαρμογή συστημάτων εντατικής καλλιέργειας, με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση της κορινθιακής σταφίδας. H συγκυριακή αύξηση των εξαγωγών της σταφίδας συντέλεσε ακόμη περισσότερο στη θετική πορεία της οικονομίας, που διακόπηκε με την σταφιδική κρίση στα τέλη του αιώνα, που σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες (επαχθείς όροι εξωτερικών δανείων ) οδήγησε στην πτώχευση του 1893. Η δυτική οικονομία και οι προτεραιότητές της στον ελλαδικό χώρο, ευνόησαν την περαιτέρω δημιουργία μεγάλων εκτάσεων που συμπύκνωσαν το αγροτικό ζήτημα δημιουργώντας μεγάλες κοινωνικές εντάσεις με αποκορύφωμα τα κινήματα μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και της Άρτας που κατέληξαν στην εξέγερση των κολίγων το 1907 και του κινήματος των Θεσσαλών αγροτών το 1910. Στη νεοελληνική κοινωνία, το αγροτικό ζήτημα θα λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις, όταν η έλευση των προσφύγων το 1922, θα αποτελέσει το έναυσμα για τη συνέχεια και ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης του 1917. Η μεταρρύθμιση που εξήγγειλε ο Βενιζέλος από τη Θεσσαλονίκη θα ολοκληρωθεί δύο σχεδόν δεκαετίες αργότερα, με τα πολεμικά γεγονότα, τις αντιδράσεις και το προσφυγικό κύμα από τις εξωελλαδικές κοινότητες του Ελληνισμού να αποτελούν τα κυρίαρχα στοιχεία για την υλοποίησή της. Η ίδρυση της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδας (ΑΤΕ) είναι ένα από σημαντικά θέματα που προβάλλουν σ’ αυτήν την χρονική περίοδο. Μεταπολεμικά η ελλαδική αγροτική κοινωνία αναγκάστηκε να προσαρμόσει πολλά από τα ζητήματα που την απασχολούσαν σε σχέση με τα νέα δεδομένα. Η οικονομία στηρίχθηκε στην ολόπλευρη ανάπτυξη ορισμένων κλάδων (ναυτιλίας, τουρισμός, βιομηχανικοί κλάδοι όπως πετροχημικά κ. ά ), ενώ ο εναρμονισμός με τα οικονομικά πρότυπα και τα κέντρα αποφάσεων της Δύσης, δεν άφησαν περιθώρια για τις κοινωνικές και αναπτυξιακές προτεραιότητες του αγροτικού τομέα και την αυτόνομη εξέλιξή του. Ο ρόλος του ήταν πλέον παθητικός. Αυτή η επιλογή ήταν οδυνηρή για την αγροτική κοινωνία που διαφοροποιούνταν, λόγω του εμφυλίου πολέμου, από τις ανάλογες καταστάσεις που αντιμετώπισαν οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην προσπάθειά τους για ανασυγκρότηση11. Οι υλικές και ανθρώπινες απώλειες ήταν τεράστιες, η φυγή των πολιτικών προσφύγων από αγροτικές κυρίως περιοχές προς την ανατολική Ευρώπη, η διάρρηξη των κοινωνικών σχέσεων σε πολιτικές αντιπαραθέσεις φορτισμένες με προσωπικές αντεκδικήσεις, η ένταση θεσμών πολιτικού ελέγχου (π. χ επιτηρούμενες περιοχές)12 επιβάρυναν τον αγροτικό χώρο που μέσα από την ένταση των κομματικών εξαρτήσεων και των άλλων εσωτερικών και διεθνών πολιτικών δεδομένων13 βρέθηκε ανοργάνωτος και υπό κατάρρευση. Η μετανάστευση προς το εσωτερικό και το εξωτερικό, η αγροτική έξοδος, η προοπτική διεθνοποίησης της οικονομίας ως προϋπόθεση και προοπτική βιομηχανικής ανάπτυξης, η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, έθεσε ποικιλία προβλημάτων που έπρεπε να αντιμετωπιστούν. Παράλληλα οι προτεραιότητες ανάπτυξης της χώρας που υιοθετήθηκαν, δεν έδωσαν τη διάσταση μιας σύγχρονης αγροτικής παραγωγής που θα αποτελούσε στρατηγικό τομέα παραγωγής της ελληνικής οικονομίας, αλλά στο πλαίσιο μιας εξαρτημένης εκβιομηχάνισης, έμεινε στο περιθώριο εμφανίζοντας μεγάλη καθυστέρηση. Από την άλλη πλευρά, η αντίδραση του αγροτικού κόσμου εκτονώθηκε σε διαδοχικές ρυθμίσεις χρεών, διανομή γης, κοινωνικές παροχές, χωρίς να υπάρξει συγκροτημένη και συνολική πολιτική για τον αγροτικό χώρο.

Σημειώσεις

1. Λαίου- Θωμαδάκη Α. Η αγροτική κοινωνία στην ύστερη βυζαντινή εποχή. Αθήνα 1987 σελ 23-24. 2. Βεργόπουλος Κ. Το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα. Η κοινωνική ενσωμάτωση της γεωργίας, Αθήνα 1975 σελ.51. 3. Inalcik, H. The Ottoman Empire, The Classical Age 1300-1600. London 1973 σελ.194. 4. Moutafcieva, V. Relations in the Ottoman Empire in the 15th and 16th Centuries. New York 1988 σελ.222. 5. Σαρρής Ν. Προεπαναστατική Ελλάδα και Οσμανικό κράτος. Από το χειρόγραφο του Σουλευμάν Πενάχ Εφέντη του Μοραΐτη (1785). Αθήνα 1993 σελ.30. 6. Ψυρούκης Ν. Το νεοελληνικό παροικιακό φαινόμενο, Αθήνα 1983 σελ.42. 7. Κορδάτος Γ. Ιστορία του αγροτικού κινήματος στην Ελλάδα. Αθήνα 1973. 8. Βεργόπουλος Κ. ο.π σελ.329. 9. Βλ. Ψυρούκης N.ο.π . Αθήνα 1983. 10. Bλ. Τσουκαλάς Κ. Εξάρτηση και αναπαραγωγή.Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα Αθήνα 1977. 11. Κόνιαρης Π. Ιδιαιτερότητες στην εξέλιξη της ελληνικής γεωργίας. Λάρισα 1993, σελ.18. 12. Λαμπριανίδης, Λ.«Τοπική ανάπτυξη και περιοριστικές ρυθμίσεις. Η περίπτωση της επιτηρούμενης ζώνης στα χωριά των Πομάκων της Ξάνθης».Επιθεώρηση Αστικών και Περιφερειακών μελετών Τόπος 13 (1995) σελ. 32-45. 13. Βλ. Μαλκίδης Φ. Αγροτική κοινωνιολογία Αλεξανδρούπολη 2001, όπου γίνεται μία ανάλυση των παραγόντων της ελλαδικής ιδεολογικής κομματικής διαπάλης και του ψυχρού πολέμου που επηρέασαν την αγροτική κοινωνία της Θράκης

Το ποδόσφαιρο στη Μικρά Ασία. Ο Ελληνικός αθλητικός σύλλογος Μερζιφούντας

Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος Μερζιφούντας «Πόντος», ιδρύθηκε από μαθητές και αποφοίτους του Κολλεγίου «Ανατόλια» το 1903. Στη διοίκησή του συμμετείχαν τόσο οι μαθητές όσο και οι δάσκαλοι του κολλεγίου και η δραστηριότητά του αφορούσε τους τομείς του αθλητισμού, του πνεύματος, της τέχνης.
Επίσης, ο σύλλογος διοργάνωνε ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις, δημιούργησε εξαιρετική βιβλιοθήκη, ενώ το 1910 ο σύλλογος ανέλαβε την έκδοση του περιοδικού «Πόντος», «Μηνιαίον δημοσίευμα φιλολογικόν, επιστημονικόν και παιδαγωγικόν»
Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος «Πόντος» κατέχει ιδιαίτερη θέση μεταξύ των συλλόγων εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του χαρακτήρα του, αφού συγκροτήθηκε στο πλαίσιο ενός σχολείου και ταυτόχρονα εργάστηκε για την ταυτότητα των μελών του.
Στις τελευταίες εκλογές που έγιναν το Μάιο του 1920 στο αξίωμα προέδρου αναδείχθηκε ο καθηγητής Δ. Θεοχαρίδης, στη θέση του αντιπροέδρου ο Χαράλαμπος Ευσταθιάδης, γραμματέας ο Αναστάσιος Παυλίδης, ταμίας ο Συμεών Ανανιάδης, και υπεύθυνος για το αθλητικό τμήμα ο Γρηγόριος Τσακάλωφ. Όλοι τους 8 μήνες αργότερα θα συλλαμβανόταν από τους Τούρκους, και με εξαίρεση τον Τσακάλωφ ο οποίος ήταν Ρώσος πολίτης, θα δολοφονούνταν στην Αμάσεια το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1921.
Σημαντικό μέλος και αθλητής του Συλλόγου ήταν ο Συμεών Ανανιάδης. Ο Ανανιάδης γεννήθηκε στη Σαμψούντα, εισήχθη στο «Ανατόλια» το 1919, και ήταν πολύ καλός αθλητής του στίβου. Όπως γράφει ο συμμαθητής και φίλος του Ε. Κουζινός το 1920 έβλεπε το μέλλον του ρόδινο: «Είχαμε επιβιώσει από σφαγές τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια και είχε βάλει τρεις στόχους, να πιάσει και εάν είναι δυνατόν να «σπάσει» το παγκόσμιο ρεκόρ στα 100 μέτρα, να φοιτήσει στην αμερικανική ιατρική σχολή στη Βηρυτό και να συνεχίσει σπουδές στη Βιέννη και να παντρευτεί μία όμορφη συμπατριώτισσα του από την περιοχή του Αλαχάμ το οποίο φοιτούσε στο αμερικανικό Λύκειο. Μάλιστα κάθε Σάββατο δεν έχανε την ευκαιρία να συμμετέχει στα συνεδριάσεις του «Πόντος», όπου εκεί την έβλεπε ο Συμεών». ( Couzinos E Twenty three years in Asia Minor (1899-1922). New York: Vantage Press 1969, σ. 67)
Στις 12 Φεβρουαρίου 1921 οι Τούρκοι περικύκλωσαν το «Ανατόλια». Αρχικά έψαχναν για όπλα και εκρηκτικά και στη συνέχεια αφού δε βρήκαν τίποτα κατευθύνθηκαν στο γραφείο του προέδρου του Κολλεγίου Γ. Γουάιτ. Εκεί οι Τούρκοι είδαν δύο χάρτες που απεικόνιζαν την περιοχή του Πόντου, σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες και τους Ρωμαίους. Η εύρεση των χαρτών οδήγησε τους Τούρκους να ζητήσουν να δουν τη βιβλιοθήκη του συλλόγου «Πόντος». Στη βιβλιοθήκη υπήρχαν εκατοντάδες βιβλία στην ελληνική και ειδικότερα στην αρχαιοελληνική γλώσσα, έργα κλασσικών συγγραφέων τυπωμένα τα περισσότερα στην Αθήνα. Ανάμεσά τους βρήκαν και ένα σημειωματάριο με τις δραστηριότητες του Συλλόγου, το οποίο θεωρήθηκε «επαναστατικό».
Η φωτογραφία του ποδοσφαιρικού τμήματος του Συλλόγου, ερέθισε ακόμη περισσότερο τους Τούρκους. Οι αθλητές της ποδοσφαιρικής ομάδας «Πόντος» είχαν άσπρες και μπλε οριζόντιες ρίγες και το γράμμα «Π» στο στήθος.
Το βράδυ της ίδιας μέρας ο Συμεών Ανανιάδης ο οποίος ήταν παρών κατά τη διάρκεια της εφόδου των κεμαλικών στη βιβλιοθήκη του Συλλόγου, μίλησε με τον Κουζινό, λέγοντάς του πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα. Όπως είπε ο Ανανιάδης «αυτό είναι το τέλος». Λίγο πριν τις 12 το βράδυ τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου κατευθύνθηκαν στο γραφείο του προέδρου του Κολλεγίου, όπου έγινε η σύλληψή τους από τους Τούρκους. Στην συνέχεια θα οδηγηθούν στην Αμάσεια όπου με ψευδείς κατηγορίες καταδικάστηκαν σε θάνατο μαζί με τις πιο σημαντικές προσωπικότητες του Ελληνισμού.
Οι σύλλογοι των Ελλήνων, προήλθαν από την ανάγκη που βίωνε ο Ελληνισμός να διατηρήσει την ιδιαιτερότητά του, να ανυψώσει το πνευματικό του επίπεδο, να ενισχύσει τους ανήμπορους, να ασχοληθεί με τον αθλητισμό. Στη Μερζιφούντα, η οποία αποτέλεσε πηγή αξιόλογων επιτευγμάτων, οι Έλληνες ίδρυσαν συλλόγους ιδιαίτερα σημαντικούς για τη διάδοση της εθνικής αυτογνωσίας και αυτοσυνειδησίας. Ο Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος «Πόντος» Μερζιφούντας αποτέλεσε ένα θεσμικό δημιούργημα των Ελλήνων, που συνέβαλλε αποφασιστικά στην πνευματική, πολιτισμική, αθλητική και κοινωνική ανύψωση.
Η συμβολή του Συλλόγου είναι τεράστια και αποτελεί πραγματικά μία εξαιρετική στιγμή όταν Έλληνες που ζουν σε όλο τον κόσμο, τιμούν τα μέλη του συλλόγου, θύματα της Γενοκτονίας. Το Δεκέμβριο του 2008 η Ποντιακή αδελφότητα Αδελαίδας Αυστραλίας και η ποδοσφαιρική του ομάδα «Ποντιακοί Αετοί» διοργάνωσαν αγώνα με επίλεκτους ποδοσφαιριστές της Μελβούρνης, προς τιμήν των θυμάτων του Συλλόγου. Η ομάδα των Ποντιακών Αετών φόρεσε πιστά αντίγραφα της στολής του συλλόγου «Πόντος». Αντίστοιχο ποδοσφαιρικό παιχνίδι έγινε στις 12 Μαΐου 2009, με αντίπαλους τους παλαίμαχους διεθνείς ποδοσφαιριστές του Πανελληνίου Συνδέσμου Αμειβομένων Ποδοσφαιριστών και τους παλαίμαχους της Καβάλας. Εδώ αντίγραφα της φανέλας του «Πόντος» φόρεσαν οι παλαίμαχοι της Καβάλας.
Η έρευνα έδειξε και στο μέλλον θα δείξει ακόμη πιο έντονα ότι σύλλογοι και σωματεία, οργανωμένες θεσμικές εκφράσεις των Ελλήνων που έζησαν για χιλιάδες χρόνια στη Μικρά Ασία όπως ο «Πόντος» της Μερζιφούντας ξεχώρισαν με τη δραστηριότητά τους και απέδειξαν την πραγματική κοινωνική και αθλητική τους προσφορά.

Το κείμενο αποτελεί μέρος της εισήγησης του Φάνη Μαλκίδη στο 4ο Συμπόσιο για τη Μικρά Ασία που διοργάνωσε το Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού του Δήμου Νέας Ιωνίας Αττικής.

Το «Ανοιχτό Πανεπιστήμιο», αξιολογώντας τα συμπεράσματα, από τα δύο πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, κι ανταποκρινόμενο στις τοπικές ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες του Λαού της Πόλης μας, υιοθέτησε μια ουσιώδη αλλαγή, στον τρόπο λειτουργίας του και στη θεματική του.Στο πλαίσιο αυτό το «Ανοιχτό –Λαϊκό Πανεπιστήμιο, του Δήμου Ασπροπύργου», ξεκίνησε από τον Νοέμβριο, με δύο «Σχολές»:
Α. Την «Αισχίνειο Σχολή», με τόπο διαλέξεων το Πνευματικό Κέντρο, και
Β. Το «Φροντιστήριο του Ασπρόπυργου», σε ανάμνηση του ιστορικού «Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας».
Το εν λόγω «Φροντιστήριο», θα ξεκινήσει στην αίθουσα του Συλλόγου «Ακρίτες του Πόντου», και στη συνέχεια, μόλις παραδοθεί το έργο του Πολιτιστικού Κέντρου της Γκορυτσάς, στην αίθουσα του συγκεκριμένου κτιρίου.

Οι διαλέξεις, για μεν την «Αισχίνειο Σχολή», θα δίδονται την πρώτη και την τρίτη Δευτέρα, εκάστου μηνός, ενώ τα μαθήματα στο πλαίσιο του «Φροντιστηρίου του Ασπρόπυργου», θα είναι κάθε δεύτερη και τέταρτη Δευτέρα του μήνα. Ε

ξυπακούεται ότι, όποιοι Ασπροπυργιώτες ή Πολίτες του Θριάσιου πεδίου και της ευρύτερης περιοχής το επιθυμούν, θα μπορούν να παρακολουθούν και τους δύο κύκλους διαλέξεων.

Τα μαθήματα, στο Πνευματικό Κέντρο, στο πλαίσιο της «Αισχίνειας Σχολής», θα κινούνται στην κατεύθυνση, των δύο προηγούμενων χρόνων, δηλαδή, θα προσεγγίζουν όλα τα μεγάλα ζητήματα της εποχής και ιστορικά θέματα, που παρουσιάζουν ευρύτερο ενδιαφέρον, για τον Ελληνισμό και τους Έλληνες όπου γης. Ακόμη, θα καλύπτουν θέματα υγείας και διαπαιδαγώγησης των νέων.

Σε ότι αφορά όμως, στις διαλέξεις που θα δίδονται στο «Φροντιστήριο του Ασπρόπυργου», αυτές -για φέτος- θα είναι προσαρμοσμένες στην Ιστορία και τη γλωσσική και πολιτιστική κληρονομιά των αδελφών και συμπολιτών μας Ποντίων, στην παρουσία του Ελληνισμού στον Πόντο, την Πόλη, τη Μικρασία, καθώς και στην «Οδύσσεια» των ομογενών μας, σε πάμπολλες επαρχίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, άλλα και της Ελλάδας, από την ώρα που επέστρεψαν, στην πατρογονική τους πατρίδα, ως νεοπρόσφυγες.

Εγγραφές, στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, και για τις δύο Σχολές, γίνονται και τηλεφωνικά, στη Γραμματεία του θεσμού, στη Βιβλιοθήκη, στο τηλέφωνο 210 5577593 και 5577191, στην Κα Μίνα Φούφα.

Το “Ανοιχτό Πανεπιστήμιο” του Δήμου Ασπροπύργου συνεχίζεται την Δευτέρα, 7 Δεκεμβρίου 2009, στις 19:30, όπου στην Αίθουσα του Συλλόγου, «Οι Ακρίτες του Πόντου», ο ΘΕΟΦΑΝΗΣ ΜΑΛΚΙΔΗΣ θα μιλησει με θέμα: “Η Πόντια γυναίκα κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας (1916-1923)”.

Οι αποζημιώσεις των θυμάτων της Γενοκτονίας και η σημερινή κατάσταση

Πριν από λίγο καιρό είχαμε κάνει γνωστό τη μεγάλο αγώνα του δικηγόρου Βαρτκές Γεγκιαγιάν να διεκδικήσει αποζημιώσεις υπέρ των απογόνων των θυμάτων της Γενοκτονίας των Αρμενίων του 1915. Την περίοδο εκείνη λειτουργούσαν 102 ασφαλιστικές εταιρείες στο οθωμανικό κράτος, όπου είχαν ασφαλιστεί κυρίως Έλληνες και Αρμένιοι. Ο Αρμένιος δικηγόρος Βαρτκές Γεγκιαγιάν, που κατάγεται από την Σπάρτη της Πισιδίας, υποχρέωσε τις ασφαλιστικές εταιρείες New York Life Insurance Co και ΑΧΑ, μετά από πολύχρονο και δύσκολο δικαστικό αγώνα να καταβάλουν σε δικαιούχους το συνολικό ποσό των 53 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Αρμένιος δικηγόρος ανακάλυψε ότι στις ασφαλιστικές εταιρείες που είχαν ασφαλίσει Αρμένιους υπήρχαν και ονόματα Ελλήνων που ζούσαν στις περιοχές της Θράκης, της Μικράς Ασίας και του Πόντου, άρα γινόταν πολύ ενδιαφέρον η εξέλιξη αυτή και για την ελληνική πλευρά, προκειμένου να αποδοθούν εκ των υστέρων στους απογόνους των Ελλήνων τα χρήματα ως αποζημίωση για την απώλεια της ζωής τους. Η ύπαρξη επιστολής του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου ο οποίος ανέφερε την σύναψη τριών ασφαλιστηρίων συμβολαίων σε εταιρείες στη Βιέννη, στην Άγκυρα και στη Νέα Υόρκη με τελικό δικαιούχο τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και η εύρεση του συμβολαίου του ιατρού από το Αιδίνιο Νικόλαου Τσιουμπάκη, ήταν δύο ελπιδοφόρα μηνύματα για τη συνέχεια. Συνέχεια η οποία πράγματι δικαίωσε την προσπάθεια αυτών που αναζητούν την αλήθεια και τα εφόδια για την τεκμηρίωση της γενοκτονίας με την ανακοίνωση της ασφαλιστικής εταιρείας των ΗΠΑ New York Life Insurance Co. H εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα αποζημιώσει Έλληνες δικαιούχους που έζησαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία πριν το 1915. Το συνολικό ποσό εκτιμάται από την εταιρεία στα 12 με 15 εκατ. δολάρια και αφορά 1. 031 περίπου συμβόλαια θυμάτων τα οποία είχαν κάνει οι Έλληνες πριν το 1915.

Η σημερινή κατάσταση, μετά την πληροφόρηση που είχαμε από τον δικηγόρο Β. Γεκαγιάν, αφορά 3000 αιτήσεις Ελλήνων που θεωρούν ότι είναι δικαιούχοι των σχετικών αποζημιώσεων, από τις οποίες έχουν διεκπεραιωθεί το 19%. Επίσης συνεχίζεται η εξέταση των υπολοίπων για να εξακριβωθεί εάν πράγματι οι απόγονοι των ασφαλισμένων, οι οποίοι και θα αποζημιωθούν.

Ακόμη ο κ. Γιεκαγιάν έκανε γνωστό ότι έχει μηνυθεί, για τον ίδιο λόγο, η γερμανική ασφαλιστική εταιρεία Victoria και υπάρχει μία λίστα 20 ασφαλιστικών εταιρειών στις οποίες θα υποβληθεί μήνυση, ώστε να υπάρξει αποζημίωση των απογόνων των θυμάτων της Γενοκτονίας. Η υπόθεση των αποζημιώσεων των απογόνων των θυμάτων της Γενοκτονίας από την New York Life Insurance Co και από ότι φαίνεται και από άλλες εταιρείες αποτελεί μία σημαντική εξέλιξη, αφού είναι ουσιαστικά μία ηθική δικαίωση και ένα ακόμη περαιτέρω βήμα στην αναγνώριση και διεθνοποίηση της γενοκτονίας.

Το μείζον θέμα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η αποζημίωση κάποιων ανθρώπων που θα πάρουν τα χρήματα των προγόνων τους, αλλά ουσιαστικά αποτελεί ένα μέτρο προκειμένου να πιεσθεί η Τουρκία που έχει διαπράξει το μαζικό έγκλημα, τη γενοκτονία, να προβεί και στην αναγνώριση αλλά και στη συγνώμη απέναντι στα θύματα αυτής της γενοκτονίας.Θα πρέπει τα προσφυγικά σωματεία Μικράς Ασίας, Πόντου, Θράκης, Κωνσταντινούπολης, Καππαδοκίας, Ίμβρου και Τενέδου, να συμβάλλουν και αυτά στην περαιτέρω ανάδειξη του σοβαρού αυτού ζητήματος, το οποίο αναδεικνύει μία νέα παράμετρο στην υπόθεση της γενοκτονίας, παράμετρος η οποία δεν είναι θέμα χρημάτων, αλλά ηθικής δικαίωσης.

Είναι ανάγκη να συγκεντρωθούν όποιες πληροφορίες υπάρχουν επί των θεμάτων ασφάλειας ζωής από τους απογόνους των θυμάτων της γενοκτονίας και με βάση το γεγονός ότι υπάρχουν και άλλες ασφαλιστικές εταιρείες που θα μηνυθούν, για να αποδώσουν τα χρήματα των θυμάτων, το ζήτημα θα έχει και συνέχεια. Η προσπάθεια για την ανάδειξη του αποσιωπημένου μαζικού εγκλήματος εναντίον των Ελλήνων συνεχίζεται και από ότι φαίνεται έχει ουσιαστικά αποτελέσματα.

Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2009
Μαρία Βασιλειάδου. Οι κοινωνικές ομάδες και η σημασία τους στον Πόντο. Λένα Σαββίδου, Αχιλλέας Λέρας, Ευάγγελος Σαμαράς. Ο σύλλογος «Μέριμνα Ποντίων Κυριών Τραπεζούντας». Θεοφάνης Μαλκίδης. Ο Ελληνικός αθλητικός σύλλογος «Πόντος» Μερσιφούντας.
Θεοδόσης Πυλαρινός – Νίκος Βικέτος.
Κανονισμοί Σμυρναίικων ομίλων, συλλόγων, λεσχών και αδελφοτήτων.
Γιάννης Μπακιρτζής.
Εικόνες της ζωής στη Σμύρνη του 19ου αιώνα από περιηγητές και εφημερίδες της εποχής.
Αρχάγγελος Γαβριήλ.
Θέμα: Καππαδοκικές κοινότητες και μετανάστες, διοικητικοί θεσμοί, λειτουργίες και οργανώσεις.
Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2009
Φαίδων Παπαθεοδώρου.
Θέμα : Τα μεταλλεία, βασικός παράγοντας στην ανάπτυξη και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του οικισμού της Μπάλιας.
Γεώργιος Γιαννακόπουλος.
Θέμα : Τα τελευταία χρόνια του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κων/πόλεως.
Κωνσταντίνος Φωτιάδης.
Θέμα : Το προσφυγικό ζήτημα μέσα από τις αγορεύσεις Ελλήνων – προσφυγικής καταγωγής – βουλευτών.
-Μωχάμετ Σαριάτ – Παναχί.
Θέμα: Όψεις της οικονομικής ζωής των ορθοδόξων της Πισιδίας από την Οθωμανική κατάκτηση ως τον 19ο αιώνα.
Έλια Κυφωνίδου.
Θέμα: Το ανατολικόν Ιδεώδες: η άλλη όψη της «Οργάνωσης Κων/πόλεως».
Στέλιος Καψωμένος.
Θέμα: Η Σινασός του Σεραφείμ Ρίζου: μελέτη μιας καππαδοκικής κοινωνίας στην ακμή της.

Τα τριάντα του χρόνια γιόρτασε ο Πολιτιστικός Θρακικός Σύλλογος Στουτγάρδης, σε μία πολύ όμορφη εκδήλωση, στην οποία συμμετείχαν εκατοντάδες μέλη και φίλοι του Συλλόγου.
Ο Πολιτιστικός Θρακικός Σύλλογος Στουτγάρδης ιδρύθηκε αρχικά σαν Σύλλογος Εβριτών Στουτγάρδης το 1979 από μετανάστες της πρώτης γενιάς, με κοινά προβλήματα, μεράκι, και οράματα, κινητοποιώντας το πάθος τους και με κατάθεση ψυχής, θέλησαν να προσφέρουν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους.
Προσπάθησαν να βρουν εφικτές λύσεις για ορισμένα προβλήματα που είχαν ακόμη με την γενέτειρά τους και να διατηρήσουν τη γλώσσα, τη θρησκεία, την ενότητα, την εθνική ταυτότητα και κληρονομιά, τα ήθη και τα έθιμά τους.
Ο Σύλλογος το 2006 άλλαξε την ονομασία του για να αγκαλιάσει όλους τους Θράκες, συντονίζοντας τους πολυάριθμους Εβρίτες και Θρακιώτες που ζουν στην Στουτγάρδη, μέρος της μεγάλης μετανάστευσης της δεκαετίας του 1960 και 1970, προς τη τότε δυτική Γερμανία, που επηρέασε καταλυτικά όλους τους κατοίκους της περιοχής αυτής της πατρίδας μας.
Μάλιστα περιοχές όπως το βόρειο μέρος του νομού Έβρου και η Σαμοθράκη, έχουν σημαντικότατη παρουσία στη Στουτγάρδη και στο κρατίδιο της Βάδης- Βυτεμβέργης, αφού εγκατέλειψαν μαζικά την ιδιαίτερη πατρίδα τους. Αυτοί αποτελούν και ένα μεγάλο μέρος του συλλόγου και άλλων συλλόγων που δραστηριοποιούνται στη Στουτγάρδη και στην περιοχή της.
Την εκδήλωση άνοιξε το χορευτικό του Συλλόγου και στη συνέχεια ο μίλησε ο πρόεδρος του Συλλόγου Δημήτρης Παπαδόπουλος, ο οποίος απηύθυνε εγκάρδιες ευχαριστίες σε όλους όσους συνέβαλλαν με το κουράγιο, τη βούληση και τη δημιουργική δουλειά τους, μέσα και έξω από τα διοικητικά συμβούλια, πάντα με ανιδιοτέλεια, για την υλοποίηση των οραμάτων και στόχων του Συλλόγου.
Ακόμη ευχαρίστησε τα μέλη και τους φίλους και φίλες του Συλλόγου που με τη συμπαράστασή τους στήριξαν παντού και πάντα το Σύλλογο, στην προσπάθειά του να πετύχει στην επίτευξη των καταστατικών του στόχων.
Στόχοι, όπως η εκδηλώσεις πολιτιστικού, ιστορικού και ψυχαγωγικού περιεχομένου, χορευτικές εκδηλώσεις, και επίλυση των προβλημάτων των μεταναστών στη Γερμανία και στην πατρίδα.
Στη συνέχεια μίλησε ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Θρακικών Συλλόγων Ευρώπης και μέλος διοικητικού συμβουλίου του Πολιτιστικού Θρακικού Συλλόγου Στουτγάρδης, ο οποίος μετέφερε τα συγχαρητήρια της Ομοσπονδίας προς το Σύλλογο για τα τριαντάχρονά του και έκανε αναφορά στην προσπάθεια του Συλλόγου και της Ομοσπονδίας Θρακικών Συλλόγων να προβάλλει τη Θράκη στην Ευρώπη.
Ο προσκεκλημένος από την Ελλάδα για τις εκδηλώσεις για τα τριάντα χρόνια του Συλλόγου Φάνης Μαλκίδης, αναφέρθηκε στην ιστορία της μετανάστευσης των Θρακών στη Γερμανία, στην προσπάθειά τους για διατήρηση και ανάδειξη της καταγωγής των Θρακών και στην ουσιαστική τους προσφορά στην νεότερη πορεία της περιοχής.
Αφού έκανε αναφορές στο χθες και στο σήμερα της Θράκης, ανέδειξε πτυχές των νέων αναζητήσεων που θα μπορούσαν να έχουν σωματεία όπως ο Πολιτιστικός Θρακικός Σύλλογος Στουτγάρδης, για να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια προσφοράς και συμμετοχής των νέων δεύτερης και τρίτης γενιάς.

Μέρος της ομιλίας στις εκδηλώσεις για τα 30 χρόνια του Πολιτιστικού Θρακικού Συλλόγου Στουτγάρδης

1. Η ιστορία και τα αποτελέσματά της
Παρά την αποσιώπηση πολλών ετών είναι διαπιστωμένο πλέον ότι ο Θρακικός Ελληνισμός, ο οποίος ζούσε στο οθωμανικό κράτος μέχρι το 1922-1923, έπαιξε σημαντικότατο αν όχι κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας του ελληνικού λαού.
Επίσης είναι κοινά αποδεκτό ότι αυτό το ιδιαίτερης αξίας κομμάτι του Ελληνισμού που ζούσε στην ενιαία Θράκη, δηλαδή στη Ανατολική Θράκη, Βόρεια, (ανατολική Ρωμυλία), και σήμερα στη Θράκη που ανήκει στην Ελλάδα και αλλού στον ελλαδικό χώρο και το εξωτερικό, μπήκε στο περιθώριο αμέσως μετά την έλευσή του ως ακρωτηριασμένο προσφυγικό σώμα στον ελλαδικό χώρο. Αντιμετωπίστηκε σε γενικές γραμμές σαν ξένο, που ήλθε στην Ελλάδα προκειμένου να διαταράξει πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και άλλες ισορροπίες, και τέθηκε στο παρασκήνιο. Ήταν βάρος που έπρεπε ή να εξαφανισθεί ή τουλάχιστον να μείνει χωρίς ουσιαστικό μέλλον και αυτό μπορούσε να γίνει με την ολοκληρωτική ισοπέδωση του πλούσιου παρελθόντος. Ειδικότερα, σε ότι αφορά το Θρακικό Ελληνισμό, σύντομα ο πρώτος ακρωτηριασμός ακολουθήθηκε και από ένα δεύτερο με τον διασκορπισμό σε όλη την Ελλάδα και από έναν τρίτο στη δεκαετία του 1950 και 1960, με τη μετανάστευση σε όλο τον κόσμο. Η Γερμανία ήταν το κέντρο αυτής της μετανάστευσης. Η πολιτική της λήθης για τη Θράκη συνεχίστηκε και στις επόμενες δεκαετίες. Γι’ αυτό και διαπιστώθηκε η μεγάλη και προκλητική απουσία των εκφράσεων των προσφυγικών πληθυσμών σε όλες τις θεσμικές «πολιτισμικές εκφράσεις». Χαρακτηριστικό παράδειγμα η παντελής απουσία των προσφυγικών σωματείων από τις εκατοντάδες χιλιάδες παραστάσεις των καθεστώτων και από την πολιτικής τους «περί άρτου και θεάματος». Επίσης πρέπει να προσθέσουμε και το κλείσιμο πολλών προσφυγικών συλλόγων αυτή την περίοδο.
Η Θράκη, απουσίαζε, υπήρχε μόνο στις αναζητήσεις του Ερυθρού Σταυρού,- η «Σιδερή Ευρυδόγλου αναζητά την αδελφή της που χάθηκε το 1922 στην Αδριανούπολη…Έτσι όταν στην Ελλάδα εμφανιζόταν μία διαφορετική έκφραση του προσφυγικού ζητήματος τότε έμπαιναν σε λειτουργία οι μηχανισμοί μη πρόκλησης και μη αναμόχλευσης του παρελθόντος και της προώθησης καλών σχέσεων με την Τουρκία. Παράλληλα ένα σημαντικό μέρος της Θράκης και του ελληνικού της πληθυσμού που χάθηκε στην ανατολική Ρωμυλία, λησμονήθηκε επίσης στη δίνη των βαλκανικών εντάσεων και αντιπαραθέσεων και μετέπειτα στον παραλογισμό του Ψυχρού Πολέμου.
2. Το παρόν και μέλλον της Θρακικής ταυτότητας
Η μεταπολίτευση άνοιξε έναν άλλο κύκλο ο οποίος όμως, κατά τη γνώμη μας, ήταν πολύ περιορισμένος πολιτισμικά και πολιτικά. Σε ότι αφορά το πρώτο ζήτημα. Οι σύλλογοι, οι κυριότεροι εκφραστές του προσφυγικού χώρου, στο πρώτο διάστημα λειτούργησαν ως κιβωτοί διάσωσης της ιστορικής διαδρομής του ελληνικού λαού που ζούσε στο οθωμανικού κράτους, ενώ διέσωσαν και ανεκτίμητης αξίας κειμήλια και ιδιαίτερες πολιτισμικές εκφράσεις ( π.χ αναστενάρια). Χωρίς αυτούς τους συλλογικούς θεσμούς, δεν θα υπήρχε καμία σοβαρή και δυναμική αναφορά για τον Ελληνισμό της καθ΄ υμάς Ανατολής.
Παράλληλα οι σύλλογοι διέσωσαν το χορό, το τραγούδια, την παράδοση. Μία τέτοια περίπτωση αποτέλεσε και ο Πολιτιστικός Θρακικός Σύλλογος της Στουτγάρδης, στη Γερμανία όπου και κύριος όγκος της μεγάλης μετανάστευσης των Θρακών μεταπολεμικά. Το μοντέλο όμως αυτό δεν μπορούσε να λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο. Δεν μπορούσε να προσελκύσει την τρίτη γενιά μόνο ένα μικρό κομμάτι του προσφυγικού πολιτισμού. Για αυτό και υπήρξαν οι αναζητήσεις και οι διεκδικήσεις που έφτασαν στο να αναδειχθούν και άλλες ψηφίδες του μεγάλου ψηφιδωτού που καταστράφηκε από τους υπεύθυνους της εκδίωξης των Ελλήνων.
Οι Θρακιώτες είχαν επιπλέον λόγους για να αναδείξουν και τα υπόλοιπα κομμάτια της ιστορίας τους, αφού μία σειρά από αιτίες δεν άφηναν το Θρακικό πολιτισμό να αναπνεύσει. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και οι μουσουλμανικές μειονότητες, η μεγάλη μετανάστευση της δεκαετίας του 1960 προς τη δυτική Ευρώπη -κυρίως προς την τότε δυτική Γερμανία- αλλά και προς το εσωτερικό της Ελλάδας, δημιούργησαν καταστάσεις ασφυξίας. Η Θρακική παράδοση και ιστορία περιοριζόταν σε δύο- τρεις χορούς και τραγούδια, και η Θράκη ήταν γνωστή ως τόπος εξορίας για ανεπιθύμητους δημοσίους υπαλλήλους και στρατιωτικούς. Η πολιτική αυτή ήθελε τη Θράκη παραμεθόρια περιοχή, τόπο συνόρων και εξορίας. Το «θα σε στείλω στον Έβρο» πέρασε από τον κινηματογράφο μέχρι τη λογοτεχνία.
Οι Θρακιώτες πέρασαν στο στάδιο της αυτογνωσίας στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές του 1990, όταν διοργάνωσαν τα πρώτα πανθρακικά συνέδρια. Ωστόσο υπήρχαν και υπάρχουν ακόμη πολλά εμπόδια, εντός και εκτός Ελλάδος.
Ο κύκλος της ανάκτησης της ταυτότητας του Θρακιώτη, η οποία είχε χαθεί για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα έχει ακόμη πολύ απόσταση να διανύσει και να δημιουργήσει τις συνθήκες για νέα και σύγχρονα αιτήματα. Ωστόσο η ιστορική περίοδος που διανύουμε δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες. Σε όλη την Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, γίνεται πλέον κατανοητό ότι χωρίς τη γνώση της ιστορικής διαδρομής της Θράκης, δεν μπορεί να υπάρξει ολοκληρωμένη κατανόηση της ταυτότητάς μας. Για αυτό και αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες ουσίας που κινούνται σε ένα νέο και πιο ουσιαστικό πλαίσιο λειτουργίας και δραστηριότητας των συλλογικών εκπροσωπήσεων. Ο χρόνος θα δείξει το αποτέλεσμα αυτής της παρέμβασης, τα πρώτα δείγματα όμως δείχνουν το φως έχει νικήσει το σκότος.

Του Φάνη Μαλκίδη

Μέρος της ομιλίας στις εκδηλώσεις των Κυπρίων φοιτητών Θεσσαλονίκης για την ημέρα ανακήρυξης του ψευδοκράτους.

Σε κάθε άλλη περίπτωση η εισβολή στην Κύπρο και η κατοχή της Τουρκίας, θα αποτελούσε σημαντικό αν όχι κεντρικό θέμα στους διεθνείς οργανισμούς και στην συζήτηση στο διεθνές σύστημα. Όχι υποκριτικά όπως σήμερα, αλλά με όρους ουσίας και πραγματικής κατάστασης. Όχι εξίσωσης θύτη και θύματος.
Η ανακήρυξη του ψευδοκράτους θα σήμαινε την έναρξη της διαδικασίας εξοστρακισμού των ιθυνόντων αυτής της απόφασης, δηλαδή της Τουρκίας και των υποστηρικτών της στην Κύπρο, και δεν θα υπήρχε ένα μόρφωμα το οποίο έχει ανακηρυχθεί σε ισότιμο συνομιλητή διεθνώς αναγνωρισμένων θεσμών και εκπροσώπων τους. Οι συνομιλίες πολλών με ψευδουπουργούς και μάλιστα με δολοφόνους όπως με τον Ακίν, τον εκτελεστή του Σολωμού, τι είναι άραγε; Επαναπροσέγγιση, επανασύνδεση, καλή θέληση, φιλία και συνεργασία;
Σε κάθε άλλη προσπάθεια επίτευξης λύσης για την Κύπρο, αυτή δεν θα ήταν μονόδρομος, ή τελευταία ευκαιρία όπως παρουσιάζεται, αλλά αποτέλεσμα εφαρμογής των ψηφισμάτων διεθνών οργανισμών- εκεί ανήκουμε ως κράτη και όχι σε ζούγκλα στρατών και παρακρατικών δολοφόνων- και των στοιχειωδών κανόνων διεθνούς δικαίου καθώς και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εδώ υπάρχει ένας παραλογισμός. Ο τουρκικός στρατός και φασισμός θέλει να επιβάλλει μία «λύση» βασισμένη στη βία και στην νομιμοποίηση προπαγάνδας. Η πλειοψηφία υποταγμένη στη μειοψηφία και μία «λύση» που δεν αναφέρεται με όρους δικαίου στους εποίκους, στις περιουσίες, στις επιστροφή των προσφύγων, στους αγνοούμενους. Για να μην αναφερθούμε και στο ζήτημα της εκ περιτροπής προεδρίας, και του μηχανισμού επίλυσης των αδιεξόδων. Ακόμη και το ζήτημα της εθνικής συνείδησης τίθεται υπό αμφισβήτηση και εξαφάνιση. Άραγε στο νέο κράτος, που προτείνεται από τη «λύση» θα επιτρέπεται η ελληνική σημαία; Η υπόθεση του ΑΠΟΕΛ με τις ελληνικές σημαίες που σήκωσαν οι οπαδοί του δεν είναι ένα μήνυμα;
Το ζήτημα της Κύπρου είναι επίκαιρο, είναι ζωντανό και δεν κουράζει κανένα, έστω και εάν πολλοί μιλάνε και αναφέρονται με αυτούς τους όρους. Η κούραση δεν ταιριάζει σε ένα ζήτημα που είναι η αντανάκλαση της αδικίας. Ο ελληνικός λαός μπορεί να πετύχει πολλά, η διαπραγμάτευση μπορεί να συνεχιστεί και μάλιστα με όρους ευνοϊκούς για μας. Πλέον όλη η Ευρώπη μιλά για την τουρκική στάση, που θέλει ενταχθεί με όρους τουρκικούς και όχι ευρωπαϊκούς και της δίνει σχετικά περιθώρια. Και φυσικά υπάρχουν πολλά διαπραγματευτικά και πολιτικά όπλα, που μας δίνουν δύναμη. Η Ελλάδα δεν είναι μικρή και ανίσχυρη, η Κύπρος δεν είναι αδύναμη, όπως θέλουν να μας παρουσιάσουν κάποιοι και κάποιες, διαδίδοντας ψεύδη. Και εάν αυτοί φοβούνται να αναλάβουν την ευθύνη που τους έχει δώσει η ιστορία και κυρίως το μέλλον της Κύπρου, ας καταφύγουν στο λαό. Δεν είναι άδικο στην πατρίδα της δημοκρατίας να μην γίνονται δημοψηφίσματα;

Η δύναμη της Ποντιακής διαλέκτου και ο Αστερίξ

1. Τα χαρακτηριστικά της ποντιακής διαλέκτου, της πλησιέστερης προς την αρχαία ελληνική γλώσσα.

Όπως γράφει ο καθηγητής Γ. Σαββαντίδης, η ποντιακή είναι μία διάλεκτος της Ελληνικής γλώσσας που ξεκινάει από τα χρόνια του αποικισμού των Ελλήνων της Ιωνίας και την εγκατάστασή τους στον Πόντο. Μέχρι τον 19ο αιώνα δεν έχουμε καθόλου γραπτά κείμενα για τη διάλεκτο, και η ποντιακή αποτελούσε το σημαντικότερο μέρος της προφορικής παράδοσης, μία διάλεκτο την οποία ονόμαζαν «ρωμέικα». Η καταγραφή διαλεκτικών κειμένων αρχίζει παρά στα τέλη του 19ου αιώνα και γίνεται συστηματικότερη από το 1928 με την ίδρυση του Αρχείου Πόντου στην Ελλάδα, από την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών υπό τον Μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθο και στη συνέχεια από τον π. Ανθ. Παπαδόπουλο.

Ο Μ. Τριανταφυλλίδης αναφέρει τρεις μεγάλες διαλεκτικές ομάδες στην ποντιακή διάλεκτο: (α) τα οινουντιακά (με έντονες επιδράσεις από την κοινή νεοελληνική) (β) τα τραπεζουντιακά και (γ) τα χαλδιώτικα (με μεγαλύτερες επιδράσεις από την τουρκική). Ο π. Α. Παπαδόπουλος κατατάσσει στα εξαιρετικής σημασίας βιβλία του για την διάλεκτο, τα επιμέρους ποντιακά ιδιώματα σε 6 κύριες ομάδες: α) ιδίωμα Τραπεζούντας, Ματσούκας, Σάντας και Χαλδίας (το πολυπληθέστερο) β) Όφη και Σουρμαίνων γ) Κερασούντας και Τρίπολης δ) Οινόης ε) Αμισού και στ) Ινέπολης.
Απομονωμένος, γεωγραφικά και γλωσσικά ο Πόντος διατήρησε αρκετά αρχαϊκά γλωσσικά στοιχεία, όπως αναφέρει ο Γ. Σαββαντίδης. Ενδεικτικά, το η προφέρεται ως [ε]: νύφη > [νύφε], Γιάννης (Γιάννες), διατηρείται το τελικό [ν] και επεκτείνεται σε λέξεις: πόρταν , τραπέζιν , χώμαν. Η ονομαστική ενικού των δευτερόκλιτων αρσενικών ουσιαστικών λήγει σε -ον ή -ο (ο λύκον/λύκο), ο πάππον/πάππο ). Σχηματίζονται θηλυκά επίθετα με το επίθημα -έσσα, , π.χ. ορφανέσσα (ορφανή). Τα παραθετικά σχηματίζονται ως εξής: (κι) άλλο έμορφος, πολλά έμορφος ‘πάρα πολύ όμορφος’.

Τα ουδέτερα υποκοριστικά σχηματίζονται με το επίθημα -όπον, π.χ. κορτσόπον (κοριτσάκι), λαλόπον (φωνούλα), πουλόπον (πουλάκι). Στα ρήματα δεν γίνεται διάκριση μεταξύ εξακολουθητικού και στιγμιαίου μέλλοντα, π.χ. θα λέγω ‘θα λέω/θα πω, ο παθητικός αόριστος λήγει σε -θα, π.χ. εκοιμήθα (κοιμήθηκα) και ενεργητικός παρακείμενος λήγει σε -να, π.χ. επαρακάλνα (παρακαλούσα).
Στη σύνταξη το αντικείμενο τίθεται πάντα σε αιτιατική, π.χ. είπα τον κύρη (είπα στον κύρη), τα κλιτικά έπονται του ρήματος, π.χ. ντο λες με; (τί μου λές). Επίσης, δεν υπάρχει το αρνητικό μόριο δεν, αλλά στη θέση του εμφανίζεται το κι (ουκ).
Το λεξιλόγιο της διαλέκτου έχει πολλά δάνεια από τις γλώσσες και διαλέκτους με τις οποίες ήρθε σε επαφή (λατινική, τουρκική, αρμενική, γεωργιανή, κουρδική, κ.ά ).
Η ποντιακή διάλεκτος επηρεάστηκε σημαντικά από το μεταναστευτικό ρεύμα προς τη Ρωσία, μετά τον 17ο αιώνα και από τη βίαιη εκδίωξη μετά τη Γενοκτονία, στις αρχές του 20ου αιώνα. Πολλοί ομιλητές της διαλέκτου εγκαταστάθηκαν στον Ελλαδικό χώρο, και μερικές δεκαετίες αργότερα έφυγαν σαν μετανάστες στην Ευρώπη (Γερμανία), Αυστραλία, ΗΠΑ και Καναδά. Παράλληλα, αφού η ελληνοτουρκική ανταλλαγή των πληθυσμών έγινε στη βάση του θρησκεύματος, παρέμειναν στον Πόντο ελληνόφωνοι μουσουλμανικοί πληθυσμοί κυρίως δυτικά της Τραπεζούντας ( Τόνια) και ανατολικά της (χωριά του Όφεως) .Ο Ομέρ Ασάν συγγραφέας του βιβλίου «ο Πολιτισμός του Πόντου» αναφέρεται σε 300.000 Ποντιόφωνους, σήμερα.

Στην πρώην Σοβιετική Ένωση, τη διάλεκτο την ομιλούν στη Γεωργία και την Αρμενία, στην περιοχή της Σταυρούπολης και του Κράσνονταρ, στην Κριμαία και στην περιοχή της Αζοφικής.
Στον ελλαδικό χώρο, όπως επισημαίνει ο άλλος σημαντικός μελετητής της διαλέκτου, ο καθηγητής Δ. Τομπαίδης, ομιλείται πλέον ως δεύτερη γλώσσα σε περιβάλλοντα οικεία, οικογενειακά ή φιλικά και η χρήση της αποσκοπεί στην επιβεβαίωση πιο πολύ της κοινής καταγωγής και στην εκδήλωση της επιθυμίας για διατήρηση της γλώσσας.

2. Τα μηνύματα ελπίδας για την ποντιακή διάλεκτο

Η ποντιακή διάλεκτος παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει αποτελεί μία ζωντανή «γλώσσα». Τα ελπιδοφόρα παραδείγματα πολλά.
Η πρόσφατη δημοσίευση, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα των γλωσσών, από την UNESCO (Η εκπαιδευτική επιστημονική και πολιτιστική οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών) του διαδραστικού Άτλαντα των γλωσσών του πλανήτη σε κίνδυνο (www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00206) , δημιουργεί νέα δεδομένα για την ποντιακή διάλεκτο. Ο Άτλαντας των παγκόσμιων γλωσσών σε κίνδυνο απαριθμεί 18 γλώσσες στην Τουρκία που αντιμετωπίζουν την εξαφάνιση, όπου μεταξύ των άλλων συμπεριλαμβάνεται η ποντιακή διάλεκτος στον κατάλογο των γλωσσών που κινδυνεύουν, προτείνοντας συγκεκριμένα μέτρα για τη διάσωσή της.
Η δημοσίευση του Άτλαντα της UNESCO αποτελεί μία σημαντική εξέλιξη για την Ποντιακή διάλεκτο, αφού για πρώτη φορά γίνεται αναφορά σ’ αυτήν από όργανο του ΟΗΕ. Μάλιστα η αναφορά αυτή συμπίπτει με την προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια για διατήρηση της διαλέκτου και ανάκτησης της ταυτότητας ενός πληθυσμού, που βιώνει την τρομοκρατία και τις διώξεις και κάνει καθημερινές εκπτώσεις στην ποιότητα ζωής του.
Ακόμη η δημιουργία της Wikipedia (Γουικιπαίδεια), στην ποντιακή διάλεκτο, [pnt.wikipedia.org)] δηλαδή η έκδοση τη ελεύθερης διαδυκτιακής εγκυκλοπαίδειας, που αναπτύσσεται συμμετοχικά από εθελοντές χρήστες και διαμορφώνει συνειδήσεις στην εποχή μας, αποτελεί σημαντική εξέλιξη.
Τα άρθρα της συγκεκριμένης εγκυκλοπαίδειας γράφονται αποκλειστικά στην ποντιακή διάλεκτο, με στόχο από τώρα και στο εξής να μπορεί να ανατρέχει ο κάθε ενδιαφερόμενος, που θέλει να εξασκήσει τις γνώσεις του στην ποντιακή διάλεκτο και παράλληλα να καλυφθούν κυρίως τα «ποντιακά θέματα» και όχι μόνο.
Στην προσπάθεια διάσωσης της ποντιακής διαλέκτου θα πρέπει να προσθέσουμε τις δραστηριότητες των Συλλόγων στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

3. Ο Αστερίκον ο τεμέτερον

Επειδή πολλές φορές γίνεται αναφορά για το γεγονός ότι οι νέοι και τα παιδιά δεν μιλούν Ποντιακά, παρότι τα καταλαβαίνουν, η κυκλοφορία κόμιξ στην ποντιακή διάλεκτο, αποτελεί μία έξυπνη και σύγχρονη προσέγγιση το ζητήματος.
Η πρωτοβουλία για έκδοση τριών κόμιξ της παγκοσμίως αγαπημένης σειράς των Uderzo και Goscinny, Αστερίξ στα ποντιακά, αποτελεί τομή στη προσπάθεια διάσωσης της διαλέκτου, αφού γίνεται κτήμα μικρών αλλά και μεγάλων θαυμαστών των περιπετειών του Γαλάτη ήρωα. Ένας ήρωας ο οποίος φέτος έγινε 50 ετών και οι περιπέτειές του έχουν πουληθεί σε 325 εκατομμύρια αντίτυπα των 33 ιστοριών, με μεταφράσεις σε πάνω από 107 γλώσσες και διαλέκτους.
Έτσι ήρθε και η σειρά των ιστοριών όπου ο Αστερίξ, και οι άλλοι ήρωες του ανυπότακτου χωριού, μιλούν Ποντιακά. Μέχρι σήμερα ο Αστερίξ, «ο Αστερίκον ο τεμέτερον», έχει δώσει μετά από την σημαντική δουλειά του καθηγητή Γ. Σαββαντίδη, ο οποίος μετέφερε στην ποντιακή διάλεκτο τα κείμενα, με τις περιπέτειές του «Το ζιζάνιον», «Σπαθία και Τριαντάφυλλα» και «ο Αστερίκον σα Ολυμπιακά τ’ αγώνας», την ευκαιρία να γίνει διακριτή η διάλεκτος σε όλους τους Έλληνες.
Μέσα από το κόμιξ, μέσα από τον αγαπητό Αστερίξ, που έγινε ο Αστερίκον, η ποντιακή ζωντανεύει και προσεγγίσει με τον γνωστό και μοναδικό τρόπο των εμπνευστών του, τον Πόντο και τη διάλεκτο. Από την Αυστραλία, την Τουρκία, τη Ρωσία και τη Γερμανία, μέχρι τις ΗΠΑ, τον Καναδά και κάθε ποντιακό χωριό και γειτονιά στην Ελλάδα. Είναι μία μοναδική ευκαιρία για να υπάρξει έλξη προς την ποντιακή διάλεκτο από νέους ανθρώπους, είναι μία σημαντική στιγμή, όπου το χθες, συνδυάζεται αρμονικά και παραγωγικά με το σήμερα και το αύριο.

Η Αγροτική Τράπεζα της Τουρκίας (Ziraat Bankasi) και ο κεφαλικός φόρος (verlik vergisi)

1. Η Zirat Bankasi

Είχαμε κάνει αναφορά για τη Ziraat Bankasi (Αγροτική Τράπεζα) και τη λειτουργία του υποκαταστήματός της στην Κομοτηνή, όταν η διοίκηση (;) της τράπεζας επέλεξε να στείλει τις προσκλήσεις στην τουρκική και αγγλική γλώσσα. Το κείμενο όμως θα δείξει ότι η τράπεζα συνδέεται εδώ και χρόνια με τους Έλληνες και μάλιστα με σχέσεις εκμετάλλευσης και οικειοποίησης των περιουσιών τους. Η Τράπεζα ιδρύθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1863, από τον κυβερνήτη του Νις, Μιχάτ Πασά, αρχικά με το όνομα «Ταμεία της Πατρίδας». Το 1888 μετονομάστηκε σε Ziraat Bankası, έδρα την Κωνσταντινούπολη, και κεφάλαιο ύψους 10 εκατομμυρίων τουρκικών λιρών. Από το 1919 το υποκατάστημα της Τράπεζας χρηματοδότησε τον κεμαλικό αγώνα ενάντια στους Έλληνες και από το 1922 κράτησε πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικονομική πολιτική που ακολούθησε το νέο καθεστώς. Στη δεκαετία του 1970 άνοιξε υποκαταστήματα στη Γερμανία, στην κατεχόμενη Κύπρο, στην Ολλανδία, στα Βαλκάνια, στην Κεντρική Ασία και στον Καύκασο, στις αρχές του 1980 στη Νέα Υόρκη, ενώ το 1988 χρηματοδότησε το γνωστό πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ανατολίας (GAP). Το 2005 κατέγραψε τα υψηλότερα κέρδη στην ιστορία του τουρκικού τραπεζικού συστήματος και το 2009 έκανε την εμφάνισή της και στη Θράκη (Σύμφωνα με δημοσίευμα σε εφημερίδα της Κομοτηνής «οι καταθέσεις στα ελληνικά υποκαταστήματα της Ζιράτ άγγιξαν τα 20 εκατομμύρια ευρώ μέσα στους πρώτους μήνες λειτουργίας»). Εδώ οφείλουμε να κάνουμε μία παρένθεση, και παραλληλίζουμε την δραστηριότητα της Ζιράτ με την παρουσία της Εθνικής Τράπεζας στην Τουρκία, μέσω της Finansbank. Ο Οσμάν Ορ, επιθυμούσε να αγοράσει ένα ακίνητο σε κεντρικό σημείο της ευρωπαϊκής ακτής του Βοσπόρου, και συμφώνησε με τη Finansbank, για την σύναψη δανείου ύψους 17,5 εκατ. δολαρίων, με σκοπό να επεκτείνει τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες. Είναι όμως παγκοσμίως γνωστό ότι όταν λαμβάνεις δάνειο υποχρεώνεσαι σε εγγύηση. Η άρνηση σύναψης του δανείου, δικαιολογήθηκε από τους κρατικούς μηχανισμούς με το αιτιολογικό ότι η σχετική αίτηση δανειοδότησης του επιχειρηματία είχε γίνει σε τραπεζικό όμιλο ξένων συμφερόντων. Το κράτος έκρινε σκόπιμο να αποτραπεί η έγκριση του δανείου, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε και υποθήκευση του ακινήτου για όσο χρονικό διάστημα θα διαρκούσε το δάνειο, γεγονός που περιείχε το διακύβευμα, σε περίπτωση μη αποπληρωμής του δανείου, να περιέλθει το εν λόγω ακίνητο στην Εθνική. Ο Ορ «προσανατολίστηκε» προς άλλους ομίλους, «καταλήγοντας», ναι σωστά καταλάβατε, στη Ζιράτ, η οποία παραχώρησε το δάνειο, με βαρύτερους όμως όρους από τη Finansbank, με αποτέλεσμα «καπέλο» 300.000 ευρώ (Εφημερίδα Aksam 13/8/2009). Το ερώτημα είναι το εξής: αντίστοιχη ρήτρα για δάνεια, υποθήκες, μη αποπληρωμή και τελικά μεταβίβαση ακινήτου στη Θράκη στην τράπεζα τουρκικών συμφερόντων ισχύει ή όχι;

2. Ziraat Bankasi και Varlık Vergisi
Ας πάμε στο άλλο ζήτημα. Ο Varlık Vergisi ( “φόρος περιουσίας”) ήταν ένας τουρκικός φόρος που επιβλήθηκε στην Τουρκία το 1942, με δεδηλωμένο στόχο την αύξηση των κονδυλίων για την άμυνα της χώρας στην περίπτωση μιας ενδεχόμενης συμμετοχής της χώρας στον Β ‘ Παγκόσμιο Πόλεμο. (Όπως είναι γνωστό η Τουρκία μπήκε στον πόλεμο τρεις μήνες πριν την λήξη του…..)
Το νομοσχέδιο για το φόρο προτάθηκε από την κυβέρνηση του Sukru Saracoglu, και εγκρίθηκε από το τουρκικό κοινοβούλιο στις 11 Νοεμβρίου 1942. Επιβλήθηκε επί των παγίων στοιχείων, όπως κτήματα, κτίρια, οικίες, επιχειρήσεις. Ενώ όμως θεωρητικά ο φόρος είχε σαν ομάδα -στόχο όλους τους Τούρκους πολίτες, εκείνοι που επλήγησαν περισσότερο ήταν οι μη μουσουλμάνοι, όπως οι Εβραίοι, οι Έλληνες, οι Αρμένιοι, οι λεβαντίνοι, οι οποίοι έλεγχαν ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας. Άλλωστε αυτό τόνισε και ο πρωθυπουργός: « η τουρκική αγορά να περάσει στα χέρια των Τούρκων». (Faik Ahmet Barutçu, Siyasi Anılar 1939-1954, Milliyet Y. s. 263; Ayhan Aktar, Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politika).
Παρά το επιχείρημα ότι ο φόρος επιβλήθηκε για να καλύψει την ταμειακή κατάσταση σε περίπτωση που οι Γερμανοί ή οι Ρώσοι εισέβαλλαν στη χώρα, ωστόσο, ο βασικός λόγος ήταν να εθνικοποιήσει την τουρκική οικονομία, μειώνοντας την επιρροή και τον έλεγχο των μειονοτικών πληθυσμών στο εμπόριο, τις χρηματοδοτήσεις, τις επιχειρήσεις και τις βιομηχανίες της χώρας.
«Oι ξένες εταιρείες και οι μουσουλμάνοι γλύτωσαν εύκολα από αυτό το φόρο ή πλήρωσαν συμβολικά ποσά. H ντόπια εμπορική αστική τάξη πήρε αυτό που ήθελε από τα χέρια του ξένου βιομήχανου (δηλ. της μειονότητας), για ένα κομμάτι ψωμί. Έψαχνε τρόπους να δημιουργηθεί βιομηχανική αστική τάξη» (Yalcin Kucuk, Turkiye, 1999). Ο έφορος της Κωνσταντινούπολης Φαικ Οκτέ ανέλαβε το συντονισμό και τη συλλογή του φόρου, έφορος ο οποίος έγραψε και ένα σχετικό έργο, το οποίο αποτελεί σημαντικότατη μαρτυρία για το στόχο που είχε ο ρατσιστικός φόρος. (Faik Ökte, Varlık Vergisi Faciası, Nebioğlu Y. 1951 )
Ο φόρος που αντιστοιχούσε σε κάθε πολίτη επιβλήθηκε με αυθαίρετα κριτήρια, με στόχο την οικονομική ακόμη και την βιολογική εξόντωση των πολιτών. Αφού περίπου 2.000 μη-μουσουλμάνοι, στην συντριπτική τους πλειοψηφία Έλληνες, οι οποίοι δεν μπορούσαν να πληρώσουν το τεράστιο ποσό που απαιτούνταν για το φόρο, εντός της προθεσμίας των 30 ημερών, συνελήφθησαν και στάλθηκαν στο στρατόπεδο αναγκαστικής εργασίας στο Aşkale στην ανατολική Τουρκία. 21 από αυτούς πέθαναν εκεί.
Μέσα σε δύο μήνες ( Δεκέμβριος 1942 - Ιανουάριος 1943), είχαν αλλάξει χέρια χιλιάδες ακίνητα, ειδικά στην κεντρική Λεωφόρο Istiklal (Aktar, Ayhan 2002 Varlık Vergisi ve “Türkleştirme” Politikaları İletişim Yayınları 2002)
Ο ρατσιστικός φόρος είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο πληθωρισμού που πίεσε ακόμη περισσότερο την τουρκική οικονομία. Ο νόμος καταργήθηκε την 15η Μαρτίου 1944 και αφού είχε προετοιμάσει το έδαφος για την εκδίωξη των Ελλήνων, η οποία κορυφώθηκε το 1955.
Ο κεφαλικός φόρος είχε σαν αποτέλεσμα να εισρεύσουν τεράστια έσοδα στα τουρκικά ταμεία. O φόρος για τα αγροτικά προϊόντα την περίοδο 1944-1948 για όλη την τουρκική επικράτεια ήταν 229 εκατομμύρια λίρες, ενώ τα έσοδα του Varlik Vergisi ήταν 221 εκατομμύρια λίρες σε δύο μόνο μήνες. «Και όμως το ποσό που κατάφερε να συγκεντρώσει η κυβέρνηση από το φόρο αυτό, ήταν πολύ μικρότερο από ότι υπολόγισε» (Emre Kongar Turkiye’ nin toplumsal yapisi, 2003).

3. Η πραγματικότητα της ιστορίας
Το μεγαλύτερο μέρος της λείας, του πλιάτσικου των ελληνικών περιουσιών κατέληξε στην Ζιράτ. Η Ζιράτ ήταν η τράπεζα στην οποία η εφορία της Κωνσταντινούπολης, το τουρκικό κράτος δηλαδή, κατέθετε τα χρήματα τα οποία έπαιρνε από το ρατσιστικό φόρο.
Η Αγροτική Τράπεζα ήταν αυτή που δέχτηκε τα χρήματα από τον κεφαλικό φόρο και μετά από δεκάδες χρόνια, ένας αγωνιστής, ο Αρμένιος δικηγόρος Βαρνές Γεγκαγιάν, ο οποίος πέτυχε την αποζημίωση των απογόνων των θυμάτων της γενοκτονίας Ελλήνων και Αρμενίων, ετοιμάζεται να μηνύσει την Τράπεζα. Η είδηση αυτή και η σημασία που μπορεί να έχει η συγκεκριμένη περίπτωση και μία ενδεχόμενη καταδίκη της Τράπεζας από αμερικανικό δικαστήριο μπορεί να ανοίξει ακόμη ένα περιθωριοποιημένο ζήτημα, όπως ήταν και οι αποζημιώσεις των απογόνων των θυμάτων της γενοκτονίας. Η υπόθεση έχει μεγάλο ενδιαφέρον, συνέχεια και μάλιστα με Θρακικές πτυχές.

Πρόλογος Μιχάλης Χαραλαμπίδης
Εισαγωγή Φάνης Μαλκίδης

Αθήνα: εκδ. Γόρδιος, 2009, τηλ. 210-8252279 e-mail: gordiosbooks@yahoo.gr

Χιλιάδες άνθρωποι μεταπολεμικά, πολιτικοποιήθηκαν με τα μεγάλα απελευθερωτικά και αντιαποικιοκρατικά κινήματα της Αφρικής και της Ασίας, δημιουργώντας και ενεργοποιώντας τα πολιτικά, δημοκρατικά και διεθνιστικά τους αντανακλαστικά. Στις δεκαετίες του 1980 και 1990 λαοί όπως ο ελληνικός αναζήτησε και πέτυχε την πολιτικοποίησή του με ένα απελευθερωτικό κίνημα στα ανατολικά του. Το κουρδικό κίνημα που αναδείχθηκε σ΄ αυτές τις δεκαετίες ώθησε, συγκίνησε, ριζοσπαστικοποίησε και συνεπήρε εκτός από τους Κούρδους και αρκετούς στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και Έλληνες.
Με την έναρξη του ένοπλου αγώνα στην Τουρκία από τους Κούρδους το 1984, με τη δολοφονία χιλιάδων Κούρδων στο Ιράκ στα τέλη της δεκαετίας του 1980, με τις ειδήσεις για την καταπίεση των Κούρδων του Ιράν και της Συρίας, ο ελληνικός λαός επανασυνδέθηκε μετά από χιλιάδες χρόνια τον Κουρδικό λαό- ο Ξενοφώντας αναφέρεται στους Καρδούχους- ωθώντας να στηρίξει ποικιλοτρόπως τα κινήματα κοινωνικής και εθνικής απελευθέρωσης.

Μάλιστα ο ελληνικός λαός στην αλληλεγγύη του στον αγώνα του κουρδικού λαού για απελευθέρωση, είχε και ένα θύμα, το Θεόφιλο Γεωργιάδη, μέλος της Κυπριακής επιτροπής Αλληλεγγύης στο Κουρδιστάν ο οποίος δολοφονήθηκε, λόγω της δράσης του, το 1994.
Ο Ahmet Dere, πολιτικός πρόσφυγας, αντιπρόσωπος του Κουρδικού Εθνικού Κογκρέσου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τοποθετεί το κουρδικό ζήτημα ιστορικά και στη σύγχρονη διάστασή του. Η σύλληψη του Αμπντουλάχ Οτζαλάν το 1999, δημιούργησε οπωσδήποτε πολλά νέα δεδομένα για το μέλλον του κουρδικού ζητήματος, δεδομένα που αναδείχθηκαν πιο έντονα μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003 και τη οικοδόμηση μίας ομόσπονδης κουρδικής κρατικής δομής. Ταυτόχρονα η μετατροπή της θανατικής ποινής του Οτζαλάν σε ισόβια κάθειρξη, οι ολοένα περισσότερες φωνές σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στην Τουρκία που ζητούν πολιτική λύση για το Κουρδικό, δίνουν νέες προοπτικές για το μέλλον.

Το βιβλίο του Ahmet Dere, υποστηρίζει ότι το Κουρδικό ζήτημα αποτελεί μία πολύ σημαντική παράμετρος της περιοχής που περιλαμβάνει την Τουρκία, το Ιράκ, το Ιράν και τη Συρία. Και αυτό όχι μόνο γιατί σ’ αυτά τα κράτη οι Κούρδοι αποτελούν ένα μεγάλο μέρος του συνολικού πληθυσμού και η παρουσία τους είναι αδιάλειπτη εδώ και χιλιάδες χρόνια, αλλά γιατί οι Κούρδοι αποτελούν πλέον κεντρική συνιστώσα των μελλοντικών εξελίξεων στην περιοχή. Αυτό φαίνεται στο Ιράκ, η θέληση των Κούρδων της Τουρκίας να συνεχίσουν την προσπάθειά τους με ένοπλη πάλη και πολιτική δραστηριοποίηση, ο πολιτικός αγώνας των Κούρδων του Ιράν και της Συρίας, δεδομένα που συγκροτούν προϋποθέσεις υλοποίησης δημιουργίας Κουρδικού κράτους, του οράματος δηλαδή εκατομμυρίων Κούρδων σε όλον τον πλανήτη.

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μέρος του προλόγου του Μιχάλη Χαραλαμπίδη στο βιβλίο του Ahmet Dere

Στη Γιάλτα όπου χαράχθηκαν οι χάρτες του πλανήτη μετά τον δεύτερο πόλεμο δεν εμφανιζόταν ούτε ως κράτος, έστω περιορισμένης κυριαρχίας, ούτε ως λαός ούτε ως έθνος. Οι τύχες τους κρίθηκαν στην αρχή του προηγούμενου αιώνα στην πρώτη Γιάλτα που υπέστησαν οι λαοί, την πλέον βάρβαρη, στην Λωζάννη, το μεγαλύτερο ιμπεριαλιστικό παζάρι του 20ου αιώνα. Εάν στην Ελλάδα υπήρχε μια δεξιά με αίσθηση των συμφερόντων του κράτους και του έθνους θα την ονόμαζε ιμπεριαλιστικό παζάρι. Επρόκειτο όμως για μια δορυφορική δεξιά που μετά πήρε τη μορφή της εθνικοφροσύνης. Υποκατάσταση δηλαδή του εθνικού σχεδίου από αυτό της προστάτιδας δύναμης, Αμερικανοσύνη μετά Αγγλοκρατία πριν. Εάν υπήρχε και μια αριστερά πατριωτική, διεθνιστική, το παζάρι της Λωζάννης θα ήταν η αφετηρία της αντιιμπεριαλιστικής δράσης της. Δεν ήταν όμως ούτε αριστερά, ούτε πατριωτική, ούτε αντιιμπεριαλιστική. Δεν ήξερε τι ήταν ή ήταν εξάρτημα της άλλης υπερδύναμης. Αυτοί που ήξεραν τι ήταν, τι έπρεπε να κάνουν, ήταν ο Γληνός, ο Σοφιανόπουλος, ο Σβώλος και ο πατέρας του Λεωνίδα Κύρκου.

Στη Λωζάννη αποφασίσθηκε να επιτραπεί στον μεγάλο εγκληματία, τον Κεμάλ, να τους ονομάσει «ορεσίβιους Τούρκους» και τη χώρα τους «Ανατολικές επαρχίες». Η ευθύνη ήταν και δική τους, τουλάχιστον ενός μέρους από αυτούς. Δέχθηκαν να είναι δούλοι, σπαθιά των κεμαλικών, όπως των Οθωμανών πριν. Οι Αλβανοί, Τουρκαλβανοί στα Βαλκάνια οι Κούρδοι στη Μικρά Ασία. Παρ’ όλο που ο Κεμάλ και το δεξί του χέρι ο Τοπάλ Οσμάν εξόντωσε χιλιάδες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, στο Κότσκιρι.

Ήχησε στα αυτιά μου ως ιστορική αυτοκριτική και συγγνώμη η δήλωση του Αμπντουλλάχ Οτζαλάν μετά από λίγα λεπτά συζήτησης κατά τη συνάντησή μας στη Μπεκαά το 1988. «Οι Τούρκοι είχαν τον πολιτισμό και το κεφάλαιο που ήταν οι Έλληνες και οι Αρμένιοι, είχαν και το στρατό που ήταν οι Κούρδοι. Έχασαν τα δύο πρώτα. Τώρα θα χάσουν και το τρίτο και θα καταρρεύσουν».

Μετά από λίγα χρόνια προχώρησε περισσότερο αναγνωρίζοντας τη δεύτερη γενοκτονία του 20ου αιώνα, την Ποντιακή, και την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της. Ήταν η αναγνώριση με το μεγαλύτερο ιστορικό, πολιτικό και ηθικό βάρος. Ο Τύπος, στον τόπο που λέγεται Αθήνα παρ’ όλο που δεν μοιάζει με την Αθήνα, δεν αναφέρθηκε σ’ αυτή την ιστορική αναγνώριση. Δεν αναφέρθηκε ούτε σ’ αυτήν του κυβερνήτη της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, του George Pattaki, λίγα χρόνια μετά. Παράξενος Τύπος, παράξενο σύστημα πληροφόρησης. Το μοναδικό στον ευρωπαϊκό κόσμο.

Έφθαναν αυτές οι φράσεις για να καταλάβει κανείς ότι είχε μπροστά του μια μεγάλη προσωπικότητα, έναν ηγέτη. Παρ’ όλο που πολλοί στην Άγκυρα με πολύ ρατσισμό, στο Παρίσι, στην Ευρώπη με αποικιοκρατική αλαζονεία τον αντιμετώπιζαν με απόψεις πεζοδρομίου.

Μια μικρή ομάδα από την Αθήνα, την Γενεύη, το Παρίσι, ήμασταν πέντε άνθρωποι, διέκρινε από την αρχή ένα νέο απελευθερωτικό κίνημα που γεννιόταν στα ανατολικά μας και υπερασπισθήκαμε, ενάντια στο ανήθικο τότε πλειοψηφικό ρεύμα, το δικαίωμα των Καρδούχων του Ξενοφώντα στη διεθνιστική Αλληλεγγύη. Η ιστορία μας έδωσε δίκαιο.

Πάντοτε στην ιστορία ήταν καθοριστικός ο ρόλος των προσωπικοτήτων. Σε λίγα χρόνια ο Αμπντουλλάχ Οτζαλάν έδωσε όνομα στο λαό του και τον τόπο του. Ένας αυτόχθονας ιστορικός λαός που ρατσιστικές ιδεολογίες κράτησαν εκτός ιστορίας όπως και μια ιστορική περιοχή, η Μεσοποταμία, επέστρεφαν στην Ιστορία.

Έμαθε στις νέες γενιές των Κούρδων ανδρών και γυναικών να πολεμούν. Σύντομα ο μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ γελοιοποιήθηκε στα βουνά του Κουρδιστάν. Εκεί δεν είχαν μια Πέμπτη φάλαγγα να τους ανοίξει το δρόμο όπως στην Κύπρο.

Με τον Αμπντουλλάχ Οτζαλάν, όμως, και το ΡΚΚ οι Κούρδοι έκαναν τη μετάβασή τους από το προπολιτικό στο πολιτικό στάδιο. Ήταν πλέον ένας λαός που μπορούσε να νικά στις στρατιωτικές αλλά και στις πολιτικές μάχες…

Η αξιοπρέπεια, η αυτοεκτίμηση, ο ανθρωπισμός, ο διεθνισμός των Ελλήνων κρίνεται στην Καλόλιμνο της Προποντίδας στο Γκουλάκ στο Ιμραλί.

Η νέα αμερικανική διοίκηση οφείλει να κλείσει αυτό το Γκουλάκ που είναι περισσότερο βάρβαρο από αυτό του Γκουαντάναμο. Ο Αμπντουλλάχ Οτζαλάν είναι ο νόμιμος και ο πλέον αντιπροσωπευτικός εκπρόσωπος του κουρδικού λαού. Δεν είναι τρομοκράτης. Οι τρομοκράτες είναι στα παλάτια και τα στρατόπεδα της Άγκυρας.

Πάντα είχα μια αλλεργία σε σχέση με τη «χρήση» της αντίστασης και τον επαρχιωτισμό. Έτσι, οφείλω να πω, ότι η ελληνική αντίσταση, οι «αντιστασιακοί» καταργήθηκαν στην περίπτωση του δράματος του Κούρδου ηγέτη. Η ιουλιανή ετήσια συνάθροισή τους στους κήπους του προεδρικού μεγάρου δεν συμβάλλει στη ανάκτηση του αντιστασιακού κύρους τους. Αντίθετα, μπροστά στο δράμα του Κούρδου ηγέτη, η εικόνα τους προσβάλει τον εαυτό τους, την ιστορία τους και τη χώρα.

Είναι ερμηνεύσιμος ο επαρχιωτισμός των νέων γενεών σε μια χώρα που το σύστημα παιδείας, πολιτικής παιδείας, ο πνευματικός κόσμος, η πνευματική παραγωγή δεν επιτρέπει την αυτογνωσία, μια αυτόχθονη ματιά του κόσμου. Πρόκειται για τη συνέχεια στο παρακμιακό φαινόμενο που χαρακτήριζε τη μεταπολίτευση και επαναπροτείνεται σήμερα. Ο επαρχιωτισμός δεν αποτελεί βάση μιας διεθνιστικής δράσης. Είναι η ακύρωση του διεθνισμού αλλά και η γελοιοποίησή του.

Μια αυθεντική επεξεργασμένη λογικά διεθνιστική αντίληψη θα έβλεπε ότι ο δικός μας Σουμπκομαντάντε (Υποδιοικητής) Μάρκος είναι ο Αμπντουλλάχ Οτζαλάν. Ο Νέλσον Μαντέλα, ο Αλέξανδρος Παναγούλης του σήμερα είναι ο Προμηθέας στο Ίμραλι.

Όπως μια σοβαρή ελληνική διεθνιστική οπτική του κόσμου θα εξηγούσε στον Μάρκος ότι εμείς γνωρίσαμε την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία, τις Σταυροφορίες και τους Ιερούς πολέμους εκατονταετίες πριν ο Κορτέζ καταλάβει την Πόλη του Μέξικο.

Αυτός είναι ο ρόλος της ελληνικής διεθνιστικής αλληλεγγύης. Οι επαρχιώτες, όμως, δεν μπορεί να είναι χρήσιμοι στις διαδικασίες απελευθέρωσης των λαών στις διάφορες περιοχές του πλανήτη ούτε στη δική μας.

Γιατί η απελευθέρωση των λαών ήταν πάντοτε ζήτημα παιδείας. Αυτό που απουσιάζει στη χώρα μας.

Η έκδοση αυτού του βιβλίου είναι μια επιβεβαίωση αυτού του μορφωτικού κενού. Σε μια χώρα που η ιστορία της δίνει το ρόλο του επιστημονικού κέντρου μελέτης της περιοχής, οι πανεπιστημιακοί τομείς για Κουρδικές Σπουδές όπως και αυτές των άλλων λαών της περιοχής είναι ανύπαρκτες. Αγνοούν δηλαδή το λαό που θα διαμορφώσει την πολιτική και οικονομική εξέλιξη στην περιοχή το νέο αιώνα.

Το βιβλίο, όμως, του Αχμέτ Ντερέ, είναι μια απόδειξη ότι τα παιδιά του Οτζαλάν έμαθαν να κάνουν πολιτική. Από αυτή την εξέλιξη αντλεί δύναμη και ελπίδα ο Πατέρας της Δημοκρατίας στη Μικρά Ασία και τη Μεσοποταμία στις απάνθρωπες συνθήκες κράτησής του που προσβάλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και πρώτα την Ευρώπη. Το Ίμραλι πρέπει να ξαναγίνει Καλόλιμνος. Τόπος μνήμης των λαών που υφίστανται ακόμη μια ιδεολογία του θανάτου, τον κεμαλισμό.

Του Φάνη Μαλκίδη

Τον περασμένο Μάιο με πρωτοβουλία του Ποντιακού Συλλόγου «Εύξεινος Πόντος» Στοκχόλμης (έτος ίδρυσης 1984), τα μέλη του οποίου είναι σχεδόν όλοι νέοι άνθρωποι, γεννημένοι στη Σουηδία, διοργανώθηκε μία πολύ σημαντική επιστημονική ημερίδα για το ζήτημα της Γενοκτονίας. Η ημερίδα διοργανώθηκε από κοινού με την Ομοσπονδία των Αρμενίων και των Ασσυρίων της Σουηδίας και με τη στήριξη της ελληνικής κοινότητας της Βόρειας Στοκχόλμης, του
Ηπειρωτικού συνδέσμου της Σουηδίας και του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου της Στοκχόλμης. Ομιλητές στην ημερίδα, η οποία έγινε στην αγγλική γλώσσα και την παρακολούθησαν μέλη του Σουηδικού Κοινοβουλίου και διπλωμάτες, ήταν ο ιστορικός Βάχαν Αβεντιάν, από την Αρμενική Ομοσπονδία της Σουηδίας, ο Σαμπρί Ατμάν, από το Κέντρο για την Ασσυρική γενοκτονία (SEYFO center) και ο Φάνης Μαλκίδης, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαικών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars- IAGS) .
Τότε είχε αποφασισθεί ότι από κοινού Έλληνες, Αρμένιοι και Ασσύριοι θα προωθήσουν ψήφισμα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας στη Σουηδική Βουλή, το οποίο θα έχει την υποστήριξη βουλευτών από όλο το πολιτικό φάσμα. Κάτι που έχει γίνει και στο πρόσφατο παρελθόν με πρωτοβουλία των Σουηδών βουλευτών και ειδικότερα του Αριστερού Κόμματος (Vänsterpartiet), Τάσου Σταφιλίδη και Hans Linde, ενώ στη συνέχεια υπήρξε πρωτοβουλία και του κόμματος των Πράσινων (Miljöpartiet).
Η δραστηριοποίηση για την αναγνώριση της Γενοκτονίας στη Σουηδία έφερε και άλλα αποτελέσματα. Το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα της Σουηδίας, το Σοσιαλδημοκρατικό, κατά την ετήσια συνέλευση του, πήρε απόφαση την περασμένη Πέμπτη, να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Ασσυρίων, των Ελλήνων και Αρμενίων.
«Συγκινήθηκα πολύ όταν ελήφθη η απόφαση,” είπε ο Kerimo Γιλμάζ, ο οποίος είναι Ασσύριος και εξέχον μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. «Είναι μια θετική άποψη και ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός. Το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα θα εργαστεί για την αναγνώριση της γενοκτονίας στο εσωτερικό της Σουηδίας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη.”
Η Ομοσπονδία των Ασσυρίων της Σουηδίας χαιρέτισε την απόφαση των Σοσιαλδημοκρατών, λέγοντας πως “είναι το αποτέλεσμα της μακροχρόνιας πίεσης, τόσο από τους Ασσύριους όσο και και μη-Ασσύριους», δήλωσε ο Ilan de Basso, πρόεδρος της Ομοσπονδίας. “Έχουμε μάθει να μην κάνουμε πίσω ποτέ. Απώτερος στόχος είναι να πετύχουμε την αναγνώριση από την ίδια την Τουρκία.”
Η αναγνώριση εκ μέρους των Σοσιαλδημοκρατών θα έχει και συνέχεια αφού το θέμα θα εισαχθεί προς ψήφιση στο εθνικό κοινοβούλιο κατά τη διάρκεια της άνοιξης του 2010.
Στην περίπτωση της Σουηδίας η εξέλιξη αυτή, έχει μεγάλη σημασία όπως και αυτή με την εισαγωγή της υπόθεσης της γενοκτονίας στο Σουηδικό Κοινοβούλιο, σε λίγους μήνες. Μάλιστα έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία γνωρίζοντας τη θέση της Σουηδίας τόσο παγκόσμια όσο και ευρωπαϊκά για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων, όπως και στην παρούσα συγκυρία με την προεδρία της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η προσπάθεια συνεχίζεται και από ότι φαίνεται έχει και αποτέλεσμα. Ειδικά όταν προέρχεται από την δυναμική και έξω από συμφέροντα και λογικές Διασπορά.

Η μελέτη της ιστορίας και η αναγκαιότητα της ανάδειξης της τοπικής κληρονομιάς στους άλλους τομείς των θεωρητικών επιστημών έχουν στρέψει, τα τελευταία χρόνια, την έρευνα προς την τοπική κοινωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, το βιβλίο αυτό, αποτελεί μία μεγάλη ανασκαφή σε θέματα της τοπικής ιστορίας της Σαμοθράκης, με πρόθεση να έλθουν στο φως πολλά, από αυτά που συνήθως αλλού αναζητούνται ή δεν αναζητούνται καθόλου. Το βιβλίο καλύπτει περιόδους και θεματογραφία από την αρχαία, βυζαντινή, μεταβυζαντινή και νεότερη Σαμοθράκη, μέχρι τις πτυχές αυτής της ιστορικής πορείας, της διατροφής και της διάσωσης της παράδοσης.

Τα κείμενα του τόμου προέρχονται από τις εργασίες του Επιστημονικού Συνεδρίου που διοργανώθηκε το Σεπτέμβριο του 2006, με θέμα “Σαμοθράκη: Ιστορία-Αρχαιολογία-Πολιτισμός”, και είναι ερευνητικές προσπάθειες επιστημόνων, οι οποίες αποτελούν μια πολύτιμη δυναμική για το μέλλον, επαναφέροντας το νησί στο προσκήνιο. Τα κείμενα, χαρακτηρίζονται από την υψηλή ποιότητά τους και συνιστούν πραγματικές συμβολές για την ιστορία του νησιού ανοίγοντας έναν διάλογο, επιστημονικό κυρίως αλλά και πολιτικό και κοινωνικό, φέρνοντας στο φως άγνωστες πτυχές της ιστορίας και του πολιτισμού της Σαμοθράκης.

Πρόκειται για ένα εξαιρετικά χρήσιμο βιβλίο, όχι μόνο για όσους ενδιαφέρονται για τη Σαμοθράκη αλλά για όλους όσους ασχολούνται με την τοπική ιστορία, τον πολιτισμό και τις τοπικές ιδιαιτερότητες περιοχών της πατρίδας μας.

Κριτική- Παρουσίαση του βιβλίου:
Βασίλης Πάγκαλος, Η Θράκη στις σελίδες των βιβλίων, “Μακεδονία”, 4.1.2009

Τα κείμενα του τόμου προέρχονται από τις εργασίες ενός επιστημονικού συνεδρίου που διοργανώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2006 με θέμα “Σαμοθράκη: Ιστορία - Αρχαιολογία - Πολιτισμός”. Πρόκειται για είκοσι ερευνητικές εργασίες που η καθεμιά τους συνιστά και μια καίρια συμβολή στην ιστορία του νησιού, όπως και στην ανάδειξη της τοπικής του κληρονομιάς. Όπως σημειώνεται, “το βιβλίο αυτό αποτελεί μια μεγάλη ανασκαφή σε θέματα της τοπικής ιστορίας της Σαμοθράκης, με πρόθεση να έλθουν στο φως πολλά, από αυτά που συνήθως αλλού αναζητούνται ή δεν αναζητούνται καθόλου”. Το βιβλίο καλύπτει περιόδους από την αρχαία, βυζαντινή, μεταβυζαντινή και νεότερη Σαμοθράκη, ενώ ξεκινά από τα αρχαιολογικά ευρήματα στο νησί και φτάνει μέχρι την τουριστική και γενικότερα οικονομική αξιοποίησή του, περνώντας από θέματα όπως ο λαϊκός πολιτισμός, οι λόγιοι της τουρκοκρατίας, οι κατάρες στην προφορική παράδοση και πολλά ακόμη ενδιαφέροντα. Ο τόμος με τη διευρυμένη θεματογραφία του και την επιστημονική προσέγγισή της αποτελεί παράδειγμα έρευνας μιας τοπικής κοινωνίας. Έτσι, είναι χρήσιμος όχι μόνο για όσους ενδιαφέρονται ειδικά για τη Σαμοθράκη ή τη Θράκη, αλλά γενικότερα για όλους όσους ασχολούνται με την τοπική ιστορία, τον πολιτισμό και τις τοπικές ιδιαιτερότητες επιμέρους περιοχών.

Φίλιππος Πανταζής, Η Σαμοθράκη μέσα από τα μάτια των επιστημόνων, “Αδέσμευτος του Ρίζου”, 31.8.2008

Πολίτης της Θράκης

Παρουσίαση του βιβλίου

“Σαμοθράκη: Ιστορία- Αρχαιολογία- Πολιτισμός”

Με οργανωτή το Δήμο Σαμοθράκης πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του βιβλίου «Σαμοθράκη: Ιστορία- Αρχαιολογία- Πολιτισμός» (Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου, Σαμοθράκη Σεπτέμβριος 2006, εκδόσεις Επίκεντρο), τη Δευτέρα 1η Σεπτεμβρίου 2008 στο Πνευματικό Κέντρο «Νικόλαος Φαρδύς» στη Χώρα Σαμοθράκης. Η ημέρα παρουσίασης του βιβλίου η οποία επιλέχθηκε αποτελεί την ημέρα μνήμης του ολοκαυτώματος του νησιού, που είχε σαν αποτέλεσμα την 1η Σεπτεμβρίου του 1821 να αφανιστεί ο πληθυσμός της Σαμοθράκης.

Το βιβλίο, το οποίο αποτελεί μία συμβολή στην ανάδειξη της ιστορίας του νησιού, προσπάθεια παρουσίασης των ευρημάτων που έχει φέρει έως σήμερα στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, παρουσίαση των πτυχών του ιδιαίτερου πολιτισμού, που σχετίζονται με τη λαογραφία, και διατύπωση σκέψεων και προτάσεων για την ανάδειξή του, την τουριστική προβολή και αξιοποίησή του, τη διάσωση του φυσικού του κάλλους, το περιβάλλον και την οικολογία και τα πολιτιστικά δρώμενα, παρουσίασαν ο Γ. Πετρούδας και Γ. Χανός, νυν και πρώην Δήμαρχος Σαμοθράκης και οι συνεπιμελητές του βιβλίου Στράτος Δορδανάς και Φάνης Μαλκίδης.

Ο συντονιστής της εκδήλωσης εκδότης του «Επίκεντρο» Π. Παπασαραντόπουλος, ανέφερε ότι με χαρά ανέλαβε την έκδοση των πρακτικών του Συνεδρίου, αφού αντιλήφθηκε τη σημασία που έχουν.

Ο Δήμαρχος Σαμοθράκης Γ. Πετρούδας αναφέρθηκε στην σπουδαιότητα του βιβλίου που αποτελεί συμβολή στην ιστορία του νησιού και τόνισε την αναγκαιότητα να υπάρξουν και άλλες ανάλογες εκδόσεις.

Ο πρώην Δήμαρχος του νησιού Γ. Χανός, ο οποίος είχε στηρίξει την οργάνωση του Συνεδρίου επισήμαινε την σημασία που έχει για τη Σαμοθράκη η ανάδειξη της ιστορίας της και τόνισε ότι πτυχές της τοπικής ιστορικής διαδρομής πρέπει να ενταχθούν στα σχολικά εγχειρίδια.

Ο Σ. Δορδανάς, μέλος της επιστημονικής και οργανωτικής επιτροπής του Συνεδρίου και συνεπιμελητής του τόμου αναφέρθηκε στις δυσκολίες που ανέκυψαν κατά την πραγματοποίηση του επιστημονικού συνεδρίου για τη Σαμοθράκη, οι οποίες ωστόσο ξεπεράστηκαν με τη συνδρομή του Δήμου της Σαμοθράκης και των πολλών εθελοντών. Επίσης τόνισε την σημασία της έκδοσης που αποτελεί απαρχή για αντίστοιχες επιστημονικές και ερευνητικές προσπάθειες στο μέλλον.

Τέλος, ο Φάνης Μαλκίδης ανέφερε ότι η μελέτη της ιστορίας και η αναγκαιότητα της ανάδειξης της τοπικής κληρονομιάς έχουν στρέψει, τα τελευταία χρόνια, την έρευνα προς την τοπική κοινωνία, η οποία μέχρι πρότινος παρέμενε πολλές φορές στη σκιά του επιστημονικού ενδιαφέροντος χάρη του γενικού. Έτσι το βιβλίο τοποθετεί ως κεντρικό ζήτημα έρευνας και ενασχόλησης τη Σαμοθράκη, ένα ιδιαίτερης και παγκόσμιας αξίας νησί, που για χρόνια έμεινε στο περιθώριο. Επισήμαινε ότι οι επιστημονικές εργασίες που περιλαμβάνονται στο βιβλίο εμπεριέχουν γνώση αλλά κυρίως αληθινή αγάπη για τη Σαμοθράκη και ανοίγουν νέους ορίζοντες στην έρευνα για το νησί, ενώ αφιέρωσε την ομιλία του και το έργο στη μνήμη των θυμάτων του ολοκαυτώματος της Σαμοθράκης.

Ο Σύλλογος Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ» διοργάνωσε στις 11, 12 και 13 Μαΐου 2007 στο δημοτικό Θέατρο Κ α λ α μ α ρ ι ά ς το 1ο Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού και η διαχρονική εξέλιξη του ζητήματος. Στο συνέδριο πήραν μέρος με εκπροσώπους τους πάνω από 40 σωματεία και συνολικά πάνω 300 άτομα και τις τρεις ημέρες του συνεδρίου, τα οποία όπως επισημαίνουν οι επιμελητές της έκδοσης «με ουσιαστικές παρεμβάσεις, οι οποίες συζητήθηκαν με τους ειδικούς εισηγητές εμπλούτισαν τη θεματολογία του κεντρικού στόχου του συνεδρίου». Όπως επισημαίνουν μάλιστα στην αρχή της έκδοσης «το βιβλίο αυτό παραδίδεται ως λιτό μνημόσυνο στη μνήμη των αδικοχαμένων προγόνων μας και σε εκείνους που καίγονται από τη φλόγα της νοσταλγίας, στους απογόνους τους που γεννήθηκαν εδώ, καθώς και σε όλους εκείνους που πονούν από την εκρίζωση του Ελληνισμού από την πανάρχαια κοιτίδα του, γεγονός που συγκλόνισε ολόκληρο το έθνος»
Στο βιβλίο ο αναγνώστης μπορεί να βρει τις εισηγήσεις των ομιλητών με τα ακόλουθα θέματα:. Γιώργος Ανδρεάδης «Η διεθνής κατάσταση - Η πολιτική
των Μεγάλων Δυνάμεων και της Ελλάδας στην ίδια περίοδο και περιοχή»,
Θεοφάνης Μαλκίδης «Η Γενοκτονία των Ελλήνων
του Πόντου», Αθανάσιος Καραθανάσης «Η γενοκτονία των Ελλήνων της
Μικράς Ασίας και της Θράκης», Αθανάσιος Διαμαντόπουλος «Η έξοδος των Ελλήνων από το Καρς του Καυκάσου». Βαρτενή Κασαπιάν «η Γενοκτονία των Αρμενίων και η πορεία αναγνώρισης», Νίκος Παπαγεωργάκης «Το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο στη διάρκεια της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και η στάση των Μεγάλων Δυνάμεων»,
Γιωργος Τεμεκενίδης «η στάση του εργατικού κινήματος και των πολιτικών δυνάμεων στην Ελλάδα» Παρισης Αγγελίδης «Ο ρόλος της πολιτικής
ηγεσίας στα γεγονότα του Πόντου και της Γενοκτονίας» Αθανάσιος Καραθανάσης «Ο ρόλος της Εκκλησίας (ηγεσίας και κλήρου), πριν κατά τη
διάρκεια και μετά τη Γενοκτονία». Πολύχρονης Ενεπεκίδης «Η Γενοκτονία των Ελλήνων υπό το φως των Ξένων Διπλωματικών αρχείών», Βενιαμίν Καρακωστάνογλου «Το έγκλημα της Γενοκτονίας κατά το Διεθνές Δίκαιο, η αναγνώριση της Γενοκτονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Νίκος Λυγερός- Αντώνης Παυλίδης Από την αναγνώριση στην ποινικοποίηση». Γιώργος Παρχαρίδης «Η σημερινή εξέλιξη του ζητήματος», Κώστας Αυγητίδης «Οι Ελληνόποντιοι ατά την περίοδο της Επανάστασης, του Εμφυλίου και της στρατιωτικής επέμβασης στη Ρωσία». Αναστάσης Γκίκας «Ο Ποντιακός ελληνισμός στην ΕΣΣΔ ως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Σωκράτης Αγγελίδης «Οι Ελληνοπόντιοι στην ΕΣΣΔ στη
διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου», Αναστάσης Γκίκας «Ο Ποντιακός ελληνισμός στην ΕΣΣΔ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο «Οι Ελληνοπόντιοι πληθυσμοί μετά την ανατροπή του Σοσιαλισμού και τη διάλυση της
Ε.Σ.Σ.Δ.». Γιώργος Χουρμουζιάδης «Η επιβίωση του Ποντιακού Πολιτισμού»,
Παύλος Τσακαλίδης «Η επίδραση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου
στη μουσική και το τραγούδι» Λάζος Τερζάς «Η επίδραση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στο Θέατρο» και Θωμάς Σαββίδης «Η Ποντιακή Γλώσσα διαχρονικό στοιχείο εθνικής ταυτότητας».
Στο βιβλίο υπάρχουν ακόμη oι χαιρετισμοί της έναρξης του συνεδρίου των υπεύθυνων της οργανωτικής και του συλλόγου όπως επίσης και χάρτες του Πόντου τα αποκόμματα των εφημερίδων που έγραψαν για το συνέδριο, φωτογραφίες από το συνέδριο, όπως επίσης και της εκδήλωσης με τον τίτλο «Μεγαλύτερη Μέρα» που αναπαριστούσε την αποβίβαση των Ποντίων προσφύγων στην Καλαμαριά

Τρεις Γενοκτονίες. Μία στρατηγική. Πρακτικά Επιστημονικής Ημερίδας. Θεσσαλονίκη: εκδόσεις Αδελφοί Κυριακίδη.

Το βιβλίο, το οποίο έχει εκδοθεί στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, περιέχει τις εισηγήσεις του Διεθνούς Συνεδρίου «Τρεις γενοκτονίες, μια στρατηγική» που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ποντίων Εκπαιδευτικών, ο Σύνδεσμος Ποντιακών Σωματείων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, η Συντονιστική Επιτροπή Νεολαίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος και όλα τα ποντιακά σωματεία του Νομού Ροδόπης, στην Κομοτηνή το Μάιο του 2008.
Στην ημερίδα εξετάστηκαν οι Γενοκτονίες των πληθυσμών της Μικράς Ασίας από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς και συζητήθηκε η αξιοποίηση της εμπειρίας του αγώνα κυρίως των Αρμενίων καθώς και η οικοδόμηση της συνεργασίας και ο συντονισμός του αγώνα των τριών λαών που υπέστησαν τη Γενοκτονία (Ελλήνων, Αρμενίων, Ασσυρίων).
Στο βιβλίο περιλαμβάνονται οι χαιρετισμοί της Χ. Μαυρίδου, μέλους του Δ.Σ. της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας, η οποία αναφέρθηκε στη σημαντικότητα της εκδήλωσης καθώς και στο συμβολισμό που έχει η πραγματοποίηση της ημερίδας στη Ροδόπη, του προέδρου της Ποντιακής Νεολαίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας Χ. Κοτίδη ο οποίος αναφέρθηκε στην έλλειψη ενδιαφέροντος από πλευράς ελληνικής πολιτείας, η οποία δεν έκανε κανένα βήμα για τη διεθνοποίηση του ζητήματος. Επίσης από την πλευρά του o Θόδωρος Παυλίδης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ποντίων εκπαιδευτικών χαρακτήρισε την ημερίδα «πρωτοπόρα προσπάθεια που ανοίγει έναν νέο κύκλο στην ιστορία του ποντιακού ζητήματος, ενώ στην αξία της ημερίδας αναφέρθηκε και ο Δ. Τομπουλίδης, Πρόεδρος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντιακού Ελληνισμού. Στο βιβλίο περιλαμβάνονται επίσης οι χαιρετισμοί του βουλευτή του ΛΑΟΣ, Η. Πολατίδη, του χορηγού της ημερίδας Π. Εμφιετζόγλου, του πρώην προέδρου της Βουλής, Α. Κακλαμάνη, καθώς και τα μηνύματα που έστειλαν ο πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης ελληνικών κοινοτήτων κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών «Πόντος» Β. Κάισεβ, ο γραμματέας της Παν- ποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ- Καναδά, Δ. Μολοχίδης και ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας Χ. Ταβλαρίδης. Επίσης στο βιβλίο περιλαμβάνονται τα συμπεράσματα της ημερίδας και οι στόχοι που τέθηκαν μέσα από αυτή, για τη Γενοκτονία.
Στο βιβλίο περιλαμβάνεται οι εισηγήσεις της Τhea Halo, του Μάριου Ευρυβιάδη, του Atman Sabri, Σταύρου Αμπαριάν, Νίκου Λυγερού, Αντώνη Παυλίδη και Φάνη Μαλκίδη.
Η Τhea Halo, ένα πρόσωπο-σύμβολο στον αγώνα για τη διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας, μίλησε με θέμα “Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων από τη Διεθνή Ένωση Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των γενοκτονιών και προς τα πού πορευόμαστε από δω και πέρα” Στην ομιλία της αναφέρθηκε στη μητέρα της μεταφέροντας την επιθυμία της να της αποδοθεί η ελληνική υπηκοότητα, κάτι που έγινε πρόσφατα, αλλά και στο βιβλίο της που αναφέρεται στην ιστορία της μητέρας της, ενώ αναφέρθηκε στην αναγνώριση των γενοκτονιών από τη Διεθνή Ένωση Ακαδημαϊκών Αναγνώρισης Γενοκτονιών και στις προσπάθειες που έχουν γίνει για τη διεθνοποίηση του προβλήματος από πλευράς της. “Μέθοδοι ανάδειξης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου ως διεθνούς ζητήματος” είναι το θέμα της εισήγησης του Μάριου Ευρυβιάδη, ο οποίος αναφέρθηκε στις σύγχρονες πρακτικές προπαγάνδας και παραπληροφόρησης που χρησιμοποιούνται. Ανέφερε παραδείγματα με τα οποία οι Αρμένιοι κατόρθωσαν να ανατρέψουν μια συστηματική και οργανωμένη προπαγάνδα των Τούρκων μια συστηματική δουλειά «την οποία πρέπει να ακολουθήσουν και οι Έλληνες και οι Ασσύριοι. Με θέμα “Ο Αφανισμός των Ασσυρίων στην Τουρκία” μίλησε ο Ataman Sabri, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ασσυρίων Ευρώπης. Ο Ataman Sabri, τόνισε ότι το 1915 το μισό του πληθυσμού των Ασσυρίων εξολοθρεύτηκαν στην γενοκτονία, ενώ η Τουρκία πρέπει να αναγνωρίσει τη γενοκτονία που διέπραξε το 1915 στους Αρμένιους, Ασσύριους και Έλληνες και εναντίον των άλλων μειονοτήτων και να ζητήσει συγνώμη για αυτές». Ο Σταύρος Αμπαριάν Εκπρόσωπος Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Ελλάδος μίλησε με θέμα “Γενοκτονία των Αρμενίων: 49 αναγνωρίσεις - πορεία προς το μέλλον”. Ο . Αμπαριάν δίνει το νομικό πλαίσιο της Παγκόσμιας Αρμενικής Επιτροπής που έχει σκοπό την αναγνώριση της αρμενικής γενοκτονίας, «γιατί η αναγνώριση μιας γενοκτονίας μπορεί πρώτα απ’ όλα να είναι θέμα ηθικής τάξης όμως η υποκίνηση της αναγνώρισης είναι πολιτική διαδικασία. Αναφέρει ότι η γενοκτονία και των τριών λαών είναι ιστορικά αποδεδειγμένη, ενώ ο αγώνας των Αρμενίων για την αναγνώριση της γενοκτονίας είναι ένα θέμα καθαρά πολιτικό.
Οι Νίκος Λυγερός και Αντώνης Παυλίδης στην εισήγησή τους με τίτλο «Από τη γενοκτονία στη λύτρωση», τονίζουν τη δυναμική της μνήμης που καθοδηγεί τον αγώνα για την αναγνώριση της γενοκτονίας. Επίσης αναφέρουν τη σημαντικότητα του εγκλήματος της γενοκτονίας, που είναι ένα έγκλημα χωρίς τιμωρία, αφού επαναλαμβάνεται συνεχώς. Τέλος στην εισήγησή τους, προτείνουν μία νέα στρατηγική για τη γενοκτονία και την ποινικοποίηση της μη αναγνώρισης,
Η εισήγηση του Φ. Μαλκίδη αναφέρεται στο διεθνές πλαίσιο της γενοκτονίας. Τα νομικά και πολιτικά κείμενα σε όλο τον κόσμο και τα ντοκουμέντα, τεκμηριώνουν την τέλεση της γενοκτονίας εναντίον των Ελλήνων και μάλιστα η ύπαρξη αυτών των στοιχείων δίνει τη δυνατότητα σε ολοένα και περισσότερους ανθρώπους και θεσμούς να αναγνωρίσουν τη γενοκτονία. Επίσης υπάρχουν κάποια ζητήματα όπως η καταβολή αποζημιώσεων στους απογόνους των θυμάτων της γενοκτονίας που αποτελεί σημαντικό εφόδιο τα επόμενα στάδια της προσπάθειας για αναγνώριση της γενοκτονίας, προσπάθεια που πρέπει να είναι συνεχής και σοβαρή.

Κατεβάστε το βιβλίο στα αγγλικά στο
Three Genocides, One Strategy.pdf (1.4 MB)

Οι αγώνες που έδωσε το Ελληνικό έθνος είχαν την μορφή άμυνας, αντίστασης, ή απελευθέρωσης Ελληνικών εδαφών και Ελλήνων και τελικά την 28η Οκτωβρίου οι Έλληνες και οι Ελληνίδες επέλεξαν την αξιοπρέπεια και την ελευθερία από την ήττα και την ταπείνωση. Και μάλιστα έναντι ενός εχθρού με πολύ περισσότερες και ποιοτικότερες δυνάμεις.

Είναι γεγονός ότι η Ελλάδας, ως κράτος, δεν έχει κάτι σχεδόν τίποτα ουσιαστικό για τους ήρωες που χάθηκαν. Και αναφερόμαστε στην ανάπαυση των πάνω από 8.000 νεκρών Ελλήνων στρατιωτών. Σήμερα, οφείλουμε να στηρίξουμε την περισυλλογή των οστών των Ελλήνων στρατιωτών και να στηρίξουμε την κατασκευή των στρατιωτικών νεκροταφείων και την κατασκευή κενοταφίων, προς τιμήν των ενδόξως πεσόντων στην Βόρεια Ήπειρο.

Είναι το ελάχιστο χρέος έναντι των ανθρώπων που έδωσαν τη ζωή τους, αντιστεκόμενοι στο φασισμό και την υποταγή.

Μέρος της συνέντευξης του Φάνη Μαλκίδη στο Ραδιοφωνικό σταθμό Maximu FM της Θράκης

Το περιεχόμενο του Βιβλίου, το οποίο είναι έκδοση της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής, αφορά την Ιστορική αναδρομή της Βορείου Ηπείρου, μαζί με όλες τις Συμφωνίες, τα Δικαιώματα των Βορειο Ηπειρωτών σαν αναγνωρισμένη διεθνώς Μειονότητα .

Ο πόλεμος στην Ελλάδα
Η Αγγλία και η Γαλλία προκειμένου να ενισχύσουν τη θέση τους στην ανατολική Μεσόγειο υπογράφουν το 1939 τριπλή Συμμαχία με την Τουρκία στην ανατολική Μεσόγειο. Η Αγγλία για να αντισταθμίσει στην Ελλάδα την οικονομική επιρροή της Γερμανίας, που η εμπορική της δραστηριότητα δεν πρέπει να υποτιμηθεί παρά την υπεροχή του αγγλικού κεφαλαίου, υπογράφει τον Ιανουάριο του 1940 εμπορική συμφωνία με την Ελλάδα και τα Γενικά Επιτελεία της Ελλάδας, Γαλλίας και Αγγλίας ρυθμίζουν το θέμα της αποστολής πολεμικής βοήθειας.

Όταν ο Χίτλερ μετά τη συνθηκολόγηση της Γαλλίας τον Ιούνιο του 1940 έχει καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. η Ελλάδα τάσσεται στο πλευρό της Αγγλίας, που τη στιγμή αυτή διεξάγει μόνη της τον αγώνα εναντίον των δυνάμεων του Άξονα. Άλλωστε ο ελληνικός λαός απαιτεί μια τέτοια πολιτική. Οι εκφοβισμοί της Ιταλίας που εκφράζονται με τον τορπιλισμό του ελληνικού καταδρομικού Έλλη στην Τήνο, τον Δεκαπενταύγουστο του 1940 δεν έχουν το αποτέλεσμα που προεξοφλεί ο Μουσολίνι. Το ιταλικό τηλεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940 με το οποίο ο Μουσολίνι ζητούσε την ελεύθερη δίοδο των ιταλικών στρατευμάτων απορρίπτεται από τον Ιωάννη Μεταξά χωρίς συζήτηση.

Η πορεία των ελληνικών στρατιωτικών μονάδων προς το Μέτωπο ήταν γεμάτη κακουχίες. Όμως ο βαρύς χειμώνας, ο ενθουσιασμός του ελληνικού στρατού και τα βουνά της Αλβανίας επιτρέπουν στους Έλληνες όχι μόνον να αντιμετωπίσουν την επίθεση με ιταλική επιτυχία, αλλά και να περάσουν αμέσως στην αντεπίθεση. Στη δυτική Μακεδονία ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει στις 22 Νοεμβρίου την Κορυτσά, ενώ στον κεντρικό τομέα της βόρειας Πίνδου εξουδετερώνει μια ιταλική μεραρχία Αλπινιστών και στον παραλιακό τομέα, όπου οι Ιταλοί είχαν στην αρχή κατορθώσει να εισχωρήσουν σε μεγάλο βάθος, τους υποχρεώνει να εκκενώσουν την κοιλάδα του ποταμού Καλαμά. Στο τέλος του χρόνου οι Ιταλοί βρίσκονται απωθημένοι 60 χιλιόμετρα πέρα από τα ελληνικά σύνορα.

Η ιταλική αντεπίθεση που ξεκινά με την έναρξη του νέου έτους δεν έχει αποτέλεσμα. Ο ελληνικός στρατός θα μπει στο Πόγραδετς, στο Αργυρόκαστρο, στη Χιμάρα, στους Αγίους Σαράντα. Σε διάστημα έξι μηνών οι Ιταλοί υφίστανται βαριές ήττες. Δεκαέξι ελληνικές μεραρχίες ακινητοποιούν στην Αλβανία εικοσιεπτά ιταλικές με εξοπλισμό πολύ ανώτερο των ελληνικών.

Το επίσημο ιταλικό τελεσίγραφο.
Στις 3 τα μεσάνυχτα της 28ης Οκτωβρίου ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Ελλάδα κόμης Γκράτσι επιδίδει στον πρωθυπουργό της Ελλάδας Ιωάννη Μεταξά το παρακάτω τελεσίγραφο (απόσπασμα)
… Η ουδετερότης της Ελλάδος απέβη ολονέν και περισσότερον απλώς και καθαρώς φαινομενική. Η ευθύνη δια την κατάστασιν ταύτην πίπτει πρωτίστως επί της Αγγλίας και επί της προθέσεώς της όπως περιπλέκη πάντοτε άλλας χώρας εις τον πόλεμον. Η Ιταλική Κυβέρνησις θεωρεί έκδηλον ότι η πολιτική της Ελληνικής Κυβερνήσεως έτεινε και τείνει να μεταβάλη το ελληνικόν έδαφος, ή τουλάχιστον να επιτρέψη όπως το ελληνικόν έδαφος μεταβληθή εις βάσιν πολεμικής δράσεως εναντίον της Ιταλίας. Τούτο δεν θα ηδύνατο να οδηγήση ή εις μίαν ένοπλον ρήξιν μεταξύ της Ιταλίας και της Ελλάδος, ρήξιν την οποίαν η Ιταλική Κυβέρνησις έχει πάσαν πρόθεσιν να αποφύγη.

Όθεν, η Ιταλική Κυβέρνησις κατέληξεν εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν -ως εγγύησιν δια την ουδετερότητα της Ελλάδος και ως εγγύησιν δια την ασφάλειαν της Ιταλίας- το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων, δια την διάρκειαν της σημερινής προς την Αγγλίαν ρήξεως, ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους. Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως μη εναντιωθή εις την κατάληψιν ταύτην και όπως μη παρεμποδίση την ελευθέραν διέλευσιν των στρατευμάτων των προοριζομένων να την πραγματοποιήσωσι. Τα στρατεύματα ταύτα δεν παρουσιάζονται ως εχθροί του ελληνικού λαού και η Ιταλική Κυβέρνησις δεν προτίθεται ποσώς, δια της προσωρινής κατοχής στρατηγικών τινών σημείων, επιβαλλομένης υπό της ανάγκης των περιστάσεων και εχούσης καθαρώς αμυντικόν χαρακτήρα, να θίξη οπωσδήποτε την κυριαρχίαν και την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος.

Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως δώση αυθωρεί εις τας στρατιωτικάς αρχάς τας αναγκαίας διαταγάς ίνα η κατοχή αυτή δυνηθή να πραγματοποιηθή κατά ειρηνικόν τρόπον. Εάν τα ιταλικά στρατεύματα ήθελον συναντήση αντίστασιν, η αντίστασις αυτή θα καμφθή δια των όπλων και η Ελληνική Κυβέρνησις θα έφερε τας ευθύνας, αι οποίαι ήθελον προκύψη εκ τούτου.
Αθήναι τη 28η Οκτωβρίου 1940/ΧΙΧ

Από το βιβλίο του Θ. Παπακωνσταντίνου. Η μάχη της Ελλάδος, 1940-1941.
η απάντηση: Διάγγελμα του Πρωθυπουργού προς τον Ελληνικό Λαό
Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν δια την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της. Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία, μη αναγνωρίζουσα εις ημάς το δικαίωμα να ζώμεν ως ελεύθεροι Έλληνες, μου εζήτησε σήμερον την 3ην πρωινήν την παράδοσιν τμημάτων του εθνικού εδάφους, κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν, και μου ανεκοίνωσεν ότι, προς κατάληψιν αυτών, η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν.
Απήντησα εις τον ιταλόν Πρέσβυν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος. Τώρα θα αποδείξωμεν εάν πράγματι είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας, την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος ας εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε δια την Πατρίδα. τας γυναίκας, τα παιδιά σας και τας ιεράς μας παραδόσεις.

Νυν υπέρ πάντων ο αγών.
Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ
O ελληνοϊταλικός πόλεμος
Ο ενθουσιασμός του ελληνικού στρατού, η αυθόρμητη παλλαϊκή υποστήριξη του πολεμικού αγώνα και οι ορεινοί όγκοι της Ηπείρου κατέστησαν εφικτή όχι μόνο την αποτελεσματική απόκρουση των ιταλικών στρατευμάτων αλλά και μια θεαματική αντεπίθεση των Ελλήνων μέσα στο αλβανικό έδαφος. Η Μάχη της Ελλάδας, που κάλυψε συνολικά ένα διάστημα 216 ημερών και μπορεί να διακριθεί σε τρεις περιόδους, εξελίχθηκε από την αρχική άμυνα του πάτριου εδάφους (28/10/40 μέχρι 13/11/40), στην ορμητική αντεπίθεση, που απέδωσε την κατάληψη σημαντικών πόλεων και άλλων σημείων της Βορείου Ηπείρου (14/11/40 μέχρι 28/12/49), έως μία ακόμη βαθύτερη προέλαση στο αλβανικόέδαφος, με τη συντριβή της περιβόητης “εαρινής επίθεσης” των Ιταλών (29/12/40 μέχρι 5/4/41).

Tο συνολικό αποτέλεσμα ήταν η καθήλωση είκοσι επτά ιταλικών μεραρχιών στην Αλβανία από δεκαέξι ελληνικές και η επέκταση των ελληνικών συνόρων 60 χιλιόμετρα μέσα στο αλβανικό έδαφος, γεγονός που προσελήφθη και ως απελευθέρωση ελληνικών εδαφών, της Βορείου Hπείρου.
Παράλληλα προς το στρατό ξηράς, σφοδρούς αγώνες στη θάλασσα έδινε κι ο ελληνικός στόλος, προστατεύοντας τις ελληνικές μεταφορές και παρεμποδίζοντας τις ιταλικές, όπως και προφυλάσσοντας τις ακτές από εχθρικές αποβάσεις και βομβαρδισμούς. Ο ελληνικός στόλος πέτυχε εξαιρετικές νίκες επί των Ιταλών, συμβολική υπόμνηση των οποίων παρέμεινε η δράση του υποβρυχίου “Παπανικολής” και του πλωτάρχη του, Μίλτωνα Ιατρίδη. Επίσης, η ελληνική αεροπορία, αν και στοιχειωδώς εξοπλισμένη, έδωσε το δικό της αγώνα στην αναχαίτιση των εντυπωσιακά υπέρτερων ιταλικών αεροπορικών δυνάμεων.

H αναπάντεχη για όλους ελληνική νίκη κατά των Ιταλών αποτέλεσε την πρώτη συμμαχική νίκη κατά των δυνάμεων του Άξονα και χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό απ’ ολόκληρο τον αμυνόμενο κόσμο. Αξιοσημείωτος υπήρξε ακόμα και ο γερμανικός θαυμασμός για το ελληνικό κατόρθωμα. H σημασία της εξάλλου ήταν τεράστια. Διέλυσε το μύθο της παντοδυναμίας του Άξονα, ενθάρρυνε αποφασισμένους και διστακτικούς λαούς προς αντίσταση, κατέστρεψε το γόητρο του Μουσολίνι, ενώ καθυστέρησε την προγραμματισμένη επίθεση του Χίτλερ στη Ρωσία.

Η εξέλιξη της μάχης της Ελλάδας μέσα από τους πρωτοσέλιδους τίτλους της εφημερίδας της εποχής, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ:
Τρίτη 29 Οκτωβρίου 1940: Η Ελλάς ευρίσκεται από χθες σε πόλεμο με την Ιταλίαν. Το έθνος σύσσωμον, μνήμον των παραδόσεών του, εις τα επάλξεις! Οι ήρωες του Καπορέττο, απατεώνες ως πάντοτε, επετέθησαν ημίσειαν ώρα ενωρίτερον της εκπνοής του τελεσιγράφου. Ο ελληνικός λαός καλείται δι’ εμπνευσμένων διαγγελμάτων του βασιλέως και του κυβερνήτου να πράξη το καθήκον του. Ο εθνικός στρατός, μαχόμενος ηρωϊκώς εις τα ελληνοαλβανικά σύνορα αμύνεται μετ’ επικού θάρρους του πατρώου εδάφους. Αεροπορικαί επιδρομαί εναντίον των Πατρών, όπου εσημειώθησαν θύματα, της Κορίνθου, της Ελευσίνος και του Τατοΐου.
Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 1940: Η Β’ ημέρα του ελληνοϊταλικού πολέμου. Η παγκόσμιος κοινή γνώμη συγκεκινημένη διά την ηρωικήν στάσιν της Ελλάδος.

Παρασκευή 1 Νoεμβρίου 1940: Η διεθνής προσοχή στρέφεται εις την μάχην της Ελλάδος. Ολόκληρον το έθνος, στρατός και λαός δεν έχουν παρά ένα σύνθημα: “ΝΙΚΗ!”. Μεγάλαι επιτυχίαι των ελληνικών πολεμικών δυνάμεων. Η ελληνική αεροπορία εβομβάρδισε και επολυβόλησεν εκ χαμηλού ύψους εχθρικά τμήματα. Εν αερομαχία κατερρίφθησαν δύο ιταλικά αεροπλάνα και αι ναυτικαί μας δυνάμεις εβομβάρδισαν τα αλβανικά παράλια.

Kυριακή 3 Νοεμβρίου 1940: Μετά την 6η ημέραν του ελληνοϊταλικού πολέμου… Οι Εύζωνοι με εφ’ όπλου λόγχην, εκδιώκοντες τον εχθρόν, εισέδυσαν εις το αλβανικόν έδαφος. Όλαι αι ορειναί διαβάσεις κατέχονται σταθερώς υφ’ ημών, κατελήφθησαν δε εντός εχθρικού εδάφους σημαντικώταται θέσεις.

Τρίτη 5 Νοεμβρίου 1940: Ήρχισε μεγάλη ελληνική αντεπίθεσις. Η υποχώρηση του ιταλικού στρατού λαμβάνει έκτασιν ατάκτου φυγής. Ιταλική φάλαγξ, απολεσθείσα εις την Πίνδον, παραδίδεται μετά του οπλισμού της. Η Κορυτσά ευρίσκεται υπό σφοδρόν και αδιάλλειπτον πυρ του ελληνικού πυροβολικού.

Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 1940: Μεγάλαι επιτυχίαι των ελληνικών όπλων. Κατόπιν θυελλώδους ελληνικής αντεπιθέσεως η 3η Μεραρχία των Αλπινιστών, ενισχυμένη δι’ ιππικού, Βερσαλιέρων και φασιστικής Εθνοφρουράς, εξεμηδενίσθη. Εις την άτακτον φυγήν της παρέσυρε και τας σταλείσας εξ Αυλώνος ενισχύσεις. Πολυπληθείς αιχμάλωτοι και πάντοιον υλικόν περιήλθον εις ημετέρας χείρας.

Σάββατον 23 Νοεμβρίου 1940: Ο περιφανής θρίαμβος των ελληνικών όπλων. Η Κορυτσά κατελήφθη χθες υπό του προελαύνοντος ελληνικού στρατού. Ο λαός της πόλεως υπεδέχθη μετ’ ενθουσιωδών εκδηλώσεων τους ελευθερωτάς.
Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 1940: Γενική προέλασις εις το μέτωπον. Κατελήφθη η Μοσχόπολις. 1500 αιχμάλωτοι συνελήφθησαν εν Κορυτσά και πολύ υλικόν.

Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 1940: Τα ελληνικά στρατεύματα εισήλθον χθες εις Πόγκραδετς. Οι Ιταλοί υποχωρούν προς την κατεύθυνσιν του Ελβασάν.

Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 1940: Ο ελληνικός στρατός κατέλαβε χθες μετά λυσσώδη μάχην την Πρεμετήν. Γενική υποχώρησις των Ιταλών καθ’ όλην την γραμμήν του Μετώπου.

Σάββατον 7 Δεκεμβρίου 1940: Τα στρατεύματά μας καταλαβόντα την πόλιν των Αγ. Σαράντα, προώθησαν τας γραμμάς των προς Βορράν κάμπτοντα την ιταλική αντίστασιν. Εις τον λιμένα των Αγ. Σαράντα ανευρέθη ημιβυθισμένον το βομβαρδισθέν υπό της αεροπορίας ιταλικόν αντιτορπιλικόν - Άπειρα λάφυρα εις χείρας μας. Το Αργυρόκαστρον και το Δέλβινον εγκαταλείφθησαν υπό του ιταλικού στρατού.

Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου 1940: Τα ελληνικά στρατεύματα, μετά νικηφόρους αγώνας, εισήλθον χθες εις το Αργυρόκαστρον.

Τρίτη 24 Δεκεμβρίου 1940: Τα ελληνικά στρατεύματα κατέλαβον χθες την Χειμάρραν.

Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 1940: Νέος άθλος του ναυτικού μας: Το ελληνικόν υποβρύχιον “Παπανικολής” περιπολούν ανά την Αδριατικήν προσέβαλεν ιταλικήν νηοπομπήν και κατεβύθισε τρία οπλιταγωγά.

Σάββατον 11 Ιανουαρίου 1941: Τα ελληνικά στρατεύματα κατέλαβον χθες την Κλεισούραν. Εξαιρετικής σπουδαιότητος δια την εξέλιξιν των επιχειρήσεων η νέα επιτυχία. Συνελήφθησαν 600 αιχμάλωτοι και περιήλθον εις χείρας μας άρματα μάχης.

Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 1941: Το νέον λαμπρόν κατόρθωμα του Β. Ναυτικού: Το ελληνικόν υποβρύχιον “Παπανικολής” ετορπίλλισε προχθές έμφορτον μεταγωγικόν σκάφος εις τα εχθρικά ύδατα.

Δευτέρα 7 Απριλίου 1941: Εις τα βουνά της Μακεδονίας γράφεται μια νέα εποποιία ασύλληπτων ηρωισμών. Από της πρωΐας της χθες η Ελλάς και η Νοτιοσλαυία, υποστάσαι απρόκλητον επίθεσιν, ευρίσκονται εμπόλεμοι με την Γερμανίαν. Και η Ιταλία εκήρυξε τον πόλεμον εναντίον της Νοτιοσλαυίας. Τα στρατεύματά μας αμύνονται συγκρατούντα κρατερώς τας θέσεις των.

Σάββατον 12 Απριλίου 1941: Με πνεύμα αδαμάστου μαχητικότητος και με ακλόνητον πεποίθησιν επί την τελικήν νίκην, ο ηρωικός ελληνικός στρατός, βοηθούμενος από τους γενναίους Άγγλους, αντιμετωπίζει τον νέον εισβολέα.

Δευτέρα 28 Απριλίου: Την 8:25 π.μ. της χθες ο γερμανικός στρατός εισήλθεν εις Αθήνας. Πώς συντελέσθη η παράδοσις των Αθηνών και του Πειραιώς εις τας γερμανικάς αρχάς. Εις τον δήμαρχον των Αθηνών ανετέθησαν άπασαι αι εξουσίαι εις την πρωτεύουσαν. - eleftherovima

H Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών ταυτόχρονα, Αλβανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, και Βουλγαρίας.

ΗΜΕΡΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣΕλλάς: 219
Νορβηγία 61
Γαλλία 43 [Η υπερδύναμη της εποχής]
Πολωνία 30
Βέλγιο 18
Ολλανδία 4
Γιουγκοσλαβία 3
Δανία 0 μέρες [Οι Δανοί παραδώθηκαν σε έναν μοτοσικλετιστή του Χίτλερ ο οποίος μετέφερε στον Δανό βασιλιά αίτηση του Χίτλερ για διέλευση των ναζιστικών στρατευμάτων, ο Δανός βασιλιάς σε ένδειξη υποταγής παρέδωσε το στέμμα του στον μοτοσικλετιστή για να το πάει στο Βερολίνο και στον Χίτλερ……………….]
Τσεχοσλοβακία 0
Λουξεμβούργο 0

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ
Οι νεκροί Ελληνες στρατιώτες ανήλθαν κατά την διάρκεια των 219 ημερών στους 13.676
Κατά την διάρκεια της τετραπλής κατοχής που ακολούθησε τα κατοχικά στρατεύματα εκτέλεσαν :
Αλβανοί: 1165 (Πάργα , Μαργαρίτιο, Παραμυθία)
Ιταλοί: 8000
Boύλγαροι: 25000
Γερμανοί: 50000

Συνολικες απώλειες σε ποσοστό επί του πληθυσμού (εκτελέσεις, κακουχίες, μάχες)
Ελλάς 10% (750.000)
Σοβ. Ενωση 2,8%
Ολλανδία 2,2%
Γαλλία 2%
Πολωνία 1,8%
Γιουγκοσλαβία 1,7%
Βέλγιο 1,5%

ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

Πηγή: Ανθολόγιον Πατριδογνωσίας, Μενελάου Παγουλάτου

Κάρολος ντέ Γκώλ, Charles de Gault 1890-1970
Πρόεδρος τής Γαλλικής Δημοκρατίας 1958-1969, αρχηγός τής Γαλλικής Αντίστασης κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

“Αδυνατώ νά δώσω τό δέον εύρος τής ευγνωμοσύνης πού αισθάνομαι γιά τήν ηρωική αντίσταση τού Λαού καί τών ηγετών τής Ελλάδος.”
(Από ομιλία του στό Γαλλικό Κοινοβούλιο μετά τήν λήξη τού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.)

Μωρίς Σουμάν, Maurice Schumann 1911-1992
Υπουργός των εξωτερικων τής Γαλλίας 1969-1973, Μέλος τής Γαλλικής Ακαδημίας 1974

“Η Ελλάδα είναι τό σύμβολο της μαρτυρικής υποδουλωμένης, ματωμένης, αλλά ζωντανής Ευρώπης…Ποτέ μιά ήττα δέν υπήρξε τόσο τιμητική γιά κείνους πού τήν υπέστησαν”
(Από μήνυμά του πού απηύθηνε από τό BBC τού Λονδίνου στούς υποδουλωμένους λαούς τής Ευρώπης στίς 28 Απριλίου 1941, ημέρα πού ό Χίτλερ κατέλαβε τήν Αθήνα ύστερα από πόλεμο 6 μηνών κατά τού Μουσολίνι καί έξι εβδομάδων κάτα τού Χίτλερ.)

Στάλιν, Joseph Vissarionovich Tzougasvili Stalin 1879-1953
Αρχηγός τής Σοβιετικής Ενώσεως από τό 1924 έως 1953

“Λυπάμαι διότι γηράσκω καί δέν θά ζήσω επί μακρόν διά νά ευγνωμονώ τόν Ελληνικόν Λαόν, τού οποίου ή αντίστασις έκρινε τόν 2ον Παγκόσμιον Πόλεμον.”
(Από ομιλία του πού μετέδωσε ο ραδιοφωνικός σταθμός Μόσχας τήν 31 Ιανουαρίου 1943 μετά τήν νίκη τού Στάλιγκραντ καί τήν συνθηκολόγηση τού στρατάρχου Paulus.)

Μόσχα, Ραδιοφωνικός Σταθμός

“Επολεμήσατε άοπλοι καί ενικήσατε, μικροί εναντίον μεγάλων.Σας οφείλουμε ευγνωμοσύνη, διοτι εκερδίσαμε χρόνο γιά να αμυνθούμε. Ως Ρώσοι καί ως άνθρωποι σας ευχαριστούμε”.
(Οταν ο Χίτλερ επετέθη κατά τής Ε.Σ.Σ.Δ

Γεώργης Ζουκώφ, Georgy Constantinovich Joucov 1896-1974
Στρατάρχης τού Σοβιετικού Στρατού

“Εάν ό Ρωσικός λαός κατόρθωσε να ορθώσει αντίσταση μπροστά στίς πόρτες τής Μόσχας, νά συγκρατήσει καί νά ανατρέψει τόν Γερμανικό χείμαρρο, τό οφείλει στόν Ελληνικό Λαό, πού καθυστέρησε τίς Γερμανικές μεραρχίες όλον τόν καιρό πού θά μπορούσαν νά μας γονατίσουν. Η γιγαντομαχία τής Κρήτης υπήρξε τό κορύφωμα τής Ελληνικής προσφοράς.”
(Απόσπασμα από τά απομνημονεύματά του γιά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.)

Μπενίτο Μουσολίνι, Benito Mousolini 1833-1945
Πρωθυπουργός τής Ιταλίας 1922-1945

“Ο πόλεμος μέ τήν Ελλάδα απέδειξεν ότι τίποτε δέν είναι ακλόνητον είς τά στρατιωτικά πράγματα καί ότι πάντοτε μάς περιμένουν εκπλήξεις.”
(Από λόγο πού εκφώνησε στίς 10/5/1941.)

Αδόλφος Χίτλερ, Hitler 1889-1945
Αρχηγός τού Γερμανικού κράτους 1889-1945

“Χάριν τής ιστορικής αληθείας οφείλω νά διαπιστώσω ότι μόνον οί Ελληνες, εξ’ όλων τών αντιπάλων οί οποίοι μέ αντιμετώπισαν, επολέμησαν μέ παράτολμον θάρρος καί υψίστην περιφρόνησιν πρός τόν θάνατον….”
(Από λόγο πού εκφώνησε στίς 4 Μαίου 1941 στό Ράιχσταγκ.)

Σέρ Αντονυ Ηντεν, Sir Robert Antony Eden 1897-1977
Υπουργός Πολέμου καί Εξωτερικών της Βρεταννίας 1940-1945, Πρωθυπουργός της Βρεταννίας 1955-1957

“Ασχέτως πρός ότι θα πούν οι ιστορικοί τού μέλλοντος, εκείνο τό οποίον μπορούμε να πούμε εμείς τώρα, είναι ότι η Ελλάς έδωσε αλησμόνητο μάθημα στόν Μουσολίνι, ότι αυτή υπήρξε η αφορμή τής επανάστασης στήν Γιουγκοσλαβία, ότι αυτή εκράτησε τούς Γερμανούς στό ηπειρωτικό έδαφος καί στήν Κρήτη για έξι εβδομάδες, ότι αυτή ανέτρεψε τήν χρονολογική σειρά όλων τών σχεδίων τού Γερμανικού Επιτελείου καί έτσι έφερε γενική μεταβολή στήν όλη πορεία τού πολέμου καί ενικήσαμε.”
(Από λόγο του στό Βρετανικό κοινοβούλιο στίς 24/09/1942.)

Τσώρτσιλ, Winston Churchil 1874-1965
Πρωθυπουργός τής Μεγάλης Βρετανίας κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

“Η λέξη ηρωισμός φοβάμαι ότι δέν αποδίδει τό ελάχιστο εκείνων τών πράξεων αυτοθυσίας τών Ελλήνων, πού ήταν καθοριστικός παράγων τής νικηφόρου εκβάσεως τού κοινού αγώνα τών εθνών, κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, διά τήν ανθρώπινη ελευθερία καί αξιοπρέπειαν.”
“Εάν δέν υπήρχε η ανδρεία τών Ελλήνων καί ή γενναιοψυχία τους, ή έκβαση τού Β’ Παγκόσμιο Πολέμου θά ήταν ακαθόριστη.”
(Από ομιλία του στό Αγγλικό κοινοβούλιο στίς 24 Απριλίου 1941.)

“Μέχρι τώρα λέγαμε ότι οί Ελληνες πολεμούν σάν ήρωες. Τώρα θά λέμε: Οί ήρωες πολεμούν σάν Έλληνες.”
(Από λόγο πού εκφώνησε από τό BBC τίς πρώτες ημέρες τού Ελληνοιταλικού πολέμου.)

“Μαχόμενοι οί Έλληνες εναντίον τού κοινού εχθρού θά μοιρασθούν μαζί μας τά αγαθά τής ειρήνης.”
(Από λόγο πού εξεφώνησε στίς 28 Οκτωβρίου 1940, όταν επετέθη ή Ιταλία κατά τής Ελλάδας.)

Σέρ Χάρολδ Αλεξάντερ, Sir Harold Leofric George Alexander 1891-1969
Βρετανός Στρατάρχης κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

“Δέν θά ήταν υπερβολή νά πούμε ότι ή Ελλάς ανέτρεψε τό σύνολο τών σχεδίων τής Γερμανίας εξαναγκάσασα αυτήν νά αναβάλει γιά έξι εβδομάδες τήν επίθεση κατά τής Ρωσίας. Διερωτώμεθα ποιά θά ήταν ή θέση τής Σοβιετικής Ενώσεως χωρίς τήν Ελλάδα.”
(Από ομιλία του στό Βρετανικό κοινοβούλιο στίς 28 Οκτωβρίου 1941.)

Γεώργιος ΣΤ’ (1898-1952)
Βασιλεύς τής Μεγάλης Βρετανίας 1936-1952

“Ο μεγαλοπρεπής αγών τής Ελλάδος, υπήρξε ή πρώτη μεγάλη καμπή τού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.”
(Από λόγο του στο κοινοβούλιον τόν Μάιον 1945.)

Φραγκλίνος Ρούσβελτ, Roosvelt 1882-1945
Πρόεδρος τών Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής 1932-1945

“Εις τήν Ελλάδα παρασχέθη τήν 28ην Οκτωβρίου 1940 χρόνος τριών ωρών διά ν’αποφασίσει πόλεμον ή ειρήνην, αλλά καί τριών ημερών ή τριών εβδομάδων ή και τριών ετών προθεσμία νά παρείχετο, ή απάντησις θά ήτο ή ίδια.”
“Οί Έλληνες εδίδαξαν δία μέσου τών αιώνων τήν αξιοπρέπειαν. Οταν όλος ό κόσμος είχε χάσει κάθε ελπίδα, ό Ελληνικός λαός ετόλμησε νά αμφισβητήσει τό αήττητον τού γερμανικού τέρατος αντιτάσσοντας τό υπερήφανον πνεύμα τής ελευθερίας.”
(Από ραδιοφωνικό λόγο πού εξεφώνησε στίς 10/6/1943.)

“Ο ηρωικός αγών τού ελληνικού λαού…κατά τής επιθέσεως τής Γερμανίας, αφού τόσον παταγωδώς ενίκησε τούς Ιταλούς στήν απόπειρά τους νά εισβάλλουν στό ελληνικό έδαφος, γέμισε μέ ενθουσιασμό τίς καρδιές τού αμερικανικού λαού καί εκίνησε τήν συμπάθειά του. Πρό ενός καί πλέον αιώνος, κατά τόν πόλεμον τής ελληνικής ανεξαρτησίας, τό εθνος μας…εξέφρασε τήν φλογερή του συμπάθεια γιά τούς Ελληνες καί ευχότανε γιά τήν ελληνική νίκη…”
(Δήλωσή τουστό Υπατο Συμβούλιο τής Αχέπα στίς 25/04/1941, πού μεταδώθηκε ραδιοφωνικά από τόν Λευκό Οίκο.)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: “10 Απριλίου 1941, μετά τήν Συνθηκολόγηση μέ τήν Γερμανία παραδίδονται τά οχυρά Παλιουριώτες καί Ρούπελ. Οί Γερμανοί εκφράζουν τόν θαυμασμό τους στούς Ελληνες στρατιώτες, δηλώνουν ότι αποτελεί τιμή καί υπερηφάνεια τό ότι είχαν σάν αντίπαλο έναν τέτοιο στρατό καί ζητούν από τόν Ελληνα διοικητή νά επιθεωρήση τόν Γερμανικό στρατό ώς ένδειξι τιμής καί αναγνωρίσεως! Η Γερμανική Σημαία υψώνεται μόνο μετά τήν πλήρη αποχώρηση τού Ελληνικού Στρατού.

“Ενας Γερμανός αξιωματικός τής αεροπορίας εδήλωσε στόν διοικητή τής ομάδος μεραρχιών Ανατολικής Μακεδονίας αντιστράτηγον Δέδεν ότι ό Ελληνικός Στρατός ήταν ό πρώτος στρατός στόν οποίον τά στούκας δέν προκάλεσαν πανικό. “Οι στρατιώται σας’’ είπε, ’’αντί νά φεύγουν αλλόφρονες, όπως έκαναν είς τήν Γαλλία καί τήν Πολωνία, μας επυροβόλουν από τας θέσεις των.’’

Πηγή: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, τεύχος Απριλίου 2003.”

Ο πόλεμος στην Ελλάδα
Η Αγγλία και η Γαλλία προκειμένου να ενισχύσουν τη θέση τους στην ανατολική Μεσόγειο υπογράφουν το 1939 τριπλή Συμμαχία με την Τουρκία στην ανατολική Μεσόγειο. Η Αγγλία για να αντισταθμίσει στην Ελλάδα την οικονομική επιρροή της Γερμανίας, που η εμπορική της δραστηριότητα δεν πρέπει να υποτιμηθεί παρά την υπεροχή του αγγλικού κεφαλαίου, υπογράφει τον Ιανουάριο του 1940 εμπορική συμφωνία με την Ελλάδα και τα Γενικά Επιτελεία της Ελλάδας, Γαλλίας και Αγγλίας ρυθμίζουν το θέμα της αποστολής πολεμικής βοήθειας.

Όταν ο Χίτλερ μετά τη συνθηκολόγηση της Γαλλίας τον Ιούνιο του 1940 έχει καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. η Ελλάδα τάσσεται στο πλευρό της Αγγλίας, που τη στιγμή αυτή διεξάγει μόνη της τον αγώνα εναντίον των δυνάμεων του Άξονα. Άλλωστε ο ελληνικός λαός απαιτεί μια τέτοια πολιτική. Οι εκφοβισμοί της Ιταλίας που εκφράζονται με τον τορπιλισμό του ελληνικού καταδρομικού Έλλη στην Τήνο, τον Δεκαπενταύγουστο του 1940 δεν έχουν το αποτέλεσμα που προεξοφλεί ο Μουσολίνι. Το ιταλικό τηλεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940 με το οποίο ο Μουσολίνι ζητούσε την ελεύθερη δίοδο των ιταλικών στρατευμάτων απορρίπτεται από τον Ιωάννη Μεταξά χωρίς συζήτηση.

Η πορεία των ελληνικών στρατιωτικών μονάδων προς το Μέτωπο ήταν γεμάτη κακουχίες. Όμως ο βαρύς χειμώνας, ο ενθουσιασμός του ελληνικού στρατού και τα βουνά της Αλβανίας επιτρέπουν στους Έλληνες όχι μόνον να αντιμετωπίσουν την επίθεση με ιταλική επιτυχία, αλλά και να περάσουν αμέσως στην αντεπίθεση. Στη δυτική Μακεδονία ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει στις 22 Νοεμβρίου την Κορυτσά, ενώ στον κεντρικό τομέα της βόρειας Πίνδου εξουδετερώνει μια ιταλική μεραρχία Αλπινιστών και στον παραλιακό τομέα, όπου οι Ιταλοί είχαν στην αρχή κατορθώσει να εισχωρήσουν σε μεγάλο βάθος, τους υποχρεώνει να εκκενώσουν την κοιλάδα του ποταμού Καλαμά. Στο τέλος του χρόνου οι Ιταλοί βρίσκονται απωθημένοι 60 χιλιόμετρα πέρα από τα ελληνικά σύνορα.

Η ιταλική αντεπίθεση που ξεκινά με την έναρξη του νέου έτους δεν έχει αποτέλεσμα. Ο ελληνικός στρατός θα μπει στο Πόγραδετς, στο Αργυρόκαστρο, στη Χιμάρα, στους Αγίους Σαράντα. Σε διάστημα έξι μηνών οι Ιταλοί υφίστανται βαριές ήττες. Δεκαέξι ελληνικές μεραρχίες ακινητοποιούν στην Αλβανία εικοσιεπτά ιταλικές με εξοπλισμό πολύ ανώτερο των ελληνικών.

Το επίσημο ιταλικό τελεσίγραφο.
Στις 3 τα μεσάνυχτα της 28ης Οκτωβρίου ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Ελλάδα κόμης Γκράτσι επιδίδει στον πρωθυπουργό της Ελλάδας Ιωάννη Μεταξά το παρακάτω τελεσίγραφο (απόσπασμα)
… Η ουδετερότης της Ελλάδος απέβη ολονέν και περισσότερον απλώς και καθαρώς φαινομενική. Η ευθύνη δια την κατάστασιν ταύτην πίπτει πρωτίστως επί της Αγγλίας και επί της προθέσεώς της όπως περιπλέκη πάντοτε άλλας χώρας εις τον πόλεμον. Η Ιταλική Κυβέρνησις θεωρεί έκδηλον ότι η πολιτική της Ελληνικής Κυβερνήσεως έτεινε και τείνει να μεταβάλη το ελληνικόν έδαφος, ή τουλάχιστον να επιτρέψη όπως το ελληνικόν έδαφος μεταβληθή εις βάσιν πολεμικής δράσεως εναντίον της Ιταλίας. Τούτο δεν θα ηδύνατο να οδηγήση ή εις μίαν ένοπλον ρήξιν μεταξύ της Ιταλίας και της Ελλάδος, ρήξιν την οποίαν η Ιταλική Κυβέρνησις έχει πάσαν πρόθεσιν να αποφύγη.

Όθεν, η Ιταλική Κυβέρνησις κατέληξεν εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν -ως εγγύησιν δια την ουδετερότητα της Ελλάδος και ως εγγύησιν δια την ασφάλειαν της Ιταλίας- το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων, δια την διάρκειαν της σημερινής προς την Αγγλίαν ρήξεως, ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους. Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως μη εναντιωθή εις την κατάληψιν ταύτην και όπως μη παρεμποδίση την ελευθέραν διέλευσιν των στρατευμάτων των προοριζομένων να την πραγματοποιήσωσι. Τα στρατεύματα ταύτα δεν παρουσιάζονται ως εχθροί του ελληνικού λαού και η Ιταλική Κυβέρνησις δεν προτίθεται ποσώς, δια της προσωρινής κατοχής στρατηγικών τινών σημείων, επιβαλλομένης υπό της ανάγκης των περιστάσεων και εχούσης καθαρώς αμυντικόν χαρακτήρα, να θίξη οπωσδήποτε την κυριαρχίαν και την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος.

Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως δώση αυθωρεί εις τας στρατιωτικάς αρχάς τας αναγκαίας διαταγάς ίνα η κατοχή αυτή δυνηθή να πραγματοποιηθή κατά ειρηνικόν τρόπον. Εάν τα ιταλικά στρατεύματα ήθελον συναντήση αντίστασιν, η αντίστασις αυτή θα καμφθή δια των όπλων και η Ελληνική Κυβέρνησις θα έφερε τας ευθύνας, αι οποίαι ήθελον προκύψη εκ τούτου.
Αθήναι τη 28η Οκτωβρίου 1940/ΧΙΧ

Από το βιβλίο του Θ. Παπακωνσταντίνου. Η μάχη της Ελλάδος, 1940-1941.
η απάντηση: Διάγγελμα του Πρωθυπουργού προς τον Ελληνικό Λαό
Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν δια την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της. Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία, μη αναγνωρίζουσα εις ημάς το δικαίωμα να ζώμεν ως ελεύθεροι Έλληνες, μου εζήτησε σήμερον την 3ην πρωινήν την παράδοσιν τμημάτων του εθνικού εδάφους, κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν, και μου ανεκοίνωσεν ότι, προς κατάληψιν αυτών, η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν.
Απήντησα εις τον ιταλόν Πρέσβυν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος. Τώρα θα αποδείξωμεν εάν πράγματι είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας, την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος ας εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε δια την Πατρίδα. τας γυναίκας, τα παιδιά σας και τας ιεράς μας παραδόσεις.

Νυν υπέρ πάντων ο αγών.
Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ
O ελληνοϊταλικός πόλεμος
Ο ενθουσιασμός του ελληνικού στρατού, η αυθόρμητη παλλαϊκή υποστήριξη του πολεμικού αγώνα και οι ορεινοί όγκοι της Ηπείρου κατέστησαν εφικτή όχι μόνο την αποτελεσματική απόκρουση των ιταλικών στρατευμάτων αλλά και μια θεαματική αντεπίθεση των Ελλήνων μέσα στο αλβανικό έδαφος. Η Μάχη της Ελλάδας, που κάλυψε συνολικά ένα διάστημα 216 ημερών και μπορεί να διακριθεί σε τρεις περιόδους, εξελίχθηκε από την αρχική άμυνα του πάτριου εδάφους (28/10/40 μέχρι 13/11/40), στην ορμητική αντεπίθεση, που απέδωσε την κατάληψη σημαντικών πόλεων και άλλων σημείων της Βορείου Ηπείρου (14/11/40 μέχρι 28/12/49), έως μία ακόμη βαθύτερη προέλαση στο αλβανικόέδαφος, με τη συντριβή της περιβόητης “εαρινής επίθεσης” των Ιταλών (29/12/40 μέχρι 5/4/41).

Tο συνολικό αποτέλεσμα ήταν η καθήλωση είκοσι επτά ιταλικών μεραρχιών στην Αλβανία από δεκαέξι ελληνικές και η επέκταση των ελληνικών συνόρων 60 χιλιόμετρα μέσα στο αλβανικό έδαφος, γεγονός που προσελήφθη και ως απελευθέρωση ελληνικών εδαφών, της Βορείου Hπείρου.
Παράλληλα προς το στρατό ξηράς, σφοδρούς αγώνες στη θάλασσα έδινε κι ο ελληνικός στόλος, προστατεύοντας τις ελληνικές μεταφορές και παρεμποδίζοντας τις ιταλικές, όπως και προφυλάσσοντας τις ακτές από εχθρικές αποβάσεις και βομβαρδισμούς. Ο ελληνικός στόλος πέτυχε εξαιρετικές νίκες επί των Ιταλών, συμβολική υπόμνηση των οποίων παρέμεινε η δράση του υποβρυχίου “Παπανικολής” και του πλωτάρχη του, Μίλτωνα Ιατρίδη. Επίσης, η ελληνική αεροπορία, αν και στοιχειωδώς εξοπλισμένη, έδωσε το δικό της αγώνα στην αναχαίτιση των εντυπωσιακά υπέρτερων ιταλικών αεροπορικών δυνάμεων.

H αναπάντεχη για όλους ελληνική νίκη κατά των Ιταλών αποτέλεσε την πρώτη συμμαχική νίκη κατά των δυνάμεων του Άξονα και χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό απ’ ολόκληρο τον αμυνόμενο κόσμο. Αξιοσημείωτος υπήρξε ακόμα και ο γερμανικός θαυμασμός για το ελληνικό κατόρθωμα. H σημασία της εξάλλου ήταν τεράστια. Διέλυσε το μύθο της παντοδυναμίας του Άξονα, ενθάρρυνε αποφασισμένους και διστακτικούς λαούς προς αντίσταση, κατέστρεψε το γόητρο του Μουσολίνι, ενώ καθυστέρησε την προγραμματισμένη επίθεση του Χίτλερ στη Ρωσία.

Η εξέλιξη της μάχης της Ελλάδας μέσα από τους πρωτοσέλιδους τίτλους της εφημερίδας της εποχής, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ:
Τρίτη 29 Οκτωβρίου 1940: Η Ελλάς ευρίσκεται από χθες σε πόλεμο με την Ιταλίαν. Το έθνος σύσσωμον, μνήμον των παραδόσεών του, εις τα επάλξεις! Οι ήρωες του Καπορέττο, απατεώνες ως πάντοτε, επετέθησαν ημίσειαν ώρα ενωρίτερον της εκπνοής του τελεσιγράφου. Ο ελληνικός λαός καλείται δι’ εμπνευσμένων διαγγελμάτων του βασιλέως και του κυβερνήτου να πράξη το καθήκον του. Ο εθνικός στρατός, μαχόμενος ηρωϊκώς εις τα ελληνοαλβανικά σύνορα αμύνεται μετ’ επικού θάρρους του πατρώου εδάφους. Αεροπορικαί επιδρομαί εναντίον των Πατρών, όπου εσημειώθησαν θύματα, της Κορίνθου, της Ελευσίνος και του Τατοΐου.
Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 1940: Η Β’ ημέρα του ελληνοϊταλικού πολέμου. Η παγκόσμιος κοινή γνώμη συγκεκινημένη διά την ηρωικήν στάσιν της Ελλάδος.

Παρασκευή 1 Νoεμβρίου 1940: Η διεθνής προσοχή στρέφεται εις την μάχην της Ελλάδος. Ολόκληρον το έθνος, στρατός και λαός δεν έχουν παρά ένα σύνθημα: “ΝΙΚΗ!”. Μεγάλαι επιτυχίαι των ελληνικών πολεμικών δυνάμεων. Η ελληνική αεροπορία εβομβάρδισε και επολυβόλησεν εκ χαμηλού ύψους εχθρικά τμήματα. Εν αερομαχία κατερρίφθησαν δύο ιταλικά αεροπλάνα και αι ναυτικαί μας δυνάμεις εβομβάρδισαν τα αλβανικά παράλια.

Kυριακή 3 Νοεμβρίου 1940: Μετά την 6η ημέραν του ελληνοϊταλικού πολέμου… Οι Εύζωνοι με εφ’ όπλου λόγχην, εκδιώκοντες τον εχθρόν, εισέδυσαν εις το αλβανικόν έδαφος. Όλαι αι ορειναί διαβάσεις κατέχονται σταθερώς υφ’ ημών, κατελήφθησαν δε εντός εχθρικού εδάφους σημαντικώταται θέσεις.

Τρίτη 5 Νοεμβρίου 1940: Ήρχισε μεγάλη ελληνική αντεπίθεσις. Η υποχώρηση του ιταλικού στρατού λαμβάνει έκτασιν ατάκτου φυγής. Ιταλική φάλαγξ, απολεσθείσα εις την Πίνδον, παραδίδεται μετά του οπλισμού της. Η Κορυτσά ευρίσκεται υπό σφοδρόν και αδιάλλειπτον πυρ του ελληνικού πυροβολικού.

Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 1940: Μεγάλαι επιτυχίαι των ελληνικών όπλων. Κατόπιν θυελλώδους ελληνικής αντεπιθέσεως η 3η Μεραρχία των Αλπινιστών, ενισχυμένη δι’ ιππικού, Βερσαλιέρων και φασιστικής Εθνοφρουράς, εξεμηδενίσθη. Εις την άτακτον φυγήν της παρέσυρε και τας σταλείσας εξ Αυλώνος ενισχύσεις. Πολυπληθείς αιχμάλωτοι και πάντοιον υλικόν περιήλθον εις ημετέρας χείρας.

Σάββατον 23 Νοεμβρίου 1940: Ο περιφανής θρίαμβος των ελληνικών όπλων. Η Κορυτσά κατελήφθη χθες υπό του προελαύνοντος ελληνικού στρατού. Ο λαός της πόλεως υπεδέχθη μετ’ ενθουσιωδών εκδηλώσεων τους ελευθερωτάς.
Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 1940: Γενική προέλασις εις το μέτωπον. Κατελήφθη η Μοσχόπολις. 1500 αιχμάλωτοι συνελήφθησαν εν Κορυτσά και πολύ υλικόν.

Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 1940: Τα ελληνικά στρατεύματα εισήλθον χθες εις Πόγκραδετς. Οι Ιταλοί υποχωρούν προς την κατεύθυνσιν του Ελβασάν.

Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 1940: Ο ελληνικός στρατός κατέλαβε χθες μετά λυσσώδη μάχην την Πρεμετήν. Γενική υποχώρησις των Ιταλών καθ’ όλην την γραμμήν του Μετώπου.

Σάββατον 7 Δεκεμβρίου 1940: Τα στρατεύματά μας καταλαβόντα την πόλιν των Αγ. Σαράντα, προώθησαν τας γραμμάς των προς Βορράν κάμπτοντα την ιταλική αντίστασιν. Εις τον λιμένα των Αγ. Σαράντα ανευρέθη ημιβυθισμένον το βομβαρδισθέν υπό της αεροπορίας ιταλικόν αντιτορπιλικόν - Άπειρα λάφυρα εις χείρας μας. Το Αργυρόκαστρον και το Δέλβινον εγκαταλείφθησαν υπό του ιταλικού στρατού.

Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου 1940: Τα ελληνικά στρατεύματα, μετά νικηφόρους αγώνας, εισήλθον χθες εις το Αργυρόκαστρον.

Τρίτη 24 Δεκεμβρίου 1940: Τα ελληνικά στρατεύματα κατέλαβον χθες την Χειμάρραν.

Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 1940: Νέος άθλος του ναυτικού μας: Το ελληνικόν υποβρύχιον “Παπανικολής” περιπολούν ανά την Αδριατικήν προσέβαλεν ιταλικήν νηοπομπήν και κατεβύθισε τρία οπλιταγωγά.

Σάββατον 11 Ιανουαρίου 1941: Τα ελληνικά στρατεύματα κατέλαβον χθες την Κλεισούραν. Εξαιρετικής σπουδαιότητος δια την εξέλιξιν των επιχειρήσεων η νέα επιτυχία. Συνελήφθησαν 600 αιχμάλωτοι και περιήλθον εις χείρας μας άρματα μάχης.

Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 1941: Το νέον λαμπρόν κατόρθωμα του Β. Ναυτικού: Το ελληνικόν υποβρύχιον “Παπανικολής” ετορπίλλισε προχθές έμφορτον μεταγωγικόν σκάφος εις τα εχθρικά ύδατα.

Δευτέρα 7 Απριλίου 1941: Εις τα βουνά της Μακεδονίας γράφεται μια νέα εποποιία ασύλληπτων ηρωισμών. Από της πρωΐας της χθες η Ελλάς και η Νοτιοσλαυία, υποστάσαι απρόκλητον επίθεσιν, ευρίσκονται εμπόλεμοι με την Γερμανίαν. Και η Ιταλία εκήρυξε τον πόλεμον εναντίον της Νοτιοσλαυίας. Τα στρατεύματά μας αμύνονται συγκρατούντα κρατερώς τας θέσεις των.

Σάββατον 12 Απριλίου 1941: Με πνεύμα αδαμάστου μαχητικότητος και με ακλόνητον πεποίθησιν επί την τελικήν νίκην, ο ηρωικός ελληνικός στρατός, βοηθούμενος από τους γενναίους Άγγλους, αντιμετωπίζει τον νέον εισβολέα.

Δευτέρα 28 Απριλίου: Την 8:25 π.μ. της χθες ο γερμανικός στρατός εισήλθεν εις Αθήνας. Πώς συντελέσθη η παράδοσις των Αθηνών και του Πειραιώς εις τας γερμανικάς αρχάς. Εις τον δήμαρχον των Αθηνών ανετέθησαν άπασαι αι εξουσίαι εις την πρωτεύουσαν. - eleftherovima

H Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τους στρατούς τεσσάρων χωρών ταυτόχρονα, Αλβανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, και Βουλγαρίας.

ΗΜΕΡΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣΕλλάς: 219
Νορβηγία 61
Γαλλία 43 [Η υπερδύναμη της εποχής]
Πολωνία 30
Βέλγιο 18
Ολλανδία 4
Γιουγκοσλαβία 3
Δανία 0 μέρες [Οι Δανοί παραδώθηκαν σε έναν μοτοσικλετιστή του Χίτλερ ο οποίος μετέφερε στον Δανό βασιλιά αίτηση του Χίτλερ για διέλευση των ναζιστικών στρατευμάτων, ο Δανός βασιλιάς σε ένδειξη υποταγής παρέδωσε το στέμμα του στον μοτοσικλετιστή για να το πάει στο Βερολίνο και στον Χίτλερ……………….]
Τσεχοσλοβακία 0
Λουξεμβούργο 0

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ
Οι νεκροί Ελληνες στρατιώτες ανήλθαν κατά την διάρκεια των 219 ημερών στους 13.676
Κατά την διάρκεια της τετραπλής κατοχής που ακολούθησε τα κατοχικά στρατεύματα εκτέλεσαν :
Αλβανοί: 1165 (Πάργα , Μαργαρίτιο, Παραμυθία)
Ιταλοί: 8000
Boύλγαροι: 25000
Γερμανοί: 50000

Συνολικες απώλειες σε ποσοστό επί του πληθυσμού (εκτελέσεις, κακουχίες, μάχες)
Ελλάς 10% (750.000)
Σοβ. Ενωση 2,8%
Ολλανδία 2,2%
Γαλλία 2%
Πολωνία 1,8%
Γιουγκοσλαβία 1,7%
Βέλγιο 1,5%

ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

Πηγή: Ανθολόγιον Πατριδογνωσίας, Μενελάου Παγουλάτου

Κάρολος ντέ Γκώλ, Charles de Gault 1890-1970
Πρόεδρος τής Γαλλικής Δημοκρατίας 1958-1969, αρχηγός τής Γαλλικής Αντίστασης κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

“Αδυνατώ νά δώσω τό δέον εύρος τής ευγνωμοσύνης πού αισθάνομαι γιά τήν ηρωική αντίσταση τού Λαού καί τών ηγετών τής Ελλάδος.”
(Από ομιλία του στό Γαλλικό Κοινοβούλιο μετά τήν λήξη τού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.)

Μωρίς Σουμάν, Maurice Schumann 1911-1992
Υπουργός των εξωτερικων τής Γαλλίας 1969-1973, Μέλος τής Γαλλικής Ακαδημίας 1974

“Η Ελλάδα είναι τό σύμβολο της μαρτυρικής υποδουλωμένης, ματωμένης, αλλά ζωντανής Ευρώπης…Ποτέ μιά ήττα δέν υπήρξε τόσο τιμητική γιά κείνους πού τήν υπέστησαν”
(Από μήνυμά του πού απηύθηνε από τό BBC τού Λονδίνου στούς υποδουλωμένους λαούς τής Ευρώπης στίς 28 Απριλίου 1941, ημέρα πού ό Χίτλερ κατέλαβε τήν Αθήνα ύστερα από πόλεμο 6 μηνών κατά τού Μουσολίνι καί έξι εβδομάδων κάτα τού Χίτλερ.)

Στάλιν, Joseph Vissarionovich Tzougasvili Stalin 1879-1953
Αρχηγός τής Σοβιετικής Ενώσεως από τό 1924 έως 1953

“Λυπάμαι διότι γηράσκω καί δέν θά ζήσω επί μακρόν διά νά ευγνωμονώ τόν Ελληνικόν Λαόν, τού οποίου ή αντίστασις έκρινε τόν 2ον Παγκόσμιον Πόλεμον.”
(Από ομιλία του πού μετέδωσε ο ραδιοφωνικός σταθμός Μόσχας τήν 31 Ιανουαρίου 1943 μετά τήν νίκη τού Στάλιγκραντ καί τήν συνθηκολόγηση τού στρατάρχου Paulus.)

Μόσχα, Ραδιοφωνικός Σταθμός

“Επολεμήσατε άοπλοι καί ενικήσατε, μικροί εναντίον μεγάλων.Σας οφείλουμε ευγνωμοσύνη, διοτι εκερδίσαμε χρόνο γιά να αμυνθούμε. Ως Ρώσοι καί ως άνθρωποι σας ευχαριστούμε”.
(Οταν ο Χίτλερ επετέθη κατά τής Ε.Σ.Σ.Δ

Γεώργης Ζουκώφ, Georgy Constantinovich Joucov 1896-1974
Στρατάρχης τού Σοβιετικού Στρατού

“Εάν ό Ρωσικός λαός κατόρθωσε να ορθώσει αντίσταση μπροστά στίς πόρτες τής Μόσχας, νά συγκρατήσει καί νά ανατρέψει τόν Γερμανικό χείμαρρο, τό οφείλει στόν Ελληνικό Λαό, πού καθυστέρησε τίς Γερμανικές μεραρχίες όλον τόν καιρό πού θά μπορούσαν νά μας γονατίσουν. Η γιγαντομαχία τής Κρήτης υπήρξε τό κορύφωμα τής Ελληνικής προσφοράς.”
(Απόσπασμα από τά απομνημονεύματά του γιά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.)

Μπενίτο Μουσολίνι, Benito Mousolini 1833-1945
Πρωθυπουργός τής Ιταλίας 1922-1945

“Ο πόλεμος μέ τήν Ελλάδα απέδειξεν ότι τίποτε δέν είναι ακλόνητον είς τά στρατιωτικά πράγματα καί ότι πάντοτε μάς περιμένουν εκπλήξεις.”
(Από λόγο πού εκφώνησε στίς 10/5/1941.)

Αδόλφος Χίτλερ, Hitler 1889-1945
Αρχηγός τού Γερμανικού κράτους 1889-1945

“Χάριν τής ιστορικής αληθείας οφείλω νά διαπιστώσω ότι μόνον οί Ελληνες, εξ’ όλων τών αντιπάλων οί οποίοι μέ αντιμετώπισαν, επολέμησαν μέ παράτολμον θάρρος καί υψίστην περιφρόνησιν πρός τόν θάνατον….”
(Από λόγο πού εκφώνησε στίς 4 Μαίου 1941 στό Ράιχσταγκ.)

Σέρ Αντονυ Ηντεν, Sir Robert Antony Eden 1897-1977
Υπουργός Πολέμου καί Εξωτερικών της Βρεταννίας 1940-1945, Πρωθυπουργός της Βρεταννίας 1955-1957

“Ασχέτως πρός ότι θα πούν οι ιστορικοί τού μέλλοντος, εκείνο τό οποίον μπορούμε να πούμε εμείς τώρα, είναι ότι η Ελλάς έδωσε αλησμόνητο μάθημα στόν Μουσολίνι, ότι αυτή υπήρξε η αφορμή τής επανάστασης στήν Γιουγκοσλαβία, ότι αυτή εκράτησε τούς Γερμανούς στό ηπειρωτικό έδαφος καί στήν Κρήτη για έξι εβδομάδες, ότι αυτή ανέτρεψε τήν χρονολογική σειρά όλων τών σχεδίων τού Γερμανικού Επιτελείου καί έτσι έφερε γενική μεταβολή στήν όλη πορεία τού πολέμου καί ενικήσαμε.”
(Από λόγο του στό Βρετανικό κοινοβούλιο στίς 24/09/1942.)

Τσώρτσιλ, Winston Churchil 1874-1965
Πρωθυπουργός τής Μεγάλης Βρετανίας κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

“Η λέξη ηρωισμός φοβάμαι ότι δέν αποδίδει τό ελάχιστο εκείνων τών πράξεων αυτοθυσίας τών Ελλήνων, πού ήταν καθοριστικός παράγων τής νικηφόρου εκβάσεως τού κοινού αγώνα τών εθνών, κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, διά τήν ανθρώπινη ελευθερία καί αξιοπρέπειαν.”
“Εάν δέν υπήρχε η ανδρεία τών Ελλήνων καί ή γενναιοψυχία τους, ή έκβαση τού Β’ Παγκόσμιο Πολέμου θά ήταν ακαθόριστη.”
(Από ομιλία του στό Αγγλικό κοινοβούλιο στίς 24 Απριλίου 1941.)

“Μέχρι τώρα λέγαμε ότι οί Ελληνες πολεμούν σάν ήρωες. Τώρα θά λέμε: Οί ήρωες πολεμούν σάν Έλληνες.”
(Από λόγο πού εκφώνησε από τό BBC τίς πρώτες ημέρες τού Ελληνοιταλικού πολέμου.)

“Μαχόμενοι οί Έλληνες εναντίον τού κοινού εχθρού θά μοιρασθούν μαζί μας τά αγαθά τής ειρήνης.”
(Από λόγο πού εξεφώνησε στίς 28 Οκτωβρίου 1940, όταν επετέθη ή Ιταλία κατά τής Ελλάδας.)

Σέρ Χάρολδ Αλεξάντερ, Sir Harold Leofric George Alexander 1891-1969
Βρετανός Στρατάρχης κατά τόν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

“Δέν θά ήταν υπερβολή νά πούμε ότι ή Ελλάς ανέτρεψε τό σύνολο τών σχεδίων τής Γερμανίας εξαναγκάσασα αυτήν νά αναβάλει γιά έξι εβδομάδες τήν επίθεση κατά τής Ρωσίας. Διερωτώμεθα ποιά θά ήταν ή θέση τής Σοβιετικής Ενώσεως χωρίς τήν Ελλάδα.”
(Από ομιλία του στό Βρετανικό κοινοβούλιο στίς 28 Οκτωβρίου 1941.)

Γεώργιος ΣΤ’ (1898-1952)
Βασιλεύς τής Μεγάλης Βρετανίας 1936-1952

“Ο μεγαλοπρεπής αγών τής Ελλάδος, υπήρξε ή πρώτη μεγάλη καμπή τού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.”
(Από λόγο του στο κοινοβούλιον τόν Μάιον 1945.)

Φραγκλίνος Ρούσβελτ, Roosvelt 1882-1945
Πρόεδρος τών Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής 1932-1945

“Εις τήν Ελλάδα παρασχέθη τήν 28ην Οκτωβρίου 1940 χρόνος τριών ωρών διά ν’αποφασίσει πόλεμον ή ειρήνην, αλλά καί τριών ημερών ή τριών εβδομάδων ή και τριών ετών προθεσμία νά παρείχετο, ή απάντησις θά ήτο ή ίδια.”
“Οί Έλληνες εδίδαξαν δία μέσου τών αιώνων τήν αξιοπρέπειαν. Οταν όλος ό κόσμος είχε χάσει κάθε ελπίδα, ό Ελληνικός λαός ετόλμησε νά αμφισβητήσει τό αήττητον τού γερμανικού τέρατος αντιτάσσοντας τό υπερήφανον πνεύμα τής ελευθερίας.”
(Από ραδιοφωνικό λόγο πού εξεφώνησε στίς 10/6/1943.)

“Ο ηρωικός αγών τού ελληνικού λαού…κατά τής επιθέσεως τής Γερμανίας, αφού τόσον παταγωδώς ενίκησε τούς Ιταλούς στήν απόπειρά τους νά εισβάλλουν στό ελληνικό έδαφος, γέμισε μέ ενθουσιασμό τίς καρδιές τού αμερικανικού λαού καί εκίνησε τήν συμπάθειά του. Πρό ενός καί πλέον αιώνος, κατά τόν πόλεμον τής ελληνικής ανεξαρτησίας, τό εθνος μας…εξέφρασε τήν φλογερή του συμπάθεια γιά τούς Ελληνες καί ευχότανε γιά τήν ελληνική νίκη…”
(Δήλωσή τουστό Υπατο Συμβούλιο τής Αχέπα στίς 25/04/1941, πού μεταδώθηκε ραδιοφωνικά από τόν Λευκό Οίκο.)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: “10 Απριλίου 1941, μετά τήν Συνθηκολόγηση μέ τήν Γερμανία παραδίδονται τά οχυρά Παλιουριώτες καί Ρούπελ. Οί Γερμανοί εκφράζουν τόν θαυμασμό τους στούς Ελληνες στρατιώτες, δηλώνουν ότι αποτελεί τιμή καί υπερηφάνεια τό ότι είχαν σάν αντίπαλο έναν τέτοιο στρατό καί ζητούν από τόν Ελληνα διοικητή νά επιθεωρήση τόν Γερμανικό στρατό ώς ένδειξι τιμής καί αναγνωρίσεως! Η Γερμανική Σημαία υψώνεται μόνο μετά τήν πλήρη αποχώρηση τού Ελληνικού Στρατού.

“Ενας Γερμανός αξιωματικός τής αεροπορίας εδήλωσε στόν διοικητή τής ομάδος μεραρχιών Ανατολικής Μακεδονίας αντιστράτηγον Δέδεν ότι ό Ελληνικός Στρατός ήταν ό πρώτος στρατός στόν οποίον τά στούκας δέν προκάλεσαν πανικό. “Οι στρατιώται σας’’ είπε, ’’αντί νά φεύγουν αλλόφρονες, όπως έκαναν είς τήν Γαλλία καί τήν Πολωνία, μας επυροβόλουν από τας θέσεις των.’’

Πηγή: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, τεύχος Απριλίου 2003.”

Το περιεχόμενο του Βιβλίου, το οποίο είναι έκδοση της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής, αφορά την Ιστορική αναδρομή της Βορείου Ηπείρου, μαζί με όλες τις Συμφωνίες, τα Δικαιώματα των Βορειο Ηπειρωτών σαν αναγνωρισμένη διεθνώς Μειονότητα .

Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του ΤΕΙ Καβάλας μετά τους χαιρετισμούς του προέδρου του συλλόγου Μανώλη Ζαχαρόπουλου, του δημάρχου Καβάλας Κωστή Σιμιτσή, του προέδρου του ΤΕΙ Θανάση Μητρόπουλου και του προέδρου του συλλόγου Μικρασιατών και Ποντίων Γιώργου Μαυρόπουλου, χαιρέτησαν την εκδήλωση τα δυο τιμώμενα πρόσωπα της εκδήλωσης.

Η Nansy Horton κόρη του George Horton γενικού πρόξενου των Η.Π.Α. την Σμύρνη την αποφράδα εκείνη μέρα και τον Α’ Γραμματέα της πρεσβείας της Ιαπωνίας στην Ελλάδα Shikeru Kikuma.

Η πρώτη τιμήθηκε για την βοήθεια που προσέφερε ο πατέρας της στην αναγνώριση της Μικρασιατικής καταστροφής αφού ήταν εκεί και την έζησε γράφοντας μάλιστα βιβλίο και περιγράφοντας όλα όπως έγιναν και ο δεύτερος για την συνεισφορά του ανώνυμου Ιάπωνα πλοιάρχου ο οποίος προτίμησε να πετάξει τα εμπορεύματα που μετέφερε στην θάλασσα και να σώσει εκατοντάδες ζωές προσφύγων απομακρύνοντάς τους από τον τόπο της καταστροφής.

Στην συνέχεια προβλήθηκε ένα ντομυμαντέρ του National Geographic από την καταστροφή της Σμύρνης και ο γραμματέας του συλλόγου Κυριάκος Λυκουρίνος ανέπτυξε την ομιλία του με θέμα «ο George Horton, γενικός πρόξενος των Η.Π.Α. στη Σμύρνη 1911-1922» περιγράφοντας την ζωή του Αμερικάνου αυτού φιλέλληνα.

Ακολούθησε η ομιλία του Θεοφάνη Μαλκίδη με θέμα «Ο φιλελληνισμός στη Μικρά Ασία». Στην συνέχεια δόθηκαν τιμητικές πλακέτες στην κ. Horton και στον κ. Kikuma, ενώ στο τέλος ακουστήκαν παραδοσιακά τραγούδια της Μικράς Ασίας από την ορχήστρα και την χορωδία του συλλόγου.

Τέλος αξίζει να σημειώσουμε ότι την εκδήλωση παρακολούθησαν ο αναπληρωτής νομάρχης Γιώργος Τσαλουχίδης, ο αντινομάρχης Ανδρέας Μπαλίκας ο νομαρχιακός σύμβουλος Κώστας Παπακοσμάς, οι δημοτικοί σύμβουλοι Νίκος Κούτρας και Κώστας Κουνάκος, ο αστυνομικός διευθυντής Παρασκευάς Μαραπίδης και πολύς κόσμος που γέμισε ασφυκτικά το αμφιθπεατρο του ΤΕΙ.

Την εκδήλωση βοήθησαν η υπερνομαρχία Καβάλας Δράμας Ξάνθης, η νομαρχία Καβάλας, οι δήμοι Καβάλας και Φιλίππων, και το ΤΕΙ.

Μάκης ΛΙΟΛΙΟΣ

Παρουσία πλήθους κόσμου, μεταξύ των οποίων και η συγγραφέας Thea Halo και όλων των τοπικών αρχών, του προσφυγικής καταγωγής Μητροπολίτη Ανθίμου, βουλευτών, δημοτικών και νομαρχιακών συμβούλων, η Πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Έβρου «Αλέξιος Κομνηνός» κα Χρυσούλα Δημητριάδου μαζί με το δήμαρχο Αλεξανδρούπολης κ. Γιώργο Αλεξανδρή αποκάλυψαν το μνημείο που από δω και στο εξής, όπως οι ίδιοι οι Πόντιοι δήλωσαν, θα αποτελεί σημείο αναφοράς τους.

«Σήμερα είμαστε στην ευχάριστη θέση να κάνουμε τα αποκαλυπτήρια του «Μνημείου Γενοκτονίας των Ποντίων» που αποτελούσε το μεγάλο μας όνειρο. Για εμάς είναι μεγάλη υπόθεση, γιατί μας θυμίζει τους άξιους πρόγονους μας, για τους οποίους είμαστε υπερήφανοι και εμείς θα είμαστε όμοιοι με αυτούς και θα συνεχίσουμε τους αγώνες τους, όποτε κι αν χρειαστεί» δήλωσε η κα Δημητριάδου.

Με τα ίδια θερμά λόγια για τη σημασία του μνημείου μίλησε και ο Δήμαρχος της Αλεξανδρούπολης Γ. Αλεξανδρής. Επίσης μίλησαν ο πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων από την πρώην Σοβιετική Ένωση Αρθούρος Καραγκιοζίδης και ο Φάνης Μαλκίδης, ο οποίος ανέφερε θέματα που αφορούν την σημαντική αυτή υπόθεση για τον Ελληνισμό, τη Γενοκτονία, την οποία θα θυμίζει από εδώ και στο εξής το μνημείο.

Ο γλύπτης, ο Γ. Κικότης, νεοπρόσφυγας Πόντιος από την πρώην Σοβιετική Ένωση, που φιλοτέχνησε το έργο χρειάστηκε για την ολοκλήρωση του έξι μήνες περίπου και τα υλικά που χρησιμοποίησε είναι μπρούντζος και μάρμαρο. «Έφτιαξα αυτό το έργο θέλοντας να περάσω ένα μήνυμα αισιοδοξίας. Το μνημείο αυτό είναι αφιερωμένο όχι μόνο στους Πόντιους αλλά σε όλους τους Έλληνες» δήλωσε ο γλύπτης του έργου κ. Γιώργος Κικότης.

Το μνημείο αποτελείται από τρία διαφορετικά μέρη. Το κυρίως άγαλμα παριστά τον Πόντιο αγωνιστή ντυμένο με την πολεμική στολή του και συμβολίζει όλους εκείνους τους Πόντιους που αγωνίστηκαν για να κρατήσουν τα εδάφη τους.

Στην αριστερή πλευρά του υπάρχει μια παράσταση που εικονίζει το διωγμό των Ποντίων από τις πατρίδες τους, στην οποία μπροστά πηγαίνει ο ιερέας του χωριού και από πίσω του ακολουθούν τα γυναικόπαιδα ενώ από πάνω, τους προστατεύει στο ταξίδι τους για τις νέες πατρίδες η Παναγία Σουμελά. Στη δεξιά πλευρά του μνημείου υπάρχει μια παράσταση από τη σύγχρονη ζωή των Ποντίων που χορεύουν τον Πυρρίχιο χορό, δηλαδή τον πολεμικό τους χορό.

-Πολύ σύντομα το ντε φάκτο κουρδικό κράτος στο Βόρειο Ιράκ θα γίνει και μία ντε γιούρε πραγματικότητα

ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

«Ο κεμαλισμός είναι τόσο βαθιά ριζωμένος στην τουρκική πολιτική και κοινωνία, που θα πρέπει να καταρρεύσει εντελώς για να μπορούμε να αναφερθούμε σε μείωση της επιθετικότητας», υποστηρίζει ο Φάνης Μαλκίδης.

Σε συνέντευξή του στη «Σ», ο κ. Μαλκίδης εκφράζει, μεταξύ άλλων, την άποψη ότι η επιφανειακή, όπως υποστηρίζει, τουρκική επιλογή της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας δεν συνδέεται με την ουσιαστική πρόθεση αλλαγής της στάσης της.
Η σύγκρουση μεταξύ ισλαμιστών και κεμαλιστών αυτή έγινε ευρύτερα γνωστή στον έξω κόσμο τα τελευταία χρόνια. Όμως, προφανώς ενυπάρχει στην τουρκική κοινωνία και στο τουρκικό πολιτικό σύστημα από πολύ πιο πριν.
Η συγκρότηση του τουρκικού κράτους, το οποίο έγινε «με την εκδίωξη των εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων και συνδέεται με το ζήτημα των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας», όπως επισημαίνει και ο Τούρκος καθηγητής Τανέρ Ακσάμ, επέβαλλε τον κοσμικο-κεμαλικό χαρακτήρα και επιφανειακά εξαφάνισε το ισλαμικό παρελθόν. Η σχέση, όμως, μεταξύ των δύο πόλων ήταν αυτή της σύγκρουσης, αφού η διαχείριση της εξουσίας αποτελούσε και αποτελεί μείζον ζήτημα στη χώρα. Παρότι οι κεμαλικοί υποτίθεται ότι πολέμησαν τη θρησκεία, εντούτοις ποτέ δεν θέλησαν να την εξαλείψουν οριστικά από την πολιτική ζωή, αφού πολλές φορές τη χρησιμοποιούσαν για να συσπειρωθούν στο εσωτερικό. Από την άλλη, οι ισλαμιστές, παρότι έχασαν την άμεση σχέση με την εξουσία που είχαν για αιώνες, ποτέ δεν απώλεσαν την έμμεση σχέση τους με αυτή. Μάλιστα, οι εξελίξεις μετά το θάνατο του Μουσταφά Κεμάλ τους βοήθησαν να έρθουν πάλι στο προσκήνιο, παρά τα συχνά στρατιωτικά πραξικοπήματα. Η κρίση που υπάρχει σήμερα είναι αποτέλεσμα αυτής της ιδιόμορφης εσωτερικής σύγκρουσης που, από ό,τι φαίνεται, έφτασε στα άκρα και θα συνεχίζει να αποτελεί και το επόμενο διάστημα σημείο αναφοράς της πολιτικής ζωής.

Το Κουρδικό

Υπάρχει η εντύπωση ότι με τους ισλαμιστές επικεφαλής στην Τουρκία τα δικαιώματα της κουρδικής εθνότητας θα γίνουν ευκολότερα σεβαστά. Πόσο βάσιμη είναι μια τέτοια εντύπωση;

Είναι διάχυτη η εντύπωση σε όλο τον κόσμο ότι η Τουρκία ρέπει προς ακραίες θέσεις. Μάλιστα, αυτό επισημαίνει και ο Τούρκος νομπελίστας Ορχάν Παμούκ μιλώντας για την τουρκική κοινωνία, η οποία διολισθαίνει προς έναν αποτρόπαιο ρατσισμό και εθνικισμό. Το Κουρδικό είναι η προμετωπίδα αυτού του ακραίου εθνικιστικού ρεύματος, γι’ αυτό, άλλωστε, και η σημαντική στήριξη του εκλογικού σώματος προς το κόμμα της εθνικιστικής δράσης, το κόμμα των Γκρίζων Λύκων, το οποίο είναι υπεύθυνο για πολλές δολοφονίες Κούρδων, Τούρκων, Αρμένιων και άλλων αντικαθεστωτικών, ακόμη και Ελλήνων, για να σας θυμίσω τους Τ. Ισαάκ και Σ. Σολωμού στην Κύπρο το 1996. Σε ό,τι έχει σχέση με το κουρδικό ζήτημα, αυτό είναι ολοφάνερο ότι έχει υπερβεί τη στρατιωτική δράση που είχε αναλάβει για δεκάδες χρόνια η Τουρκία και πολύ σύντομα το ντε φάκτο κουρδικό κράτος στο Βόρειο Ιράκ θα γίνει και μία ντε γιούρε πραγματικότητα. Αυτό είναι η σημαντικότερη απειλή για την Τουρκία και έτσι και οι ισλαμιστές θα κινηθούν με βάση τη γνωστή στάση. Δηλαδή τη βία. Ωστόσο, το Κουρδικό κινείται πλέον με άλλους ρυθμούς και η Τουρκία θα αναγκαστεί να το κατανοήσει πολύ γρήγορα. Άλλωστε θα της το υπενθυμίζουν καθημερινά και οι Κούρδοι βουλευτές.

Μπορούμε να ισχυριστούμε ότι στους ισλαμιστές το εθνικιστικό στοιχείο είναι πιο αδύνατο από ό,τι στους κεμαλιστές, και κατά συνέπεια (και) για τον Ελληνισμό η μακροχρόνια διακυβέρνηση από το ΑΚP θα μειώσει την τουρκική επιθετικότητα;

Αυτή είναι μία θέση η οποία καλλιεργείται στην Ελλάδα και στην Κύπρο, ωστόσο κινείται περισσότερο σε ευχές παρά σε αντικειμενικά κριτήρια. Έχει αποδειχθεί ότι η πρώτη περίοδος διαχείρισης της εξουσίας από τους ισλαμιστές δεν έδωσε κανένα απολύτως δείγμα καλής θέλησης, όπως συνηθίζεται να λέγεται. Στη Θράκη και στο Αιγαίο ο τουρκικός ιμπεριαλισμός υφίσταται και μάλιστα ποιοτικά αναβαθμισμένος, στα ζητήματα του Πατριαρχείου και της ελληνικής μειονότητας υπάρχουν κινήσεις οπισθοδρόμησης παρά προόδου και ευρωπαϊκής σύγκλισης και στην Κύπρο συνεχίζεται η πολιτική «διαλόγου» με βάση το στρατό κατοχής. Δηλαδή, μπορούμε να συζητήσουμε τα πάντα, αλλά για τον Αττίλα δεν θα γίνει καμία αναφορά. Ο κεμαλισμός, δηλαδή ένας επιθετικός εθνικισμός, είναι τόσο βαθιά ριζωμένος στην τουρκική πολιτική και κοινωνία, που θα πρέπει να καταρρεύσει εντελώς για να μπορούμε να αναφερθούμε σε μείωση της επιθετικότητας.

Οι ΗΠΑ

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική ποιους θεωρεί ως θετικότερους για τα συμφέροντά της, τους ισλαμιστές ή κεμαλιστές;

Οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει να δημιουργήσουν το κουρδικό κράτος στο Βόρειο Ιράκ και αυτό έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα τουρκικά συμφέροντα, άρα και με τις δύο ομάδες διαχείρισης της εξουσίας. Συνεπώς, αυτό που θα δοκιμάσει τις σχέσεις των δύο χωρών και τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους ισλαμιστές και τους κεμαλιστές είναι η αμερικανική πρόταση επίλυσης του Κουρδικού και στην Τουρκία. Το ποιος θα συμπορευτεί με αυτή τη λύση, δηλαδή με τη δημοκρατία στην Τουρκία, θα είναι και ο συνομιλητής των ΗΠΑ στη νέα περίοδο.

Επιφανειακή η επιλογή της ευρωπαϊκής προοπτικής

Πιστεύετε ότι μπορεί να υπάρξει μια πραγματικά ευρωπαϊκή Τουρκία, δηλαδή, μια Τουρκία με βάση το δυτικό μοντέλο αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και τις συνεπαγόμενες δίκαιες και άλλες θεσμικές μεταρρυθμίσεις με βάση τη φιλοσοφία της ατομικότητας και του αυτοπροσδιορισμού;

Για πάρα πολλά χρόνια υπάρχει στο δυτικό κόσμο μια αντίληψη ότι εάν η Τουρκία ενταχθεί σε θεσμούς συνεργασίας, αφενός θα εκδημοκρατιστεί και αφετέρου θα αποφύγει τη διολίσθηση σε ακραία ισλαμικά φονταμενταλιστικά πρότυπα εξουσίας. Αυτό είναι γνωστό ότι δεν έγινε, αφού για πενήντα χρόνια η Τουρκία είναι ενταγμένη σε όλους τους ευρωατλαντικούς θεσμούς, εκτός της Ε.Ε., χωρίς να έχει αποβάλλει τα συμπλέγματα, τα οποία χαρακτηρίζουν ανελεύθερα, αντιδημοκρατικά και ολοκληρωτικά καθεστώτα. Από την άλλη είναι επίσης γνωστό ότι όλες οι αλλαγές οι οποίες έγιναν στην Τουρκία τα τελευταία διακόσια χρόνια πραγματοποιήθηκαν μετά από παραινέσεις και απαίτηση της Δύσης. Καμία απολύτως εξέλιξη στο θεσμικό τουλάχιστον πεδίο για τον εκδημοκρατισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν προήλθαν από την ίδια την απαίτηση της τουρκικής κοινωνίας και τη βούληση της εξουσίας. Έτσι η επιφανειακή, κατά την άποψή μου, τουρκική επιλογή της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας δεν συνδέεται με την ουσιαστική πρόθεση αλλαγής της στάσης της. Αυτό φαίνεται από τη θέση για το Κουρδικό και το Πατριαρχείο, για να αναφέρουμε δύο μόνο παραδείγματα, θέση η οποία δεν αφορά ένα σύγχρονο δημοκρατικό και ευρωπαϊκό κράτος, αλλά ένα τριτοκοσμικό που φοβάται και εν τέλει αρνείται να εφαρμόσει τις θεμελιώδεις αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκαν τα σύγχρονα δημοκρατικά κράτη και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Η Εθνική Ελληνική Μειονότητα στην Αλβανία» είναι ο τίτλος του βιβλίου του Φάνη Μαλκίδη, το οποίο κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό. Το βιβλίο, το οποίο κυκλοφορεί στην ελληνική, αγγλική και αλβανική γλώσσα, αποτελεί μια γενική αναφορά στο Βορειοηπειρωτικό ζήτημα, στο ζήτημα της Εθνικής ελληνικής μειονότητας που ζει στην Αλβανία και στοχεύει στην εισαγωγή του θέματος τόσο στο ελληνικό, όσο και κυρίως στο διεθνές περιβάλλον.

Όπως εξήγησε ο κ. Μαλκίδης, η τρίγλωσση αυτή έκδοση θα χρησιμεύσει «ώστε να γίνει γνωστό στο ελληνικό, αγγλόφωνο και αλβανικό κοινό το ζήτημα της εθνικής ελληνικής μειονότητας. Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια συμβολή στη γενικότερη έρευνα για την ελληνική μειονότητα στην Αλβανία, η οποία μετά το 1913-14, όταν δημιουργήθηκε το Αλβανικό κράτος, έμεινε στα όριά το, παρότι ήταν ένας αυτόχθονος, συμπαγής ελληνικός πληθυσμός και τοπικά ήταν πλειοψηφία».

Μιλώντας για το ζήτημα της εθνικής Ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία, ο κ. Μαλκίδης τόνισε ότι αποτελεί ένα ζήτημα, το οποίο για πάρα πολλά χρόνια έμεινε στο περιθώριο της πολιτικής ενασχόλησης και επιστημονικής έρευνας, γιατί «περιορίστηκε σ’ ένα εσωτερικό πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα και δεν αντιμετωπίστηκε ως ένα διεθνές ζήτημα, ως θέμα προάσπισης των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων και κυρίως ως ένα ζήτημα, με το οποίο θα ασχοληθεί η ελληνική διπλωματία και η εξωτερική πολιτική.

Αποτελέσματα αυτής εσωτερικής αντιμετώπισης του ζητήματος και πολλές φορές και της άγνοιας, διαπιστώθηκαν πρόσφατα με την έλευση των Βορειοηπειρωτών στην Ελλάδα. Η μαζική φυγή των Ελλήνων μετά το 1991 από την Αλβανία, που τροφοδότησε σημαντικές εξελίξεις στο, η εκπαίδευση των μελών της Ελληνικής μειονότητας, η θρησκευτική της ελευθερία, η απόδοση στους δικαιούχους των περιουσιών που είχε καρπωθεί το προηγούμενο καθεστώς, η μη υλοποίηση από την αλβανική πλευρά των δεσμεύσεων για τα ανθρώπινα και μειονοτικά δικαιώματα και άλλα σημαντικά προβλήματα, αποτελούν θέματα με τα οποία ασχολείται το βιβλίο».

Το βιβλίο του κ. Μαλκίδη έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, αφού για πάρα πολλά χρόνια έλειπε μία τέτοια έκδοση και μάλιστα σε γλώσσες που έχει η κάθε μία τις δικές ιδιαιτερότητες και παραστάσεις σχετικά με τους Έλληνες Βορειοηπειρώτες που ζουν στην Αλβανία. «Το βιβλίο εκδόθηκε σε πολύ σημαντική συγκυρία, και αφορά ζητήματα που σχετίζονται με την περιοχή μας ( δικαιώματα όλων των εθνοτήτων και μειονοτήτων). Τα ζητήματα αυτά αποκτούν και μια επικαιρότητα με μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου», τόνισε ο κ. Μαλκίδης ο οποίος θεωρεί ότι «η ελληνική εθνική μειονότητα πρέπει να έχει ένα εργαλείο πολιτικής ανάλυσης και πρότασης καθώς και επιστημονικής έρευνας».

« Το βιβλίο αγγίζει όχι μόνο τα ιστορικά δεδομένα, αλλά και τα σύγχρονα πολιτικά, αφού και στο παράρτημα του βιβλίου υπάρχουν οι διάφορες συνθήκες, οι οποίες έχουν υπογραφεί και αφορούν την εθνική ελληνική μειονότητα και τον σεβασμό των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων, δικαιωμάτων τα οποία σχετίζονται με μια αυτόχθονη εθνική ομάδα, έναν αυτόχθονο πληθυσμό ο οποίος ζει για χιλιάδες χρόνια στο σημερινό αλβανικό κράτος».

www.malkidis.info e-mail:malkidis@gmai.com

Το σεμινάριο με τίτλο «Γνωριμία με τη διάλεκτο των Ελλήνων του Πόντου», διοργανώθηκε από το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, από το Σύλλογο Ποντίων Νομού Ξάνθης και από τον Σύλλογο Ποντίων Νομού Ροδόπης «Η Τραπεζούντα» και εισηγητές αυτού ήταν ο Φάνης Μαλκίδης και ο Οικονομολόγος και Πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Νομού Ροδόπης Γιάννης Νικολαΐδης.

Στο σεμινάριο πραγματοποιήθηκε από το Φάνη Μαλκίδη μια μελέτη της ιστορικής διαδρομής των Ελλήνων του Εύξεινου Πόντου και της Διαχρονικής παρουσίας της Ελληνικής γλώσσας στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ εξετάστηκε και η σχέση της ποντιακής διαλέκτου με την αρχαία Ελληνική, καθώς και οι ιδιωματισμοί, οι επιρροές της από άλλες γλώσσες, αλλά και η σημερινή πραγματικότητα.

Ο Γιάννης Νικολαΐδης ανέφερε ότι «η πληθυσμιακή σύνθεση του Πόντου, συμβάλλει καθοριστικά
στη διαμόρφωση της ποντιακής γλώσσας»

Η ποντιακή διάλεκτος έχει τις ρίζες της στην ελληνιστική κοινή και η διαμόρφωσή της χρονολογείται ήδη από τον 7 ο ή τον 8 ο αιώνα. Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν, ότι οι αραβικές εισβολές στην περιοχή κατά τον 7 ο και 8 ο αιώνα, σε συνδυασμό με τις ήδη υπάρχουσες τοπικές ιδιαιτερότητες της ελληνιστικής κοινής στη Μικρά Ασία, είχαν ως αποτέλεσμα να αρχίσει να διαφοροποιείται σημαντικά ο λόγος των κατοίκων της περιοχής εκείνης. Επιπλέον, οι Έλληνες του Πόντου ζούσαν μια ιδιόμορφη συνοριακή ζωή και είχαν λίγη επαφή με τις κύριες περιοχές του ελληνικού εποικισμού δυτικότερα.
«Οι μεταναστεύσεις των Ποντίων από περιοχή σε περιοχή και οι επιρροές των άλλων λαών, διαμόρφωσαν καθοριστικά την ποντιακή διάλεκτο, η οποία εμπλουτίστηκε με γλωσσικά στοιχεία άλλων λαών.

Στην ποντιακή διάλεκτο υπάρχουν περίπου 125 ιδιώματα. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε και κάτι παράδοξο. Το ιδίωμα, το οποίο βρίσκεται πιο κοντά στην αρχαία ελληνική, μιλιέται από μουσουλμανικό πληθυσμό, τους Σουρμενίτες», πρόσθεσε ο Γιάννης Νικολαΐδης, αναφερόμενος στην ποντιακή διάλεκτο.

Μέχρι τον 19 ο αιώνα δεν υπάρχουν καθόλου γραπτά κείμενα για τη διάλεκτο αυτή, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατό να ανιχνευτούν με ακρίβεια τα στάδια και οι λεπτομέρειες της εξέλιξής της. Η ποντιακή αποτελούσε κώδικα προφορικής παράδοσης, τον οποίον οι ομιλητές τον ονόμαζαν «ρωμέικα» ή «λαζικά». Η καταγραφή διαλεκτικών κειμένων δεν αρχίζει παρά στα τέλη του 19 ου αιώνα και γίνεται συστηματικότερη από το 1928 και εξής, με την ίδρυση του «Αρχείου Πόντου» στην Ελλάδα. Ωστόσο, το σύστημα γραφής που ακολουθείται παραβλέπει και ουσιαστικά «συγκαλύπτει» αρκετές από τις ιδιαιτερότητές της, με αποτέλεσμα ούτε αυτά τα κείμενα να παρέχουν μια ακριβή καταγραφή της διαλέκτου.

Το βράδυ του Σαββάτου, 17 Οκτωβρίου, η Ποντιακή Αδελφότητα Νότιας Αυστραλίας, διοργάνωσε πανηγυρικό χορό, για να τιμήσει τον μεγάλο φιλέλληνα Υπουργό Δικαιοσύνης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων της Νότιας Αυστραλίας, κ. Μάικλ Άτκινσον, που πρώτα εντοίχισε μια πλάκα, στο Μεταναστευτικό Μουσείο της Αδελΐδας, στη μνήμη των 353,000 αδικοχαμένων Ποντίων, θυμάτων της τότε Οθωμανικής κυβέρνησης και των ορδών του ηγέτη των νεότουρκων Μουσταφά Κεμάλ και της παρέας του. Στη συνέχεια και στις 30 Απριλίου 2009, έφερε το θέμα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των λοιπών χριστιανικών πληθυσμών της τότε Ανατολίας, στη βουλή της Νότιας Αυστραλίας, όπου αναγνωρίστηκε ομόφωνα.

Η Ποντιακή Αδελφότητα της Νότιας Αυστραλίας, του απένειμε ομοίωμα Πόντιου λυράρη, ενώ η Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, του απένειμε την ύψιστη τιμητική διάκρισή της, ανακηρύσσοντάς τον σε «Χρυσό Τραντέλλενα», που σημαίνει «τριάντα φορές Έλληνας» και που αποδίδονταν μόνο σε εκείνους τους λίγους, αλλά, ιδιαίτερα διακρινόμενους μεγάλους ήρωες.

Αποδεχόμενος την ύψιστη αυτή τιμή, ο κ. Άτκινσον, βαθιά συγκινημένος, δήλωσε: «Με τιμά ιδιαίτερα αυτή η τιμή, την οποία και αποδέχομαι με μεγάλη χαρά, συγκίνηση και υπερηφάνεια και θα είμαι δίπλα και μαζί σας πάντοτε, μέχρι να πετύχουμε τον τελικό στόχο, την αναγνώριση, από όλους τους λαούς της γης ότι, διαπράχτηκε αυτό το μεγάλο έγκλημα της Γενοκτονίας, σε βάρος την Ελλήνων, των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των άλλων χριστιανικών πληθυσμών της τότε Ανατολίας.

Η αναγνώριση της Γενοκτονίας, βοηθάει την ίδια της Τουρκία διότι, με την αναγνώριση, θα γλιτώσει από το στίγμα που την βαρύνει σήμερα…».

Θα πρέπει να σημειωθεί ακόμη το γεγονός του σπουδαίου χαρακτήρα αυτού του υπέροχου πολιτικού άνδρα, που στην ευχαριστήρια απάντησή του, για την αποδοχή της τιμής που του έγινε, δήλωσε: «Αυτή η τιμή δεν ανήκει μόνο σε εμένα αλλά, και στον τέως αρχηγό της αξιωματικώς αντιπολίτευσης κ. Μάρτιν Χάμιλτον Σμίθ, με τον οποίο και την μοιράζομαι».

Στο χορό και το ξεφάντωμα που ακολούθησε, ο κ. Άτκινσον, χόρεψε για αρκετή ώρα, σαν αληθινός πόντιος, αρκετούς ποντιακούς χορούς. Τη βραδιά τίμησαν με την παρουσία τους και οι βουλευτές Στηβ Γεωργανάς, Βίνι Τσικαρέλο και Ρόμπιν Γκέραγκτι και ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Αδελαΐδα.

Την Κυριακή 18η Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκε η τακτική ετήσια γενική συνέλευση της Ομοσπονδίας των Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας και η εκλογή του νέου διοικητικού συμβουλίου, που θα διαχειριστεί τις ευθύνες της Ομοσπονδίας, για τα επόμενα δύο χρόνια.

Σε αυτή τη γενική συνέλευση των μελών της Ομοσπονδίας, αποδείχτηκε με το πλέον σαφή καθαρό τρόπο, η ορθότητα της πρωτοβουλίας των ανθρώπων που είχαν την ευθύνη της διαχείρισης, πριν από 4 χρόνια, να «τολμήσουν» το μεγάλο εγχείρημα της εμπιστοσύνης στους νέους μας.

Στο διάστημα αυτό, τα πρώτα δύο χρόνια επιχειρήθηκε, το «μπόλιασμα» της πρώτης γενιάς με την δεύτερη, ενώ στα δύο τελευταία χρόνια, με τη βοήθεια όλων των εμπλεκομένων επιτεύχθηκε η «ομαλοποίηση» των ρυθμών λειτουργίας και το μερικό «μπόλιασμα», της δεύτερης γενιάς με την τρίτη.

Την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2009, ολοκληρώθηκε, με πλήρη επιτυχία αυτό το «πάντρεμα» των γενεών και η αρμονική συνύπαρξή τους. Αυτή η τελευταία γενική συνέλευση, θα γραφτεί, στην ιστορία της Ομοσπονδίας, με χρυσά γράμματα και σηματοδοτεί νέους στόχους, σχεδιασμούς νέων δραστηριοτήτων με κινήσεις και ταχύτητες της σημερινής ψηφιακής εποχής μας.

Η συνέλευση άρχισε στις 11πμ, χωρίς καθυστέρηση, έγινε η καθορισμένη διακοπή, συζητήθηκαν εκτενέστατα όλα τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, έγινε η εκλογή των 8 αξιωματούχων και τελείωσε δύο ολόκληρες ώρες πριν από την καθορισμένη, κάτι το αυτονόητο και λογικό, αλλά, στην περίπτωσή μας είναι «είδηση», γιατί τα τελευταία (τουλάχιστον) δέκα χρόνια της πορείας της Ομοσπονδίας μας, άσκοπα και βάναυσα, γινόταν σπατάλη χρόνου, με «καβγάδες», προσωπικές αντιπαραθέσεις και δινέξεις, αρνητικές επιθέσεις και όλα τα επακόλουθα.

Την Eκτελεστική Επιτροπή του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, αποτελούν οι παρακάτω:

Πρόεδρος: ο κ. Ιωάννης Ευκαρπίδης

Αναπλωρητής Πρόεδρος: ο κ. Παναγιώτης Στεφανίδης

Αντιπρόεδρος: ο κ. Νικόλαος Χρυσοστομίδης

Γενικός Γραμματέας: ο κ. Δημήτριος Τσαχουρίδης

Ταμίας: ο κ. Θεόδωρος Δήμαρχος

Αναπληρωματική Γραμματέας: η κ. Παρασκευή Τσαρουχίδου

Υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων: ο κ. Παναγιώτης Ιασωνίδης

Υπεύθυνοι νεολαίας: οι κ.κ. Αναστάσιος Αθανασιάδης και Ευθύμιος Αυγετίδης.

Πρέπει να σημειωθεί, διότι είναι μiα ευχάριστη σύμπτωση, η εκλογή του κ. Ιωάννη Ευκαρπίδη, στη θέση του Προέδρου, θέση στην οποία είχε εκλεγεί, ακριβώς πριν από 20 χρόνια, σαν πρώτος ιδρυτικός Πρόεδρος της Ομοσπονδίας μας, το 1989, ο αείμνηστος πατέρας του Θεόφιλος Ευκαρπίδης.

Συγχαρητήρια μηνύματα, τα οποία και διαβιβάστηκαν στη γενική συνέλευση, απέστειλαν οι κ. κ. Μάικλ Άτκινσον, Υπουργός Δικαιοσύνης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων της Νότιας Αυστραλίας, ο Πρόεδρος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων, κ. Ηλίας Τσεκερίδης, ο Πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας κ. Γεώργιος Παρχαρίδης, καθηγητής καρδιολογίας του «Αριστοτέλειου» Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και ο Θεοφάνης Μαλκίδης Μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars –IAGS).

Παναγιώτης Ιασωνίδης, Υπ. Δημοσίων Σχέσεων, +61 414 612121 – peterjasonides@gmail.com

ΘΕΟΦΑΝΗΣ ΜΑΛΚΙΔΗΣ
ΜΗΝΥΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΜΕΛΩΝ
ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΠΟΝΤΙΑΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ

Αγαπητοί συμπατριώτες

Η προσπάθεια διατήρησης και μεταφοράς του πολιτισμού και της ταυτότητας έχει πολλές παραμέτρους και πτυχές. Ειδικότερα η αναγκαιότητα επιβίωσης του ελληνικού πολιτισμού, της παράδοσης και της κληρονομιάς εκτός Ελλάδος, εκφράζεται εδώ και πολλά χρόνια με τους συλλόγους, τις κοινότητες, τις ομοσπονδίες. Ιδιαίτερα η προσπάθεια διάσωσης και μεταφοράς της ταυτότητας των Ελλήνων Ποντίων, έχει και επιπλέον συνιστώσες. Αυτό της ανάδειξης και αναγνώρισης του εγκλήματος της γενοκτονίας των προγόνων μας, ένα ζήτημα που έρχεται από το παρελθόν και μας οδηγεί μέσα από την δικαίωση στο παρόν και το μέλλον.

Είχα την ευκαιρία να συναντηθώ και να μιλήσω με τους περισσότερους από εσάς, όταν επισκέφθηκα μετά από πρόσκληση της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, με την ευκαιρία της διοργάνωσης των εκδηλώσεων μνήμης για την γενοκτονίας. Τότε διαπίστωσα την αγάπη για την πατρίδα και την πίστη για την δικαίωση της υπόθεσης της αναγνώρισης της γενοκτονίας.

Η προσπάθεια αυτή της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων της Αυστραλίας με πρόεδρο τον Χαράλαμπο Ταβλαρίδη, είχε αποτελέσματα. Σας θυμίζω την πλακέτα στο Μεταναστευτικό Μουσείο της Αδελαίδας, και βεβαίως την αναγνώριση της Γενοκτονίας από την Βουλή της Νότιας Αυστραλίας. Επίσης τη διοργάνωση της ποδοσφαιρικής συνάντησης της ομάδας της Αδελαίδας «Ποντιακοί Αετοί», στη μνήμη της ποδοσφαιρικής ομάδας της Μεριζφούντας «Πόντος», συνάντηση στην οποία οι «Ποντιακοί Αετοί» φορούσαν πιστά αντίγραφα της φανέλας των προγόνων μας, οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας.

Οι παραπάνω επιτυχίες και πρωτοβουλίες για το ζήτημα της Γενοκτονίας, από ότι διαπίστωσα θα έχουν και συνέχεια με ακόμη μεγαλύτερες και σπουδαιότερες επιτυχίες.

Έχοντας επίγνωση από την προσωπική μου διαδρομή στην υπόθεση της ανάδειξης της Γενοκτονίας, ότι η προσπάθεια για την αναγνώριση της γενοκτονίας θα είναι επίπονη, μακροχρόνια και δύσκολη, μεταφέρω τις σκέψεις αυτές για να κατανοήσετε τη σοβαρότητα της υπόθεσης. Μία υπόθεση η οποία υπερβαίνει την κοινότητα των Ελλήνων και αφορά πολλούς λαούς, και η οποία απαιτεί σύνεση, ευθύνη και ενότητα. Κάθε ενέργεια λοιπόν για το ζήτημα θα πρέπει να είναι ολοκληρωμένη, χωρίς πάθη και διχόνοια, γιατί θα πρέπει να γνωρίζετε ότι εκτός από την αντιπαλότητα που υπάρχει με μηχανισμούς και κράτη που είναι αντίθετα στην ανάδειξη της γενοκτονίας, δεν χρειάζεται να έχουμε και άλλες αντίθετες δυνάμεις.

Η στήριξη θα πρέπει να είναι καθολική σε θεσμούς και πρόσωπα, όπως είναι η Ομοσπονδία και ο πρόεδρός της που προσπαθούν ανιδιοτελώς και χωρίς καμία σκοπιμότητα για την αναγνώριση της γενοκτονίας. Το ζήτημα αφορά όλους μας, η ευθύνη είναι όλων μας, είναι συνολική και μεγάλη.

Με μήνυμα αυτό, εκτίμησης, φιλίας, υγείας για όλους σας, σας χαιρετώ και εύχομαι σύντομα να ξαναβρεθούμε για να χαρούμε ακόμη μία επιτυχία στον κοινό μας αγώνα.

Η αλήθεια και το φως θα νικήσουν τη λήθη, το ψέμα και το σκοτάδι.

Θα νικήσουμε!

Θεοφάνης Μαλκίδης
Μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars –IAGS).

Μιλά στον Παρατηρητή της Θράκης και στη δημοσιογράφο Μαρία Νικολάου, ο Φάνης Μαλκίδης, Λέκτορας του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

Σε επικίνδυνο διεθνές πόκερ εξελίσσεται το κουρδικό ζήτημα καθώς όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, υπό το φόβο της μαζικής μετανάστευσης και της πολιτικής αποσταθεροποίησης, απαιτούν από την Τουρκία να δρομολογήσει πολιτική λύση. Η βόμβα που συγκλόνισε το κέντρο της Αγκύρας πριν λίγο καιρό ήλθε να επιδεινώσει την εξαιρετικά τεταμένη πολιτική ατμόσφαιρα των τελευταίων μηνών. Οι αναλυτές συνδέουν τη φονική επίθεση με τις επερχόμενες εκλογές και με την κρίση στις σχέσεις στρατού - κυβέρνησης. Οι θεωρίες συνωμοσίας και οι προβλέψεις εκτροπής κυριαρχούν, ενώ πολλοί προεξοφλούν ότι οι προγραμματισμένες για τις 22 Ιουλίου εκλογές ενδέχεται και να ματαιωθούν.
Στο πλαίσιο αυτών των εξελίξεων – ντόμινο και με το βλέμμα στις εκλογές και στο καθεστώς σχέσεων που θα θελήσει να δομήσει η Τουρκία με την ΕΕ, ο ΠτΘ φιλοξενεί σήμερα μία συνέντευξη άκρως ενδιαφέρουσα, σχολιάζουσα την επικαιρότητα στη γείτονα και τις προοπτικές αλληλεπίδρασης όχι μόνο στη ΕΕ, αλλά και διεθνώς.

«Η κρίση που υπάρχει στην Τουρκία αποκάλυψε και στον πιο δύσπιστο παρατηρητή το ποιος πραγματικά κυβερνά τη χώρα. Οι κατά καιρούς αισιόδοξες απόψεις για την εξέλιξη της χώρας και την αποστρατικοποίηση φαίνεται ότι καταρρέουν συνεχώς, αφού, εκτός από τα πραξικοπήματα που εκδηλώνονται ανοιχτά, υπάρχουν και άλλα τόσα, ίσως και περισσότερα, που εκδηλώνονται συγκαλυμμένα», δηλώνει ο Λέκτορας στο Τμήμα Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξεινίων Χωρών του Δ.Π.Θ. κ. Φάνης Μαλκίδης αναφερόμενος στις τελευταίες εξελίξεις στην Τουρκία. Μιλώντας για τις εξελίξεις στο Κουρδικό ζήτημα σημειώνει ότι αυτές έχουν υπερβεί την Τουρκία και απασχολούν ολοένα και περισσότερες δυνάμεις και κυρίως τις ΗΠΑ. «Η ιστορική εξέλιξη δεν μπορεί να σταματήσει για ακόμη μία φορά με τη βία», παρατηρεί ο κ. Μαλκίδης και επισημαίνει ότι στην Ελλάδα έχουμε να ανησυχούμε μόνο για το εάν θα επικρατήσει η δημοκρατία και η ελευθερία στη γειτονική χώρα, ή θα χαθεί ακόμη μία ευκαιρία.

Φάνης Μαλκίδης, Λέκτορας του Δ.Π.Θ: «Η Τουρκία έχει τους δικούς της ιστορικούς χρόνους, τα δικά της ιστορικά ρολόγια»

Η πολιτική κρίση στην Τουρκία εξελίσσεται σε μετωπική σύγκρουση μεταξύ των ισλαμιστών και των υποστηρικτών του κοσμικού κράτους. Πώς φθάσαμε εδώ;

«Η συγκρότηση του νέου τουρκικού κράτους στη βάση της κατάργησης του κοσμικού χαρακτήρα μπορεί επιφανειακά να εξαφάνισε το ισλαμικό παρελθόν, ωστόσο, ποτέ δεν έπαψε να απασχολεί την τουρκική πολιτική και κοινωνία. Η σχέση αυτή από την αρχή ήταν σχέση σύγκρουσης, αφού η διαχείριση της εξουσίας αποτελούσε και αποτελεί μείζον ζήτημα στη χώρα. Παρότι οι κεμαλικοί - κοσμικοί υποτίθεται ότι πολέμησαν το θρησκευτικό χαρακτήρα, εντούτοις ποτέ δεν θέλησαν να εξαλείψουν οριστικά το θρησκευτικό χαρακτήρα της πολιτικής ζωής. Αυτός ήταν τελικώς που ένωνε την κοινωνία από κάθε (φανταστικό ή μη) εσωτερικό και εξωτερικό κίνδυνο. Από την άλλη, οι ισλαμιστές, παρότι έχασαν την άμεση νομή της εξουσίας που κατείχαν για αιώνες, ποτέ δεν απώλεσαν την έμμεση σχέση τους με αυτή. Οι εξελίξεις μάλιστα μετά το θάνατο του Κεμάλ τους βοήθησαν να έρθουν πάλι στο προσκήνιο, παρά τα αλλεπάλληλα στρατιωτικά πραξικοπήματα. Η κρίση που υπάρχει σήμερα είναι αποτέλεσμα αυτής της ιδιόμορφης εσωτερικής σύγκρουσης που, από ό,τι φαίνεται, έφτασε στα άκρα και θα συνεχίζει να αποτελεί και το επόμενο διάστημα σημείο αναφοράς της τουρκικής καθημερινότητας».

Η εκλογή προέδρου της Τ.Δ. αποτέλεσε αφορμή για να εκδηλωθεί ανοιχτά η σύγκρουση. Τι υποβόσκει;

«Ο πρόεδρος της χώρας έχει ουσιαστική και συμβολική αξία στην τουρκική πολιτική ζωή. Από τη χρονιά ίδρυσης της τουρκικής δημοκρατίας, όταν και επικράτησαν οι κεμαλικοί, ο πρόεδρος εξέφραζε την ενότητα κοινωνίας και στρατού, των δύο πόλων συγκρότησης, όπως ανέφερε η επίσημη προπαγάνδα, του κεμαλικού οικοδομήματος. Σε κάθε άλλη περίπτωση και μάλιστα εθνικών κινημάτων, οι δύο αυτοί πόλοι είναι σε ευθεία συνεργασία, αφού έχουν κοινούς σκοπούς. Την απελευθέρωση του έθνους από ξένα, εθνικά και οικονομικά δεσμά. Στην τουρκική περίπτωση όμως, επειδή το εθνικό κίνημα ήταν ουσιαστικά ένα κίνημα εκδίωξης των μη τουρκικών, μη μουσουλμανικών πληθυσμών και οι αλλαγές στο κράτος, στην κοινωνία, επιβλήθηκαν από τα πάνω, και μάλιστα με ιδιαίτερη βία, φτάνοντας στην εθνοκάθαρση - οι Έλληνες, οι Κούρδοι, οι Αλεβίτες είναι ορισμένες ομάδες που βίωσαν αυτήν την εθνοκάθαρση - η συνεργασία αυτή διαλύθηκε. Έτσι ο πρόεδρος της χώρας εξέφραζε πάντοτε αυτό το καθεστώς που απέκοψε πολλούς ανθρώπους από τις εστίες τους και εν προκειμένω υπέταξε το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας στις διαθέσεις μίας στρατιωτικής ελίτ. Έτσι η πρόταση που ήρθε από το ισλαμικό κόμμα έδωσε μία άλλη προοπτική, αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει και προώθηση μεγαλύτερων και ουσιαστικότερων αλλαγών. Οι αντίπαλοι του κεμαλισμού βρήκαν πλέον ένα σύμβολο για να συνεχίσουν την προσπάθειά τους».

Η υπεράσπιση του κοσμικού κράτους, δίχως όμως αρχές, μπορεί να είναι αντίδοτο για το Ισλάμ;

«Η απάντηση είναι αρνητική και μάλιστα, όπως λειτουργεί το τουρκικό κράτος - δηλαδή πάνω στην εξαφάνιση των μουσουλμάνων και των μη μουσουλμάνων προκειμένου να εδραιωθεί μία ελίτ, ένα στυγνό στρατιωτικό και αστυνομικό κράτος, το «ντερίν ντεβλέτ», το βαθύ κράτος - δεν μπορεί να είναι η απάντηση στον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Παρότι το τουρκικό παράδειγμα προτάθηκε ως λύση και για άλλα κράτη που αντιμετωπίζουν προβλήματα, εντούτοις αυτή η πρόταξη του τουρκικού μοντέλου είναι ατυχής, αφού η οικοδόμηση ενός δημοκρατικού, απαλλαγμένου από θεοκρατικές αντιλήψεις κράτους, δεν ταυτίστηκε με το λαϊκό αίτημα. Η κοινωνία ήταν απούσα από την οικοδόμηση αυτού του μοντέλου, η τουρκική κοινωνία καταπιέστηκε και συνεχίζει να καταπιέζεται προκειμένου να δεχθεί τις αλλαγές. Από τις θρησκευτικές ενδυμασίες, τα πέπλα και τα σαρίκια μέχρι το λατινικό αλφάβητο. Σε καμία όμως περίπτωση στον κόσμο δεν υπήρξε ανάλογος μηχανισμός, όπου οι αλλαγές που προτείνονται και τελικώς εισάγονται να γίνονται ερήμην της κοινωνίας και ενάντια σ’ αυτήν. Έτσι κάθε αναφορά στο τουρκικό μοντέλο δεν μπορεί να είναι επιτυχής, αφού αφενός αποκρύπτει τη θεμελιώδη πολιτική εγκαθίδρυσής του και αφετέρου αυτό επιβλήθηκε πάνω στην εθνοκάθαρση των εθνικών και θρησκευτικών ομάδων, η οποία δυστυχώς συνεχίζεται, με τη δολοφονία του Αρμένιου δημοσιογράφου Χραντ Ντινκ, των τριών χριστιανών στη Μαλάτεια και του Ιταλού καθολικού ιερέα της Τραπεζούντας Αντρέα Σαντόρο. Είναι αυτό που εκφράζεται και από τη δήλωση του Τούρκου νομπελίστα Ορχάν Παμούκ για την επικράτηση ενός αποτρόπαιου ρατσισμού και εθνικισμού στην Τουρκία».

Η μετάβαση στο προεδρικό σύστημα, με την εκλογή προέδρου από το λαό, μπορεί να εξελιχθεί σε «απομιλιταρισμό»;

«Η κρίση που υπάρχει στην Τουρκία αποκάλυψε και στον πιο δύσπιστο παρατηρητή το ποιος πραγματικά κυβερνά τη χώρα. Οι κατά καιρούς αισιόδοξες απόψεις για την εξέλιξη της χώρας και την αποστρατικοποίηση φαίνεται ότι καταρρέουν συνεχώς, αφού εκτός από τα πραξικοπήματα που εκδηλώνονται ανοιχτά, υπάρχουν και άλλα τόσα, ίσως και περισσότερα, που εκδηλώνονται συγκαλυμμένα, που αυτά με τη σειρά τους υλοποιούν τους στόχους των κεμαλικών. Φαίνεται ότι η κατάσταση με τον ενεργό ρόλο του στρατού στη χώρα, από την πολιτική μέχρι την οικονομία, θα συνεχίζει να υφίσταται, ασχέτως του γεγονότος ότι τα τελευταία χρόνια αυτός ο ρόλος επιφανειακά περιορίζεται. Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ΗΠΑ, να ζητούν αλλαγές, αλλά οι συνομιλητές τους για τα σοβαρά ζητήματα και οι προτάσεις πολιτικής από τη χώρα, συνεχίζουν να έρχονται από το στρατό. Ωστόσο, σε επίπεδο αρχής ενός κινήματος αλλαγής της τουρκικής πραγματικότητας, από τη βάση αυτή τη φορά, μπορεί να συντελεστεί η μετάβαση στο προεδρικό σύστημα. Να αποτελέσει δηλαδή μία συμβολική για μία δημιουργική συνέχεια. Μέχρι όμως να συμβεί η αποκοπή του στρατού από την πολιτική ζωή απαιτούνται πολλά χρόνια και, κυρίως, πολλές θυσίες».

Το προηγούμενο της Αλγερίας θα μπορούσε να επαναληφθεί στην Τουρκία;

«Η Αλγερία είναι μία χώρα η οποία απέκτησε την ανεξαρτησία της αγωνιζόμενη, λαός και κοινωνία μαζί. Η εκδίωξη των Γάλλων αποικιοκρατών ήταν μία αναγκαιότητα που εκφράστηκε από όλα τα κοινωνικά στρώματα, γιατί αυτό συνέφερε εθνικά και πολιτικά. Μάλιστα ο αντιαποικιοκρατικός αγώνας δεν συνδυάστηκε με την εκδίωξη των εθνοτικών ομάδων και φυλών της Αλγερίας. Η τουρκική περίπτωση έχει σαφώς θεμελιώδεις διαφορές γιατί το επονομαζόμενο τουρκικό εθνικό και απελευθερωτικό κίνημα σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από μία μικρή ομάδα, η οποία έθεσε ως βασικό στόχο όχι την απελευθέρωση της χώρας, αλλά την εκδίωξη των εθνικών ομάδων. Οι Αρμένιοι, οι Έλληνες, οι Κούρδοι, είναι τα πιο γνωστά παραδείγματα και φυσικά όχι τα μόνα. Ο Τούρκος καθηγητής Τανέρ Ακσάμ ο οποίος έγραψε ένα πολύ σημαντικό βιβλίο (Το έγκλημα της σιωπής. Η Αρμενική γενοκτονία και η τουρκική ευθύνη Τορόντο 2006) τονίζει μεταξύ των άλλων ότι «η ίδρυση της τουρκικής δημοκρατίας…συνδέεται με το ζήτημα των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και ειδικότερα με την αρμενική γενοκτονία». Ο Ακσάμ σημειώνει επίσης ότι «υπήρξαν βίαια μέτρα εναντίον των Ελλήνων στη διάρκεια του (πρώτου παγκοσμίου) πολέμου και καλύφθηκαν συχνά με τη μορφή της μετακίνησης του πληθυσμού….η κυριότερη εθνοκάθαρση του ελληνικού πληθυσμού στην Ανατολία συνέβη μετά το 1919.
Πώς μπορεί λοιπόν μία χώρα όπως η Τουρκία να εξελιχθεί όπως η Αλγερία, αφού απουσιάζει η ιστορική εκείνη εξέλιξη που θα επέτρεπε την ομαλή μετάβαση ενός κοινωνικού και πολιτικού καθεστώτος σε ένα άλλο πιο δημοκρατικό, πιο ελεύθερο, που θα σέβεται όλες τις πολιτικές, εθνικές και θρησκευτικές ομάδες;»

Αυτή η κρίση δείχνει και το βάθος του δημοκρατικού ελλείμματος, που αποδεικνύεται και μόνο από τον εκλογικό νόμο, που αφήνει εκτός βουλής όλα τα κόμματα που δεν πιάνουν το κατώφλι του 10%. Το κόμμα του Ερντογάν με 34,28% έχει την πλειοψηφία στην τουρκική εθνοσυνέλευση. Ποιο είναι το σχόλιό σας;

«Έχει ιδιαίτερη σημασία και αξία να επισημανθεί ότι μετά το τέλος του μονοκομματικού καθεστώτος του ρεμπουπλικανικού κεμαλικού κόμματος και την άνοδο στην εξουσία του Δημοκρατικού Κόμματος στις αρχές της δεκαετίας του 1950, τα κόμματα διακυβέρνησης διαθέτουν ολοένα και λιγότερο ποσοστό. Αυτό εξηγείται από τα διάφορα αντιδημοκρατικά εκλογικά συστήματα που έχουν υιοθετηθεί, αλλά ερμηνεύεται και από το γεγονός ότι ο στρατός θέλει να επιβάλλει τον έλεγχο του κυβερνώντος κόμματος και με αυτόν τον τρόπο. Η ουσία των αλλαγών στην Τουρκία θα πρέπει να συνδυαστεί και με την αλλαγή του εκλογικού συστήματος και γενικότερα του εκλογικού- κομματικού τοπίου, το οποίο όχι μόνο δεν επιτρέπει όχι μόνο να εκπροσωπηθούν κόμματα που δε συγκεντρώνουν το 10% των ψήφων του εκλογικού σώματος, αλλά και κόμματα και βουλευτές που έχουν σαφή εθνοτική διαφοροποίηση. Για παράδειγμα τα κουρδικά κόμματα και οι κουρδικής καταγωγής βουλευτές των τουρκικών κομμάτων».

Οι συνέπειες της σοβούσας κρίσης μπορεί να αποδειχθούν εκρηκτικές, όχι μόνο στην γείτονα, αλλά και για την ευρύτερη περιοχή; Ελλοχεύουν τέτοιοι κίνδυνοι;

«Σε ό,τι αφορά την ευρύτερη περιοχή, η κρίση στην Τουρκία επηρεάζει σαφώς την εξέλιξη του κουρδικού ζητήματος. Ενός ζητήματος που ξεκινά από το ιρακινό Κουρδιστάν και φτάνει μέχρι το κέντρο του τουρκικού Κουρδιστάν, το Ντιγιαρμπακίρ. Η τουρκική στρατιωτική και κεμαλική ελίτ γνωρίζει ότι, εάν συνεχιστεί η παρούσα κρίση, δεν θα μπορεί να περισώσει τίποτα σχετικά με το Κουρδικό, τόσο στο Ιράκ με τη δημιουργία κουρδικού κράτους, όσο και στο εσωτερικό της. Γι’ αυτό φροντίζει να υπενθυμίζει την παρουσία της, εκεί που τουλάχιστον μπορεί να το πράξει. Δηλαδή με δολοφονίες αμάχων στο τουρκικό Κουρδιστάν. Ωστόσο οι εξελίξεις στο Κουρδικό ζήτημα έχουν υπερβεί την Τουρκία και απασχολούν ολοένα και περισσότερες δυνάμεις και κυρίως πλέον τις ΗΠΑ. Και η ιστορική εξέλιξη δεν μπορεί να σταματήσει για ακόμη μία φορά με τη βία
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, υπάρχει μία άποψη ότι κάθε κρίση στην Τουρκία θα επηρεάζει νομοτελειακά και τη χώρα μας. Αυτό είναι ένα παράδοξο, αφού δε συνδέεται στην ουσία με κανένα θεωρητικό σχήμα, τουλάχιστον στις διεθνείς σχέσεις και στην πολιτική επιστήμη. Κάθε λοιπόν αναφορά στην εξαγωγή της κρίσης από την Τουρκία στην Ελλάδα, αφορά μη υπαρκτές καταστάσεις και δε συνδέονται με την συνεχώς επαναλαμβανόμενη θέση για την ισχυρή θέση της Ελλάδας. Πώς μπορεί να συνδέεται μία χώρα η οποία εμφανίζει χαρακτηριστικά τριτοκοσμικών καθεστώτων όπου κυρίαρχη θέση καταλαμβάνει ο στρατός με μία χώρα δυνατή πολιτικά και οικονομικά, ενταγμένη στο σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής ενοποίησης; Η συνεχής αναφορά, η σύνδεση και πολλές φορές και η ταύτιση του μέλλοντος της Ελλάδας με τα τεκταινόμενα στην Τουρκία είναι μία φοβισμένη προσέγγιση, μία πολιτική θέση που εκφράζει την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και όχι το σήμερα και πολύ περισσότερο το αύριο. Για αυτό η κρίση στην Τουρκία είναι μία κρίση που αφορά την Τουρκία. Στην Ελλάδα έχουμε να ανησυχούμε μόνο για το εάν θα επικρατήσει η δημοκρατία και η ελευθερία στη γειτονική χώρα, ή θα χαθεί ακόμη μία ευκαιρία».

Τελικά ο «εφιάλτης» της Τουρκίας είναι η έλλειψη συγχρονισμού με τον κόσμο γύρω της;

«Η Τουρκία έχει τους δικούς της ιστορικούς χρόνους, τα δικά της ιστορικά ρολόγια. Οι οποιεσδήποτε αλλαγές που έχουν προωθηθεί και υλοποιηθεί στην Τουρκία (Τανζιμάτ, αλλαγές για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ) έχουν προέλθει από τα έξω. Καμία αλλαγή τα τελευταία διακόσια χρόνια δεν έχει προέλθει από την κοινωνία, από τη βάση, έτσι ώστε να εκσυγχρονιστεί η χώρα, να πάει μπροστά. Αυτό είναι άλλωστε και το ζήτημα που προκύπτει σήμερα και όχι η Ευρώπη, ο σύγχρονος δυτικός κόσμος, να εναρμονιστεί με τους τουρκικούς ρυθμούς. Εάν η Τουρκία ακολουθήσει τις ίδιες χρονικές ακολουθίες τότε είναι σίγουρο ότι η κατάσταση σύγκρουσης που υφίσταται σήμερα στη χώρα, θα συνεχίζεται για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Από την άλλη η πολιτική πρόταση που μπορεί να γίνει για την Τουρκία σχετίζεται με τις δημοκρατικές και ελεύθερες φωνές που παρότι είναι λίγες και περιορισμένες, μπορούν να αναδείξουν ένα κίνημα εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης. Τη μοναδική ελπίδα για τον πραγματικό και ουσιαστικό εκδημοκρατισμό της γειτονικής χώρας».

Σελίδες: 186

Το μοντέλο ανάπτυξης που σήμερα κυριαρχεί στις ανεπτυγμένες -και σε μεγάλο βαθμό και στις λιγότερο ανεπτυγμένες- χώρες του κόσμου στηρίζεται στους κανόνες της αγοράς και εμπεριέχει πολλά από τα χαρακτηριστικά της νεοφιλελεύθερης θεωρίας.

Αποτέλεσμα αυτού του συγκεκριμένου μοντέλου ανάπτυξης είναι η διεύρυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων, η αύξηση του αριθμού των φτωχών, των ανέργων και των κοινωνικά αποκλεισμένων. Την ίδια στιγμή η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και ο συγκεκριμένος τρόπος παραγωγής έχουν οδηγήσει σε σημαντικές περιβαλλοντικές καταστροφές, στην αποξένωση του ανθρώπου από το προϊόν της εργασίας του και στην ανάδειξη του καταναλωτισμού ως υπέρτατης αρχής.

Η τρύπα του όζοντος, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στον πλανήτη μας, οι ενεργειακές κρίσεις, η μόλυνση του περιβάλλοντος είναι αποτελέσματα ενός συγκεκριμένου τρόπου ανάπτυξης. Οι μετακινήσεις εξαθλιωμένων ανθρώπων από χώρα σε χώρα αναδεικνύουν τα προβλήματα της ανάπτυξης. Η φτώχεια, ο αναλφαβητισμός, οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης για πολλούς συνανθρώπους μας είναι επίσης προβλήματα του συγκεκριμένου τρόπου ανάπτυξης.

Στο πλαίσιο αυτού του βιβλίου γίνεται μια προσπάθεια προσέγγισης του φαινομένου της ανάπτυξης μέσα από εναλλακτικές θεωρήσεις. Οι συγγραφείς του τόμου θεωρούν ότι η ύπαρξη ενός εναλλακτικού μοντέλου ανάπτυξης είναι εφικτή μέσα από τη συλλογική απόρριψη του ανεξέλεγκτου οικονομικού φιλελευθερισμού, μέσα από τη διατύπωση μιας εναλλακτικής πολιτικής απέναντι στο σημερινό παραγωγικό μοντέλο και απέναντι στο ρόλο της τεχνολογίας, μέσα από την επιστροφή σε τοπικές, “εδαφικοποιημένες” μορφές οικονομίας και πολιτικής και μέσα από μια άλλη σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Δήμος Μπακιτζάκης (ΔΜ) Μια επίκαιρη συνέντευξη με το θάρρος της γνώμης που διακρίνει τον λέκτορα του ΔΠΘ Φάνη Μαλκίδη καταχωρούμε σήμερα με αφορμή την κυνική ομολογία του Τούρκου ηθοποιού που ομολόγησε εγκληματικές ενέργειες, ενώ προ του κινδύνου να βρεθεί υπόλογος προσπάθησε να τα μαζέψει μιλώντας για κινηματογραφικό σενάριο επιστημονικής φαντασίας που απέχει από την πραγματικότητα… Ο κ. Μαλκίδης αναφέρεται στο γεγονός ότι μπορεί να κινηθεί η διαδικασία εναντίον του Τούρκου ηθοποιού και να καταδικασθεί, την ίδια στιγμή που η ελλαδική ηγεσία κράτησε χαμηλούς τόνους, ενώ η Κυπριακή πλευρά αντέδρασε πιο οργανωμένα. Ο κ. Μαλκίδης απαντά σε ερωτήσεις φωτίζοντας την ιστορία αυτή που μας αναστάτωσε όλους.
Το σχόλιό σας κ. Μαλκίδη σχετικά με τον Τούρκο ηθοποιό Αττίλα Ολγκάτς που δήλωσε πρόσφατα ότι εκτέλεσε 10 Έλληνες αιχμαλώτους στην Κύπρο. Το θέμα έχει πάρει διαστάσεις προφανώς και από την κυπριακή αλλά και από την ελληνική πολιτεία και εύλογο είναι μια τέτοια μαρτυρία ενός ανθρώπου μετά από τόσα χρόνια που συνιστά μάλιστα και έγκλημα πολέμου και δεν υπάρχει παραγραφή, θα έχει κάποιες διαστάσεις. Δώστε μας το στίγμα τι ακριβώς έγινε και τι ακριβώς θα συμβεί από εδώ και πέρα.

Φάνης Μαλκίδης (ΦΜ) Φαντάζομαι ότι συμφωνούμε αρχικά πως το ζήτημα των αγνοουμένων της κυπριακής τραγωδίας του 1974 είναι ένα ζήτημα πολύ ευαίσθητο και κυρίως πολύ ανθρώπινο, το οποίο μετά από 35 χρόνια πρώτον δεν έχει λήξει και δεύτερον συνεχίζει να απασχολεί όχι μόνο τις οικογένειες των αγνοουμένων αλλά και πάρα πολλούς οι οποίοι προφανώς θέλουν να δουν τι έχουν γίνει αυτοί οι άνθρωποι.

ΔΜ Ποτέ δεν δόθηκε επίσημη απάντηση κ. Μαλκίδη.
ΦΜ Ναι, το πρώτο σχόλιο είναι αυτό. Το δεύτερο είναι ότι είναι ένα ζήτημα το οποίο δεν είναι στιγμιαίο. Δηλαδή όταν κάποιος άνθρωπος μετά από ένα έγκλημα εις βάρος του χάνει τη ζωή του, είναι ένα θύμα το οποίο μνημονεύεται από τους δικούς του ανθρώπους αλλά και από τους άλλους ανθρώπους ως ένα θύμα, ως ένας άνθρωπος που έχασε την ζωή του. Αυτό είναι σαφές και έχει πολύ συγκεκριμένες διαστάσεις. Είναι πλέον νεκρός. Σε ό,τι αφορά όμως το ζήτημα των αγνοουμένων, εδώ και πάρα πολλά χρόνια βλέπουμε ότι είναι ένα ζήτημα το οποίο είναι διαρκές, δεν έχει κλείσει υπό την έννοια ότι και ο θύτης δεν έχει τιμωρηθεί αλλά και τα θύματα δεν έχουν βρεθεί. Παράλληλα οι δικοί τους άνθρωποι συνεχώς αγωνιούν και κυρίως ελπίζουν προκειμένου αυτοί οι άνθρωποι να βρεθούν ζωντανοί. Έχει λοιπόν ενδιαφέρον ότι ο θύτης ο οποίος έχει διαπράξει ένα έγκλημα, στην προκειμένη περίπτωση ένα κράτος το οποίο ασκεί φυσική βία και αναφερόμαστε στην Τουρκία, εφαρμόζει την πολιτική δημιουργίας αγνοουμένων. Μάλιστα αυτή η πολιτική υλοποιείται από την Τουρκία, αλλά και από άλλα καθεστώτα αυτού του τύπου, εδώ και πολλά χρόνια προκειμένου το έγκλημα να είναι διαρκές και κυρίως να το υπενθυμίζει στους συγγενείς που βρίσκονται εν ζωή. Είναι ένα μαζικό έγκλημα που πρέπει να συνεχίζεται. Στην περίπτωση της Τουρκίας είναι μία πράξη διαρκούς υπόμνησης του εγκλήματος που ξεκινά από πολύ παλιά. Νομίζω ότι πρόλαβαν παρά πολλοί Έλληνες και Ελληνίδες σε όλο τον κόσμο τις αναζητήσεις του Ερυθρού Σταυρού, οι οποίες αποτέλεσαν μία ολόκληρη περίοδο θλίψης και ελπίδας για τον ελληνικό λαό. Μιλώ για το 1922 και έπειτα όταν χάθηκαν χιλιάδες δηλαδή έγιναν αγνοούμενοι οι δικοί μας οι άνθρωποι μεταξύ των οποίων και πρόσωπο από την οικογένειά μου, από το ίδιο καθεστώς που δημιούργησε αγνοούμενους το 1974 στην Κύπρο. Τότε οι πρόσφυγες αναζητούσαν τους δικούς της ανθρώπους που είχαν χάσει το στην Ιωνία, στην Θράκη, στον Πόντο και αλλού. Τώρα συνεχίζεται το ίδιο στην Κύπρο.

ΔΜ. Τότε ήταν και λίγο διαφορετικές οι συνθήκες, δεν υπήρχε το διαδίκτυο. Τώρα η πρόσβαση είναι πολύ πιο εύκολη από ό,τι γινόταν παλιότερα για να υπάρξουν στοιχεία.

ΦΜ. Το έγκλημα παραμένει το ίδιο με την έννοια ότι πλέον οι αγνοούμενοι συνεχίζουν να υπάρχουν όπως υπήρχαν και τότε και μάλιστα δεν έχει εξακριβωθεί η τύχη τους. Όπως σας είπα και στην αρχή είναι ένα ζήτημα πολύ ανθρώπινο και πολύ ευαίσθητο, η διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων συνδέεται άμεσα με την ζωή πολλών ανθρώπων οι οποίοι αναζητούν οποιαδήποτε πληροφορία για τους δικούς τους ανθρώπους, μία ελπίδα ότι βρίσκονται εν ζωή. Συνεπώς η μαρτυρία η οποία έγινε με τόσο κυνισμό, δεν μπορώ να βρω πιο ευγενική λέξη για να εκφράσω την συγκεκριμένη μαρτυρία, πραγματικά είναι κυνισμός, είναι μία παραδοχή του εγκλήματος. Μάλιστα αυτή η δήλωση έγινε όταν υφίσταται μία διαδικασία ταυτοποίησης των οστών που έχουν βρεθεί σε ομαδικούς τάφους με τη διαδικασία του DNA για να μπορέσουν πολλές οικογένειες να εξακριβωθεί αν όντως οι αγνοούμενοι είναι νεκροί.

ΔΜ. Μα δεν τους αφήνουν να έχουν πρόσβαση σε ομαδικούς τάφους οι οποίοι υπήρξαν.
ΦΜ.Ναι, υπάρχει όμως μία συμφωνία με τη μορφή που αυτή υλοποιείται σήμερα μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που αφορά την τύχη των αγνοουμένων και την εξέταση ομαδικών τάφων. Ήδη ο Πρόεδρος της Κύπρου Χριστόφιας έχει αναφέρει στον εκπρόσωπο των κατοχικών στρατεμάτων Ταλάτ τις πληροφορίες που υπάρχουν για θαμμένα άτομα σε στρατόπεδα των κατοχικών στρατευμάτων. Όμως στην συγκεκριμένη περίπτωση επειδή το ζήτημα πλέον ομολογείται με τόσο μεγάλο κυνισμό, εδώ και πολύ σωστά το αναφέρατε στην αρχή, υπάρχει ένα ζήτημα το οποίο αφορά την μην παραγραφή ενός εγκλήματος. Υπάρχει η διαδικασία ήδη στην Κύπρο και από τους ανθρώπους οι οποίοι έχουν θιγεί όχι μόνο από τις συγκεκριμένες δηλώσεις, αλλά και από άλλες και έχουν κινηθεί σχετικά. Μιλάω για το 1996, όταν δολοφονήθηκαν οι Ισαάκ και Σολωμού. Ωστόσο υπάρχει ένα πολύ σημαντικό θέμα και αφορά τους θεσμούς και την πολιτεία. Για την τύχη αυτών των ανθρώπων που αγνοούνται, εκτός των συγγενών τους οι οποίοι θέλουν πραγματικά να εξακριβωθεί η τύχη τους, η πολιτεία, ελλαδική και κυπριακή επιθυμούν να υπάρξει φως; Γιατί μέχρι σήμερα, εκ του αποτελέσματος, βλέπουμε ότι μένουν στο περιθώριο της ιστορίας και της αναζήτησης προφανώς για κάποια ζητήματα που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Επίσης υπάρχει θέληση να κινηθεί εναντίον του Αττίλα Ολγκάτς η σχετική διαδικασία τιμωρίας του; Η οποία προφανώς εκτός από το δικαστικό της μέρος έχει και πολιτικές διαστάσεις; Θα έχει ενδιαφέρον να το δούμε αυτό, για να διαπιστώσουμε εάν οι σχετικές δηλώσεις που έγιναν έχουν αντίκρυσμα.

ΔΜ. Αυτή η μαρτυρία έστω και με αυτό τον τρόπο που έγινε, έστω και τόσο κυνικά από τον εν λόγω κύριο, μπορεί να αποτελέσει μία βάση για να διεκδικήσουμε ενδεχομένως κάποια πράγματα;

ΦΜ Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των αγνοουμένων επειδή υπάρχουν οι σχετικές διαδικασίες όπως σας είπα για το DNA…

ΔΜ Ξέρετε γιατί το λέω αυτό; Πολύ φοβάμαι ότι σε λίγο θα τον βγάλουν τρελό, ψυχοπαθή, ότι αντιμετωπίζει προβλήματα…
ΦΜ.Ναι, είναι η συνήθης τακτική πολλών ανθρώπων και κυρίως πολλών υπηρεσιών να χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο «επιχείρημα». Επειδή λοιπόν το ζήτημα αυτό αφορά μία συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων από τους ήδη αγνοούμενους, για 10 ανθρώπους τους οποίους παραδέχθηκε ο Αττίλα Ολγκάτς ότι πράγματι δολοφόνησε, είναι κατά την γνώμη μου εφικτό. Προφανώς όταν θα καταδικαστεί γιατί θα καταδικαστεί αυτός ο άνθρωπος θα καταδικαστεί και η Τουρκία όπως έχει συμβεί και σε άλλες περιπτώσεις που αφορούν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κύπρο. Άρα είναι σε εξέλιξη η υπόθεση για τους αγνοούμενους, πρέπει τουλάχιστον αυτή την ομολογία να την δει προσεκτικά η ελλαδική και κυπριακή πολιτεία.

ΔΜ. Έχουμε κάποιες επίσημες δηλώσεις, από την Κύπρο έχουν κινηθεί κάποιες διαδικασίες, η Ελλάδα από την πλευρά της τι κάνει κ. Μαλκίδη;
ΦΜ Σε ό,τι αφορά το ζήτημα αυτό, το οποίο προφανώς δεν είναι μόνο των των συγγενών των αγνοουμένων, έχουν γίνει ήδη από το 1974 οι σχετικές διαδικασίες και οι επιτροπές για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων. Σε ότι αφορά τους θεσμούς, η Κύπρος έχει προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο στην απόφασή του αναφέρεται στην ανάγκη να υπάρξει διαλεύκανση των συνθηκών μέσα από τις οποίες έχουν χαθεί είτε στρατιώτες είτε άμαχοι. Επίσης υπάρχει μια διαδικασία που έχει ξεκινήσει από το 2005, και διερευνώνται θέματα αγνοουμένων για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων και των συνθηκών μέσα στις οποίες έχουν εξαφανιστεί και από το 1963-64 και το 1974. Ακόμη υπάρχει μία σχετική δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου της Κύπρου, η οποία αναφέρει ότι «δεν φθάνει μόνο να βρούμε τάφους ή να ανοίξουμε τάφους, να ταυτοποιήσουμε τα οστά, αλλά υπάρχει και υποχρέωση από μέρους της Τουρκίας να συμβάλει και να ενεργήσει ώστε να διαλευκανθούν οι συνθήκες». Εύχομαι από την πλευρά της η Κύπρος αλλά και η Ελλάδα να πιέσει ώστε η Τουρκία υλοποιήσει τις υποχρεώσεις της, αφού μέχρι σήμερα και αυτό επιβεβαιώνεται και από τους συγγενείς των αγνοουμένων δεν είμαστε ευχαριστημένοι από την στάση τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου. Προφανώς δεν θέλουν να διαταραχθούν με οποιοδήποτε τρόπο οι σχέσεις με την Τουρκία, προσδοκώντας λύση για το Κυπριακό, έστω και εάν υποστηρίζεται το αντίθετο. Οι αγνοούμενοι όμως δεν είναι βάρος για τη λύση, είναι κεντρικό μέρος της λύσης του Κυπριακού, οι αγνοούμενοι δεν περιθωριοποιούν το Κυπριακό, αλλά το επαναφέρουν στο προσκήνιο. Εμείς ελπίζουμε, και προσδοκούμε να συνεχιστεί η αναζήτηση αυτών των ανθρώπων και να βρεθεί έστω και ένας εν ζωή. Το ζήτημα για εμάς υφίσταται, ηθικά, ανθρώπινα και πολιτικά

ΔΜ Σας ευχαριστούμε πολύ κ. Μαλκίδη.

Το βράδυ του Σαββάτου, 17 Οκτωβρίου, η Ποντιακή Αδελφότητα Νότιας Αυστραλίας, διοργάνωσε πανηγυρικό χορό, για να τιμήσει τον μεγάλο φιλέλληνα Υπουργό Δικαιοσύνης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων της Νότιας Αυστραλίας, κ. Μάικλ Άτκινσον, που πρώτα εντοίχισε μια πλάκα, στο Μεταναστευτικό Μουσείο της Αδελΐδας, στη μνήμη των 353,000 αδικοχαμένων Ποντίων, θυμάτων της τότε Οθωμανικής κυβέρνησης και των ορδών του ηγέτη των νεότουρκων Μουσταφά Κεμάλ και της παρέας του. Στη συνέχεια και στις 30 Απριλίου 2009, έφερε το θέμα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των λοιπών χριστιανικών πληθυσμών της τότε Ανατολίας, στη βουλή της Νότιας Αυστραλίας, όπου αναγνωρίστηκε ομόφωνα.

Η Ποντιακή Αδελφότητα της Νότιας Αυστραλίας, του απένειμε ομοίωμα Πόντιου λυράρη, ενώ η Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, του απένειμε την ύψιστη τιμητική διάκρισή της, ανακηρύσσοντάς τον σε «Χρυσό Τραντέλλενα», που σημαίνει «τριάντα φορές Έλληνας» και που αποδίδονταν μόνο σε εκείνους τους λίγους, αλλά, ιδιαίτερα διακρινόμενους μεγάλους ήρωες.

Αποδεχόμενος την ύψιστη αυτή τιμή, ο κ. Άτκινσον, βαθιά συγκινημένος, δήλωσε: «Με τιμά ιδιαίτερα αυτή η τιμή, την οποία και αποδέχομαι με μεγάλη χαρά, συγκίνηση και υπερηφάνεια και θα είμαι δίπλα και μαζί σας πάντοτε, μέχρι να πετύχουμε τον τελικό στόχο, την αναγνώριση, από όλους τους λαούς της γης ότι, διαπράχτηκε αυτό το μεγάλο έγκλημα της Γενοκτονίας, σε βάρος την Ελλήνων, των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των άλλων χριστιανικών πληθυσμών της τότε Ανατολίας.

Η αναγνώριση της Γενοκτονίας, βοηθάει την ίδια της Τουρκία διότι, με την αναγνώριση, θα γλιτώσει από το στίγμα που την βαρύνει σήμερα…».

Θα πρέπει να σημειωθεί ακόμη το γεγονός του σπουδαίου χαρακτήρα αυτού του υπέροχου πολιτικού άνδρα, που στην ευχαριστήρια απάντησή του, για την αποδοχή της τιμής που του έγινε, δήλωσε: «Αυτή η τιμή δεν ανήκει μόνο σε εμένα αλλά, και στον τέως αρχηγό της αξιωματικώς αντιπολίτευσης κ. Μάρτιν Χάμιλτον Σμίθ, με τον οποίο και την μοιράζομαι».

Στο χορό και το ξεφάντωμα που ακολούθησε, ο κ. Άτκινσον, χόρεψε για αρκετή ώρα, σαν αληθινός πόντιος, αρκετούς ποντιακούς χορούς. Τη βραδιά τίμησαν με την παρουσία τους και οι βουλευτές Στηβ Γεωργανάς, Βίνι Τσικαρέλο και Ρόμπιν Γκέραγκτι και ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Αδελαΐδα.

Την Κυριακή 18η Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκε η τακτική ετήσια γενική συνέλευση της Ομοσπονδίας των Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας και η εκλογή του νέου διοικητικού συμβουλίου, που θα διαχειριστεί τις ευθύνες της Ομοσπονδίας, για τα επόμενα δύο χρόνια.

Σε αυτή τη γενική συνέλευση των μελών της Ομοσπονδίας, αποδείχτηκε με το πλέον σαφή καθαρό τρόπο, η ορθότητα της πρωτοβουλίας των ανθρώπων που είχαν την ευθύνη της διαχείρισης, πριν από 4 χρόνια, να «τολμήσουν» το μεγάλο εγχείρημα της εμπιστοσύνης στους νέους μας.

Στο διάστημα αυτό, τα πρώτα δύο χρόνια επιχειρήθηκε, το «μπόλιασμα» της πρώτης γενιάς με την δεύτερη, ενώ στα δύο τελευταία χρόνια, με τη βοήθεια όλων των εμπλεκομένων επιτεύχθηκε η «ομαλοποίηση» των ρυθμών λειτουργίας και το μερικό «μπόλιασμα», της δεύτερης γενιάς με την τρίτη.

Την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2009, ολοκληρώθηκε, με πλήρη επιτυχία αυτό το «πάντρεμα» των γενεών και η αρμονική συνύπαρξή τους. Αυτή η τελευταία γενική συνέλευση, θα γραφτεί, στην ιστορία της Ομοσπονδίας, με χρυσά γράμματα και σηματοδοτεί νέους στόχους, σχεδιασμούς νέων δραστηριοτήτων με κινήσεις και ταχύτητες της σημερινής ψηφιακής εποχής μας.

Η συνέλευση άρχισε στις 11πμ, χωρίς καθυστέρηση, έγινε η καθορισμένη διακοπή, συζητήθηκαν εκτενέστατα όλα τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, έγινε η εκλογή των 8 αξιωματούχων και τελείωσε δύο ολόκληρες ώρες πριν από την καθορισμένη, κάτι το αυτονόητο και λογικό, αλλά, στην περίπτωσή μας είναι «είδηση», γιατί τα τελευταία (τουλάχιστον) δέκα χρόνια της πορείας της Ομοσπονδίας μας, άσκοπα και βάναυσα, γινόταν σπατάλη χρόνου, με «καβγάδες», προσωπικές αντιπαραθέσεις και δινέξεις, αρνητικές επιθέσεις και όλα τα επακόλουθα.

Την Eκτελεστική Επιτροπή του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, αποτελούν οι παρακάτω:

Πρόεδρος: ο κ. Ιωάννης Ευκαρπίδης

Αναπλωρητής Πρόεδρος: ο κ. Παναγιώτης Στεφανίδης

Αντιπρόεδρος: ο κ. Νικόλαος Χρυσοστομίδης

Γενικός Γραμματέας: ο κ. Δημήτριος Τσαχουρίδης

Ταμίας: ο κ. Θεόδωρος Δήμαρχος

Αναπληρωματική Γραμματέας: η κ. Παρασκευή Τσαρουχίδου

Υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων: ο κ. Παναγιώτης Ιασωνίδης

Υπεύθυνοι νεολαίας: οι κ.κ. Αναστάσιος Αθανασιάδης και Ευθύμιος Αυγετίδης.

Πρέπει να σημειωθεί, διότι είναι μiα ευχάριστη σύμπτωση, η εκλογή του κ. Ιωάννη Ευκαρπίδη, στη θέση του Προέδρου, θέση στην οποία είχε εκλεγεί, ακριβώς πριν από 20 χρόνια, σαν πρώτος ιδρυτικός Πρόεδρος της Ομοσπονδίας μας, το 1989, ο αείμνηστος πατέρας του Θεόφιλος Ευκαρπίδης.

Συγχαρητήρια μηνύματα, τα οποία και διαβιβάστηκαν στη γενική συνέλευση, απέστειλαν οι κ. κ. Μάικλ Άτκινσον, Υπουργός Δικαιοσύνης και Πολυπολιτισμικών Υποθέσεων της Νότιας Αυστραλίας, ο Πρόεδρος της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων, κ. Ηλίας Τσεκερίδης, ο Πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας κ. Γεώργιος Παρχαρίδης, καθηγητής καρδιολογίας του «Αριστοτέλειου» Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και ο Θεοφάνης Μαλκίδης Μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars –IAGS).

Παναγιώτης Ιασωνίδης, Υπ. Δημοσίων Σχέσεων, +61 414 612121 – peterjasonides@gmail.com

ΘΕΟΦΑΝΗΣ ΜΑΛΚΙΔΗΣ
ΜΗΝΥΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΜΕΛΩΝ
ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΠΟΝΤΙΑΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ

Αγαπητοί συμπατριώτες

Η προσπάθεια διατήρησης και μεταφοράς του πολιτισμού και της ταυτότητας έχει πολλές παραμέτρους και πτυχές. Ειδικότερα η αναγκαιότητα επιβίωσης του ελληνικού πολιτισμού, της παράδοσης και της κληρονομιάς εκτός Ελλάδος, εκφράζεται εδώ και πολλά χρόνια με τους συλλόγους, τις κοινότητες, τις ομοσπονδίες. Ιδιαίτερα η προσπάθεια διάσωσης και μεταφοράς της ταυτότητας των Ελλήνων Ποντίων, έχει και επιπλέον συνιστώσες. Αυτό της ανάδειξης και αναγνώρισης του εγκλήματος της γενοκτονίας των προγόνων μας, ένα ζήτημα που έρχεται από το παρελθόν και μας οδηγεί μέσα από την δικαίωση στο παρόν και το μέλλον.

Είχα την ευκαιρία να συναντηθώ και να μιλήσω με τους περισσότερους από εσάς, όταν επισκέφθηκα μετά από πρόσκληση της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας, με την ευκαιρία της διοργάνωσης των εκδηλώσεων μνήμης για την γενοκτονίας. Τότε διαπίστωσα την αγάπη για την πατρίδα και την πίστη για την δικαίωση της υπόθεσης της αναγνώρισης της γενοκτονίας.

Η προσπάθεια αυτή της Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων της Αυστραλίας με πρόεδρο τον Χαράλαμπο Ταβλαρίδη, είχε αποτελέσματα. Σας θυμίζω την πλακέτα στο Μεταναστευτικό Μουσείο της Αδελαίδας, και βεβαίως την αναγνώριση της Γενοκτονίας από την Βουλή της Νότιας Αυστραλίας. Επίσης τη διοργάνωση της ποδοσφαιρικής συνάντησης της ομάδας της Αδελαίδας «Ποντιακοί Αετοί», στη μνήμη της ποδοσφαιρικής ομάδας της Μεριζφούντας «Πόντος», συνάντηση στην οποία οι «Ποντιακοί Αετοί» φορούσαν πιστά αντίγραφα της φανέλας των προγόνων μας, οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας.

Οι παραπάνω επιτυχίες και πρωτοβουλίες για το ζήτημα της Γενοκτονίας, από ότι διαπίστωσα θα έχουν και συνέχεια με ακόμη μεγαλύτερες και σπουδαιότερες επιτυχίες.

Έχοντας επίγνωση από την προσωπική μου διαδρομή στην υπόθεση της ανάδειξης της Γενοκτονίας, ότι η προσπάθεια για την αναγνώριση της γενοκτονίας θα είναι επίπονη, μακροχρόνια και δύσκολη, μεταφέρω τις σκέψεις αυτές για να κατανοήσετε τη σοβαρότητα της υπόθεσης. Μία υπόθεση η οποία υπερβαίνει την κοινότητα των Ελλήνων και αφορά πολλούς λαούς, και η οποία απαιτεί σύνεση, ευθύνη και ενότητα. Κάθε ενέργεια λοιπόν για το ζήτημα θα πρέπει να είναι ολοκληρωμένη, χωρίς πάθη και διχόνοια, γιατί θα πρέπει να γνωρίζετε ότι εκτός από την αντιπαλότητα που υπάρχει με μηχανισμούς και κράτη που είναι αντίθετα στην ανάδειξη της γενοκτονίας, δεν χρειάζεται να έχουμε και άλλες αντίθετες δυνάμεις.

Η στήριξη θα πρέπει να είναι καθολική σε θεσμούς και πρόσωπα, όπως είναι η Ομοσπονδία και ο πρόεδρός της που προσπαθούν ανιδιοτελώς και χωρίς καμία σκοπιμότητα για την αναγνώριση της γενοκτονίας. Το ζήτημα αφορά όλους μας, η ευθύνη είναι όλων μας, είναι συνολική και μεγάλη.

Με μήνυμα αυτό, εκτίμησης, φιλίας, υγείας για όλους σας, σας χαιρετώ και εύχομαι σύντομα να ξαναβρεθούμε για να χαρούμε ακόμη μία επιτυχία στον κοινό μας αγώνα.

Η αλήθεια και το φως θα νικήσουν τη λήθη, το ψέμα και το σκοτάδι.

Θα νικήσουμε!

Θεοφάνης Μαλκίδης
Μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars –IAGS).

Κυριακή, 18 Οκτωβρίου 2009
Η εθνική ελληνική μειονότητα στην Αλβανία

Η ΕΘΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ ΚΟΣΣΥΦΟΠΕΔΙΟ
Συνέντευξη του Φάνη ΜΑΛΚΙΔΗ

Τι είναι αυτό που λείπει από την Εθνική Ελληνική Μειονότητα της Αλβανίας που διαρκώς κατρακυλάμε;

Είναι γεγονός ότι η Αλβανία, αν και αναγνώρισε τυπικά την ύπαρξη και τα δικαιώματα της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας, στην πράξη τα παραβίαζε συνεχώς.
Υπονόμευσε την συνείδηση και την ενότητα των Ελλήνων και προχώρησε σε μέτρα όπως ο αποκλεισμός της από κάθε επικοινωνία με την Ελλάδα, η πλαστογράφηση της ιστορίας, ο αυθαίρετος ορισμός της «μειονοτικής ζώνης», ο διωγμός των θρησκευτικών της αξιών, η αναδιάρθρωση του κοινωνικού ιστού με κύρια πολιτική την αλλοίωση και την αφομοίωση, την τρομοκρατία, το μαζικό εκτοπισμό, τη φυλάκιση, την εξορία, το θάνατο.
Μετά τις καθεστωτικές αλλαγές στην Αλβανία, ο αριθμός των μελών της ελληνικής μειονότητας μειώθηκε αφού ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων μετανάστευσε ή εξαναγκάστηκε να μεταναστεύσει προς την Ελλάδα με αποτέλεσμα να μειωθεί δραματικά ο αριθμός των Ελλήνων.
Μεγάλα προβλήματα όπως η εκπαίδευση της ελληνικής μειονότητας, η θρησκευτική της ελευθερία, η απόδοση στους δικαιούχους των ιδιωτικών, κοινοτικών και εκκλησιαστικών περιουσιών, η μη υλοποίηση από την αλβανική πλευρά των δεσμεύσεων για τα ανθρώπινα και μειονοτικά δικαιώματα, η τρομοκρατία, παραμένουν και εντείνονται. Παράλληλα μέσα στο εθνικιστικό κλίμα που αναπτύσσεται στην Αλβανία, μια σειρά από ενέργειες της αλβανικής κυβέρνησης στράφηκαν κατά της ελληνικής μειονότητας με στόχο την οριστική απομάκρυνση του ελληνικού πληθυσμού.
Εκτός από τις παραπάνω διαπιστώσεις, είναι γεγονός ότι αυτό που λείπει εδώ και χρόνια από το χώρο αυτό είναι μια πρωτοβουλία στο πεδίο της πολιτικής, η οποία θα βάλει τα προβλήματα της ελληνικής μειονότητας σε σύγχρονη τροχιά. Η συζήτηση με ιστορικούς όρους, δηλαδή ότι έγινε αυτό, ή εκείνο δεν έγινε ή εκείνο το πρόσωπο ευθύνεται, κλπ, είναι καλή για την κατανόηση του ζητήματος. Όμως αυτό που λείπει η σύγχρονη πολιτική σκέψη και πράξη, η ανάλυση του σήμερα για να δούμε ποιοι είναι οι στόχοι και τι μπορεί να γίνει στο μέλλον.
Επιπλέον, υπάρχει το πρόβλημα του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο μετά τη μονομερή ανακήρυξη δημιουργεί νέα δεδομένα. Αυτό να μην το αποσυνδέουμε από τις γενικότερες εξελίξεις στα Βαλκάνια, είναι μείζων πρόβλημα για τη μελλοντική κατάσταση για την περιοχή, οπωσδήποτε για την ελληνική μειονότητα και φυσικά για όλον τον Ελληνισμό.

Ισχύει ο παραλληλισμός του ζητήματος του Κοσσυφοπεδίου με το Βορειοηπειρωτικό και ποιες κινήσεις πρόκειται να γίνουν σήμερα;

Εμάς μας ενδιαφέρει πλέον αυτό έγινε στο Κοσσυφοπέδιο, δυστυχώς με τη βία και με τα πιο ακραία εθνικιστικά μέσα. Μια μειονότητα στο Κοσσυφοπέδιο έγινε πλειονότητα, και προέβη σε μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησία της. Από την άλλη μεριά, υπάρχει μια μειονότητα, η δική μας, αναγνωρισμένη με δικαιώματα που σήμερα φθίνει, συρρικνώνεται, περιθωριοποιείται, η οποία ενώ αντιμετώπισε πολλές φορές τη βία του καθεστώτος, συμπεριφέρθηκε δημοκρατικά, πάντοτε στο πλαίσιο του κράτους που ζει και διεκδίκησε τα δικαιώματά της με ειρηνικά μέσα. Η ελληνική μειονότητα οφείλει να συνεχίσει με τον ίδιο τρόπο, να αναζητά την ταυτότητά της και γενικότερα τα δικαιώματά της με την πολιτική στο προσκήνιο, αυτή άλλωστε είναι και η παράδοση του Ελληνισμού.
Επίσης, προκύπτει ένα ερώτημα: τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας έτσι όπως ορίζονται από διεθνείς συμβάσεις που έχει υπογράψει ή που θα υπογράψει στο εγγύς μέλλον η Αλβανία, προκειμένου να εισέλθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, τα σέβεται η όχι; Μπορούμε να πούμε όχι. Αυτό το δείχνει η πράξη.
Παράλληλα δεν μπορούμε τώρα, το 2008, να μιλάμε για Ελληνική Μειονότητα, όπως μιλούσαμε το 1914, ή το 1944. Ήταν άλλες συνθήκες τότε. Επίσης δεν μπορούμε να αναφερόμαστε με όρους της περιόδου του Χότζα και της πρώτης διακυβέρνησης του Μπερίσα. Οφείλουμε αντιληφθούμε αυτά που διαδραματίζονται σήμερα στα Βαλκάνια και να προτείνουμε άμεσες και υλοποιήσιμες λύσεις για την ελληνική μειονότητα. Από το πιο μικρό μέχρι το πιο μεγάλο ζήτημα που την απασχολεί. Σ’΄ αυτό το πλαίσιο θα ήταν καθήκον της ελληνικής μειονότητας να καλέσει την αλβανική πολιτεία και τα αλβανικά κόμματα, να εκφράσουν τις απόψεις τους, τις θέσεις τους. Για παράδειγμα, γιατί ενώ υπάρχει τόσος πλεονασμός ενδιαφέροντος για τα δικαιώματα των Αλβανών στο Κοσσυφοπέδιο, ενώ στην ίδια την Αλβανία μια μειονότητα καταπιέζεται και εξαφανίζεται; Αν έχουν απάντηση και πρόταση, με ειλικρίνεια και χωρίς υποκρισία οφείλουν να την καταθέσουν. Από την άλλη καλείς το ελληνικό κράτος και τα κόμματα να αναπτύξουν τις θέσεις τους. Παράλληλα έχεις τη δική σου πολιτική θέση και τους λες τι μπορείς να κάνεις σήμερα για το αύριο. Όχι τι έκανες χθες.

Ποιοι μπορούν να αναλάβουν μια τέτοια πρωτοβουλία;

Τις πολιτικές πρωτοβουλίες συνήθως, αυτό λέει η ιστορία και ιδιαίτερα η ελληνική τις αναλαμβάνει μια ομάδα ανθρώπων που είναι πολιτικά όντα, όπως έλεγε ο θεμελιωτής της παγκόσμιας πολιτικής σκέψης, ο Αριστοτέλης Και εδώ είναι η ευθύνη όλων από την ηγεσία, μέχρι τα σωματεία και τις αδελφότητες, τους πνευματικούς ανθρώπους, τους δημοκράτες, στην Ελλάδα, στην Αλβανία αλλά και όπου υπάρχει Βορειοηπειρώτης και Έλληνας που αγαπά την αλήθεια, την πολιτική, και τη δημοκρατία. Η ευθύνη μας είναι, αυτό που έγινε στο παρελθόν να κατανοηθεί προκειμένου σχεδιάζοντας στο παρόν, να δούμε ένα καλύτερο μέλλον.

Στη σημερινή κατάσταση, μ’ ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων να παραμένει στις εστίες του, τι κάνουμε;

Αυτή είναι μια ουσιαστική παράμετρος του ζητήματος της εθνικής ελληνικής μειονότητας. Έχω διαπιστώσει ότι στα χρόνια μετά την καθεστωτική αλλαγή, τα αιτήματα δεν συνδέονται με την ιστορία και την παράδοση της ελληνικής εθνικής μειονότητας. Δηλαδή πιο συγκεκριμένα, δεν μπορείς να αναφέρεσαι συνεχώς στο ελληνικό κράτος, για παράδειγμα με το πρόβλημα των συντάξεων και με το αίτημα της πολιτογράφησης, θέματα πολύ σημαντικά σε κάθε περίπτωση, και να ξεχνάς ότι το κύριο πρόβλημα είναι η αλβανική πολιτική που αναγκάζει τον Ελληνισμό σε φυγή. Αυτή είναι η πραγματικότητα, η στόχευση δηλαδή αντί να είναι η προέλευση του προβλήματος, δηλαδή οι μηχανισμοί του αλβανικού κράτους που οδηγούν σε εξαφάνιση τον ελληνικό πληθυσμό, είναι το ελληνικό κράτος που καθυστερεί σε δύο αιτήματα.
Αν είναι δυνατόν χιλιάδες άνθρωποι, μία αυτόχθονη μειονότητα, να έχει περιοριστεί σε δύο γραφειοκρατικά ζητήματα και να έχει παραμερίσει την πολιτική συνιστώσα του ζητήματος. Έχει σημασία αυτό που σας αναφέρω, αφού δεν υπάρχουν αιτήματα και παραστάσεις προς την αλβανική πλευρά. Η στρατηγική του μέλλοντός δεν είναι αυτή. Η στόχευση ξεκινάει από τα μικρά και φτάνει στα πιο μεγάλα. Πολλά μικρά μπορούν να συνθέσουν ένα μεγάλο. Το γεγονός ότι δεν υπάρχουν δίγλωσσες πινακίδες ή όσες υπάρχουν έχουν σβηστεί, αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα. Για να πάμε σ’ αυτό πρέπει να έχουμε το πιο μικρό, που είναι παράδειγμα η φυσική παρουσία του Ελληνισμού στις εστίες του προκειμένου να διεκδικήσει τα δικαιώματά του. Σ’ ένα μεγαλύτερο που πάμε είναι οι ιδιοκτησίες, που ξεκινά από τους ανθρώπους που δεν θα φύγουν στην Ελλάδα και θα περιφρουρήσουν την περιουσία τους. Στα εκπαιδευτικά δικαιώματα και στην ποιότητα της παρεχόμενης παιδείας που έχει αφετηρία στην πολιτική της Αλβανίας για εξαφάνιση της ελληνικής εκπαίδευσης.

Λέγεται ότι το περιουσιακό είναι το βασικότερο ζήτημα σε μια μειονότητα.

Συμφωνώ ότι είναι βασικό ζήτημα. Όμως για να φτάσεις στην περιουσία θα πρέπει να έχεις κάνει πρώτα τα βήματα τα μικρά. Γιατί αν πας κατευθείαν στην περιουσία, διεκδικώντας την για παράδειγμα από ένα ανώτατο δικαστήριο σε αλβανικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς να έχεις προετοιμαστεί, θα έχεις μεγάλο κενό. Κι αυτό θα είναι η πολιτική σκέψη που θα σου λείπει.

Τι θέλετε να πείτε με την «πολιτική σκέψη».

Για να διεκδικήσεις την περιουσία πρέπει να έχεις αυτόματα ένα πολιτικό υπόβαθρο, να πεις ποιος είσαι, από πού έρχεσαι και που πηγαίνεις. Δεν είσαι ξένος εδώ, είσαι μία μειονότητα που υπάρχεις εδώ και χιλιάδες χρόνια. Όμως ποιος αλήθεια μιλά για αυτό, άρα στοιχειοθετεί το δικαίωμα τη περιουσία που την καρπώθηκε ένα τυραννικό καθεστώς, το οποίο με άλλο προσωπείο σήμερα, δεν την αποδίδει, ή την αποδίδει σε νέους δικαιούχους, αποβλέποντας στην αλλοίωση του χώρου;

Το ‘χουμε εμείς αυτό το πολιτικό υπόβαθρο για να έχει μέλλον και η μειονότητα;

Να πω ένα παράδειγμα που είναι και η απάντηση. Μια γενική αρχή είναι ότι οι πολιτικές ηγεσίες σε όλον τον κόσμο, που έχουν πάψει να συνδέονται από το λαό που τους ανέδειξε, δεν μπορούν να εξυπηρετούν τα συμφέροντα του λαού και της κοινωνίας. Εκτός και εάν τους ανέδειξαν συμφέροντα και όχι η λαϊκή βούληση, ή οι δημοκρατικές αρχές. Η ειδική αρχή είναι ότι, όλη αυτή η διαδρομή του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού από το 1991 μέχρι σήμερα, θα έπρεπε να ήταν διαφορετική, κατά την άποψή μου. Θα έπρεπε να ήταν στοχευόμενη πλέον σε συγκεκριμένους σκοπούς και να είχε σαφή αναφορά στην Αλβανία. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα μας, που δυστυχώς τη γνωρίσατε κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Που θα αποτελεί πάντοτε για σας, μια μάνα η οποία όμως για κάποιους μπορεί να φέρθηκε και σαν μητριά. Ο στόχος μας δηλαδή είναι η Δρόπολη, ο Βούρκος, η Χιμάρα το Πωγώνι. Δηλαδή η ιδιαίτερή μας πατρίδα. Εκεί που γεννηθήκαμε, ζήσαμε για χιλιάδες έτη, αυτή ονομάζουμε Πατρίδα και όχι τις πολυκατοικίες και τα γραφεία της Αθήνας.
Συμφωνώ με τη θέση, με τη σημερινή ανησυχία, το ανεπτυγμένο πολιτικό ζήτημα για το που βαδίζει η ελληνική μειονότητα. Τι θα γίνει, ας πούμε, μετά από δέκα χρόνια. Θα συνεχίζεται εαυτή η κατάσταση του μαρασμού, της παρακμής, της εγκατάλειψης, της αδιαφορίας, του περιθωρίου; Ή θα είναι μια άλλη κατάσταση, όπου ο κόσμος θα επιστρέφει, τα παιδιά θα θέλουν να γυρίσουν πίσω, θα ανοίγουν νέες επιχειρήσεις, ο κόσμος θα δραστηριοποιείται; Εμείς, βορειοηπειρώτες, αλλά και όλοι οι Έλληνες πρέπει να είμαστε με τη δεύτερη θέση. Και αυτή γίνεται πράξη όχι με φλυαρίες, αλλά με αγώνα, με στόχους, προτεραιότητες και κυρίως πράξεις.

Στην Αλβανία βλέπετε να γίνονται σεβαστά τ’ ανθρώπινα και μειονοτικά δικαιώματα;
Τα δικαιώματα της ελληνικής εθνικής μειονότητας που ζει στην Αλβανία, προκύπτουν από διεθνή και ευρωπαϊκά κείμενα προστασίας των μειονοτήτων και μπορούν να χωριστούν σε δύο μέρη, το γενικό και το ειδικό. Στο γενικό εντάσσονται τα δικαιώματα που έχουν πεδίο εφαρμογής σε όλα τα μέλη όλων των μειονοτήτων. Δηλαδή, εξ αιτίας της μειονοτικής ιδιότητας υπάρχουν κάποια δικαιώματα, τα οποία, λόγω της γενικής φύσεως και του εύρους τους, μπορούν να τύχουν εφαρμογής οπουδήποτε υπάρχουν μειονότητες. Τέτοια δικαιώματα είναι το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού, η επιλογή μεταχειρίσεως, η ελεύθερη και διασυνοριακή επικοινωνία, η ατομική και από κοινού άσκηση ειδικών δικαιωμάτων, η ίδρυση συλλόγων, η συμμετοχή στην ζωή της χώρας, η συμμετοχή σε αποφάσεις που αφορούν τις μειονότητες, ο σεβασμός της πληθυσμιακής συνθέσεως και των ορίων των μειονοτικών περιοχών, η ίδρυση πολιτικών κομμάτων, η αυτονομία των μειονοτήτων.
Στο ειδικό μέρος της μειονοτικής προστασίας εντάσσονται τα δικαιώματα που έχουν πεδίο εφαρμογής στα μέλη των μειονοτήτων με επιμέρους χαρακτηριστικά. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για μια γενική εφαρμογή των δικαιωμάτων αυτών σε κάθε είδους μειονότητα αλλά για την κατ΄επιλογή εφαρμογή ενός εκάστου σε κάθε μειονότητα. Τέτοια δικαιώματα είναι τα εθνοτικά / πολιτιστικά, θρησκευτικά, γλωσσικά και εκπαιδευτικά δικαιώματα.
Τι γίνεται, λοιπόν, στην Αλβανία. Μιλάμε για μια εθνική ελληνική μειονότητα, που είναι αναγνωρισμένη όχι μόνο από παλιές συμβάσεις, μα κι από νέες, που σχετίζονται άμεσα με ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας. Όμως παρά το γεγονός ότι η Αλβανία λέει ότι σέβεται τις συμβάσεις και υλοποιεί τις δεσμεύσεις της, αυτό προφανώς δεν γίνεται πράξη. Μάλιστα την ίδια στιγμή τίθεται ως αντίβαρο στις όποιες διεκδικήσεις της ελληνικής μειονότητας, το ζήτημα των Τσάμηδων.

Περισσότερο διαπιστώνουμε να περνάει η αλβανική υποκρισία προς την Ευρώπη παρά τα παράπονά μας για καταπάτηση των ανθρώπινων και μειονοτικών μας δικαιωμάτων.

Είναι αλήθεια αυτό που λέτε, αφού η αλβανική πρακτική είναι αντιστρόφως ανάλογη από τους λόγους. Από την άλλη η Ελλάδα δεν θέλει να φέρει εμπόδιο στην Αλβανία είτε σε οποιαδήποτε χώρα της περιοχής υπό την έννοια ότι έχει έναν διακηρυγμένο στόχο στήριξης της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Αλβανίας και γενικώς όλης της περιοχής ταυτόχρονα με την πορεία προς το ΝΑΤΟ, προκειμένου να αποχτήσει η περιοχή σταθερότητα, ασφάλεια και ευημερία. Όμως η Ελλάδα ταυτόχρονα με τον διακηρυγμένο αυτό στόχο της δεν πρέπει να πάψει να αποτελεί τον κριτή της Αλβανίας για το εάν τελικά γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα στη χώρα. Εκεί μπορεί σταματήσει και η αλβανική υποκρισία και να περάσει στα έργα και στις πράξεις.

Ενώ μας αρπάζουν τις περιουσίες, μας σβήνουν τις γραμμένες πινακίδες στην ελληνική, κλπ,…

Υπάρχουν πολλά προβλήματα με τις περιουσίες, την εκπαίδευση, τις δίγλωσσες πινακίδες. Γενικώς με την εφαρμογή όλων των διατάξεων του αλβανικού συντάγματος και των διεθνών συμβάσεων που έχει υπογράψει η Αλβανία. Από την άλλη είναι το πολιτικό ζήτημα. Οφείλει η Ελληνική Μειονότητα πρώτα να υπερασπίζεται τα συμφέροντα της, χωρίς να βάζει εφήμερους στόχους θυσιάζοντας την ουσία.

Η μεγάλη οικονομική βοήθεια της Ελλάδας προς την Αλβανία δεν έχει αντίκρισμα στην Εθνική Ελληνική Μειονότητα. Πώς ερμηνεύετε το γεγονός αυτό;

Ενώ η Ελλάδα όχι ως κράτος μόνον, αλλά και ως οικονομικό σύστημα, έχει βοηθήσει την Αλβανία, αυτή η βοήθεια σε πολιτικό επίπεδο δεν έχει μεταφραστεί σε οφέλη. Μια μεγάλη οικονομική παρουσία μιας χώρας μεταφράζεται και σε πολιτικά οφέλη. Σε διπλωματικό επίπεδο με την καλυτέρευση των σχέσεων, σε πολιτικό με τη βελτίωση της διαβίωσης των μειονοτήτων που υπάρχουν, αυτό τουλάχιστον αναφέρει η διεθνής εμπειρία. Από την άλλη όμως πλευρά η οικονομική παρουσία της Ελλάδας και η επένδυση πολλών εκατομμυρίων ευρώ- αρκετά προέρχονται από τη φορολογία των ελλήνων πολιτών- δεν έχει αντίκρισμα άμεσα στην Ελληνική Μειονότητα. Στην παρούσα φάση οφείλουμε να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους και τις αρχές της οικονομικής παρουσίας της Ελλάδας. Η Ελλάδα κάνει επενδύσεις, δίνει οικονομική βοήθεια, για το σκοπό της παραμονής και την ανάπτυξη της παρουσίας της Ελληνικής Μειονότητας στο χώρο της. Όταν αυτό δεν επιτυγχάνεται τότε αναζητείται το λάθος και επαναπροσδιορίζονται οι στόχοι.

Ποια είναι η προσωπική σας σκέψη για ανατροπή κατεστημένου κι ίσως αλλαγή πορείας στον τόπο μας;

Χρειάζεται να συσπειρωθεί και να αναδειχθεί στο προσκήνιο μια νέα γενιά ανθρώπων με πολιτική σκέψη και κυρίως χωρίς ιδιοτέλεια, με ήθος και με την διακήρυξη της αλήθειας στην καθημερινή της διαδρομή. Για να μην κτίσουν καριέρες και να εντάξουν τα προσωπικά και πολιτικά συμφέροντά τους και αυτοί πάνω στο Βορειοηπειρωτικό Ζήτημα. Για να γίνει πια η ορθή πολιτική παρέμβαση, το επόμενο σωστό βήμα, να υπάρξει μια άλλη πολιτική πρόταση που σημαίνει επιβίωση και συνέχεια για την ελληνική μειονότητα.

«Γνωριμία με τη διάλεκτο των Ελλήνων του Πόντου»

Θα πραγματοποιηθεί μια μελέτη της ιστορικής διαδρομής των Ελλήνων του Εύξεινου Πόντου και της Διαχρονικής παρουσίας της Ελληνικής γλώσσας στη Μαύρη Θάλασσα. Επίσης θα εξεταστεί η σχέση της ποντιακής διαλέκτου με την αρχαία Ελληνική, οι Ιδιωματισμοί, οι επιρροές της από άλλες γλώσσες και η σημερινή πραγματικότητα.

Εισηγητές του σεμιναρίου θα είναι οι
• Φάνης Μαλκίδης, Δρ. Κοινωνικών Επιστημών, Λέκτορας
του τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων
Χωρών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
• Γιάννης Νικολαΐδης Πρόεδρος Συλλόγου Ποντίων Ν. Ροδόπης
“Η Τραπεζούντα”, Οικονομολόγος

Για περισσότερες πληροφορίες αλλά και για δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να επικοινωνείτε τη γραμματεία του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης στο τηλέφωνο 25410-29282 και 26635.

Με την ευγενική υποστήριξη των Εκδόσεων- Βιβλιοπωλείο «ΣΠΑΝΙΔΗ».

ΙΔΡΥΜΑ ΘΡΑΚΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ & ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ
Κτήριο 1 – Οδ. Ανδρούτσου & 12 Αποστόλων Κτήριο 2 – Καπνεργατών 9
Τ.κ. 67 100, Ξάνθη, τηλ.: 25410 29282 – 26635, fax.: 25410 62086
Web: www.fthrace.gr blog: fthrace.blogspot.com email: fthrace@otenet.gr

Το αλβανικό εθνικό ζήτημα στη μεταψυχροπολεμική περίοδο αποτελεί μείζον πολιτικό θέμα για τις ελίτ που διαχειρίστηκαν την εξουσία, αλλά και για την κοινωνία τόσο στην Αλβανία, όσο και στο Κοσυφοπέδιο και την ΠΓΔΜ. Παρότι το ζήτημα των Αλβανών έγινε μέρος της μεταψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης, εσωτερικής ρητορείας και αντικείμενο εκμετάλλευσης, όταν άλλα προβλήματα στην “περίοδο μετάβασης” ήταν πολύ έντονα (φτώχεια, διαφθορά, “πυραμίδες”), εντούτοις δεν έπαψε να συγκινεί την συντριπτική πλειοψηφία των αλβανικών πληθυσμών εντός και εκτός της Αλβανίας.

Το “εθνικό ζήτημα”, όπως αναλύεται στην “Πλατφόρμα για την επίλυση του αλβανικού εθνικού ζητήματος” της Αλβανικής Ακαδημίας Επιστημών, η οποία παρουσιάζεται για πρώτη φορά ολοκληρωμένη στην ελληνική γλώσσα, συμπίπτει με τα οράματα για ένωση όλων των αλβανικών πληθυσμών της χερσονήσου του Αίμου.

Στην αλβανική περίπτωση το εθνικό ζήτημα δεν αποτελεί ένα ασαφές και νεφελώδες όραμα μίας συγκεκριμένης πολιτικής και οικονομικής ομάδας που για τα δικά της συμφέροντα προωθεί τις εθνικές διεκδικήσεις.

Τους ταυτισμένους με την εθνική ολοκλήρωση αλβανικούς πληθυσμούς, τους συνεπαίρνει η προοπτική της εθνικής καταξίωσης και φροντίζουν να το αποδεικνύουν με πολλούς τρόπους και σε κάθε τόπο ακολουθώντας τις περιστάσεις και τις ανάγκες (άλλοτε το Ισλάμ και άλλοτε τον αλβανισμό ως μόνη “θρησκεία”), σε κάθε περίοδο ακολουθώντας τον ισχυρό (Ιταλία, Άξονα, ΕΣΣΔ, ΗΠΑ).

Το αλβανικό εθνικό ζήτημα αποτελεί σημαντική παράμετρο του παρόντος και μέλλοντος της χερσονήσου του Αίμου, μετά τις αλλαγές στο Κοσσυφοπέδιο, την ΠΓΔΜ, τις επιδιωκόμενες στο Μαυροβούνιο και τη Σερβία (Πρέσεβο) και τις προσδοκίες για την Ελλάδα (Τσάμηδες, αλβανική μειονότητα). Κάθε υποτίμηση του αλβανικού εθνικού ζητήματος δε συμβαδίζει με τις προσδοκίες του λαού για την εθνική του ολοκλήρωση, την οποία αναζητά μέσα από την ενιαία εθνική ταυτότητα και καταξίωση, μέσα από (εφήμερες) συμμαχίες, ριζοσπαστικές διεκδικήσεις και βία.

Συνέντευξη για το βιβλίο “Οι όψεις του Αλβανικού ζητήματος”, (Μ. Μαρτίδου, Εφημερίδα Χρόνος Κομοτηνή)
«Το αλβανικό εθνικό ζήτημα στην μεταψυχροπολεμική περίοδο», είναι ο τίτλος του βιβλίου που κυκλοφόρησε, δίνοντας πολλές, διαφορετικές αλλά πολύ σημαντικές όψεις του αλβανικού ζητήματος, από τις εκδόσεις του ιδρύματος βορειοηπειρωτικών ερευνών. Την πραγματεία αυτή υπογράφει ο Λέκτορας του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης Φάνης Μαλκίδης, ο οποίος ερεύνησε και καταγράφει αυτό το ζήτημα.

Ο κ. Μαλκίδης ήταν προσκεκλημένος της εκπομπής «η συνέντευξη της εβδομάδας» στο ράδιο Χρόνος 87,5fm όπου μίλησε για την έκδοση αποκαλύπτοντας πτυχές του ζητήματος σε σχέση με την Ελλάδα, αλλά και προτείνοντας λύσεις και χειρισμούς στο πεδίο της εξωτερικής μας πολιτικής.

Επίσης αξίζει να αναφερθεί για τους ερευνητές ότι για πρώτη φορά παρουσιάζεται σε μετάφραση μέσα από την έκδοση αυτή «η πλατφόρμα για την επίλυση του αλβανικού εθνικού ζητήματος όπως την αντιλαμβάνεται η Αλβανική Ακαδημία επιστημών» κι έτσι το πόνημα γίνεται ακόμη πιο ουσιαστικό στην προσέγγιση του μελετητή. Απόσπασμα της συνέντευξης παρουσιάζεται στο σημερινό φύλλο του «Χρόνου»

Κύριε Μαλκίδη είναι μία πρώτη επίσημη αποτύπωση των αλβανικών θέσεων αλλά και των ζητημάτων που προκύπτουν μέσα από το λεγόμενο αλβανικό ζήτημα;

-Το 1998 λίγους μήνες πριν τους βομβαρδισμούς στο Κοσσυφοπέδιο, εκδόθηκε στα Τίρανα η «πλατφόρμα επίλυσης του αλβανικού εθνικού ζητήματος» από την Ακαδημία επιστημών των Τιράνων. Είναι η επίσημη άποψη της αλβανικής επιστήμης και πολιτικής για το εθνικό ζήτημα σε όλη την περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης και τα Βαλκάνια.

Κυκλοφορεί δύο μήνες πριν από τους βομβαρδισμούς στο Κοσσυφοπέδιο και έρχεται να καλύψει ένα κενό το οποίο υπήρχε για πάρα πολύ καιρό σε ό,τι αφορά τους αλβανικούς πληθυσμούς στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, στο Κοσσυφοπέδιο, στην πρώην σερβική αυτή επαρχία, στο Μαυροβούνιο και στην Ελλάδα, καθώς και σε πολιτισμικές μειονότητες Αλβανών οι οποίες υπάρχουν στη Νότιο Ιταλία, την Τουρκία και αλλού.

Το βιβλίο περιλαμβάνει ένα εισαγωγικό σημείωμα πλούσιο σε παραπομπές και βιβλιογραφία σε σχέση με τα αλβανικό εθνικό ζήτημα από την δημιουργία της αλβανικής εθνικής ιδέας, μέχρι την δημιουργία του αλβανικού κράτους το 1914. Περιλαμβάνει την αλβανική πολιτική στην περίοδο του μεσοπολέμου, τον Ψυχρό πόλεμο και επικεντρώνεται μετά το 1991 όταν δημιουργήθηκε ένα νέο καθεστώς στην γειτονική χώρα.

Θίγονται σίγουρα ζητήματα που αφορούν την ελληνική μειονότητα της Αλβανίας, τα ζητήματα των Τσάμηδων και της Τσαμουριάς.

-Θα πρέπει να σας πω ότι εξειδικεύεται το αλβανικό εθνικό ζήτημα και η πλατφόρμα που δημοσιεύεται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα, δεν έχει δημοσιευτεί άλλη φορά, καταρχήν στον πληθυσμό του Κοσσυφοπεδίου, όπου εκεί ζητούν χωρίς άλλη λύση, την οδό της ανεξαρτησίας.

Στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας επιζητούν μία λύση εκδημοκρατισμού της κοινωνίας της χώρας και περισσότερων δικαιωμάτων για την αλβανική μειονότητα, η οποία είναι περίπου το 30% του πληθυσμού σήμερα, ζητούνται περισσότερα δικαιώματα στο Μαυροβούνιο όπου εκεί οι αλβανικοί πληθυσμοί είναι περίπου 15% και ζητείται απόδοση περισσότερων δικαιωμάτων α) με την επιστροφή των περιουσιών στην περίπτωση των Τσάμηδων και την απόδοση ίδιων δικαιωμάτων με αυτά που έχει η ελληνική μειονότητα στην Αλβανία για τους Αλβανούς μετανάστες οι οποίοι βρίσκονται στην Ελλάδα.

Θα πρέπει να σας αναφέρω ότι παρότι το κείμενο αυτό αποτελεί το πιο επίσημο χάρτη ουσιαστικά των αλβανικών πληθυσμών σε όλη την Βαλκανική, έχει μία σημασία το γεγονός ότι ενώ στάλθηκε στην Πρίσνα στην εκεί ακαδημία επιστημών, αυτό στάλθηκε πίσω ως πολύ μετριοπαθές παρότι ζητούσε την ανεξαρτησία των αλβανικών πληθυσμών του Κοσσυφοπεδίου, παρότι ζητούσε περισσότερα δικαιώματα για την αλβανική μειονότητα στην Ελλάδα κλπ.

Συνεπώς δηλαδή παρότι ζητείται το μείζον από αυτό το κείμενο, ουσιαστικά και αυτό είναι ένα ζήτημα το οποίο φαντάζομαι ότι μπορείτε να το δείτε και να το δούμε όλοι μας, φαντάζεστε τι ζητούν πλέον πέραν της ανεξαρτησίας και οι αλβανικοί πληθυσμοί στο Κοσσυφοπέδιο.

Είναι ένα ζήτημα πολύ ενδιαφέρον κατά την γνώμη μου το βιβλίο το οποίο καλύπτει ουσιαστικά όλη την αλβανική εθνική ιδεολογία στην περιοχή, είναι πολύ επίκαιρο λόγω των συνομιλιών που υπάρχουν για το μέλλον του Κοσσυφοπεδίου, είναι πολύ επίκαιρο από το γεγονός ότι 30 Απριλίου θα έχουμε το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου, που εκεί θα παίξει ένα ρόλο και η αλβανική μειονότητα.

Είναι πολύ επίκαιρο το γεγονός ότι στην γειτονική χώρα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ουσιαστικά υπάρχει μία συγκυβέρνηση μεταξύ Σλάβων και Αλβανών μετά την συμφωνία της Αχρίδας το 2001, από την στιγμή που υπάρχει αλβανικό κόμμα στην κυβέρνηση, η δυτική χώρα έχει ουσιαστικά καντονοποιηθεί, έχει γίνει μία ανεξάρτητη, ένα κράτος εν κράτει.

Στην περιοχή και έχει φυσικά πολύ ενδιαφέρον για την χώρα μας όχι μόνο από το ζήτημα των Τσάμηδων, όσο από το γεγονός ότι ζητούνται ίδια δικαιώματα με αυτά τα οποία δεν εφαρμόζονται στην περίπτωση της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία για το 1 εκατομμύριο περίπου Αλβανούς μετανάστες, που βρίσκονται στην Ελλάδα.

Κύριε Μαλκίδη, όλα αυτά είναι εξόχως ενδιαφέροντα γιατί και εσείς ως διδάκτορας κοινωνικών σπουδών πραγματικά τα προσεγγίζετε και με την ιστορική τους διάσταση αλλά και με την κοινωνική τους, ήθελα όμως να μας πείτε αν μέσα από το βιβλίο προκύπτει, πέρα από την αποτίμηση της σημερινής πραγματικότητας και κάποια λύση.

-Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η ερώτηση, γιατί εδώ και χρόνια νομίζω ότι το διαπιστώνουμε ότι λείπει μία καθαρά ελληνική πολιτική πρόταση και σχέδιο και ανάλυση καθώς και πρόγραμμα για την περιοχή, παρά υπάρχει μία ουσιαστικά μεταφορά αυτών των οποίων υπάρχουν και λέγονται στην Ε.Ε. ή από την Δύση γενικότερα, από τις ΗΠΑ, για την περιοχή.

Το είδαμε πολύ πρόσφατα με την συμφωνία του Ντέϊτον που δημιούργησε ένα κράτος έκτρωμα στην Βοσνία – Ερζεγοβίνη, το βλέπετε με την επέμβαση που έγινε στο Κοσσυφοπέδιο, το βλέπετε με τις λύσεις οι οποίες προωθούνται για την περιοχή. Συνεπώς, υπάρχει μία συνολική πρόταση ξέχωρα από την αποτίμηση και την εμφάνιση για πρώτη φορά του συγκροτημένου αλβανικού εθνικού ζητήματος μέσα από αυτό το βιβλίο.

Υπάρχει για πρώτη φορά και μία πρόταση καθαρά ελληνική, ένα σχέδιο, ένα πρόγραμμα, το οποίο θα αναλύει για κάθε περιοχή της Βαλκανικής ποια θα πρέπει να είναι και η συγκεκριμένη πρόταση η ελληνική, τόσο για το Κοσσυφοπέδιο που ένα άλλο κράτος και ιδιαίτερα αυτό το οποίο συνολικά ονομάζουμε «Μεγάλη Αλβανία», αυτή ουσιαστικά είναι η πρόταση η οποία προκύπτει από αυτό το βιβλίο, η δημιουργία μιας Μεγάλης Αλβανίας, η οποία θα περιλαμβάνει περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, του Μαυροβουνίου, όλο το Κοσσυφοπέδιο, ενδεχομένως όπως ξέρετε από εθνικιστικούς κύκλους της γειτονικής χώρας δείτε και ένα μέρος της Ηπείρου αυτό το οποίο ονομάζεται «Τσαμουριά».

Συνεπώς νομίζω η καλύτερη πρόταση που μπορεί να γίνει είναι ότι η Ελλάδα έχει μία ιδιαίτερη θέση στην περιοχή, έχει μία ιδιαίτερη ιστορία και νομίζω ότι δεν πρέπει να αναπαραγάγει ξένες θέσεις και ξένες λύσεις προς την περιοχή, αλλά κυρίως να αναζητήσει στην δική της ιστορία και κυρίως την επαφή με τους γειτονικούς λαούς. Νομίζω ότι αυτό μπορεί να είναι και μία λύση όχι σύγκρουσης αλλά ειρήνης και συμφιλίωσης, πραγματικής φιλίας.

Θα μου επιτρέψετε κι εγώ να συμπληρώσω σε αυτό το κλείσιμο την σύντομης αναφοράς μας, και την διαπίστωση ότι κάθε υποτίμηση του αλβανικού εθνικού θέματος, δεν συμβαδίζει με τις προσδοκίες του λαού για την εθνική του ολοκλήρωση, την οποία αναζητά μέσα από την ενιαία εθνική ταυτότητα και καταξίωση, μέσα από εφήμερες συμμαχίες και ριζοσπαστικές διεκδικήσεις και βία.

-Συμφωνώ απολύτως. Εξάλλου πρέπει να ξέρετε και νομίζω ότι αυτό μπορεί να αναπαραχθεί πολύ όμορφα

γιατί αντικατοπτρίζει και μία ολόκληρη ιδεολογία, υπάρχει μία αλβανική παροιμία που λέει: εκεί που είναι το σπαθί, είναι και η πίστη. Εκεί που είναι το σπαθί, εκεί είναι και η δύναμη. Όποιος λοιπόν είναι ο ισχυρός αυτόν θέλουν να ακολουθήσουν. Αυτό το είδαμε και από την ιστορία, το βλέπουμε και σήμερα. Εύχομαι όμως να πρυτανεύσει η λογική, να πρυτανεύσει η ειρήνη, κυρίως να πρυτανεύσει μία ελληνική πρόταση για την περιοχή, η οποία κατά την γνώμη μου απουσιάζει.

Σας ευχαριστώ πολύ.

H Ακαδημία Επιστημών της Αλβανίας και το αλβανικό εγκυκλοπαιδικό λεξικό

1. Ο εθνικιστικός ρόλος της Αλβανικής Ακαδημίας Επιστημών

Σχετικά νεοσύστατη- ιδρύθηκε το 1972- η Αλβανική Ακαδημία Επιστημών, είναι το πιο σημαντικό επιστημονικό ίδρυμα της χώρας. Περιλαμβάνει επιστημονικά ιδρύματα, κέντρα και οργανισμούς, και παρότι η νομοθεσία μετά το 1991 καθορίζει το καθεστώς της ως ανεξάρτητο ίδρυμα, εντούτοις συνεχίζει να χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση.
Οι κύριοι στόχοι της Ακαδημίας είναι η ανάληψη και η δημοσιοποίηση μελετών και ερευνών σε διάφορους τομείς της επιστήμης, η συνεργασία με το δίκτυο των ιδρυμάτων της και άλλα επιστημονικά ιδρύματα και πανεπιστήμια στην Αλβανία, η συμμετοχή του επιστημονικού της δυναμικού σε ποικίλες δραστηριότητές τους, η συγκρότηση των διαδικασιών για την απόκτηση επιστημονικών βαθμών και τίτλων, η οργάνωση εθνικών και διεθνών δραστηριοτήτων, η δημιουργία και η σύσφιγξη σχέσεων καθώς και η συνεργασία με τις ξένες Ακαδημίες.

Η Ακαδημία Επιστημών ήδη επί καθεστώτος Χότζα και Κόματος Εργασίας της Αλβανίας, είχε δείξει κάποιες τάσεις προς την κατεύθυνση τεκμηρίωσης και ανάληψης της πρωτοπορίας στο εθνικό ζήτημα, όταν σε έκδοσή της με τον τίτλο «Οι Αλβανοί και οι περιοχές τους» (1982) είχε συμπεριλάβει κείμενα πανεπιστημιακών από το Κοσσυφοπέδιο. Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, η ίδια Ακαδημία θα έλθει πολλές φορές σε αντιπαράθεση με την ομόλογή της του Βελιγραδίου, πάνω στο ερώτημα, κατά πόσον οι σημερινοί Αλβανοί είναι απόγονοι των αρχαίων Ιλλυριών, συνεπώς οι αλβανικοί πληθυσμοί του Κοσσυφοπεδίου είναι αυτόχθονες πριν από την κάθοδο των σλαβικών φύλων. Η αποφασιστική όμως τομή στη δράση της Ακαδημίας ήρθε με τη δημοσίευση της «Πλατφόρμας για την επίλυση του Αλβανικού Ζητήματος». (στα ελληνικά βλ. Μαλκίδης Θ. Ιωάννινα 2006).

Το βιβλίο αυτό- αντίτυπα του οποίου θα πουληθούν σε μαζική κλίμακα στην Αλβανία, στο Κοσσυφοπέδιο, τις αλβανικές επαρχίες της πΓΔΜ, και στην αλβανική Διασπορά- χαρακτηρίζεται από αλυτρωτισμό, αφού υποστηρίζεται η «ένωση όλων των Αλβανών σε ένα εθνικό κράτος» και γίνεται λόγος για «το σύνολο του Κοσσυφοπεδίου, με την πρωτεύουσά του τα Σκόπια», ενώ τα όρια του «ιστορικά εθνικού αλβανικού χώρου» απλώνονται πολύ πέρα από τις κατοικούμενες από Αλβανούς περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβίας, για να περιλάβουν την «μείζονα Τσαμουριά» (μέχρι την Πρέβεζα), την Καστοριά και τη Φλώρινα.

2. Ο εθνικισμός και ανθελληνισμός συνεχίζεται

Πρόσφατα, η Ακαδημία Επιστημών της Αλβανίας κυκλοφόρησε τον πρώτο και δεύτερο τόμο του Αλβανικού Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού. Στη εισαγωγή του Λεξικού η Αλβανική Ακαδημίας, υπογραμμίζεται ότι το συγκεκριμένο λεξικό είναι «εθνικού χαρακτήρα». Το περιεχόμενό του «αφορά το αλβανικό έθνος και την πατρίδα του».
Στους δύο πρώτους τόμους το Αλβανικό Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό δεν παραιτείται από τους γνωστούς εθνικιστικούς ισχυρισμούς «επιβεβαίωσης» της αλβανικής καταγωγής και εθνικότητας της Ηπείρου, της Άρτας, των Ιωαννίνων, Πρέβεζας και Ηγουμενίτσας, περιοχές οι οποίες, σύμφωνα με το Λεξικό, παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα με τη χάραξη των Ελληνο-αλβανικών συνόρων.

Επίσης, έντονη είναι η παραχάραξη και η οικειοποίηση της ελληνικής ιστορίας κυρίως σε σχέση με την Ήπειρο, ενώ δυσφημιστική είναι η στάση του Λεξικού προς την εθνική ελληνική μειονότητα, την καταγωγή και τον πολιτισμό της. Το λεξικό δεν έχει διαφορετικό λήμμα για τον εθνικό, δημογραφικό και γεωγραφικό προσδιορισμό της εθνικής ελληνικής μειονότητας και ούτε για το ρόλο της στο αλβανικό κράτος.

Στο λήμμα «Δρόπολη» μια από τις περιοχές με συμπαγή ελληνικό μειονοτικό πληθυσμό, περιοχή στην οποία στο καθεστώς Χότζα, αναγνωρίστηκε ως μειονοτική περιοχή και προπαγανδιστικά δόθηκε ρόλος συμβόλου εκπροσώπησης του συνόλου της εθνικής ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία, οι Έλληνες κάτοικοί της δεν θεωρούνται αυτόχθονες, αλλά ερχόμενοι, χωρίς να προσδιορίζει χρονικά το πότε εγκαταστάθηκαν εδώ οι Έλληνες.

Ειδικότερα στη σελίδα 537, (Α΄τόμος) επισημαίνονται τα εξής: « Σε σχέση με το πότε και τις συνθήκες κατά τις οποίες εγκαταστάθηκε ελληνικός πληθυσμός στη Δρόπολη, καθώς και με το μέρος καταγωγής τους, έχουν εκδηλωθεί διάφορες απόψεις». Επίσης το Λεξικό αναφέρει ότι δύο χωριά της Δρόπολης είναι αλβανικής εθνικότητας και ειδικότερα η Φράστανη και η Λιούγκαρη.

Για άλλες περιοχές με αμιγή ελληνικό πληθυσμό, όπως η Φοινίκι, το Αλίκο, η Δίβρη, το Μεσοπόταμο κλπ, δεν αναφέρεται η καθαρότητα του ελληνικού στοιχείου. Για τη δημογραφική σύσταση αυτών των περιοχών αναφέρεται ότι «στην πλειοψηφία ο πληθυσμός ανήκει στην ελληνική μειονότητα».

Για τον πληθυσμό της περιοχής της Λιβαδιάς με αμιγή ελληνικό πληθυσμό, δεν αναφέρεται καν η ελληνική του εθνικότητα, ενώ το αποκορύφωμα αυτής της ιστορικής διαστρέβλωσης αποτελεί η περιοχή της Χιμάρας, η οποία αποτελεί διαχρονικό στόχο της αλβανικής εθνικιστικής και ανθελληνικής πολιτικής.

Εντούτοις παρατεταμένη είναι η προσπάθεια που καταβάλλεται στο Λεξικό να κατασκευαστεί τεχνητά η εικόνα ότι στις σημερινές περιοχές με αμιγή ελληνικό πληθυσμό, ιστορικά ήταν έντονο το αλβανικό στοιχείο.

Οι συντάκτες του λεξικού σε καμιά περίπτωση δεν λησμονούν να αναφέρουν τα ονόματα που οι Αλβανοί είχαν δώσει στα ελληνικά χωριά, παραχωρημένα σ΄ αυτούς από την οθωμανική αυτοκρατορία. Ή τα αναφέρουν με τα αλβανικά ονόματα που έδωσε στα το καθεστώς του Κόμματος εργασίας της Αλβανίας, το οποίο παραχάραξε την ιστορία της περιοχής.

Στο λεξικό δεν αναφέρονται οι προσωπικότητες της εθνικής ελληνικής μειονότητας , ενώ στις ελάχιστες αναφορές προς τέτοιες προσωπικότητες, ή αναφέρεται απλώς ότι «κατάγεται από οικογένεια με γονείς ελληνικής εθνικότητας» , ή παρουσιάζονται ως Αλβανοί.

Ο εθνικισμός και ο ανθελληνισμός όπως αναλύεται στα κείμενα της Ακαδημίας Επιστημών των Τιράνων συμπίπτει με τα οράματα των Αλβανών λίγο πριν τη δημιουργία του αλβανικού κράτους για ένωση των αλβανικών πληθυσμών της Βαλκανικής και την παραχάραξη της ιστορίας. Η Ακαδημία εκφράζει στο ιδεολογικό επίπεδο, το όραμα και τους εθνικούς πόθους, καθώς και το διαχρονικό ανθελληνισμό έναντι της ελληνικής μειονότητας. Ζήτημα σοβαρό το οποίο απειλεί την ειρήνη και τη συνεργασία μεταξύ των λαών και συνεχίζει την πολιτική καταπίεσης και εξαφάνισης μίας από τις καταπιεσμένης εθνικής ομάδας στην περιοχή. Της ελληνικής εθνικής μειονότητας.

Ο Φάνης Μαλκίδης είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών και διδάσκει στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Έχει γράψει τα βιβλία «Η εθνική ελληνική μειονότητα στην Αλβανία» (στην ελληνική, αγγλική, και αλβανική γλώσσα), «Οι ελληνοαλβανικές σχέσεις» και «Το αλβανικό εθνικό ζήτημα».