Παράδοση που επικρατεί στους κατοίκους του χωριού αναφέρει ότι οι κάτοικοι του χωριού, όπως και των άλλων δώδεκα χωριών των Γαλαζοβράκηδων προέρχονται από τη Νότια Ελλάδα, ίσως την Πελοπόννησο. Αποίκησαν την περιοχή στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Συγκρίνοντας όμως κανείς τη φορεσιά των Γαλαζοβράκηδων, την ομιλία και τα γλωσσικά ιδιώματα, τους χορούς των και τις γιορτές δεν βλέπουμε ομοιότητες σε όλα αυτά με τους κατοίκους της Νότιας Ελλάδας. Δεν μπορούμε λοιπόν να λάβουμε σοβαρά υπόψη την παράδοση αυτή.
Το πιο πιθανό είναι ότι εξ αρχής κατοικούνταν αυτή η περιοχή από „ντόπιους“. Να ξεχωρίζουν ώμος από τους Τούρκους, λένε οι παλιοί κάτοικοι του χωριού, έπρεπε να φοράνε της γαλάζιες βράκες. Οι Τούρκοι φορούσανε μαύρες. Αξιοσημείωτο είναι ότι και τα 13 χωριά δεν έχουν παρά μόνο λίγες οικογένειες ξένων και προσφύγων να κατοικούν σ’ αυτά. Για παράδειγμα στο Σιτοχώρι σύμφωνα με μαρτυρίες παλαιοτέρων, μόνο δυο οικογένειες προσφύγων κατοίκησαν στο χωριό στις αρχές του αιώνα που πέρασε, μετά το 1922.
Ένα κοινό σημείο των 13 χωριών άξιο παρατήρησης είναι ότι και τα 13 χωριά βρίσκονται κτισμένα κοντά σε ρεματιές, σε βαθουλώματα, γεγονός που δείχνει ότι δεν ήθελαν να δίνουν στόχο, να φαίνονται και να ξεχωρίζουν από μακριά. Παρατηρώντας λοιπόν και το Σιτοχώρι, το ξεκίνημά του είναι κοντά σ’ ένα ρέμα και σιγά – σιγά απλώνεται προς το ύψωμα. Μαρτυρίες και πάλι γερόντων λένε ότι τα σπίτια πριν 80 με 100 χρόνια ήταν μέχρι τη σημερινή πλατεία του χωριού. Ένα επίσης αξιοπρόσεκτο στοιχείο, μια ιδιομορφία του χωριού είναι ότι όλοι σχεδόν οι δρόμοι του ξεκινούν από την πλατεία του χωριού ή αλλιώς καταλήγουν στην πλατεία του χωριού κάτι που δεν παρατηρείτε αλλού.
Ιστορία του ονόματος..... Είκοσι χιλιόμετρα βόρεια του Διδυμοτείχου και άλλα τόσα περίπου Νοτιοδυτικά της Ορεστιάδας βρίσκεται το χωριό μας. Όπως όλα σχεδόν τα χωριά, έτσι κι αυτό έχει το δικό του όνομα στα Τουρκικά. Για πολλούς τουλάχιστον, άγνωστο σύμφωνα με τις μαρτυρίες των παλαιοτέρων, τι σημαίνει η ονομασία αυτή. Κ-ζουλτζίκιο – Παρθενοχώρι – Σκουρτοχώρι – Σιτοχώρι. Τέσσερις ονομασίες που προέρχονται από την παράδοση, το μύθο, την τουρκική ονομασία αλλά και τη νεότερη ιστορική πραγματικότητα.
Τέσσερις ονομασίες που σηματοδοτούν όμως το ίδιο χωριό. Κ-ζουλτζίκιο, η παλιά τούρκικη ονομασία του. Κρύφτηκε κάποια κοπέλα σ΄ αυτό το μέρος, για να αποφύγει τους τούρκος που θέλανε να την βιάσουν. Κι όταν η κατάσταση είχε ηρεμήσει την έψαχνε ο σύζυγό της μέχρι που την βρήκε. Αποφασίσανε να μείνουν σε αυτό το μέρος ελπίζοντας πως δεν θα τους βρούνε οι Τούρκοι. Κι έτσι ονομάστηκε το μέρος αυτό Κ-ζουλτζίκιο. Το „μέρος“ χωριό το ονομάσανε οι Έλληνες Παρθενοχώρι, για τον λόγο που ακούσαμε παρά πάνω. Στο ξεκίνημα του χωριού κατοικούσε σ’ αυτό το μέρος λοιπόν μια κοπέλα, μια κόρη. Σκουρτοχώρι, η μετέπειτα ονομασία του χωριού. Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους (1922) ονομάζεται Σκουρτοχώρι βρίσκονται παλαιότερα έγγραφα στο αρχείο της κοινότητας με το όνομα αυτό. Το όνομα παραμένει για αρκετά χρόνια κι έτσι είναι ακόμα και σήμερα γνωστό στους μεγαλύτερους κατοίκους των γύρο χωριών. Σχετικά και μ’ αυτό το όνομα υπάρχει κάποιος μύθος, ο οποίος θέλει να εξηγήσει με το δικό του τρόπο την προέλευση του ονόματος αυτού. Τον διηγούνται οι γεροντότεροι του χωριού που χωρίς να ξέρουν από ποιον προήλθε τον έμαθαν από τους παππούδες τους. Σύμφωνα λοιπόν μ’ αυτό το μύθο, η ονομασία Σκουρτοχώρι προέρχεται από σύντμηση της φράσης.
„της κόρης το χωριό“ „τσ’ κόρ(ς) το χωρι(ό) “ „Σκουρτοχώρι“
Θέλοντας λοιπόν να αναφερθεί κάποιος – όταν μιλούσε – στο μέρος αυτό, στο χωριό αυτό πολύ απλά – κι εδώ είναι η πειστικότητα του μύθου – αποκαλούσε το χωριό: „της κόρης το χωριό“ όπως μιλήσαμε παραπάνω. Έτσι με δεδομένη τη συνήθεια των κατοίκων των χωριών μας να κόβουν τις λέξεις, να χρησιμοποιούν πολύ το „τσ“ όπως κάνουν με πάρα πολλές λέξεις της γλώσσας μας, φτάσαμε σ’ αυτή την ονομασία που δε θεωρείται καθόλου απίθανη και απίστευτη, Σκουρτοχώρι.
Συνδυάζοντας αυτή την ονομασία με τη σημερινή, Σιτοχώρι, δεν μπορούμε εύκολα να βρούμε ομοιότητες στην ετυμολογία των δυο λέξεων. Θα λέγαμε μάλιστα ότι δεν έχουν καμιά σχέση οι δυο λέξεις για να μπορούμε να πούμε ότι η νεότερη ονομασία προέρχεται από την παλαιότερη. Σιτοχώρι, η νεότερη ονομασία, η σημερινή του χωριού μας. Ετυμολογικά η λέξη αποτελείτε από δυο λέξεις: σίτος και χωριό. Αν πάρουμε σα δεδομένο ότι πράγματι η κύρια καλλιέργεια και παραγωγή των κατοίκων του χωριού είναι το σιτάρι ανέκαθεν, δεχόμαστε την ονομασία αυτή ευχάριστα ως αντιπροσωπευτική της γεωργικής παραγωγής των κατοίκων του χωριού μας.
Περισσότερα... »
Η ενθουσιώδης υποδοχή των δύο πρώτων κρασιών Ισμαρικός τοπικός οίνος Chardonnay και Syrah που κυκλοφόρησαν εδώ και 2 χρόνια στην Ελλάδα και σε αγορές του εξωτερικού, δίνει τη δύναμη, αλλά και τα απαραίτητα χρηματικά μέσα ώστε να προχωρήσουν τα επενδυτικά σχέδια κυρίως προς την κατεύθυνση ίδρυσης οινοποιείου και εμφιαλωτηρίου στην Μαρώνεια.Κατασκευάσθηκε ήδη ένα κτίριο υποδοχής των επισκεπτών του αμπελώνα της Μαρώνειας, όπου θα υπάρχει μεταξύ άλλων χώρος γευστικών δοκιμών καθώς και σημείο λιανικής πώλησης των κρασιών. Είναι ένα κτίριο με στοιχεία της αρχιτεκτονικής των αρχοντικών της Μαρώνειας που συμβαδίζει όσο είναι δυνατόν με τη φυσιογνωμία της. Για το οινοποιείο και εμφιαλωτήριο έχει ήδη αρχίσει η υλοποίησή τους.Ο Μαρωνείτης οίνος στην ΙστορίαΗ Μαρώνεια είναι κτισμένη στους πρόποδες του όρους Ίσμαρος στα Θρακικά παράλια βόρεια της Σαμοθράκης. Η ιστορία της Μαρώνειας είναι πολύ παλιά. Αρχίζει εδώ και 26 αιώνες. Ας την δούμε επί τροχάδην μέσα στο χρόνο, όπως έτρεχαν οι αλογάρηδες Κίκονες, θρακική φυλή, που ζούσε γύρω από τον Ίσμαρο από τα ομηρικά και παλαιότερα ακόμη χρόνια. Ντόπια φυλή. Την πόλη τους Ισμαρία κυρίεψε και λαφηραγώγησε ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του, στο γεμάτο περιπέτειες ταξίδι του επιστροφής στην Ιθάκη. Ο Μάρων, ιερέας του Απόλλωνα στην κυριευθείσα πόλη για να εξευμενίσει τον Οδυσσέα και να σώσει έτσι τη ζωή του και της οικογένειας του, του πρόσφερε εκτός από καθαρό χρυσό επτά ταλάντων, βαρύν ασημένιο κρατήρα και δώδεκα μεγάλους αμφορείς (λαγήνια) κόκκινο παλιό κρασί. Ο Μάρων αναφέρεται στην Οδύσσεια σαν γιος κάποιου Ευάνθη. Αλλού σαν εγγονός του Βάκχου. Αλλού πάλι, σαν γιος κάποιου Οινοπίωνος γιού του Διονύσου ή ακόμη σαν γιος του Σειληνού. Απ’ αυτόν πήρε το όνομά της η Μαρώνεια. Ο ιστορικός Διόδωρος ο Σικελιώτης μάλιστα, έγραψε πως ο Μάρων είναι ο ιδρυτής της Μαρώνειας και πως ο ίδιος της έδωσε το όνομά της. Λεγόταν ακόμη πως η Μαρώνεια ήταν η άλλοτε Ισμαρία που κατέκτησε και κατέστρεψε ο Οδυσσέας. Όμως ο Στράβων, ο αναγνωρισμένος σαν ο μεγαλύτερος γεωγράφος του αρχαίου κόσμου, ξεχωρίζει την Μαρώνεια από την Ισμαρία γιατί τις αναφέρει μαζί με την Ξάνθεια, σαν τρεις διαφορετικές πόλεις.Σήμερα όλοι δέχονται ότι η Μαρώνεια είναι αποικία που ίδρυσαν Χιώτες στα τέλη του 7ου π.Χ. αιώνα δηλαδή γύρω στο 600 π.Χ. κοντά στην παλαιότερη πόλη Ισμαρία Γι αυτό το λόγο και αναφέρεται σαν «πόλις Ελληνίς»«Την δ’επ’ Άβδηρα και Μαρωνείαν, πόλεις ελληνίδας επί θαλάσση ωκισμένας» λέει ο Αρριανός, περιγράφοντας την πορεία του Μ.Αλεξάνδρου προς την Ασία και προς την δόξα.Ας ξαναγυρίσουμε για λίγο στον Μάρωνα και τον Οδυσσέα και ας θυμηθούμε πως του έδωσε το κρασί και με αυτό το κρασί μέθυσε ο Κύκλωπας Πολύφημος.Θα πρέπει να πούμε ότι εδώ στα πόδια του Ισμάρου, που τα δροσίζει το θρακικό πέλαγος, όπου η αμυγδαλιά και η ελιά ακόμη και η κάπαρη ευδοκιμούν, σε κλίμα σχεδόν νησιώτικο, ευδοκιμούσε πάντοτε και το ευλογημένο αμπέλι σε ένα τόσο αρμονικό συνδυασμό εδάφους και κλίματος ώστε η γύρω από τον Ίσμαρο περιοχή από τα πανάρχαια χρόνια να φημίζεται για τα κρασιά της.Ο Ισμάριος και Μαρώνειος, αργότερα οίνος, ήταν γνωστός και περιζήτητος καθώς φανερώνεται και από αρχαία κείμενα, όπως στους «Δειπνοσοφιστές» του Αθήναιου και σε στίχους του Αρχίλοχου (725-650π.Χ.), του πατέρα της ιαμβικής και σκωπτικής ποίησης. Ας το ακούσουμε σε μετάφραση: «Στην άκρη του κονταριού μου το ψωμί μου. Στην άκρη του κονταριού μου το ισμαριώτικο κρασί. Πίνω στηριζόμενος στο κοντάρι μου.» Κι αργότερα όμως, κατά τα Βυζαντινά χρόνια, συνεχίζει να είναι γνωστό και να τραγουδιέται το Μαρωνίτικο κρασί : «Μαρωνίδος οίνου οπώρης και Μαρωνίδος οδμής νεκταρίης» όπως αναφέρει στα «Διονυσιακά» ο συγγραφέας Νόννος που έζησε το 5ο μ.Χ. αιώνα.Αρχαίοι πέτρινοι ληνοί (πατητήρια) σώζονται και σήμερα λαξευμένοι σε μονόλιθους του Ισμάρου. Στις εξωτερικές γωνίες του πύργου του βυζαντινού τείχους σώζονται κτιστοί ληνοί για κοινή χρήση. Μαρτυρίες ότι εδώ καλλιεργούνταν σε μεγάλη έκταση αμπέλια.Η αρχαία Μαρώνεια το 492 π.Χ. υποτάχθηκε στους Πέρσες. Ύστερα από τους Περσικούς πολέμους γίνεται μέλος της πρώτης Αθηναϊκής συμμαχίας. Μετά την ήττα των Αθηναίων στους Αιγός ποταμούς το 405 π.Χ., πέρασε στην επιρροή των Λακεδαιμονίων, ενώ στα 377 π.Χ. γίνεται μέλος της δεύτερης τώρα Αθηναϊκής συμμαχίας. Η Μαρώνεια, κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα ήταν μια πολύ καλά οργανωμένη και αυτοδιοικούμενη πόλη-κράτος. Ήταν εμποροναυτικό και πολιτιστικό κέντρο της κλασσικής εποχής. Από εκείνη την εποχή σώζεται πάνω στον Ίσμαρο το τείχος που όριζε τα όρια της πόλης. Τότε στη Μαρώνεια κόπηκαν νομίσματα που κυκλοφορούσαν σ΄ολόκληρη την Βαλκανική αλλά και την Μ.Ασία. Η διακόσμηση των νομισμάτων αυτών φανερώνει ότι ως προστάτες θεούς οι αρχαίοι κάτοικοι της Μαρώνειας είχαν τον Απόλλωνα και τον Διόνυσο, αλλά και ότι η άμπελος και κατά συνέπεια το κρασί είχαν γι αυτούς μεγάλη σημασία. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τα περισσότερα από τα νομίσματα αυτά είναι διακοσμημένα με την άμπελο. 
Στην αρχαία Μαρώνεια πρέπει να αναπτύχθηκε κάποια αξιόλογη πνευματική και πολιτιστική κίνηση, αναγκαίο και λογικό, τότε, συνακόλουθο της οικονομικής ανάπτυξης των Ελληνίδων πόλεων, χωρίς όμως να έχουμε σημαντικές πληροφορίες πάνω στο θέμα.Ασφαλώς η Μαρώνεια δεν γέννησε έναν Δημόκριτο ούτε έναν Αριστοτέλη όπως τα Άβδηρα και τα Στάγειρα. Ωστόσο ξέρουμε πως ήταν η πατρίδα μιας γυναίκας φιλόσοφου της Ιππαρχίας, (σπάνιο φαινόμενο για την εποχή) που γεννήθηκε στο δεύτερο μισό του 4ου π.Χ. αιώνα. Ο αδελφός της Ιππαρχίας, ο Μητροκλής, κυνικός φιλόσοφος και αυτός είναι ο δημιουργός του αστείου ανεκδότου. Της «Χρείας» όπως την ονόμασε. Ανάγκης δηλαδή. Κι ίσως ανάγκης ψυχικής για γέλιο. Την ειδοποιό διαφορά κατά μια άποψη, μεταξύ ανθρώπου και ζώου. 
Αυτός ο Μητροκλής ήταν δάσκαλος άλλου κυνικού φιλοσόφου του Μενίππου, γνωστού από τους νεκρικούς διαλόγους του Λουκιανού και από μια φράση που μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμε : “Ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος”.Το 350 π.Χ. υποτάχτηκε στον Φίλιππο τον Β΄ τον πατέρα του Μεγ. Αλεξάνδρου. Στην Ελληνιστική περίοδο βρέθηκε κάτω από την κυριαρχία των Πτολεμαίων. Έχουμε μάλιστα μια πληροφορία ότι κατά την περίοδο αυτή, κλήματα από τα αμπέλια της Μαρώνειας μεταφέρονται να φυτευθούν στην Αίγυπτο. Το 200 π.Χ. λεηλατήθηκε από τον Φίλιππο τον Πέμπτο, στη συνέχεια το 194 π.Χ. κατακτήθηκε από τον Αντίοχο της Συρίας και τέλος από τους Ρωμαίους. Στην Ρωμαϊκή εποχή θεωρείται ότι ανήκουν οι ληνοί, δηλαδή τα πατητήρια που βρέθηκαν λαξευμένοι σε μονόλιθους του τείχους.Δυστυχώς δεν υπάρχουν αρκετά ιστορικά στοιχεία που θα μας επιτρέψουν να παρακολουθήσουμε την πορεία της Μαρώνειας στους αιώνες που ακολούθησαν και κυρίως κατά την περίοδο ακμής και πτώσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Μόνον τα ερείπια πρωτοχριστιανικών ναών, τα τμήματα του Βυζαντινού τείχους, η εκλογή της σαν έδρα Μητρόπολης, η αναφορά της από βυζαντινούς συγγραφείς σαν μια από τις σπουδαιότερες πόλεις της περιοχής μας επιτρέπουν να υποθέσουμε πως ήταν μια αξιόλογη πόλη.Και τώρα για την νέα Μαρώνεια.Για την Νέα Μαρώνεια δεν είναι βεβαιωμένο το πότε κτίστηκε. Έχουμε μόνον την γνώμη του γιατρού-ιστορικού Μελίρρυτου ο οποίος έγραψε ένα βιβλίο και το τύπωσε το 1871 στην Κωνσταντινούπολη όπου αναφέρει ότι η νέα Μαρώνεια άρχισε να κτίζεται στις αρχές του 16ου αιώνα δηλαδή πριν 500 χρόνια. Πράγμα που αμφισβητείται. Μας λέει δε εκτός των άλλων πως η Μαρώνεια είναι μικρά κώμη αλλά κομψή κατά τας οικοδομάς «εσχάτως ανανεωθείσας και ολονέν κομψευομένας» και πως έχει 2000 περίπου κατοίκους καταγινομένους εις την γεωργίαν, δενδροφυτείαν, αμπελουργίαν, κτηνοτροφίαν και μεταξουργίαν.Η Μαρώνεια στις αρχές του αιώνα μας είχε την εμφάνιση μιας πλούσιας και κομψής κωμοπόλεως. Στήθηκαν βρύσες, καμπαναριό ανάμεσα στις δυο εκκλησιές, το σχολείο δωρεά των αδελφών Χατζέα, και τα εμβάσματα από τους ξενιτεμένους Μαρωνίτες από χρόνο σε χρόνο περίσσευαν. Και ήρθαν οι βαλκανικοί πόλεμοι. Οκτώβρης του 1912. Η Μαρώνεια και ολόκληρη η Δυτική Θράκη καταλαμβάνεται από τους Βούλγαρους. Τον Ιούλιο του 1913 απελευθερώνεται από τον Ελληνικό Στρατό και αγήματα του Ελληνικού στόλου αποβιβάζονται στην Παλαιοχώρα στο λιμάνι της αρχαίας Μαρώνειας. Η χαρά και τα πανηγύρια κράτησαν λίγες μέρες γιατί με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου η Δυτική Θράκη επιδικάστηκε στην Βουλγαρία και οι ελληνικές δυνάμεις αποχώρησαν. Τότε ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων της Θράκης, έχοντας ακόμη πικρή την γεύση της Βουλγαρικής κατοχής που προηγήθηκε, πήραν το δρόμο της προσφυγιάς. Η Μαρώνεια (όπως και η Κύρκη) ερημώθηκε τελείως. Οι περισσότεροι κατέφυγαν στη Σαμοθράκη, τη Θάσο και την Καβάλα ακόμη και τον Βόλο ή σε χώρες του εξωτερικού.Άρχισαν να επιστρέφουν λίγοι-λίγοι από το 1919 για να ολοκληρωθεί η παλιννόστηση με την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών, με την οποία η Δυτική Θράκη έγινε οριστικά μέλος της Ελληνικής Επικράτειας. Δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, νέα βουλγαρική κατοχή και νέα ερήμωση της Μαρώνειας που αρχίζει να ξαναζεί από το 1950 και δώθε.Ο δικηγόρος Νίκος Νικολαϊδης που πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Μαρώνεια μαζί με τους γονείς του και τον αδελφό του Γιώργο Νικολαϊδη γνωστό γλύπτη καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών γράφει μεταξύ άλλων: Την Μαρώνεια την χαρακτηρίζει μια μοναδικότητα, όχι μόνο μέσα στον θρακικό αλλά και στον Πανελλήνιο χώρο. Πέρσες, Μακεδόνες, Ρωμαίοι, Τούρκοι και Βούλγαροι δεν κατόρθωσαν να απορροφήσουν τους κατοίκους της. Δεν κατόρθωσαν να την σβήσουν.Και στάθηκε όρθια μέσα στους αιώνες.Όμως μετά τις αλλεπάλληλες ερημώσεις και λόγω και της επέλασης της φυλλοξήρας, τα αμπέλια της καταστράφηκαν. Μόνον κάποια αγρίμια κρυμμένα στις ρεματιές εδώ κι εκεί σώθηκαν, όπου τα ανακαλύψαμε και τα αναπτύσσουμε με την νέα προσπάθεια αναβίωσης του ιστορικού αμπελώνα της Μαρώνειας. Με τις γνώσεις και το υψηλό αισθητήριο του Κ. Παύλου Αργυρόπουλου, τον επικεφαλή του οινολογικού τμήματος της “Ευαγγ. Τσάνταλης” αλλά και ψυχής της οινολογικής αξιολόγησης και προσαρμογής τόσο των αγριμιών αυτών όσο και των κοσμοπολίτικων ποικιλιών Chardonnay, Syrah αλλά και άλλων που ακολουθούν, ελπίζεται ότι το γλυκό άδολο θείο πιοτό που τραγούδησε ο Όμηρος, και που η γλυκιά μυρωδιά του στον κρατήρα ευωδίαζε θαυμαστή, να συνεχίσει να πλημμυρίζει πάλι τους σύγχρονους κρατήρες. 
Ιερό Θεάς Δήμητρος Ζώνης
Μαρώνεια ή Μαρωνία
Σύμφωνα με την παράδοση, ιδρυτής των Αβδήρων ήταν ο Ηρακλής, που ίδρυσε την πόλη προς τιμή του φίλου του Αβδήρου υιού του Θεού Ερμού, όταν αυτός βοηθώντας τον Ηρακλή στον όγδοο άθλο του κατασπαράχθηκε από τα άγρια άλογα του βασιλέως των Βιστώνων Θρακών, Διομήδους. Οι πρώτοι άποικοι ήσαν οι Κλαζομένιοι ( 655 ) με αρχηγό τον Τιμήσιο ή Τιμέσιο, και μετά την καταστροφή της πρώτης αποικίας γύρω στο 600 από τους Θράκες, το 545 ή 543, ακολούθησε η εγκατάσταση Τηίων αποίκων που είχαν εγκαταλείψει την Τέω για να αποφύγουν τον περσικό ζυγό. Οι Τήϊοι άποικοι αντιμετώπισαν επίσης τις επιθέσεις των Θρακών, πλην όμως επιτυχώς και επεξέτειναν τις κτήσεις τους προς το εσωτερικό, φτάνοντας ως τη Βιστωνίδα, τη σημερινή Ξάνθη, και το Νέστο. Τα Άβδηρα εγνώρισαν ιδιαίτερη ακμή τον 5ο αιώνα, τόσο εμπορική όσο και πολιτισμική (ασημένια τετράδραχμά τους βρέθηκαν μέχρι την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία), είχε δε ως έμβλημα των νομισμάτων τους τον Γρύπα και τον πολιούχο τους Θεό Απόλλωνα (τα ασημένια νομίσματα κόβονταν δίχως διακοπή από το 540 έως το 345). Το πολίτευμά τους ήταν δημοκρατικό, με το Δήμο και τη Βουλή να έχουν την ανώτατη εξουσία.
Τους επόμενους αιώνες, η πόλη διατήρησε ένα καθεστώς ανεξαρτησίας και έκοψε δικό της χάλκινο νόμισμα. Η ακμή της πόλεως είχε διάρκεια έως και τον 3ο αιώνα μ.χ.χ., τα τείχη της όμως σταδιακά έπεσαν, ενώ μετά την επικράτηση των χριστιανών και τις επιδρομές των βαρβάρων ερημώθηκε εντελώς, αφού προηγουμένως καταστράφηκαν όλα τα δημόσια οικοδομήματά της και πρωτίστως τα Ιερά της (στην πόλη υπήρχαν Ιερά του Θεού Απόλλωνος Δηρήνου, της Θεάς Δήμητρος, της Θεάς Αρτέμιδος, της Θεάς Αθηνάς Επιπυργίτιδος, της Θεάς Αφροδίτης και του Θεού Διονύσου και οι σημαντικότερες εορτές ήσαν αυτές των Διονυσίων και των Θεσμοφορίων, στον δε Τζέτζη μαρτυρείται η εκεί παρουσία σπουδαίου τοπικού Μαντείου). Κατά της διάρκεια της Βυζαντινής κατοχής, τα έρημα Άβδηρα λέγονταν από τους εντόπιους Πολύστυλον (προφανώς από τις άπειρες σπασμένες κολώνες των Ελληνικών Ναών).
Αποικία της Σαμοθράκης του 7ου αιώνος, η οποία απήλαυσε βίο 13 αιώνων (έως και τον 6ο αιώνα μ.χ.χ.). Αναφέρεται και από τον Ηρόδοτο ως ο δυτικότερος οικισμός της Σαμοθρακικής Περαίας. Όταν ανακαλύφθηκε, ταυτίστηκε αρχικά με την αρχαία πόλη της Μεσημβρίας αλλά με τις ανακαλύψεις των τελευταίων χρόνων (μεγάλος αριθμός χάλκινων νομισμάτων που φέρουν τον Θεό Απόλλωνα και διάφορα σύμβολά του, καθώς και η ανακάλυψη του Ναού του) εξακριβώθηκε πλήρως το ότι όντως πρόκειται για την αρχαία πόλη Ζώνη, της οποίας προστάτης ήταν ο Θεός Απόλλων.
Αρχαιοτάτη πόλη της Θράκης, στη δεξιά όχθη του ποταμού Έβρου, επάνω σε τρεις λόφους, εξ ού και η αρχαία ονομασία της (Τρίλοφος). Μετονομάσθηκε σε Φιλιππούπολη από τους Μακεδόνες το έτος 341, μετά την κατάκτηση της Θράκης από τον βασιλιά Φίλιππο. Αργότερα, η πόλη πέρασε στην κυριαρχία των Θρακών Οδρυσσών (ως φόρου υποτελής) και την εποχή του Αυγούστου στην κυριαρχία των Ρωμαίων, κρατώντας όμως στην διάρκεια όλων αυτών των αιώνων την Ελληνική της πολιτική αυτοθέσμιση (με Βουλή και Δήμο). Η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή κατά την εποχή των Αντωνίνων (2ος αιώνας μ.χ.χ.), ο δε Αμμιανός Μαρκελλίνος διασώζει ότι κατά την εποχή του (4ος αιώνας μ.χ.χ) η πόλη λεγόταν Ευμολπιάς. Η πόλη γνώρισε μεγάλη καταστροφή το έτος 251 μ.χ.χ., όταν ενώ πολιορκείτο από τους Γότθους, ηττήθηκε και φονεύθηκε σε μάχη ο ελθών σε βοήθεια γενναίος και ευσεβής αυτοκράτορας Δέκιος και μετά από προδοσία εισήλθαν εντός των τειχών της οι εισβολείς, λεηλατήσαντες αυτή και κατασφάξαντες γύρω στους 100.000 κατοίκους της. Τριάντα περίπου έτη αργότερα πάντω, επί Διοκλητιανού (285 - 305), η Φιλιππούπολη ανέλαβε και περιγράφεται ως «μεγάλη και επίσημη πόλη» της περιοχής. 
Ποταμός Ρόμβος (Έβρος)
Βρίσκεται στη σύγχρονη τοποθεσία Καμπάνα, κοντά στο Ιερό του Θεού Διονύσου και ανήκει στην Ελληνιστική περίοδο. Το Θέατρο, με νοτιοδυτικό προσανατολισμό, είχε 9 κερκίδες που χωρίζονταν από 8 κλίμακες, και τουλάχιστον 10 σειρές καθισμάτων σε κάθε διάζωμα, η δε χωρητικότητά του υπολογίζεται σε περίπου 6.000 άτομα. Σε κάποια φάση, χρησιμοποιήθηκε από τους Ρωμαίους και για θηριομαχίες. Η ορχήστρα του δεν ήταν στρωμένη με πλάκες, αλλά αποτελείτο καθ� όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του από πατημένη γη. Η σκηνή των ρωμαϊκών χρόνων διασώθηκε σε καλή κατάσταση και ύψος (έχει διαστάσεις 23,5 Χ 6,3 μ. και χωρίζεται σε τρεις χώρους). Δυστυχώς, το 1906 μ.χ.χ. μεγάλο τμήμα του Θεάτρου καταστράφηκε για να χρησιμοποιηθεί το υλικό του προς οικοδόμηση του� σχολείου της σύγχρονης Μαρώνειας. Επίσης αναφέρεται (Γ. Μπακαλάκης, «Προανασκαφικές έρευνες στη Θράκη», Θεσ/νίκη 1959, σ. 108) ότι ακόμη και η πρόσοψη και το πεζοδρόμιο ενός� καταστήματος είχαν κτισθεί με το υλικό του αρχαίου Θεάτρου.
«Σπηλιά του Κύκλωπα»
Κατά την τοπική λαϊκή παράδοση είναι η σπηλιά του Κύκλωπος Πολύφημου, αλλά αποτελεί στην πραγματικότητα λατρευτικό κέντρο θρακικών θεοτήτων. Το σπήλαιο βρίσκεται στην παραλία της Μάκρης, μέσα σε έναν βράχο όπου βρέθηκαν ίχνη χρήσης από τη Νεολιθική Περίοδο ( περ. 4.500 ). Ο χώρος του αποτελείται από δύο επίπεδα και τρείς θαλάμους, γύρω τους δε υπάρχουν λαξευμένες κόγχες και σκαλοπάτια. Στο εσωτερικό και την τούμπα, που βρίσκεται πάνω από το σπήλαιο, έχουν βρεθεί διάφορες πήλινες κατασκευές, αγαλματίδια και ειδώλια ζώων. 
ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΤΟΥ ΕΛΑΦΟΧΩΡΙΟΥ ΕΒΡΟΥ. 
